Definitions containing the research օղ : 5283 results

Ճառասաց

s.

declaimer.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ասէ զճառ. եւ Որ ճառատէ. զրախօս, հակառակօղ.


Ճառատեմ, եցի

vn.

to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ իբրեւ առասպելք կամ ճառատօղք երեւեսցին. յն. ճառատանք. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Ճարպաւոր

adj.

fat, greasy, full of grease, adipose.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զառատ ճարպ. իւղալից. ձիթալից.


Ճարտասան, ի

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

· Calfa

NBHL (1)

ῤήτωρ rhetor, orator որ եւ ՃԱՐՏԱՐԱՍԱՆ. Ճարտար ասօղ, ասացօղ, խօսօղ. ճարտարաբան. պերճախօս, մանաւանդ գիտակն արուեստի հռետորութեան եւ փաստաբանութեան. հռետոր. (յն. ռի՛դօր լտ. օռա՛դօր ).


Ճարտասանեմ, եցի

vn.

to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս ի վեր աստիճանէն ճարտասանէր. (Դամասկ.։)


Ճարտարագործ

s. adj.

master workman, skilled artisan;
artificer;
artist;
well made, executed with great skill.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարութեամբ գործօղ. վարպետ բանօղ.


Ճարտարադէտ

adj.

very attentive, examining or exploring diligently.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջ դիտօղ. արթուն.


Ճարտարախաբ

adj.

deceiving adroitly;
cunning, artful, astute.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտար ի խաբել. ճարտար խաբօղ.


Ճարտարախօսեմ, եցի

vn.

to speak with eloquence or art, as an orator.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛ւս հպագոյն զայս ճարտարախօսէ պօղոս. (Անան. եկեղ։)


Ճարտարաձիգ

adj.

throwing or shooting skilfully.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարութեամբ ձգեալ կամ ձգօղ. վայելչայարմար. ուղղակշիռ.


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

· Calfa

NBHL (3)

Ճարտարապետի ումեմն հիւսնեալ ... ի ձեռն ճարտարապետացն եղիաբ եւ բեսելիէլ։ Այր ճարտարապետ շինօղ ապարանից. (Արծր. ՟Դ. 19։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)

ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. որպէս Շինօղ նաւաց. եւ Ղեկավար. նաւապետ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 2։ Կիւրղ. ի կոյսն.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր.։)

ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. իբր Քաջ յայլ արուեստս եւ ի գիտութիւնս. կերտօղ. եւ Քերթող. սոփեստէս.


Ճարտարութիւն, ութեան

s.

art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.

· Calfa

NBHL (2)

Յամենայնի կարօղ ես փրկել, թէպէտեւ առանց ճարտարութեան ելանիցէ ոք ի վերայ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 4։)

Զրկօղն ապաստանեալ ի ճարտարութիւնն՝ ջանայ ճարտարութեամբ բանիցն զթագաւորն հաւանեցուցանել. զի է իմաստուն ի չարն եւ ճարտար. (Լմբ. սղ.։)


Ճգնազգեաց

adj.

cf. Ճգնազգեցիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Կրօղ յանձին զճգնութիւն միանձանց, կամ մարտիրոսաց. յաղթական ի հանդէս մրցանաց.


Ճգնակից, կցի, կցաց

s.

fellow-sufferer;
fellow-labourer, fellow-workman;
brother or companion in arms.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ քրիստոս երբեմն ըստ պօղոսի՝ հանդիսակից եւ ճգնակից լինի բանիս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Ճգնասէր

adj.

inclined to an austere life.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ ճգանց. սիրով վշտակիր. համբերօղ. համբերատար.


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

· Calfa

NBHL (2)

ՃԳՆԱՒՈՐ. Առաքինի՝ մրցօղ ընդդէմ սատանայի, մարմնոյ, եւ աշխարհի.

ἁσκητής ascetus, monachus ἁθλητής athleta, pugil ἁγωνιστής agonista, propugnator. Ճգնօղ. որպէս միայնակեաց.


Ճգնիմ, եցայ

vn.

to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պատառէ փայտ, նովին ճգնեսցի (կամ վշտասցի)։ Յորում եւ ես իսկ ճգնիմ անխիղճ միտս ունել։ Յամենայնի ճգնեաց։ Ընդէ՞ր եւ մեք ճգնիմք յամենայն ժամ։ Ճգնիցիք ի վերայ հաւատոցն։ Ճգնէին ի ձեռաց պատերազմողաց, եւ այլն։ Ճգնեալ նահատակեցայք յերկրի՝ յաղթօղք ի պատերազմի։ Եւ քաջութեամբ արիաբար ճգնեալ. (Շար.։)


Ճգնութիւն, ութեան

s.

austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապեալքն այսպիսում ճգնութեանց դիւանագիրք մատենից։ Ի սաստիկ ճգնութեան պահել (զշինօղսն պարսպաց). (Խոր. ՟Ա. 2. 15։)


Ճեղքեմ, եցի

va.

cf. Ճեղքում.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)


Ճեղքում, քի

va.

to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)


Ճեմ, ից, ով, օք

s. adv.

walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ վաղորդայնոյ ծագեալ, ի ճեմս քաղցր արեւու ցօղեալ. (Տաղ.։)


Ճեմական, ի, աց

adj.

peripatetic;
academician.

· Calfa

NBHL (1)

περιπατητικός peripateticus, ambulator. Ճեմօղ. քայլօղ. մակդիր արիստոտէլի եւ աշակերտաց եւ վարդապետութեան նորա, վասն ճեմելով դաս ասելոյ նորին. ասի եւ յն. ձայնիւ Պերիպատետիկեան.


Ճենճերահոտ

adj.

having an odour of burnt grease.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զհոտ ճենճերոյ. ճենճի կամ մսի հոտ ունեցօղ.


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս երբեմն զխաչօղսն ճեպէր ի տէրունական մահն. (Խոր. հռիփս.։)


Ճիռ, ճռի, աց, ից

s.

small cluster of grapes.

· Calfa

NBHL (1)

Գտանիցի ճիռ ի մէջ ողկուզոց։ Պակասեցան ամենայն ճիռք նորա։ Եթէ կթօղք մտեալ էին ի քեզ, ոչ եթէ ճիռ մի ոչ թողուին. (Ես. ՟Կ՟Ե. 8։ Սոփ. ՟գ. 7։ Աբդ. 5։)


Ճիրան, ի, աց, ունք, անց

s.

claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.

· Calfa

NBHL (1)

ὅνυξ unguis. Ճապուռ. ճիւղք մատանց, եւ եղնգուք՝ առաւել պատառօղ գազանաց եւ գիշակեր հաւուց.


Ճիրանաւոր

adj.

clawed, furnished with claws.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զճիրանս. ճապռաւոր. ճանկաւոր.


Ճիւաղ, աց

s.

monster;
phantom, spectre;
night-mare, incubus;
—ք դըժոխայինք, the Furies;
— շառաչեմ, to drone, to hum, to buzz, to whiz.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԻՒԱՂ որ եւ ՃՈՒԱՂՆ, ղան, անց. Ճեւեղիկ. հրէշ. խըրտուիլակ. գազան այլանդակ եւ խառնակ մտացածին՝ ի ճուալոյ անհեթեթ ձայնից յօդեալ. կամ ուրուական ցնորք, եւ իբր անշունչ պատկեր՝ նուաղ եւ վտիտ. ճըւճըւեղ լըղար բան մը. եւ ճըւճըւացօղ, խպըլիկ, ճիվելեկ. (եբր. ծիիմ).


Ճղճիմ

adj.

stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.

· Calfa

NBHL (1)

(ի Ճիղմ. մատաղ. փոքր. կամ Սեղմ. սխմած) μικρολόγος, σμικρόλογος , ὡμός avarus, parcus, crudelis, pusillanimus. Փոքրոգի. սեղմեալ եւ ճիշդ, ռիշդ. յանչափս խնայօղ. փոքր սրտիւ, եւ փակ ձեռօք. ագահ. (յն. դուզնաքեայ. սակաւահաւաք. որ զփոքունց իրաց համար խնդրէ. հում, տմարդի) cf. ԿՑԻՐ, cf. ԿԾԾԻ


Ճնճղուկ, ղկաց

s.

sparrow;
— ճճուէ, ճռուողէ, the sparrow chirps, chirrups, pips.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. ճնճուղ. στρουθόν, στρουθίον passer, passerculus. Մանրիկն ի թռչունս՝ ստէպ ճնճղուօղ, ճուօղ, ճիկ հանօղ. Տե՛ս (Սղ. ՟Ժ. 1։ ՟Ձ՟Գ. 4։ ՟Ժ՟Ա. 8։ ՟Ժ՟Գ. 7։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 2։ Տոբ. ՟Բ.. 18։ Մտթ. ՟Ժ. 29. 31։)


Ճշգրտագործ

adj.

exactly alike, the same;
painted from nature;
painting from life.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշգրտիւ յար եւ նման գործօղ, եւ գործեալ, գործելով. անվրէպ. ճիշդ.


Ճշգրտապատում

adj.

cf. Ճշմարտապատում.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշգրիտ գրօղ, եւ գրեալ, պատմեալ, ճառեալ.


Ճշդագնող, աց

adj.

beating down the price, haggling, cheapening, driving a hard bargain.

· Calfa

NBHL (2)

Ճշդելով գնօղ. ճշդիւ սակարկօղ.

Որպէս ճշդագնօղ շնորհացն՝ համարս պահանջես. (Լմբ. պտրգ.։)


Ճշդապահանջ

adj.

rigorously exacted or exacting, rigorous, rigid, severe.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշդով պահանջօղ, կամ պահանջեալ. սաստկապահանջ. անվրէպ.


Ճշմարտաբան, ից

adj.

truth-speaking, truthful, veracious.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարիտ խօսօղ, եւ խօսելով.


Ճշմարտապատում

adj.

relating or narrating the truth;
faithfully and truly reporting or reported, veridical, true, veritable.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմօղ ճշմարտութեան. որ ճառէ զճշմարիտն. եւ Ճառեալն ճշմարտութեամբ. հաւաստաբան. ստուգաբան. ճշմարտաճառ. ճշմարտախօս.


Ճշմարտասէր

adj.

truthful, sincere, upright.

· Calfa

NBHL (1)

φιλαλήθης veri, seu veritatis amans. Սիրօղ ճշմարտութեան.


Ճշմարտատեաց

adj.

enemy of truth, hating, detesting the truth.

· Calfa

NBHL (1)

μισάληθος qui verum odit. Ատեցօղ ճշմարտութեան.


Ճշմարտատես

adj.

seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.

· Calfa

NBHL (2)

Ճշմարտատես քննօղքի զստուգագոյնսն տեղեկասցին. (Նչ. եզեկ.։)

ἁληθινῶς ὀρών vere videns. Տեսօղ կամ գիտակ ճշմարտութեան. եւ Ստուգապէս տեսօղ. տեսանօղ, մարգարէ. եւ Անաչառ կամ նրբատես.


Ճշմարտաքնին

adj.

probing the truth;
well examined, sure, certain.

· Calfa

NBHL (1)

Քննօղ եւ հասու ճշմարտութեան. ուր իցէ հաւաստի քննութիւն եւ տեղեկութիւն.


Ճողոպրեմ, եցի

va.

to deliver, to take away, to save, to free, to disengage, to set at liberty.

· Calfa

NBHL (1)

Ճողոպրեցայց ի քոց հարկեցուցանօղ բանից. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Կերպաս, ուց

s. adj.

silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.

· Calfa

NBHL (1)

Ծիրանածուէն կերպասիւք պճնեաց։ Առ կերպասուցն գեղեցկութիւն։ Կերպասիւք լուսոյ ի հոգւոյն պարասքօղեցեալ. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. կուս.։)


Կերպասաբեր

adj. s.

producing silk;
— որդ, silk-worm.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ յիւրմէ զկերպաս. (որպէս շերամն զմետաքս)


Կերպասագործ, աց

s.

silk-weaver, silk-manufacturer.

· Calfa

NBHL (1)

Գործօղ զկերպաս. (որպէս շերամն զթելս, եւ արուեստաւորք զկտաւն եւ այլն)


Կերպարան, ի, աց

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարբառն լսէին, եւ զկերպարանսն ոչ տեսանէին։ Կերպարանք իւրոց։ Տեսի, եւ ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի։ Ոչ զկերպարանսդ ձեր զիւրաքանչիւր ես նկարեցի։ Այր բարկացօղ տգեղ է կերպարանօք։ Երեւեցաւ այրով կերպարանաւ։ Որ ի կերպարանս աստուծոյ է։ Զկերպարանս ծառայի առեալ։ կերպարանօք տտեալ իբրեւ զմարդ։ Նմանութիւն կերպարանաց մարդոյ։ Կերպարանք չորից կենդանեաց։ Կերպարանք երեսաց նոցա. կերպարանք մարդոյ, եւ կերպարանք առիւծու, եւ այլն։


Կերպարանաւոր

adj.

feigned, disguised, counterfeited;
figured.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զկերպարանս եւեթ՝ առանց իսկութեան. կեղծաւոր.

Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.


Կերպաւոր

adj.

formed, figured;
resembling, like, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

կերպացեալ. ձեւացեալ. ձեւաւոր. եւ Նմանօղ. եւ Կատարեալ բնութեամբ կամ անձնաւորութեամբ.


Կեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.

· Calfa

NBHL (2)

Ապաքէն կեցուցանօղ զօրութեամբ տեառն փրկեալք լինէաք. (Յհ. կթ.։)

Կեցուցանօղ կաթուած, կամ օրհնութիւնք։ Ոտիզդ կեցուցանողաց. (Նար.։)


Կեցուցիչ, չի, չաց

adj. s.

giving life;
saviour, deliverer.

· Calfa

NBHL (1)

σωτήρ salvator, servator. Կեցուցանօղ. փրկիչ. փրկագործ. կենարար. ազատարար. փրկական.


Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

· Calfa

NBHL (1)

Կէտ եդեալ մեր՝ ցուցանել վասն յովսեփու։ Որոց կէտ առաջի եդեալ է, զի նմանօղ լինիցին. (Եւս. պտմ. Ա. 7։ Վրք. հց. ԻԶ։)