Definitions containing the research օղ : 5283 results

Սիրաբողբոջ

cf. Սիրաբուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սիրոյ բողբոջեալ՝ յառաջ եկեալ. ծնունդ եւ ծնօղ սիրոյ.


Սիրամայր

s.

affectionate mother.

· Calfa

NBHL (1)

կամ ա. Սիրոյ մայր. կամ սիրօղ մայր. եւ կամ Սիրելի մօր.


Սիրայ, ից

s. adv.

mat;
rush-tress, hay-rope;
սէր ի —է, file by file, line by line, in series.

· Calfa

NBHL (1)

Նստէր եւ հիւսէր զսիրայն։ Յերեկոյէ մինչեւ ցայժմ հիւսեցի սիրայ գիրկս քսան։ Ուսցի ի նմանէ կարել զսիրայն։ Ցօղեաց զարմաւն, եւ պատրաստեաց զկարանս սիրային։ Թաքոյց զայն ի ներքոյ սիրային. (Վրք. հց. ստէպ։)


Սիրաշարժ

adj.

inciting to love;
incited by love.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր ի յամպոյ յամպ սիրաշարժ օդոյն ծօղեալ՝ ի նոյն գեղման վայր իջուցեալ կաթս անձրեւաց. (Նար. տաղ ծն.։)


Սիրաստուած

adj.

beloved of God.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսին սիրաստուածս միանգամայն եւ աստուածասէրս, սիրօղս զճշմարիտն աստուած, եւ անդէն (կամ անդրէն) սիրեցեալս ի նմանէ. (Փիլ. իմաստն.։)


Սիրարկու

adj.

in love, smitten, amorous.

· Calfa

NBHL (1)

Արկօղ սէր ի վերայ ուրուք. սիրօղ ամենայնիւ. սիրահար.


Սիրելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

amiable, dear, beloved, well-beloved;
affectionate, benign, kind;
favourite, darling, lover;
—դ իմ, my dear;
— ընծայել, to render amiable;
— է ինձ, I prefer;
— է քեզ գեղեցիկն, the beautiful affects you;
— է ինձ կարծել, I should think;
— է ինձ տեսանել ի քեզ, I am very happy to see in you;
— էր ինձ բարերարել, I had placed all my happiness in doing good.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՐԵԼԻ, լիք. ἁγαπών amans, diligens φίλος amicus. Սիրօղ. սիրիչ. որ սիրէն՝ կամ սիրեաց.


Սիրիչ

cf. Սիրող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՐԻՉ ՍԻՐՈՂ. ἁγαπών . Որ սիրէն. սիրօղ. որ ասի եւ Սիրելի.


Սիրող

adj. s.

loving, fond of;
amateur, lover;
— նկարուց, amateur of pictures;
— երաժշտութեան, dilettante;
— գեղարուեստից, virtuoso;
— ազատութեան, փառաց, lover of liberty, of glory;
չես դու — մարդահաճութեան, you do not like flattery;
— է նա գրենոց, books are his passion;
— եմ ես տնկաբանութեան, I have a great taste for botany.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՐԻՉ ՍԻՐՈՂ. ἁγαπών . Որ սիրէն. սիրօղ. որ ասի եւ Սիրելի.


Սիրուն

adj.

amiable, dear, pretty, darling, gracious, handsome, charming;
cf. Սիրող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՐՈՒՆ. որպէս Սիրօղ. բարեսէր. ուսումնասէր.


Սիւնաձեւ

adj.

columnshaped.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զձեւ սեան. սիւնատեսիլ, նման սեան.


Սխալակ

adj.

staggering, reeling, tipsy, drunken.

· Calfa

NBHL (1)

κραπάλων plenus crapulae. Գայթոտ որպէս զարբեալ. գթոտ. դանդաչօղ.


Սխալեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to commit faults, to lead into error;
to cause to sin.

· Calfa

NBHL (1)

Սխալեցուցանեն եւ յանցուցանեն պատրօղ զգայութիւնք, ախտք, եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Սխալութիւն, ութեան

s.

cf. Սխալանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ ի մեղայ մնալով՝ յաղթօղ մարմնականաց սխալմանց արար։ Որ առ իս կրին կրկին սխալմունք. (Խոսր. պտրգ. Նար. ՟Ժ՟Է։)


Սխալումն, ման

s.

cf. Սխալանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ ի մեղայ մնալով՝ յաղթօղ մարմնականաց սխալմանց արար։ Որ առ իս կրին կրկին սխալմունք. (Խոսր. պտրգ. Նար. ՟Ժ՟Է։)


Սկեմ, եցի

va.

cf. Հսկեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՍԿԵՄ կամ ՀՍԿԵՄ. (որպէս ըսկել. լծ. ընդ Զգալ անձին). Տխնիլ. արթուն կալ. եւ Ուշ ունել. (յն. ղրիղօրէօ. ուստի գրիգոր՝ հսկօղ).

Սկեսցուք ըստ կարի մերում։ ոչ սկեցաք յերեկորեայ։ Յաճախեն սկեցօղքն յաղօթս. (Ճ. ՟Գ.։)


Սկզբնազօր

adj.

first among the powers (angelic hierarchy).

· Calfa

NBHL (1)

Դաս զօրութեանց՝ նորա պատկեր լինելով զօրացօղ տեսակաւ՝ որպէս հասանելի է, եւ առ նա որպէս սկզբնազօր զօրաւորաբար դարձեալ. (Դիոն. երկն.։)


Սկզբնածին

cf. Նախածին.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԿԶԲՆԱԾԻՆ. ἁρχαιόγονος, ἁρχίγονος. primordialis. Նախածնօղ. սկզբնապատճառ.


Սկզբնաւոր

adj.

commenced, created, primitive, first.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զսկիզբն ինչ եւ զպատճառ. սկսեալ. եւ յառաջագայեալ. պատճառեալ, կամ անեղապէս ծագեալ. իբրու προσβαίνων, ἑκπορευόμενος proveniens, productus, procedens. Զարարածոց ասի,


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԿԻԶԲՆ. որպէս Պատճառ պատճառօղ.


Սկսնակ

cf. Սկսող.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսանօղ. նորամուտ կամ նորընծայ ի կրօնաւորութեան.


Սկսող, աց

s.

beginner, novice.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Սկսանօղ. որ սկիզբն առնէ.


Սղավաճառ

s.

vendor at exorbitant prices.

· Calfa

NBHL (1)

(առաւել ռմկ). Որ թանկագին քան զարժանն վաճառէ. սուղ ծախօղ.


Սղոցաձեւ

adj.

saw-like, saw-shaped, dentellated, toothed.

· Calfa

NBHL (1)

πριονοειδής, πριστοειδής կամ περιστηροειδής serrae speciem referens. Ունօղ զձեւ սղոցի. ժանեւոր իբրեւ զսղոց.


Սմբակաւոր

adj.

hoofed.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զսմբակ՝ որպէս չորքոտանեաց. կճղակաւոր.


Սնամէջ

adj.

empty, void.

· Calfa

NBHL (1)

Ցօղունն վասակայ ամենեւին փոր եւ սնամէջ է. քանզի չիք ծանրութիւն ի գլուխ նորա։ Անհաստատ եդեալ հիմունսն խճոյ եւ սնամէջս, որ է անիրաւ դատաստան եւ հպարտութիւն. (Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. օրին.։)


Սնապարծիմ, եցայ

vn.

to be vain, to grow proud, to swagger, to play the bully, the braggart.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթօղս եւ յայլ բարեգործութիսն ամբարտաւանել եւ սնապարծել։ Չսնապարծել առ կնոջ եւ առ ծառայս։ Պարտ էր ինքեան զայլս խրատել չսնապարծել. (Խոսր.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ Բրսղ. մրկ.։)


Սնավաստակ

adj.

working uselessly, loosing one's labour.

· Calfa

NBHL (1)

κενόσπουδος rebus inanibus studens եւ բայիւ κενοδοκέω laborem inutilem suscipio. Որ ի սնոտիս վաստակի. ի դերեւ ելեալ ի վաստացոց. եւ Յոր ինչ լինի ի զուր աշխատիլ. ընդունայնավաստակ. փուճ աշխատօղ կամ աշխատած.


Սնկիմ, եցայ

vn.

to be costive, constipated, bound.

· Calfa

NBHL (1)

Երբ լուծ (այսինքն զոյգ) լինին աշխատօղք, յորդորին եւս առաւել ի գործն, եւ չսղանան ի սնկեցողսն։ (Գովելի գաւառապետն) արիութեամբ լնու զսնկութիւն եւ զկարիք սնկողացն. (Վստկ. ՟Մ՟Ի՟Թ. եւ ՟Թ՟Է։)


Սննդական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժօղն (հոգի) ունի զիմացական բնութիւն, եւ շարժեցեալն (մարմին) գործէ զսննդական տեւողութիւն. (Եղիշ. հոգ.։)


Սննդարար

cf. Սննդական.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առնէ կամ առթէ զսնունդ. սնունդ տուօղ.


Սնոտիաժողով

adj.

assembled uselessly.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանօղ շղթանց առաջին ձայնիցն սնոտիաժողով միաբանելոցն. (Նար. գանձ հոգ.։)


Սնուցանեմ, ուցի

va.

to nourish, to feed, to maintain;
to foster, to instruct, to breed, to bring up.

· Calfa

NBHL (3)

Սնուցանէ մանուկ սառա։ Առ զմանուկդ, սնո զդա ինձ։ Սնոյց զքեզ տէր աստուած քո, որպէս սնուցանիցէք ոք զորդի իւր։ Եթօղ նա անդ զլիւսի՝ սնուցանել զորդի իւր։ Սնուցեանէր զանտիոք զպատանեակն աղեքսանդրի.եւ այլն։

Զիարդ սնուցանիցէ իմաստութեամբ զնորագոյն տունկսն։ Ու՞ր իցեն արդեօք սնուցանօղքն քո (առաքինութիւնք). (Շ. ընդհանր.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Բ։)

τρέφω, διατρέφω, τροφεύω nutrio, alo θηλάζω lacto διατηρέω servo θάλπω foveo τροφοφορέω nutritionis molestias fero. Որպէս զսան կամ զզաւակ բուծանել. դիեցուցանել. պահել. իբրեւ սանտու եւ դայեակ եւ ծնօղ դարմանել. տացել. կերակրել. պարարել. դաստիարակել.


Սնուցանող

cf. Սնուցող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցիչ, չի, չաց

cf. Սնուցող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցող

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սողնակ, աց

s. mech.

reptile;
bolt;
slide, slide-valve.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՁԱՃԱՇԱԿ ՍՈՂՆԱԿ. Եւայ, օրինակ զգայութեան իբր սողնակի, ճաշակօղ ի պտղոյն պատրանօք բանսարկու օձին.


Սուտանուն

adj.

only in name, false;
pseudonymous.

· Calfa

NBHL (1)

ψευδώνυμος falsum nomen gerens, falsi nominis. որ եւ ՍՏԱՆՈՒՆ, ՄՈԼԱՐԱՆՈՒՆ. Ստութեամբ կրօղ զանուն ինչ՝ յարգեանցն պակասեալ.


Սուտապատում

adj.

cf. Ստապատում.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՒՏԱՊԱՏՈՒՄ որ եւ ՍՏԱՊԱՏՈՒՄ. Պատմօղ՝ ճառօղ զսուտ եւ զմտացածին բանս.


Սուրհանդակ, աց

s.

courier, express, messenger, estafet;
cf. Երթամ.

· Calfa

NBHL (1)

παρατρέχων acurrens, procurrens προτρέχων praecurrens δρομεύς cursor παχύδροος cursor velox. Որ սուրհայ կամ սուրայ. սո՛ւր յընթացս. քաջ ընթացօղ. երագընթաց լրաբեր՝ թղթաբեր. պայիկ. կարապետ. ...։ Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ը. 11։ ՟Ի՟Բ. 17։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 1։ ՟Գ. Թագ. ՟Ա. 5։ ՟Ժ՟Դ. 17. 28։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 25. եւ այլն։ Առակ. ՟Զ. 11։ Յոբ. ՟Թ. 26։) Առաքեաց նմա ի ձեռն Անանիայ սուրհանդակի։ Զայս թուղթ եբեր անան սուրհանդակ աբգարու. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 13։ Խոր ՟Բ. 29։)


Սպանակ

s.

an ancient Egyptian land-measure.

· Calfa

NBHL (1)

κανών (ի καίνω ) իբրու գործի սպանօղ, կամ պահօղ ի սպանութենէ. Անուն չափոյ եւ երկրաչափական կանոնի առ եգիպտացիս.


Սպանդագործ

s.

butcher.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանօղ անասնոց կամ սպանդից. մսագործ, մսավաճառ.


Սպանիչ, չի, չաց

cf. Սպանող.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ շուն իցէ, եւ եթէ սպանօղ. (Եզնիկ.։)

Ապաստան ամենայն սպանողի։ Այս սահման եղիցի ամենայն սպանողի։ Տեղի՝ ուր փախիցէ սպանօղն. (Օր.։ Ել. եւ այլն։)


Սպանող

adj. s.

killing, murderous;
assassin, murderer, homicide.

· Calfa

NBHL (2)

Ապաստան ամենայն սպանողի։ Այս սահման եղիցի ամենայն սպանողի։ Տեղի՝ ուր փախիցէ սպանօղն. (Օր.։ Ել. եւ այլն։)

Եթէ շուն իցէ, եւ եթէ սպանօղ. (Եզնիկ.։)


Սպանողական, ի, աց

adj.

sanguinary, bloody, cruel;
murderous.

· Calfa

NBHL (2)

Հասարակաց մարմոյ եկեղեցւոյս բերան լինելով՝ սպանողական ախտիցն զմռսով լցեալ զլսօղսն առնէին. (Նիւս. երգ.։)

φονικός ad caedem pertinens, sanguinarius, truculentus νεκρωτικός mortificus. Սեպհական սպանողաց. եւ Սպանօղ. մահառիթ. սատակչական.


Սպառազէն, զինաց

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթօղ սպառազէն, եւ քաջ նահատակ։ Քանի՞ այնոքիկ իցեն, որ սպառազէնք իցեն։ Բազում զօրօք եւ անթիւ սպառազինուք. (Շար.։ Եղիշ. ՟Դ։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Սպառազինեմ, եցի

va.

to arm, to arm at all points, totally;
to equip, to fit out.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդէմ դարեհի սպառազինեցաւ։ Սպառազինեցաւ ընդդէմ պարսից։ Սպառազինեցաւ ի վերայ նորա։ Երկոքումբքն սպառազինէր։ Որովք եւ սպառազինել (այս ինքն իլ) հրամայէ զզօրավարսն հաւատացելոց պօղոս. (Խոր. ՟Բ. 85։ ՟Գ. 12։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։ ժղ. հռոմկլ։ Խոսր.։)


Սպասառու

adj.

served, honoured, respected.

· Calfa

NBHL (1)

Առօղ պաշտօն եւ սպասաւորութիւն յայլոց.


Սպիտակագոյն

adj.

white, white-coloured, whitish.

· Calfa

NBHL (1)

λευκότερος . Առաւել կամ կարի սպիտակ. եւ Ունօղ զգոյն սպիտակ.


Սպիտակաթոյր

cf. Սպիտակագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զթոյր սպիտակ. սպիտակ գունով. գունը ճերմակ.