wheat-distributing.
· Calfa
σιτόδοτος frumenti dator, largitor. Բաշխօղ ցորենոյ.
bearing or producing wheat.
· Calfa
σιτοφόρος frumentum ferens, et subvectans. Որ բերէ կամ բուսուցանէ զցորեան. Եւ Բերող կամ ունօղ յինքեան զցորեան.
corn-merchant, corn-chandler;
seedsman.
· Calfa
σιτοπόλης, σιτοκάπηλος venditor frumenti, negotiator frumentarius, propola frumenti. Վաճառօղ կամ վաճառական ցորենոյ.
showing, indicating;
indicator, sign, mark, token;
catalogue, index, table, list;
repertory;
Ritual;
hand, index;
coefficient;
— վաճառուց, inventory;
— մեռելոց, table of mortality;
— կերակրոց, bill of fare;
— արգելեալ գրոց, index ex-purgatorius, list of prohibited books.
· Calfa
որպէս լտ. index եւ indicium. յն. δείξις եւ այլն. Ցուցիչ կամ ցուցանօղ (իմն կամ ոք). յայտարար. նշանակ. օրինակ տարացոյց, ցոյցք. տեսիլ. կերպարան.
demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun
· Calfa
Ցուցական ձեւովն դնեն զասելն. այս Յիսուս այնչափ սքանչիցն հրաշագործօղ, այսպէս եկեսցէ դարձեալ. (Ոսկ. գծ.։)
δεικτικός ostensivus, demonstrativus ἑνδεικτικόν indicium. Ցուցանօղ իւիք օրինակաւ. մանաւանդ որպէս տեսակ նախատիպ. (յն. εἱδικός specialis, formalis. կամ ἱδέα species ) յայտնիչ. երեւեցուցիչ. ցուցակ.
to shew, to indicate, to designate, to point out;
to cause to be seen or known, to expose, to declare, to represent;
to demonstrate, to proof;
— զանձն թէ աստուած, to pretend to be a god.
· Calfa
Արդ հա՛րկ է ի պատճառս չարեացն գալ, եւ ցուցանել՝ թէ ուստի՛ լինին չարիքն։ Արքայութեան երկնից քաղաքացիս ցուցանէ զայսոսիկ, որք լսօղք ձայնի նորա լինիցին։ Ոչ ծածկեմք զանչափ մարդասիրութիւնդ, զոր առ մերս բնութիւն ցուցեր. (Եզնիկ.։ Աթ. ՟Ը։ Խոսր.։)
Առաջին զվկայիցն ցուցանէ բանս, եւ ապա զամենայն բարեպաշտաց։ Չէ բաւական ասէ փախչելն միայն ի չարեաց, այլեւ գործս բարեաց ցուցանել։ Ցուցէ՛ք ոչ լոկ ապաշխարութիւն, այլեւ պտղովն հանդերձ. (Շ. մտթ.։ Իսկ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7. ցուցանելի ասի իբր ցունցանօղ։)
indicator;
cf. Ցուցական.
· Calfa
Որ ցուցանէ ցուցանօղ. ցուցօղ. յայտնիչ.
cf. Ցրուիչ;
divergent;
diffusive;
dispersive.
· Calfa
Որ ցրէ. ցրօղ. ցրուիչ.
to jest or talk sillily or insipidly, to talk nonsense.
· Calfa
Մի՛ փանդռնահարաց նմանեսցուք՝ հրճուեցուցանօղս եւեթ (ձայնս) ցրտաբանելով, զի գովեստ շահեսցուք, այլ զի զլսօղսն շահեսցուք. (Ոսկ. գծ.։)
blowing cold, frosty, sharp, biting.
· Calfa
Որ ցուրտ կամ ցրտագին շնչէ. պաղ փչօղ.
crested;
tufted, plumed.
· Calfa
Անդաստան ծաղկանց ցցունազարդ գեղգեղեալ (ոլորեալ՝) բազմագունակ երանգօք եւ յարազուրաճ առատացօղօվք. (Թէոդոր. կուս.։)
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
· Calfa
φυγάς (յորմէ լտ. fugax ). fugitivus, profugus. Փախուցեալն. որ փախչի. փախստեայ. փախչօղ.
fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.
· Calfa
Դրունս դնիցես, եւ փակս եւ նիգս արկանիցես։ Այսպէս արգելեալք ընդ փակով՝ թարգմանեցին զամենայն կտակարանս։ Շարեցան յիրար յիրար որպէս յոսւոյ հիւսեալ, եւ փակք ամենայն (այսինքն աղխք կամ օղք) զմի պայծառութիւն փայլեցին՝ յստակեալ ի հրոյ եւ ի ջրոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։ ՃՃ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.
· Calfa
κλειδοῦχος claviger, clavicularius. Ունօղ զփականս դրան՝ իշխանութեամբ բանալոյ եւ փակելոյ, պետ բանալեաց. գլխաւոր դռնապան. եկեղեցպան. լուսարար. բալլիքի տէր, բացօղ գոցօղ.
turban;
head-dress, head-band, fillet, band;
hood, cowl;
cf. Վակաս, cf. Ուրար.
· Calfa
Այդուիկ փակեղամբդ պատեցէ՛ք զաչս դորա (Պօղոսի).. . Փակեղն՝ որ ունէր զկաթուած արեանն. (Ճ. ՟Բ.։)
to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.
· Calfa
Փակեաց ի մէնջ Պօղոս զհաւանելն հրեշտակի կամ մարդոյ (այսինքն արգել)։ Հասարակաց շնորհս ի մեծատունս փակեցաւ (այսինքն ամփոփեցաւ). (Լմբ. պտրգ.։)
Ասելովն՝ զերկին եւ զերկիր, ե՛ւ զամենայն ինչ որ ի նոսա՝ ի ներքս փակեաց։ Զորս ի մէջն փակեալ էին՝ եթօղ. (Կիւրղ. ծն.։)
univocal;
synonymous;
s. pl. synonyma.
· Calfa
συνώνυμος, -ον synonymus, -um, nomen commune habens, idem significans . Բաղանուն. համանուն. անուանակից։ Ըստ փիլիսոփայից՝ Ունօղ զնոյն անուն նովին նշանկութեամբ. ձայն՝ միօրինակ նշանակիչ բազմաց ընդ նովին բանիւ.
to caress, to fondle, to coax, to wheedle, to cajole, to flatter, to fawn, to adulate.
· Calfa
Փաղաքշէր զՊօղոսիւ։ Մերձակայիցն փաղաքշողաց անսալով. (ՃՃ.։)
Դեղովք ամանոյ բերանոյս փաղաքշեալ թովեմ զպահեցօղսն առ իղձս կերակրոց եւ յղփութեանց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.
· Calfa
κόλαξ adulator, assentator. Արմատ Փաղաքշելոյ՝ իբր Փաղաքշօղ. մարդելոյզ. քաղցրաբան.
cf. Փայլածու.
· Calfa
Արուսեակ՝ զաստղիկ, եւ փայլածօղ՝ զհերմէս. (Փիլ. ՟ժ. բան.) (յն. եւս՝ լինի ա. եւ գ) στιλβός, -ή, -όν fulgidus, -a, -um;
fulgens.
gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.
· Calfa
Վասն մեր ի խանձարուրս շարունակեցաւ վերարկօղն փայլակնատարած լուսոյն. (Զքր. կթ.։)
resplendent.
· Calfa
Փայլուն՝ իբր նուազական. փայլունիկ, փալփլունիկ. կամ Ունօղ զփայլ իմն.
producing wood;
wood-carrier.
· Calfa
ξυλοφόρος lignifer, calo. Որ շալակեալ բերէ զփայտ. փայտակիր. փատ բերօղ, կրօղ.
wood-cutter.
· Calfa
ξυλοκόπος lignorum caesor, lignarius, lignator. Կոտորիչ փայտից. փայտահար. հատիչ ծառոց, եւ պատառօղ զարդէն հատեալս. փատ կտրօղ, կստրօղ.
cf. Փայտահար.
· Calfa
Հատանօղ զփայտ. որպէս մարդ փայտակոտոր.
Ետու նոցա փայտահատս եւ բրիչս։ Մանգաղն տայ զինքն ի հնձօղն կամ փայտահատ ի հիւսն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։ Լմբ. սղ.։)
crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.
· Calfa
Սողնոցն զխօշիւն միայն զմարդոյն առեալ, է որ ի ծակս, է՛ որ ի սորս, է՛ որ ընդ փապարս երկրի մտեալ ղօղեն. (Եզնիկ.։)
praising with another;
glorified together.
· Calfa
(իբր ներգ) συνδοξόλογος, συνδοξάζων conglorificans. Ի միասին փառաբանօղ. ձայնակից ի փառաբանել զԱստուած. երգակից. սինդօքսա՛զօն.
praising, glorifying.
· Calfa
δοξολόγος concelebrans, laudator, glorificans. Որ փառաբանէ. փառաբանօղ. փառաբան. օրհնաբանիչ.
happiness.
· Calfa
Զնորակերտն ժառանգեցից փառաբաստութիւն.. . Զրկեցայ յառաջնակն փառաբաստութեանց։ Յոյս խնդացուցանօղ, անհոգ փառաբաստութիւն, եւ բարձրայօնակ ամրութիւն. (Պիտ.։ Գր. տղ. թղթ.։)
adorned with glory, glorious.
· Calfa
Փառօք զարդարեալ. ունօղ զզարդ փառաւոր. փառացի. պանծալի. մեծապանծ. շքեղ.
seeking for glory, ambitious, vainglorious.
· Calfa
Խնդրօղ անձին զփառս յաշխարհի. փառասէր. փառամոլ. սնափառ. եւ Սնափառական.
glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
· Calfa
ἕνδοξος gloriosus, honoratus, inclytus, nobilis. Ունօղ զփառս՝ զներքին կամ զարտաքին. փառացի. պանծալի. մեծանուն. հռչակաւոր. ճոխ. պատուական. ազնուական. իշխանաւոր. յարգելի. գովելի, փառաւորեալ. փառազարդ. հոյակապ (անձն կամ իր).
glorifying.
· Calfa
Զփառաւորէն. (փառաւորօղ.)
δοξάζων glorificans, glorificator. Որ փառաւորէն. փառաւորօղ.
cavilling, litigious, querulous, contentious.
· Calfa
φιλαίτιος querulus, contentiosus. Պատճառախնդիր, սիրօղ պատճառաց եւ պատճառանաց. քրթմնջօղ. մահանա՝ վեսիլէ փնտռօղ.
blamable;
causal.
· Calfa
Պետրոս ճանաչօղ տեառն ե՛ւ յուրաստ փաստբանական. (այսինքն եւ յուրանալ անդ պատճառանօք, կամ ի մեղադրելի ուրացութեան). (Ճ. ՟Ա.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
· Calfa
Գազանս անծանոթս, կամ հրաշունչս՝ փորոտօղս (կամ փորատողս, կամ փորատօղս ) գոռութեան. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 19։)
dissipating, taking away, dispelling, removing.
· Calfa
ՓԱՐԱՏԵՑՈՒՑԻՉ ՓԱՐԱՏԻՉ. Որ փարատեցուցանէ. փարատօղ.
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
· Calfa
Մի՛, աղաչեմ, եւ փարելի ասեմ, մի՛ վայրապար խաբեսցուք զանձինս։ Այլ աղաչեմ, եւ փարելի ասեմ։ Զքեզ փարելի առնեմք՝ արգահատօղ լինել, եւ մի՛ սաստիկ առ յանցաւորսն երեւել. (Ոսկ. եփես. ՟Դ. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. 14։)
diligent, careful, attentive, heedful.
· Calfa
σπουδαῖος . cf. ՍՊՈՒԴԷՔ. Ունօղ զփոյթ - փոյթեռանդն. ճգնազգեաց.
Ո՛վ քահանայ պատերազմօղ եւ փութաւոր եւ զրահավոր. (ՃՃ.։)
oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.
· Calfa
Եկն ի տուն հացագործին.. . առեալ զսա՝ ձգեսցես ի ջեռեալ այն փուռն. . . ի ցօղ փոխեցաւ բոց փռանն. . . Հանեալ զմանուկն ի փռանէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)
breath, wind;
intestinal gas, fart, wind, flatulency, windiness;
swelling, puffiness;
turgidness, bombast;
— հպարտութեան, gust or fit of pride;
անձայն —, noiseless fart, fizzle, foist;
—ս արձակել, հանել —ս, to fart, to let a fart, to break wind;
(անձայն) to fizzle, to foist;
— արձակող, farter;
fizzler, foister.
· Calfa
Փուքս արձակէր (արդաղոն կատակօղ)։ Հանէր փուքսմեծամեծս, եւ միոյ միոյ ասէր, այս քեզ ա՛պողոն, այս քեզ փե՛ստոն. (Հ. կիլիկ.։)