Definitions containing the research չ : 10000 results

Որթիկ

cf. Որթուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւր ինձ ոչխարիկ մի, կամ որթիկ մի. (Երզն. մտթ.։)


Որթոց

s.

vineyard;
stalk of dried vine-cuttings;
calf-house.

· Calfa

NBHL (1)

Որթոցն (ցուցանէ) զայգին, կամ զծնունդս արջառոց. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Որթուկ

s.

sucking calf, young calf.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւր ինձ ոչխարիկ մի , կամ որթուկ մի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)


Որի, րւոյ

s. zool. rook.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ուտիցէք զգետարծուի, եւ զցին ... եւ զորի. (Օր. ՟Ժ՟Դ. 14։)

Երթան առ ի պատիւ նոցա առ նոքօք եւ որիք։ Յայնմ ժամանակի բնաւ ամենեւին աստ ի մերում աշխարհիս որի ոչ գտանի։ Ոտս ոչ հերձ իբրեւ զորւոյ ունի. (Վեցօր. ՟Ը։)


Որիզն

s.

oryza, rice.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՐԻԶ կամ ՈՐԻԶՆ. ὅριζα, ὅριζον . իտ. rizo. որ եւ ԲՐԻՆՁ. բրինծ պիրինճ. (յն. լտ. օ՛րիզօն, օ՛րիզա. իտ. րի՛զօ) Ընդեղէն ցորենաչափ սպիտակ ի ջրարբի վայրս. յորմէ կազմի սովորական թան (որպէս ապուր, եւ փիլաւ ).


Որիշ

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

· Calfa

NBHL (6)

Ոչ է իմ ա՛յլ կամք որիշ քան զհօրն։ Որիշ անուանս իւրաքանչիւր ոք առնոյր։ Խառն են, եւ որիշ են։ Կենդանեացն դէմքն որիշք էին, եւ թեւքն ընդ միմեանս խառնեալք։ Անձնաւորութեամբ միայն որիշք, իսկ բնութեամբ միացեալք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38. եւ 18։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. եւագր.։ Նանայ.։)

Բազում ինչ նովին անուամբ ասին՝ որիշ զօրութիւնս ունելով. նոյնպէս եւ թիւ նոյն, բայց պէտքն որիշ. (Եփր. յենովք. եւ Եփր. յեղիա.։)

Ոչ յառաջինսն, եւ ոչ վերջին բանս արժանաւորեցաք շարել, այլ՝ զատ եւ որիշ. (Խոր. ՟Ա. 33։)

Զի թէ վարուքն ոչ փոփոխիցէ զբարսն, չէ՛ ինչ որիշ ի գազանաց. (Գէ. ես.։)

Նիւթքս որիշ որիշ են, եւ հակառակ ընդդէմ միմեանց։ Որիշ որիշ էին տեսանելով ըստ իւրաքանչիւր զինուց. (Եղիշ. ՟Բ. եւ Եղիշ. յես.։)

Առաքինութիւն մարդոյ կարծեցեալ՝ որիշ որիշ յամենայն գործոց չարութենէ. (Կանոն.։)


Ործամ, ացայ

vn.

to belch;
to feel inclined to vomit, to retch, to vomit.

· Calfa

NBHL (3)

Այլ թէ հիւանդ խուխաբերիցէ անընդմիջելի, կամ ործասցի, մի՛ տացեն հաղորդ, մինչեւ դադարեսցի. (Կանոն.։)

Ոչ հեռի յործացելոցն եմք, եւ ի ցնորելոց, որոց շուրջ գալ ամենայն թուի՝ ինքեանք թմբրեալք. (Ածաբ. աղք.։)

ἑρεύγω, -ομαι ructo, eructo եւ νατιάω nauseo ἑμέω vomo, evomo. որ եւ ՈՐԾԿԱԼ, ՈՐԾԿՏԱԼ. Ի ծանրութենէ ստամոքաց կերածոյն ի վեր տալ ընդ որկորն մինչեւ ի բերանն. զգայռել. նողկտալ մօտ ի ժայթքումն. եւ ժայթքել. փսխել. խառնիլ սրտի.


Որկէն

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛րկէն. այս ինչ սպիտակ։ Շարունակ. ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Որկոր, ոյ

s. fig.

oesophagus, gullet, throat;
gluttony;
զկնի —ոյ երթալ, to give oneself up to gluttony.

· Calfa

NBHL (4)

Վասն պորտոցն աղէտի, եւ որկորոյն չարութեան. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 7։)

Թէ քո՝ շարայի որկորն է, ասեն, մեր շիրակայ ամբարքն չեն. (Խոր. ՟Ա. 11։)

Որ որկորոյն, եւ որ ընդ որկորոյն են, ոչ յաղթէ, չէ հաւատացեալ. (Եւագր. ՟Թ։)

Ոչինչ գովեմք (զկերակուրս), որ զկնի որկորից՝ զուգապատուացն, մանաւանդ եթէ անպատուացն։ Լեզուին եւ որկորիցն զկնտընտոցի օրինակն ունելով. (Առ որս. ՟Ը։ Նիւս. բն.։)


Որկորագահ

cf. Որկորամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ արարից քեզ շատակեր եւ որկորագա՛հ աբեղայ. (Հ. մայ. ՟Դ. որ ի Հ=Յ. մարտ. ՟Դ. գրի ՈՐԿՐԱԳԱՀ։)


Որկորաժէտ

cf. Որկորամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ արարից քեզ շատակեր եւ որկորագա՛հ աբեղայ. (Հ. մայ. ՟Դ. որ ի Հ=Յ. մարտ. ՟Դ. գրի Որկրագահ։)


Որկորեայ, րէից

cf. Որկրամոլ.

· Calfa

NBHL (2)

Լեզուանի կոչեսցէ, որկորեայ, ցասնօղ։ Իբրեւ զհէքս եւ որկորեայս։ Որկորայք (կամ որկորոյք) դատարկապորտք։ Որկորեայն (կամ որկորայն), եւ որովայնի ծառայն։ Որկորեայ, եւ անժոյժ. (Ոսկ.։)

Քան զորկորէիցն եւ զարբեցողացն։ Զի՞նչ կոչեցից, պարկե՞շտս, եթէ որկորեայս։ Յորկորիցն եւ ի ծուլիցն. (Եփր. պհ. կամ Մանդ.։)


Որկորուստ, րստաց

cf. Որկրամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս սեղան ոսկորստաց կոկորդալի զմայլեցուցանէ. (Ոսկ. խչ.։)


Որկորստաբար

adv.

gluttonously.

· Calfa

NBHL (1)

Որքան ինչ յեգիպտոս ուտէին անկարգապէս եւ որկորստաբար. (Մեկն. ղեւտ.։)


Որկորստութիւն, ութեան

s.

cf. Որկորամոլութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ վասն որկորստութեան։ Որ արածէ զորկորստութիւն, անարգէ զհայր իւր. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 26։ Առակ. ՟Ի՟Ը. 7։)

Յորկորստութենէ մտին մեղք յաշխարհ. (Եղիշ. խաչել.։)


Որձեւէգ

cf. Արուէգ.

· Calfa

NBHL (1)

Եսէ, թէ որ յետին աստուածոցն էր, որձ եւ էգ էր ... այս ինքն իմաստութիւն Կոչ. (՟Զ։)


Որմածերպք

s.

chink, cranny;
breach, gap, opening.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանիցէ հասանիցէ մինչեւ ի նա ի ծակոց առաստաղացն, եւ ընդ որմածերպս պրշակին. (Եփր. աւետար.։)


Որմայեց

adj.

supported against a wall;
— ծառ, wall-tree, espalier.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոք յեցեալ է յորմն, կամ որ ինչ յենու յորմն. պատին կռթնած կամ կռթնելու.


Որմարգելոց, աց

cf. Որմափակ.

· Calfa

NBHL (1)

Արգելան ընդ որմով. կամ ցանկ, պատնէշ. որմ արգելիչ. որպէս յն. χάραξ agger, vallum.


Որմափոր, աց

adj.

wall-piercing;
— լինել, to pierce or bore through a wall;
to steal.

· Calfa

NBHL (1)

Գողք մկնապէս որմափոր լինին։ Է՛ որ որմափոր լինին տանց, եւ կողոպտեն որ ինչ ի տանն իցէ. (Երզն. մտթ.։ Կանոն.։)


Որմափորութիւն, ութեան

s.

piercing a wall;
theft.

· Calfa

NBHL (1)

Վիմափոր եղեւ (գերեզմանն քրիստոսի), որպէս զի մի՛ ինչ կասկած որմափորութեան լիցի. (Բրսղ. մրկ.։)


Որմզդական, ի, աց

adj.

Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ինչ սեպհականեալ կամ նուիրեալ իցէ որմզդի, այս ինքն յանուն դիոսի.

Ի քաղաքին լիդէացւոց, որ այժմիկ որմզդական քաղաք կոչեցեալ է. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)

ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՀՈՒՐ, կամ ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ, է Կրակապաշտութիւն պարսից, կամ կրակն պաշտեալ՝ որպէս մասն արեգական, կամ յորմզդէ ումեմնէ թագաւորէ սահմանեալ, որ եւ վռամական կոչի. եւ կամ որպէս Շանթ արամազդայ.


Նոխազոտն

adj.

goat-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Պան (այսինքն ամենայն) կոչեցեալ լինի, զի ի բազմաց եղեւ սերմանեալ. արդ զսա աստուած անուանեցին՝ կոչելով նոխազոտն պան. (Նոննոս.։)


Նողկամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Նողկտամ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)

Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)

ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.


Նողկնում

vn.

cf. Նողկտամ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)

Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)

ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. ) Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.


Նողկտամ, ացայ, ացի

vn.

to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)

Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)

ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.


Նողկութիւն, ութեան

s.

cf. Նողկանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մոռանամ զիմն նողկութիւն, որ ի գթութենէ մեծիդ քաղցրացաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Նողկտութիւն, ութեան

s.

cf. Նողկանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մոռանամ զիմն նողկութիւն, որ ի գթութենէ մեծիդ քաղցրացաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Նոճի, ճւոյ

s.

cypress;
cyprus.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)


Նոճիաճահ

adj.

ornamented with cypress.

· Calfa

NBHL (1)

Զճիւղս ստեղնաձիգս նոճիաճահ ճոխն անտառաց. (Նար. խչ.։)


Նոմիկոս, աց

s.

lawyer, jurisconsult;
president.

· Calfa

NBHL (3)

Երեք վկայքն՝ որք լինին զկնի նոմիկոսին, որ գրեաց զթուղթն (կտակի)։ Ոչ ոք է կարօղ շրջել զգրեալ կտակ թագաւորական նոմիկոսով։ Լիցի կտակն՝ նոմիկոսին ձեռնագրով. (Մխ. դտ.։)

Կոչեաց զնոմիկոսն եկեղեցւոյն, եւ ասէ ցնա. տէ՛ր նոմիկոս, պիտոյ է՝ զի արասցես գիրս ոսկւոյ լտերս յիսնից. գի՛ր ի նմա վկայս, կնքեա՛ եւ մատո՛ այսր։ Տե՛ս պատուական նոմիկոս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Պոնտացւոյ Պիղատոսին, ելլենական նոմիկոսին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Նոմոս, աց, ից

s.

law, right.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարէ օգնել նմա օրէնք ... ո՛չ օգնէ իւր նոմոսն։ Սահմանեաց նոմոս Ղեւոն թագաւոր։ Եւ լինի այս ըստ նոմոսի եւ ըստ սովորութեան երկրին. (Մխ. դտ.։)


Նոյական, ի, աց

cf. Նոյեան.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Նոյեան

adj.

of Noah.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Նոյնաբանութիւն, ութեան

s.

repetition of wordsrhet. tautology;
literal translation.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ լոյսն ի լուսոյ, եւ այս եւս նոյնաբանութեան է նշանակիչ. այսինքն նոյն է ընդ ասելոյն՝ աստուած յաստուծոյ. (Լմբ. հանգ.։)

Են բանք յեբրայեցին, զորս նոյնաբանութեամբ թարգմանել չէ՛ հնար. (Կիւրղ. ծն. իբր լտ.)


Նոյնաբար

adv.

identically;
uniformly, equally.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնաբար տեսանին յընդունօղսն։ Ոչ նոյնաբար ունի. (Անյաղթ պորփ.։)


Նոյնաձեւ

adj.

isomorphous;
uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցաւ նոյնաձեւ չափով եւ յօրինուածով յարդարել. (Ասող. ՟Գ. 47։)


Նոյնանշան

adj.

cf. Համանշան.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր իցէ նոյն նշան խաչի, կամ նոյնօրինակ խաչաբարութիւն.

Վկայք խաչելոյն՝ նոյնանշան բարձմամբ. (Տաղ.։)


Նոյնգունակ

adj. adv.

even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.

· Calfa

NBHL (3)

Երկու եւս նոյնպիսիք նոյնգունակ եղեալք (ծնեալք)։ Իւրոց ծառայիցն նոյնգունակ երեւելով։ Ընդէ՞ր բամբասէր չարի անուամբ. որ զբնութիւն նոյնգունակ՝ որպիսի եղեւն՝ պատէր. (Եզնիկ.։)

Ոչ նոյնգունակ հայր նորա, եւ հայր մեր. (Սեբեր. ՟Ե։)

Նոյն օրէնքն զնոյն (սէր) պատուիրէին, այլ ո՛չ նոյնգունակ. (Նանայ.։)


Նոյնութիւն, ութեան

s.

identity, sameness.

· Calfa

NBHL (6)

Նոյնութիւն առաւել՝ քան եթէ նմանութիւն. (Առ որս. ՟Ե։ Տե՛ս եւ Աթ. ՟Դ։ Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)

Ի նոյնութեան ամբողջ պահելով՝ զելդ փայտ ոչ ի բաց եդեր. (Անյաղթ բարձր.։)

Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)

Թէպէտեւ բազումք բազումս գրիցեն աւետարանս, սակայն վասն նոյնութեան խորհրդոյ եւ բանից մի են. ապա յայտ է թէ չորքն վասն նոյնութեան ասելեաց մի են. (Ոսկ. գաղ.։)

Զի ոչ եթէ ի նոյնութեան միշտ կեայր (կամ կայր), այլ եւս առաւելեալ լինէր ի բարիսն՝ գնալով ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ոչ յառաջադէմք լեալ ի յանդիմանութեանցն, այլ ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)

Զչարչարանացն զփորձ ցուցանէ, եւ նոյնութեամբ շարժմամբն օգնէ փորձելոցն. (Ոսկ. եբր.։)


Նոյնքանի

adv.

as much.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՅՆՔԱՆԻ կամ ՆՈՅՆՔԱՆ. Այնքան. համաչափ, համաթիւ.


Նոյնօրին

adv.

in the same day;
immediately, forthwith.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ քանի՞ աւուր ... յիւրմէն՝ նոյն օրին, յօտարէն՝ եւ ոչ բնաւ երբէք. (Պիտ.։)


Նոյնօրինակ

adj. adv.

like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ առաւելեալ եւ ոչ նուազեալ, այլ մի եւ նոյնօրինակ է յամենայնի. (Ճ. ՟Ժ.։)

Թէ միշտ նոյնօրինակ է, ոչ է չար, քանզի միշտ նոյնօրինակն՝ բարւոյ է իւր (այսինքն յատուկ). (Դիոն. ածայ.։)


Նոտարացի

s. adj.

short-hand writer, secretary;
notarial.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Նօտար, կամ նօտրագիր՝ երագագիր գրիչ. նշանագիր.


Նորաբեր

adj.

recently conceded or granted;
— տօն, the new year.

· Calfa

NBHL (2)

Նոր եւ այն ինչ բերեալ, ի լոյս ընծայեալ, պարգեւեալ.

Սակս ոչ գծագրութեան ի նորաբեր թարգմանութեանցն հնագոյն աւետարանի. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նորաբոյս

adj.

newborn, just brought forth, new, young, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ձեզ՝ եւ մանկանց ձերոց նորաբոյս եւ ուսումնատենչ համբակաց. (Երզն. քեր.։)


Նորագին

adj.

recently bought.

· Calfa

NBHL (2)

Տանուտէրք զծառայս նորագինս եթէ ոչ նախ փորձեն, չառնեն իմիք հաւատարիմ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

νεότητος nuper emptus, novitius (servus). Այն ինչ գնեալ. դեռ գնոց առեալ. նոր գնած.


Նորագիւտ

adj.

new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.

· Calfa

NBHL (3)

Նորոգ գտեալ. այն ինչ ի ձեռս բերեալ. նորահնար. ցանկալի իբր անգիւտ. նոր անլուր.

Նորագիւտ ինչ առասպելս հիւսէք. (Դամասկ.։)

Նորագիւտ ինչ տանջանօք չափել հատուցումն. (Պիտ.։)


Նորագործ

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

· Calfa

NBHL (2)

Նորագործ իրք, կամ նշանք, սքանչելիք. (Եղիշ. խաչել.։ Կորիւն.։ Պիտ.։ Ոսկ. մտթ.։)

Իսկ (Նար. խչ.։)


Նորագործեմ, եցի

va.

to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.

· Calfa

NBHL (2)

Զարմանալի իմն հրաշս սքանչելեաց ներգործեսցէ. (Երզն. լուս.։)

νεουργέω, καινουργέω, καινουργίζω , νεοποιέω novum facio, renovo, innovo, res notas edo. Նոր գործել. իբր նոր ինչ հաստել, նորակերտել. նորոնգել. նոր ինչ առնել արտաքոյ կարգի, կամանակնունելի.