to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.
· Calfa
Մի՛ իբրեւ առասպելք կամ ճառատօղք երեւեսցին. յն. ճառատանք. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
fat, greasy, full of grease, adipose.
· Calfa
Ունօղ զառատ ճարպ. իւղալից. ձիթալից.
orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.
· Calfa
ῤήτωρ rhetor, orator որ եւ ՃԱՐՏԱՐԱՍԱՆ. Ճարտար ասօղ, ասացօղ, խօսօղ. ճարտարաբան. պերճախօս, մանաւանդ գիտակն արուեստի հռետորութեան եւ փաստաբանութեան. հռետոր. (յն. ռի՛դօր լտ. օռա՛դօր ).
to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.
· Calfa
Պօղոս ի վեր աստիճանէն ճարտասանէր. (Դամասկ.։)
master workman, skilled artisan;
artificer;
artist;
well made, executed with great skill.
· Calfa
Ճարտարութեամբ գործօղ. վարպետ բանօղ.
very attentive, examining or exploring diligently.
· Calfa
Քաջ դիտօղ. արթուն.
deceiving adroitly;
cunning, artful, astute.
· Calfa
Ճարտար ի խաբել. ճարտար խաբօղ.
to speak with eloquence or art, as an orator.
· Calfa
Ե՛ւս հպագոյն զայս ճարտարախօսէ պօղոս. (Անան. եկեղ։)
throwing or shooting skilfully.
· Calfa
Ճարտարութեամբ ձգեալ կամ ձգօղ. վայելչայարմար. ուղղակշիռ.
architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.
· Calfa
Ճարտարապետի ումեմն հիւսնեալ ... ի ձեռն ճարտարապետացն եղիաբ եւ բեսելիէլ։ Այր ճարտարապետ շինօղ ապարանից. (Արծր. ՟Դ. 19։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. որպէս Շինօղ նաւաց. եւ Ղեկավար. նաւապետ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 2։ Կիւրղ. ի կոյսն.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր.։)
ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. իբր Քաջ յայլ արուեստս եւ ի գիտութիւնս. կերտօղ. եւ Քերթող. սոփեստէս.
art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.
· Calfa
Յամենայնի կարօղ ես փրկել, թէպէտեւ առանց ճարտարութեան ելանիցէ ոք ի վերայ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 4։)
Զրկօղն ապաստանեալ ի ճարտարութիւնն՝ ջանայ ճարտարութեամբ բանիցն զթագաւորն հաւանեցուցանել. զի է իմաստուն ի չարն եւ ճարտար. (Լմբ. սղ.։)
cf. Ճգնազգեցիկ.
· Calfa
Կրօղ յանձին զճգնութիւն միանձանց, կամ մարտիրոսաց. յաղթական ի հանդէս մրցանաց.
fellow-sufferer;
fellow-labourer, fellow-workman;
brother or companion in arms.
· Calfa
Եւ քրիստոս երբեմն ըստ պօղոսի՝ հանդիսակից եւ ճգնակից լինի բանիս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
inclined to an austere life.
· Calfa
Սիրօղ ճգանց. սիրով վշտակիր. համբերօղ. համբերատար.
hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.
· Calfa
ՃԳՆԱՒՈՐ. Առաքինի՝ մրցօղ ընդդէմ սատանայի, մարմնոյ, եւ աշխարհի.
ἁσκητής ascetus, monachus ἁθλητής athleta, pugil ἁγωνιστής agonista, propugnator. Ճգնօղ. որպէս միայնակեաց.
to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.
· Calfa
Որ պատառէ փայտ, նովին ճգնեսցի (կամ վշտասցի)։ Յորում եւ ես իսկ ճգնիմ անխիղճ միտս ունել։ Յամենայնի ճգնեաց։ Ընդէ՞ր եւ մեք ճգնիմք յամենայն ժամ։ Ճգնիցիք ի վերայ հաւատոցն։ Ճգնէին ի ձեռաց պատերազմողաց, եւ այլն։ Ճգնեալ նահատակեցայք յերկրի՝ յաղթօղք ի պատերազմի։ Եւ քաջութեամբ արիաբար ճգնեալ. (Շար.։)
austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.
· Calfa
Պարապեալքն այսպիսում ճգնութեանց դիւանագիրք մատենից։ Ի սաստիկ ճգնութեան պահել (զշինօղսն պարսպաց). (Խոր. ՟Ա. 2. 15։)
cf. Ճեղքում.
· Calfa
Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)
to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.
· Calfa
Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)
walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.
· Calfa
Ամպ վաղորդայնոյ ծագեալ, ի ճեմս քաղցր արեւու ցօղեալ. (Տաղ.։)
peripatetic;
academician.
· Calfa
περιπατητικός peripateticus, ambulator. Ճեմօղ. քայլօղ. մակդիր արիստոտէլի եւ աշակերտաց եւ վարդապետութեան նորա, վասն ճեմելով դաս ասելոյ նորին. ասի եւ յն. ձայնիւ Պերիպատետիկեան.
having an odour of burnt grease.
· Calfa
Ունօղ զհոտ ճենճերոյ. ճենճի կամ մսի հոտ ունեցօղ.
cf. Ճեպեցուցանեմ.
· Calfa
Որպէս երբեմն զխաչօղսն ճեպէր ի տէրունական մահն. (Խոր. հռիփս.։)
small cluster of grapes.
· Calfa
Գտանիցի ճիռ ի մէջ ողկուզոց։ Պակասեցան ամենայն ճիռք նորա։ Եթէ կթօղք մտեալ էին ի քեզ, ոչ եթէ ճիռ մի ոչ թողուին. (Ես. ՟Կ՟Ե. 8։ Սոփ. ՟գ. 7։ Աբդ. 5։)
claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.
· Calfa
ὅνυξ unguis. Ճապուռ. ճիւղք մատանց, եւ եղնգուք՝ առաւել պատառօղ գազանաց եւ գիշակեր հաւուց.
monster;
phantom, spectre;
night-mare, incubus;
—ք դըժոխայինք, the Furies;
— շառաչեմ, to drone, to hum, to buzz, to whiz.
· Calfa
ՃԻՒԱՂ որ եւ ՃՈՒԱՂՆ, ղան, անց. Ճեւեղիկ. հրէշ. խըրտուիլակ. գազան այլանդակ եւ խառնակ մտացածին՝ ի ճուալոյ անհեթեթ ձայնից յօդեալ. կամ ուրուական ցնորք, եւ իբր անշունչ պատկեր՝ նուաղ եւ վտիտ. ճըւճըւեղ լըղար բան մը. եւ ճըւճըւացօղ, խպըլիկ, ճիվելեկ. (եբր. ծիիմ).
sparrow;
— ճճուէ, ճռուողէ, the sparrow chirps, chirrups, pips.
· Calfa
ռմկ. ճնճուղ. στρουθόν, στρουθίον passer, passerculus. Մանրիկն ի թռչունս՝ ստէպ ճնճղուօղ, ճուօղ, ճիկ հանօղ. Տե՛ս (Սղ. ՟Ժ. 1։ ՟Ձ՟Գ. 4։ ՟Ժ՟Ա. 8։ ՟Ժ՟Գ. 7։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 2։ Տոբ. ՟Բ.. 18։ Մտթ. ՟Ժ. 29. 31։)
exactly alike, the same;
painted from nature;
painting from life.
· Calfa
Ճշգրտիւ յար եւ նման գործօղ, եւ գործեալ, գործելով. անվրէպ. ճիշդ.
beating down the price, haggling, cheapening, driving a hard bargain.
· Calfa
Ճշդելով գնօղ. ճշդիւ սակարկօղ.
Որպէս ճշդագնօղ շնորհացն՝ համարս պահանջես. (Լմբ. պտրգ.։)
rigorously exacted or exacting, rigorous, rigid, severe.
· Calfa
Ճշդով պահանջօղ, կամ պահանջեալ. սաստկապահանջ. անվրէպ.
truth-speaking, truthful, veracious.
· Calfa
Ճշմարիտ խօսօղ, եւ խօսելով.
relating or narrating the truth;
faithfully and truly reporting or reported, veridical, true, veritable.
· Calfa
Պատմօղ ճշմարտութեան. որ ճառէ զճշմարիտն. եւ Ճառեալն ճշմարտութեամբ. հաւաստաբան. ստուգաբան. ճշմարտաճառ. ճշմարտախօս.
truthful, sincere, upright.
· Calfa
φιλαλήθης veri, seu veritatis amans. Սիրօղ ճշմարտութեան.
enemy of truth, hating, detesting the truth.
· Calfa
μισάληθος qui verum odit. Ատեցօղ ճշմարտութեան.
seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.
· Calfa
Ճշմարտատես քննօղքի զստուգագոյնսն տեղեկասցին. (Նչ. եզեկ.։)
ἁληθινῶς ὀρών vere videns. Տեսօղ կամ գիտակ ճշմարտութեան. եւ Ստուգապէս տեսօղ. տեսանօղ, մարգարէ. եւ Անաչառ կամ նրբատես.
probing the truth;
well examined, sure, certain.
· Calfa
Քննօղ եւ հասու ճշմարտութեան. ուր իցէ հաւաստի քննութիւն եւ տեղեկութիւն.
to deliver, to take away, to save, to free, to disengage, to set at liberty.
· Calfa
Ճողոպրեցայց ի քոց հարկեցուցանօղ բանից. (Խոր. ՟Գ. 65։)
silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.
· Calfa
Ծիրանածուէն կերպասիւք պճնեաց։ Առ կերպասուցն գեղեցկութիւն։ Կերպասիւք լուսոյ ի հոգւոյն պարասքօղեցեալ. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. կուս.։)
producing silk;
— որդ, silk-worm.
· Calfa
Բերօղ յիւրմէ զկերպաս. (որպէս շերամն զմետաքս)
silk-weaver, silk-manufacturer.
· Calfa
Գործօղ զկերպաս. (որպէս շերամն զթելս, եւ արուեստաւորք զկտաւն եւ այլն)
form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.
· Calfa
Զբարբառն լսէին, եւ զկերպարանսն ոչ տեսանէին։ Կերպարանք իւրոց։ Տեսի, եւ ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի։ Ոչ զկերպարանսդ ձեր զիւրաքանչիւր ես նկարեցի։ Այր բարկացօղ տգեղ է կերպարանօք։ Երեւեցաւ այրով կերպարանաւ։ Որ ի կերպարանս աստուծոյ է։ Զկերպարանս ծառայի առեալ։ կերպարանօք տտեալ իբրեւ զմարդ։ Նմանութիւն կերպարանաց մարդոյ։ Կերպարանք չորից կենդանեաց։ Կերպարանք երեսաց նոցա. կերպարանք մարդոյ, եւ կերպարանք առիւծու, եւ այլն։
feigned, disguised, counterfeited;
figured.
· Calfa
Ունօղ զկերպարանս եւեթ՝ առանց իսկութեան. կեղծաւոր.
Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.
formed, figured;
resembling, like, conformable.
· Calfa
կերպացեալ. ձեւացեալ. ձեւաւոր. եւ Նմանօղ. եւ Կատարեալ բնութեամբ կամ անձնաւորութեամբ.
to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.
· Calfa
Ապաքէն կեցուցանօղ զօրութեամբ տեառն փրկեալք լինէաք. (Յհ. կթ.։)
Կեցուցանօղ կաթուած, կամ օրհնութիւնք։ Ոտիզդ կեցուցանողաց. (Նար.։)
giving life;
saviour, deliverer.
· Calfa
σωτήρ salvator, servator. Կեցուցանօղ. փրկիչ. փրկագործ. կենարար. ազատարար. փրկական.
cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.
· Calfa
Կէտ եդեալ մեր՝ ցուցանել վասն յովսեփու։ Որոց կէտ առաջի եդեալ է, զի նմանօղ լինիցին. (Եւս. պտմ. Ա. 7։ Վրք. հց. ԻԶ։)