Definitions containing the research քո : 5989 Results

Չէք, չէից

See full entry →

s.

non existing things, nullity.

NBHL (1)

Հարկահանս ոչ միայն զհարկառուսն կոչէ, այլ եւ զյափշտակօղս, որք մերկանային զժողովուրդն անիրաւ չէքուչեօք. զի ոչ զարդար հարկսն խոտէ, այլ զանիրաւ. (Գէ. ես.։)


Չիղջ, չղջի, չղջից

See full entry →

s.

bat.

NBHL (1)

Չիղջ տոհմակիցն քո՝ քանզի ոչ կարէ համբերել լուսատու ճառագայթից արեգական, ի գիշերի ելանէ թռչել. (Եփր. համաբ.։)


Չինչ, չնչի

See full entry →

cf. Ոչինչ.

NBHL (1)

Որ ի չնչէ արար զմեզ աստուած։ Զի ըստ քեզ չքոտւոյգ եւ զչնչէն առակ օրինակաց մատուցանեմք։ Յորպիսի՛ չնչէն յանկերպարան միագոյն իրացս ծնանիմք։ Ի չնչէն եւ ի միագոյն եւ ի տկարէ մարմին զգեցեալ։ Եւ ի չնչէն տկարն այն գայ լինի նաւագործ. եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ը։)


Չկենդանի

See full entry →

adj.

lifeless;
cf. Անկենդան.

NBHL (1)

Նաբուքոդոնոսոր պատկեր կանգնեաց. եւ կենդանին ի չկենդանւոյ կամէր պայծառագոյն երրեւել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Չղջիկան, աց

See full entry →

cf. Չիղջ.

NBHL (1)

Չղջկան (կամ չղջիկան. լս. մաշկաթեւ) կոչէ զկուռսն՝ կա՛մ վասն յոյժ տկարութեանն, կամ վասն խաւարասէր մոլորութեան։ Որք միանգամ ի միտս ընդունին իբրեւ կուռս զվատթար իմացմունս, չղջկանաց լինին բոյնք՝ անմաքուր դիւաց. (Գէ. ես.։)


Չորային

See full entry →

adj.

dry, arid, waste.

NBHL (1)

Չոր եւ ցամաքուտ.


Չորանուտ

See full entry →

adj.

dry, arid.

NBHL (1)

Ցամաքուտ. չորային.


Սան, ուց

See full entry →

cf. Սանական.

NBHL (1)

Գտանէ զօտայ՝ սնուցեալ զքոյր իւր խոսրովիդուխտ։ Սան նորա խոսրովիդուխտ՝ կուսան համեստ. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Սան, ից

See full entry →

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

NBHL (1)

Գտանէ զօտայ՝ սնուցեալ զքոյր իւր խոսրովիդուխտ։ Սան նորա խոսրովիդուխտ՝ կուսան համեստ. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Սանահայր, հօր

See full entry →

s.

godfather.

NBHL (1)

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։


Սանամայր, մօր

See full entry →

s.

godmother.

NBHL (1)

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։


Սանդահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to pound or crush in a mortar.

NBHL (1)

Ի սանդահարիլն ասէր, սանդահարեա՛ սանդահարեա՛ զպարկս անաքսարքեայ. քանզի ոչկարես զանաքսարքոս սանդահարել. (Նոնն.։)


Սանդարամետական, ի, աց

See full entry →

cf. Սանդարամետային.

NBHL (1)

Երկնաւորաց, եւ երկրաւորաց, եւ որ ի ներքոյ են քան զերկիր։


Սանդղաձեւ

See full entry →

adj.

ladder-shaped.

NBHL (1)

Առ յակոբ սանդղաձեւ երկրաբերձ տեսլեամբ երեւի։ Յորդորէ ելանել ընդ սանդղաձեւ բանսն։ Ելից առ քեզ մըտօք յերկին, ընդ սանդղաձեւ բանըս քոյին. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟Ա. ՟Ժ։ Յս. որդի.։)


Սանձահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to bridle, to curb, to check, to rein;
to subdue, to break in.

NBHL (2)

Յորժամ ոչ յումեքէ սանձահարին հարցուածովք, արտաքոյ գրոց սրբոց բարբաջեն. (Եզնիկ.։)

Կամէր զքո անգթութիւնդ սանձահարել. (Ճ. ՟Ժ.։)


Սանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

NBHL (1)

Որ զծով արարեր, եւ սանձեցեր զյանդգնութիւն ալեաց նորա դուզնաքեայ աւազով։ Կախարդութիւն քո եւ զծովն սանձեաց. (Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Գ.։)


*Սապոն, ի

See full entry →

s.

soap;
cf. Օճառ.

NBHL (1)

Զսապոնին գինսն, որով լուացաք զարիւնաթաթախ զգեստս քո զօրացդ. (Մամիկ.։)


Սառնահրդեհ

See full entry →

s.

cold and hot beyond endurance (hell).

NBHL (1)

Որդն անքուն, մշտնջենաւոր տարտարոսն՝ սառնահրդեհ, լալ աչաց, եւ կրճել ատամանց. (Եփր. խոստ.։)


Սառնատես

See full entry →

adj. chem.

hyaline, glassy;
cf. Սառնակերպ.

NBHL (2)

Զականակիտն սրբամաքուր շափիղայի ի գոյն վճիտ սառնատես. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)

Մաքուր գետ կենդանի ջրոյ՝ սառնատեսակ. (Յայտ. ՟Ի՟Բ. 1։)


Սառնատեսակ

See full entry →

cf. Սառնակերպ.

NBHL (2)

Զականակիտն սրբամաքուր շափիղայի ի գոյն վճիտ սառնատես. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)

Մաքուր գետ կենդանի ջրոյ՝ սառնատեսակ. (Յայտ. ՟Ի՟Բ. 1։)


Սասանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Սասանումն.

NBHL (1)

Ոչ տայ յաւիտեան սասանութիւն արդարոյ։ Մի տար ի սասանութիւն (կամ սասնութեան) զոտն քո. (Սղ. ՟Ծ՟Դ. ՟Ճ՟Ի։)


Սաստ, ից

See full entry →

s.

bitter, angry reproof, scolding, rebuke, threat, menace;
chastisement;
— իշխանակերպ, մեծավայելուչ, majesty;
— իշխանական, authority, haughtiness;
— աչաց, piercing glance;
ի — մատչել ընդ ումեք, to reproach bitterly, to scold sharply.

NBHL (1)

Ի սաստէ տեառն։ Ի սաստէ քումմէ տէր։ Ի սաստէ քումմէ կորիցեն, կամ փախիցեն։ Խաղով սաստիցն ոչ խրատեցան։ Զարհուրեցան ի սաստէ նորա։ Վասն ահի սաստից տեառն ընդունիմ.եւ այլն։


Սաստկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intensity, vehemence, impetuosity, rage, violence;
rigour, rigidity, severity, rudeness;
grievousness, enormity, extremity.

NBHL (1)

Սաստկութիւն անզգամութեան։ Հոգւով սաստկութեամբ։ Տես զքաղցրութիւն եւ զսաստկութիւնն աստուծոյ. ի վերայ կոր ծանելոցն սաստկութիւն, եւ ի վերայ քո քաղցրութիւն աստուծոյ։ Զի մի յորժամ եկից, սաստկութեամբ վարեցայց.եւ այլն։


Սատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to kill, to slay, to massacre, to put to death, to take away life, to butcher, to slaughter, to exterminate, to extirpate;
to destroy, to overthrow, to make havoc of, to get rid of.

NBHL (1)

Ողորմութեամբ քով սատակեսցես զթշնամիս իմ։ Սատակեցին զիսրայէլէ իբր հազար արանց, եւ տապաստ արկին։ Հարուածովք կամակոր օձիցն սատակէին։ Եղեալ որդնալից՝ սատակեցաւ։ Ոչ եւս եղիցի ջրհեղեղ՝ սատակել զամենայն մարմին։ Զնտիր ընտիրս յիսրայէլէ սատակեաց։ Առհասարակ սատակել զազգն յոպպէացւոց։ Որ յապարանս ամրասցին, անդէն ի ներքս սատակեսցին. եւ այլն։


Սատակիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

that kills, that puts to death cruelly, exterminator, extirpator, destroyer.

NBHL (1)

Ոչ տայցէ թոյլ սատակչին մտանել ի տունս ձեր, եւ հարկանել։ Յայնց խորշեցաւ սատակիչն։ Հանից ի վերայ քո սատակիչս՝ զայր եւ զտապար իւր, եւ կոտորեսցեն զընտիր ընտիր մայրից քոց։ Հողմ խորշակի սատակիչ։ Կորեան ի սատակչէ անտի։ Զի մի սատակիչն անդրանկաց մերձենայցէ ի նոսա.եւ այլն։


Սատր, տեր

See full entry →

s.

stater, didrachm (money and weight).

NBHL (1)

Դնեն զսեղանն (խորանի զօրհնելին) ի վերայ սատրի։ Զքար սեղանոյն սատրովն հանեն արտաքոյ. եւ զսեղանն վերացուցանելով մատուցանեն ի ներքս. (Մաշտ.։)


Սատր, ի, ոյ

See full entry →

s.

thin silken crape;
napery;
seat, sofa, settee, settle.

NBHL (1)

Դնեն զսեղանն (խորանի զօրհնելին) ի վերայ սատրի։ Զքար սեղանոյն սատրովն հանեն արտաքոյ. եւ զսեղանն վերացուցանելով մատուցանեն ի ներքս. (Մաշտ.։)


Սարաբարձր

See full entry →

adj.

high-topped, very high or elevated, lofty.

NBHL (1)

Յակն աղբերն ի ներքոյ սարաբարձր մեհենատեղոյն հերակլոյ. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Սարաւանդ

See full entry →

cf. Սարաւանդակ.

NBHL (1)

Հասեալ կալաք զյայտնի սարաւանդ մի հնդկական ծովուն։ Արտաքոյ ի սարաւանդակ վայրի էր դարեհ։ Կացեալ մնացաք աւուրս ութ ի վերայ սարաւանդակին. (Պտմ. աղեքս.։)


Սարաւանդակ, աց

See full entry →

s.

cape, headland, promontory, foreland.

NBHL (1)

Հասեալ կալաք զյայտնի սարաւանդ մի հնդկական ծովուն։ Արտաքոյ ի սարաւանդակ վայրի էր դարեհ։ Կացեալ մնացաք աւուրս ութ ի վերայ սարաւանդակին. (Պտմ. աղեքս.։)


Սարկաւագ, ի, գունք, գաց

See full entry →

s.

deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.

NBHL (1)

Վասն քո սարկաւագ եղեւ յայնժամ, մինչ զգեցաւ ղենջակ, եւ լուաց զոտս աշակերտացն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Սարուած

See full entry →

s.

cf. Սարութիւն.

NBHL (1)

Զտակքն երկաթի սարուածով կարէ։ Զպատրուսի շինելն եւ կտրելն սուր սարուածով պարտ է առնել։ Զքո ծեծած սարուածն, այսինքն զբրերն. (Վստկ.։)


Սարսատումն, ման

See full entry →

s.

drying, dryness.

NBHL (1)

ξηρότης ariditas, siccitas. Սարսատիլն. չորանալն. ցամաքումն.


Սարսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

NBHL (1)

Եւ դեւք հաւատան եւ սարսեն։ Յերեսաց իմոց ոչ՞ սարսիցէք։ Սարսեցի յերեսաց ձեռին քո։ Որոց սարսեն յանուանէ նորա։ ի նմանէ սարսեցին կէտք որ ի ներքոյ երկինց։ երկիր երկեավ եւ սարսեաց ընդ յառնելն աստուծոյ ի դատաստան։ Սարսեաց կամ սարսէր երկիրս ամենայն առաջի նորա։ Սարսեցին անօրէնք յահէ նորա.եւ այլն։


Սարսռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

NBHL (1)

Խռովի եւ սարսռայ։ Զարհուրիս եւ սարսռիս։ Սարսռալով (կամ սարսռելով) իմն, երկչոտութեամբն ընդոստուցեալ։ Ո՞չ երկիցէս յօրինակէն (անկելոցն յանապատի)։ Ո՞չ սարսռեսցի ի շատակերութենէ որովայնդ քո. (Ոսկ. գղ. եւ յհ. ՟Բ. 42։ Պիտ.։ Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սարսռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սարսռամ.

NBHL (1)

Խռովի եւ սարսռայ։ Զարհուրիս եւ սարսռիս։ Սարսռալով (կամ սարսռելով) իմն, երկչոտութեամբն ընդոստուցեալ։ Ո՞չ երկիցէս յօրինակէն (անկելոցն յանապատի)։ Ո՞չ սարսռեսցի ի շատակերութենէ որովայնդ քո. (Ոսկ. գղ. եւ յհ. ՟Բ. 42։ Պիտ.։ Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սաւան, աց

See full entry →

s.

sheet.

NBHL (1)

Զկտաւն յովսէփ գնեաց, որ էր ջանջիլ քթան՝ սաւան մեծ եւ ընդարձակ։ Ոչ է պարտ պատել յարծաթոյ կամ յոսկի կտաւ, այլ միայն ի սաւան քթան կտաւ։ Պատէ զքրիստոս ի սաւան մաքուր. (Բրսղ. մրկ.։)


Սաւառնաթեւ, ից

See full entry →

adj.

whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.

NBHL (1)

Սաւառնաթեւեալ հասնէին (զուարթունք)։ Սաւառնաթեւեալ սլացեալ քոյին կառաւարացն։ Հրանիւթեայ սեռիցն անըմբնելի ահիւ սաւառնաթեւալք։ Վեցթեւեան սերովբէք, որք սաւառնաթեւեալք աղաղակեն անլռելի ձայնիւ. (Ճ. ՟Ժ.։ Գանձ.։ Անան. եկեղ.։ Մաշտ.։)


Սաւառնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

NBHL (1)

Ի քո սպառնալեաց ահիդ պակուցման սաւառնին սերոբէք, ամփոփին քերոբէք. (Նար. ՟Ղ՟Ա.) (այն է թեւասքօղել երկու թեւօք՝ բացեալ զայն թեւսն)։


Սափիրայ

See full entry →

cf. Շափիւղայ.

NBHL (1)

Ի մէջ հոտեւանիցն՝ կնգրկին, այլեւ սափերայի ... իմա սափրայ՝ որպէս զաֆրայ, այսինքն քբքում։


Սեամք, սեմոց

See full entry →

s.

threshold;
doorpost, jamb.

NBHL (1)

Գրեսցես զնոսա ի վերայ սեմոց տանց քոց, եւ ի գրունս քո։ Նստէր աթոռով առ սեամս տաճարին տեառն։ Դրաց գաբիրայն սեամս հնգեկինս։ Սեամս ի փայտից դիոց չորեքկինս։ Ի վերայ երկուց սեմոցն, եւ բարաւորի տանցն։ Անկեալ զսեմովքն։ Արկցեն զիւրաքանչիւր աթոռ ի վերայ սեմոց դրանցն երուսաղէմի։ Կացցէ ի ի վերայ սեմոց դրանն, եւ երկիր պագցէ ի վերայ սեմոց դրանն եւ այլն։


Սեբենի

See full entry →

cf. Սեբինէ.

NBHL (1)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)


Սեբին

See full entry →

cf. Սեբինէ.

NBHL (1)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)


Սեբինէ

See full entry →

s.

palm-leaf vest, garment made of palm-leaves.

NBHL (1)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)


Սեթեւեթ

See full entry →

s. adj.

garb, dress, ornament, attire;
affectation, primness;
paint;
— or —եալ, embellished, adorned, pompous;
finical, affected.

NBHL (1)

Հայթայթանք կամ հեթեթանք շքոյ. որպէս Պաճուճանք. զարդ, եւ պաճուճազարդ.


Սեղան, ոց

See full entry →

s. s. geom.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
trapezium.

NBHL (1)

Արասցես սեղան յանփուտ փայտից։ Պատրաստ արարեր առաջի իմ սեղան։ Քաղէին զփշրանս ի ներքոյ սեղանոյ իմոյ։ Ոչ եկն որդին յեսսեայ ի սեղանս։ Դիմեաց յովնաթան ի սեղանոյ անտի արտաքս։ Որդիք քո որպէս նորատունկ ձիթենւոյ շուրջ զսեղանով քով։ ծուխ սեղանոյ։ Սեղան հատավաճառաց.եւ այլն։


Սեղանակազմ

See full entry →

adj. s.

cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.

NBHL (1)

Հանգո զքո խոհարարն, տուր դատարկութիւն սեղանակազմին, դադարեցո եւ զձեռն մատռուակին. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սեղանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.

NBHL (1)

Որդանցն այնոցիկ սեղանաւորիլն ի մարմնոյ քո՝ լիցի առ քեզ յիշատակեալ. (Կլիմաք.։)


Սեղեխ, աց

See full entry →

s.

fornicator, whorekeeper;
suitor, gallant, sweet-heart, admirer.

NBHL (1)

Տայիր վարձն սեղեխաց քոց. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 33. 34։)


Սեղմ

See full entry →

adj.

close, dense, compact, firm, strait, narrow, compressed, confined.

NBHL (1)

առաջինքն ասացին այսպէս, թէ լուսինն է տարր սեղմ, խիստ, մաքուր, գնդաձեւ. (Շիր.։)