vineyard;
stalk of dried vine-cuttings;
calf-house.
· Calfa
Որթոցն (ցուցանէ) զայգին, կամ զծնունդս արջառոց. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)
sucking calf, young calf.
· Calfa
Տո՛ւր ինձ ոչխարիկ մի , կամ որթուկ մի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
s. zool. rook.
· Calfa
Ոչ ուտիցէք զգետարծուի, եւ զցին ... եւ զորի. (Օր. ՟Ժ՟Դ. 14։)
Երթան առ ի պատիւ նոցա առ նոքօք եւ որիք։ Յայնմ ժամանակի բնաւ ամենեւին աստ ի մերում աշխարհիս որի ոչ գտանի։ Ոտս ոչ հերձ իբրեւ զորւոյ ունի. (Վեցօր. ՟Ը։)
oryza, rice.
· Calfa
ՈՐԻԶ կամ ՈՐԻԶՆ. ὅριζα, ὅριζον . իտ. rizo. որ եւ ԲՐԻՆՁ. բրինծ պիրինճ. (յն. լտ. օ՛րիզօն, օ՛րիզա. իտ. րի՛զօ) Ընդեղէն ցորենաչափ սպիտակ ի ջրարբի վայրս. յորմէ կազմի սովորական թան (որպէս ապուր, եւ փիլաւ ).
distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.
· Calfa
Ոչ է իմ ա՛յլ կամք որիշ քան զհօրն։ Որիշ անուանս իւրաքանչիւր ոք առնոյր։ Խառն են, եւ որիշ են։ Կենդանեացն դէմքն որիշք էին, եւ թեւքն ընդ միմեանս խառնեալք։ Անձնաւորութեամբ միայն որիշք, իսկ բնութեամբ միացեալք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38. եւ 18։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. եւագր.։ Նանայ.։)
Բազում ինչ նովին անուամբ ասին՝ որիշ զօրութիւնս ունելով. նոյնպէս եւ թիւ նոյն, բայց պէտքն որիշ. (Եփր. յենովք. եւ Եփր. յեղիա.։)
Ոչ յառաջինսն, եւ ոչ վերջին բանս արժանաւորեցաք շարել, այլ՝ զատ եւ որիշ. (Խոր. ՟Ա. 33։)
Զի թէ վարուքն ոչ փոփոխիցէ զբարսն, չէ՛ ինչ որիշ ի գազանաց. (Գէ. ես.։)
Նիւթքս որիշ որիշ են, եւ հակառակ ընդդէմ միմեանց։ Որիշ որիշ էին տեսանելով ըստ իւրաքանչիւր զինուց. (Եղիշ. ՟Բ. եւ Եղիշ. յես.։)
Առաքինութիւն մարդոյ կարծեցեալ՝ որիշ որիշ յամենայն գործոց չարութենէ. (Կանոն.։)
to belch;
to feel inclined to vomit, to retch, to vomit.
· Calfa
Այլ թէ հիւանդ խուխաբերիցէ անընդմիջելի, կամ ործասցի, մի՛ տացեն հաղորդ, մինչեւ դադարեսցի. (Կանոն.։)
Ոչ հեռի յործացելոցն եմք, եւ ի ցնորելոց, որոց շուրջ գալ ամենայն թուի՝ ինքեանք թմբրեալք. (Ածաբ. աղք.։)
ἑρεύγω, -ομαι ructo, eructo եւ νατιάω nauseo ἑμέω vomo, evomo. որ եւ ՈՐԾԿԱԼ, ՈՐԾԿՏԱԼ. Ի ծանրութենէ ստամոքաց կերածոյն ի վեր տալ ընդ որկորն մինչեւ ի բերանն. զգայռել. նողկտալ մօտ ի ժայթքումն. եւ ժայթքել. փսխել. խառնիլ սրտի.
cf. Որպէս.
· Calfa
Ո՛րկէն. այս ինչ սպիտակ։ Շարունակ. ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին. (Արիստ. ստորոգ.։)
oesophagus, gullet, throat;
gluttony;
զկնի —ոյ երթալ, to give oneself up to gluttony.
· Calfa
Վասն պորտոցն աղէտի, եւ որկորոյն չարութեան. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 7։)
Թէ քո՝ շարայի որկորն է, ասեն, մեր շիրակայ ամբարքն չեն. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Որ որկորոյն, եւ որ ընդ որկորոյն են, ոչ յաղթէ, չէ հաւատացեալ. (Եւագր. ՟Թ։)
Ոչինչ գովեմք (զկերակուրս), որ զկնի որկորից՝ զուգապատուացն, մանաւանդ եթէ անպատուացն։ Լեզուին եւ որկորիցն զկնտընտոցի օրինակն ունելով. (Առ որս. ՟Ը։ Նիւս. բն.։)
cf. Որկորամոլ.
· Calfa
Զի՞նչ արարից քեզ շատակեր եւ որկորագա՛հ աբեղայ. (Հ. մայ. ՟Դ. որ ի Հ=Յ. մարտ. ՟Դ. գրի ՈՐԿՐԱԳԱՀ։)
cf. Որկորամոլ.
· Calfa
Զի՞նչ արարից քեզ շատակեր եւ որկորագա՛հ աբեղայ. (Հ. մայ. ՟Դ. որ ի Հ=Յ. մարտ. ՟Դ. գրի Որկրագահ։)
cf. Որկրամոլ.
· Calfa
Լեզուանի կոչեսցէ, որկորեայ, ցասնօղ։ Իբրեւ զհէքս եւ որկորեայս։ Որկորայք (կամ որկորոյք) դատարկապորտք։ Որկորեայն (կամ որկորայն), եւ որովայնի ծառայն։ Որկորեայ, եւ անժոյժ. (Ոսկ.։)
Քան զորկորէիցն եւ զարբեցողացն։ Զի՞նչ կոչեցից, պարկե՞շտս, եթէ որկորեայս։ Յորկորիցն եւ ի ծուլիցն. (Եփր. պհ. կամ Մանդ.։)
cf. Որկրամոլ.
· Calfa
Ոչ որպէս սեղան ոսկորստաց կոկորդալի զմայլեցուցանէ. (Ոսկ. խչ.։)
gluttonously.
· Calfa
Որքան ինչ յեգիպտոս ուտէին անկարգապէս եւ որկորստաբար. (Մեկն. ղեւտ.։)
cf. Որկորամոլութիւն.
· Calfa
Ոչ վասն որկորստութեան։ Որ արածէ զորկորստութիւն, անարգէ զհայր իւր. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 26։ Առակ. ՟Ի՟Ը. 7։)
Յորկորստութենէ մտին մեղք յաշխարհ. (Եղիշ. խաչել.։)
cf. Արուէգ.
· Calfa
Եսէ, թէ որ յետին աստուածոցն էր, որձ եւ էգ էր ... այս ինքն իմաստութիւն Կոչ. (՟Զ։)
chink, cranny;
breach, gap, opening.
· Calfa
Ելանիցէ հասանիցէ մինչեւ ի նա ի ծակոց առաստաղացն, եւ ընդ որմածերպս պրշակին. (Եփր. աւետար.։)
supported against a wall;
— ծառ, wall-tree, espalier.
· Calfa
Որ ոք յեցեալ է յորմն, կամ որ ինչ յենու յորմն. պատին կռթնած կամ կռթնելու.
cf. Որմափակ.
· Calfa
Արգելան ընդ որմով. կամ ցանկ, պատնէշ. որմ արգելիչ. որպէս յն. χάραξ agger, vallum.
wall-piercing;
— լինել, to pierce or bore through a wall;
to steal.
· Calfa
Գողք մկնապէս որմափոր լինին։ Է՛ որ որմափոր լինին տանց, եւ կողոպտեն որ ինչ ի տանն իցէ. (Երզն. մտթ.։ Կանոն.։)
piercing a wall;
theft.
· Calfa
Վիմափոր եղեւ (գերեզմանն քրիստոսի), որպէս զի մի՛ ինչ կասկած որմափորութեան լիցի. (Բրսղ. մրկ.։)
Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.
· Calfa
Որ ինչ սեպհականեալ կամ նուիրեալ իցէ որմզդի, այս ինքն յանուն դիոսի.
Ի քաղաքին լիդէացւոց, որ այժմիկ որմզդական քաղաք կոչեցեալ է. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)
ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՀՈՒՐ, կամ ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ, է Կրակապաշտութիւն պարսից, կամ կրակն պաշտեալ՝ որպէս մասն արեգական, կամ յորմզդէ ումեմնէ թագաւորէ սահմանեալ, որ եւ վռամական կոչի. եւ կամ որպէս Շանթ արամազդայ.
goat-footed.
· Calfa
Պան (այսինքն ամենայն) կոչեցեալ լինի, զի ի բազմաց եղեւ սերմանեալ. արդ զսա աստուած անուանեցին՝ կոչելով նոխազոտն պան. (Նոննոս.։)
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. ) Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.
· Calfa
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկանք.
· Calfa
Ոչ մոռանամ զիմն նողկութիւն, որ ի գթութենէ մեծիդ քաղցրացաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Նողկանք.
· Calfa
Ոչ մոռանամ զիմն նողկութիւն, որ ի գթութենէ մեծիդ քաղցրացաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cypress;
cyprus.
· Calfa
Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)
ornamented with cypress.
· Calfa
Զճիւղս ստեղնաձիգս նոճիաճահ ճոխն անտառաց. (Նար. խչ.։)
lawyer, jurisconsult;
president.
· Calfa
Երեք վկայքն՝ որք լինին զկնի նոմիկոսին, որ գրեաց զթուղթն (կտակի)։ Ոչ ոք է կարօղ շրջել զգրեալ կտակ թագաւորական նոմիկոսով։ Լիցի կտակն՝ նոմիկոսին ձեռնագրով. (Մխ. դտ.։)
Կոչեաց զնոմիկոսն եկեղեցւոյն, եւ ասէ ցնա. տէ՛ր նոմիկոս, պիտոյ է՝ զի արասցես գիրս ոսկւոյ լտերս յիսնից. գի՛ր ի նմա վկայս, կնքեա՛ եւ մատո՛ այսր։ Տե՛ս պատուական նոմիկոս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Պոնտացւոյ Պիղատոսին, ելլենական նոմիկոսին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)
law, right.
· Calfa
Ոչ կարէ օգնել նմա օրէնք ... ո՛չ օգնէ իւր նոմոսն։ Սահմանեաց նոմոս Ղեւոն թագաւոր։ Եւ լինի այս ըստ նոմոսի եւ ըստ սովորութեան երկրին. (Մխ. դտ.։)
cf. Նոյեան.
· Calfa
Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)
of Noah.
· Calfa
Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)
repetition of wordsrhet. tautology;
literal translation.
· Calfa
Իսկ լոյսն ի լուսոյ, եւ այս եւս նոյնաբանութեան է նշանակիչ. այսինքն նոյն է ընդ ասելոյն՝ աստուած յաստուծոյ. (Լմբ. հանգ.։)
Են բանք յեբրայեցին, զորս նոյնաբանութեամբ թարգմանել չէ՛ հնար. (Կիւրղ. ծն. իբր լտ.)
identically;
uniformly, equally.
· Calfa
Նոյնաբար տեսանին յընդունօղսն։ Ոչ նոյնաբար ունի. (Անյաղթ պորփ.։)
isomorphous;
uniform.
· Calfa
Կամեցաւ նոյնաձեւ չափով եւ յօրինուածով յարդարել. (Ասող. ՟Գ. 47։)
cf. Համանշան.
· Calfa
Ուր իցէ նոյն նշան խաչի, կամ նոյնօրինակ խաչաբարութիւն.
Վկայք խաչելոյն՝ նոյնանշան բարձմամբ. (Տաղ.։)
even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Երկու եւս նոյնպիսիք նոյնգունակ եղեալք (ծնեալք)։ Իւրոց ծառայիցն նոյնգունակ երեւելով։ Ընդէ՞ր բամբասէր չարի անուամբ. որ զբնութիւն նոյնգունակ՝ որպիսի եղեւն՝ պատէր. (Եզնիկ.։)
Ոչ նոյնգունակ հայր նորա, եւ հայր մեր. (Սեբեր. ՟Ե։)
Նոյն օրէնքն զնոյն (սէր) պատուիրէին, այլ ո՛չ նոյնգունակ. (Նանայ.։)
identity, sameness.
· Calfa
Նոյնութիւն առաւել՝ քան եթէ նմանութիւն. (Առ որս. ՟Ե։ Տե՛ս եւ Աթ. ՟Դ։ Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)
Ի նոյնութեան ամբողջ պահելով՝ զելդ փայտ ոչ ի բաց եդեր. (Անյաղթ բարձր.։)
Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)
Թէպէտեւ բազումք բազումս գրիցեն աւետարանս, սակայն վասն նոյնութեան խորհրդոյ եւ բանից մի են. ապա յայտ է թէ չորքն վասն նոյնութեան ասելեաց մի են. (Ոսկ. գաղ.։)
Զի ոչ եթէ ի նոյնութեան միշտ կեայր (կամ կայր), այլ եւս առաւելեալ լինէր ի բարիսն՝ գնալով ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ոչ յառաջադէմք լեալ ի յանդիմանութեանցն, այլ ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)
Զչարչարանացն զփորձ ցուցանէ, եւ նոյնութեամբ շարժմամբն օգնէ փորձելոցն. (Ոսկ. եբր.։)
in the same day;
immediately, forthwith.
· Calfa
Յետ քանի՞ աւուր ... յիւրմէն՝ նոյն օրին, յօտարէն՝ եւ ոչ բնաւ երբէք. (Պիտ.։)
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Ոչ առաւելեալ եւ ոչ նուազեալ, այլ մի եւ նոյնօրինակ է յամենայնի. (Ճ. ՟Ժ.։)
Թէ միշտ նոյնօրինակ է, ոչ է չար, քանզի միշտ նոյնօրինակն՝ բարւոյ է իւր (այսինքն յատուկ). (Դիոն. ածայ.։)
short-hand writer, secretary;
notarial.
· Calfa
Իբր Նօտար, կամ նօտրագիր՝ երագագիր գրիչ. նշանագիր.
recently conceded or granted;
— տօն, the new year.
· Calfa
Նոր եւ այն ինչ բերեալ, ի լոյս ընծայեալ, պարգեւեալ.
Սակս ոչ գծագրութեան ի նորաբեր թարգմանութեանցն հնագոյն աւետարանի. (Թէոդոր. մայրագ.։)
newborn, just brought forth, new, young, tender.
· Calfa
Ընդ ձեզ՝ եւ մանկանց ձերոց նորաբոյս եւ ուսումնատենչ համբակաց. (Երզն. քեր.։)
recently bought.
· Calfa
Տանուտէրք զծառայս նորագինս եթէ ոչ նախ փորձեն, չառնեն իմիք հաւատարիմ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
νεότητος nuper emptus, novitius (servus). Այն ինչ գնեալ. դեռ գնոց առեալ. նոր գնած.
new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.
· Calfa
Նորոգ գտեալ. այն ինչ ի ձեռս բերեալ. նորահնար. ցանկալի իբր անգիւտ. նոր անլուր.
Նորագիւտ ինչ առասպելս հիւսէք. (Դամասկ.։)
Նորագիւտ ինչ տանջանօք չափել հատուցումն. (Պիտ.։)
newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.
· Calfa
Նորագործ իրք, կամ նշանք, սքանչելիք. (Եղիշ. խաչել.։ Կորիւն.։ Պիտ.։ Ոսկ. մտթ.։)
Իսկ (Նար. խչ.։)
to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.
· Calfa
Զարմանալի իմն հրաշս սքանչելեաց ներգործեսցէ. (Երզն. լուս.։)
νεουργέω, καινουργέω, καινουργίζω , νεοποιέω novum facio, renovo, innovo, res notas edo. Նոր գործել. իբր նոր ինչ հաստել, նորակերտել. նորոնգել. նոր ինչ առնել արտաքոյ կարգի, կամանակնունելի.