Definitions containing the research ոփ : 1348 results

Բզէզ, եզոյ

s.

scarab, beetle;
stag-beetle;
cockchafer.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԶԷԶ ԲԶԻԶ. որ եւ ԲՆԴԵՌՆ. κάνθαρος, κανθαρίς scarabeus, scarabelaphus Ճճի բզզօղ՝ ո՛րպիսի եւ իցէ. մանաւանդ՝ որոյ թեւքն եւ ամփոփեալ ի պատեանս, եւ առաւել աղտաղասէրն.


Բզիզ, զոյ

cf. Բզէզ.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԶԷԶ ԲԶԻԶ. որ եւ ԲՆԴԵՌՆ. κάνθαρος, κανθαρίς scarabeus, scarabelaphus Ճճի բզզօղ՝ ո՛րպիսի եւ իցէ. մանաւանդ՝ որոյ թեւքն եւ ամփոփեալ ի պատեանս, եւ առաւել աղտաղասէրն.


Բնական, ի, աց

adj.

natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.

· Calfa

NBHL (1)

Որով եւ բնականդ իսկ էք նորա (Աստուծոյ) ընտանութեամբ, ըստ քրիստոնեական հաւատոցն։ Բնական սփոփանօք լցուսցէ զձեզ. (Յհ. կթ.։)


Բնաւորիմ, եցայ

vn.

to custom or habituate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորեցան գոլ յանհատսն։ Յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ տեսանիլ։ Ամենայն սահման բնաւորեցաւ ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինել։ Տղայքն բնաւորեցան յեօթներորդում ամսեանն հանել ատամունս, եւ յութն ամին փոփոխել. (Սահմ.։)


Բնիկ, նկի

adj. s.

natural, innate, original, proper, radical, native, natural, indigenous;
— քաղաքակցութիւն, state of a native;
—ք, aborigines.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու փիլիսոփոսք՝ բնիկ մերկ շրջէին. զի ամենայն ինչ ընդ գիտութեան մերկ է առաջի մեր՝ ասէին. (Մարթին.։)


Բոլորակ, աց

adj. s. round, circular;
circle, circuit, orb.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորակ վիմօք շինեսցես զսեղանն. (Օր. ՟Ի՟Ե. 6։ (որ եւ ասի՝ Ողջ, Անկոփ)։)


Բոլորեմ, եցի

va.

toround;
to crown, to finish;
to environ, to surround, to begird;
to bring together.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ամփոփել. հաւաքել. բովանդակել ի մի վայր.


Բովանդակ

adj. adv.

all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together. all, entirely, totally, completely.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ վասն այսորիկ այսչափ բովանդակ լիցի ասել։ Յառաջ կոյս անցեալ բովանդակ ասպարէզս։ Ամրանան երկոքին կողմանքն բովանդակ աւուրս։ Բովանդակ ժամանակս ընդ երեսս դաշտաց եւ լերանց այլակերպեալ շրջելով։ Փոփոխելով տեղի ի տեղւոջէ ցբովանդակ ամս. (Խոր. ստէպ։)


Բովանդակեմ, եցի

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ եթէ սահմանք ինչ զաստուածականն բովանդակեցին, որով լին է ամենայն, եւ է յամենայնի, եւ ի վերայ ամենայնի։ Վասն մեր էջ ի չքաւորութիւն, եւ ամփոփեցաւ ի մարմին, բովանդակեցաւ ճշմարտութեամբ ի մարմնին. (Ագաթ.։)

Զի մի՛ երկուց եւ երից միայն բովանդակեսցի ողորմածացն ողորմութիւն. այսինքն ամփոփեսցի. (Երզն. մտթ.։)

περιέχω, περιλαμβάνω comprehendo, contineo Զբովանդակ լրիւ պարփակել. պարագրել, ամփոփել, տեղեաւ, կամ մտօք. մէջը առնել, սըղմցնել. cf. ԲԱՒԱՆԴԱԿԵՄ.


Բովանդակութիւն, ութեան

s.

total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին ի բերումն բովանդակութեան ազրարչական բանին հանգստեան. (Նար. կուս.։)


Բոր, ոյ

s.

leprosy, itch, scurf;
- գրաստուց, farcy.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրն հոգւոյ ախտ ի նոսա փոփոխելով՝ որպէս զբոր. (Շ. ընդհ.։)


Բուն, բնոց, բնից

s. adj. adv.

nature, native, origin, spring, root;
stock, stalk, trunk, set, stake, stem;
baggage;
camp, army;
ancestor;
chief;
own, natural, real, original, radical, true, principal;
— աշտանակի, socket;
— սեան, shaft of a column;
ի —, ց—, մինչեւ ի —, մինչեւ ց-, ի բնի, to the end, entirely;
զգիշերն ի —, all the night;
—, ի բնէ, naturally, by origin;
— ի ներս մտանել, to enter precisely, exactly;
ի — իսկ ուսանել, to learn thoroughly;
դոք որ — անարդ էք, you who are by nature vile;
ի քաղաքն ի — նոցա, in their own capital;
ի — իսկ յերկինս, in the heaven itself;
ի բնին իսկ ի զտակի, in the same day of Easter;
— բարեկենդան, quin-quagesima Sunday;
— բարեկամ, intimate friend;
cf. Յարմատոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւ նիզակին թուլագոյն կոփահարէր զգլուխ նորա. (Մեսր. երէց.։)


Բուռն, բռան, բռամբ

s. adj. adv.

fist;
hand;
violence, force, tyranny;
tyrant, usurper;
impetuous, furious, fiery, spirited, energetic, unruly, vehement, vigorous, angry, enraged, tyrannical, predominant, powerful;
violently, ardently;
with violence;
— մի, a handful;
— առնել՝ լինել՝ ի վերայ դնել, to force, to offer violence;
— հարկանել, to undertake;
ի — արկանել, առնուլ, զբռամբ, ածել, արկանել, ընդ բռամբ ունել, to take, to grasp, to arrest;
to rule, to conquer, to subjugate;
— հարկանել զօձեաց, to take by the nack;
ի բռին ունել, դնել զոգի or զոդիոն, to risk, to hazard, to expose one's self to peril;
ի — գալ, անկանել, to be taken, seized, arrested;
— դէպ or դէպ ունել, to aim at.

· Calfa

NBHL (1)

δράξ pugillus, brancata Ափ ձեռին ամփոփեալ. ձեռն բռնօղ կամ ըմբռնօղ զիմն. բուռ. ավուճ.


Բրածոյ

adj. s.

hollowed;
—ք, fossil.

· Calfa

NBHL (1)

Շիրիմս քարակոփս, եւ տունս բրածոյս յօրինէ. (Յհ. կթ. (եթէ չիցէ գրելի՝ Բռածոյ։))


Գազանաբարոյ, ից

adj.

brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.

· Calfa

NBHL (1)

Զվայրագութիւնի գազանաբարուացն սփոփէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Դժուարայաղթ

adj.

difficult to conquer.

· Calfa

NBHL (1)

Գնդից դիւաց դժուարայաղթ պատերազմողաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Դժուարաշարժ

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

· Calfa

NBHL (1)

δυσκίνητος qui difficulter movetur, tardus, permanens Որ դժուարաւ շարժի. յամրաշարժ. եւ Անփոփոխ. հաստատուն. անշարժ.


Դժուարափոխ

adj.

that changes with difficulty, immutable.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԺՈՒԱՐԱՓՈԽ ԴԺՈՒԱՐԱՓՈԽԵԼԻ ԴԺՈՒԱՐԱՓՈՓՈԽ. Որ դժուարաւ փոխի, կամ փոփոխի.

Դժուարափոփոխ եւ այլն. (Դամասկ.։)


Դժպհութիւն, ութեան

s.

dissension, resistance;
vexation, regret, displeasure.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն չընկալաւ դժպհութեամբ իրաց. (Սեբեր. ՟Դ։)


Դիւրագրգռութիւն, ութեան

s.

irritability.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաւ գրգռիլն. դիւրաշարժ կամ դիւրափոփոխն լինել.


Դիւրադարձ

adj.

that turns easily, mutable, changeable;
convertible.

· Calfa

NBHL (1)

εὕστρωφος versatilis, volubilis Որ դիւրաւ դառնայ. դիւրաշրջիկ. եւ Դիւրափոփոխ. եւ Դիւրաւ զղջացօղ. եւ Դիւրահաւան.


Դիւրայեղ

adj.

mutable, changeable, easily changed.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաւ յեղլի. դիւրաշրջիկ. յեղյեղուկ. դիւրափոփոխ.


Դիւրանամ, ացայ

vn.

to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.

· Calfa

NBHL (1)

Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (1)

εὑκίνητος mobilis, agilis, pronus, expeditus Որ դիւրաւ շարժի, բերի, փոփոխի. շարժուն.


Դիւրաշարժութիւն, ութեան

s.

agility, pliableness, mobility, versatility, fickleness

· Calfa

NBHL (1)

εὑκινησία, τὸ εὑκίνητον mobilitas Դիւրաշարժութիւն. փոփոխականութիւն.


Դիւրացուցանեմ, ուցի

va.

to facilitate;
to lighten, to relieve;
to give repose;
to soften, to alleviate.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξευμαρίζω facile reddo Դիւրին եւ հեշտին կացուցանել. հեշտալի առնել. մեղմել. դիւրել. դիւրութիւն տալ. սփոփել. թեթեւացուցանել. քաղցրացուցանել.


Դիւրընկալ

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

· Calfa

NBHL (1)

Մոմ դիւրընկալ (կնքոյ)։ Դիւրընկալ լսելիք։ Դիւրընկալ եղեն բանին։ Յամլութենէ մտաց առ դիւրընկալ փոփոխելով։ Այնու զնոսա դիւրընկալս առնիցէ։ Օդ դիւրընկալ բնութեամբն, եւ զամենեսեան պարունակելովն. (Բրս. հց.։ Դիոն.։ Շ. բարձր.։ Փիլ.։ Նանայ.։ Ի գիրս խոսր.։)


Դղորդ

s.

shivering, shudder, horrour.

· Calfa

NBHL (1)

Որոտմունք եւ դոփիւնք եւ դղուրդ (կամ դղորդ) մեծ. (Մարթին.։)


Զանգակեմ, եցի

vn.

to adorn with little horse-bells.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրավիզ խրոխտանացն զրահս, եւ ոտնատորոփ փռնկալոյն մանեակս զանգակեալս. (Արծր. ՟Գ. 2. ա՛յլ ձ. զանգեալս։)


Զանգիտումն, ման

s.

cf. Զանգիտանք.

· Calfa

NBHL (1)

Պղերգանաց հետեւել, եւ զանգիտմամբ ամփոփել. (Պրպմ. Լ՟։)


Զառանցեմ, եցի, ցի

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՌԱՆՑԵՄ προβεβεηκώς γίνομαι provectus sum aetate, diebus որ եւ Առանցել. զանցանել. անցանել ըստ չափ. հնանալ. փոփոխիլ։ Որպէս Անցանել զաւուրբք, ծերանալ. եւ անցանել եւ այլափոխիլ աւուրց եւ ժամանակաց.


Զարմանամ, ացայ

vn.

to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանայր զառաքինութիւն ծերոյն։ Ոչ զփոփոխիլ նոցա զարմանամ ի մեղացն։ Յիրաւի զարմանաս զայդ։ Զայն եւս (այսինքն ըստ այսմ եւս) զարմացեալ էին վասն նորա ծերակոյտն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի։)


Զարմացական, ի, աց

adj.

of admiration;
— նշան (՜), a note of (!).

· Calfa

NBHL (1)

Մեծն Պօղոս ի յըմբռնման Աստուածայնոյն եղեալ, եւ զարմացողականին նորա զօրութեան հաղորդեալ։ Եւ ինքն ամենայնի պատճառն առ ի յամենեսեան լինելն զիջանէ ըստ զարմացողականին գերագոյ զօրութեանն՝ անփոփոխաբուն ի յինքենէ. (Դիոն. ածայ.։)


Զբօսանք, նաց

s.

diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.

· Calfa

NBHL (2)

Ամփոփեալ զինքն յամենայն աշխարհածուփ զբօսանաց։ Հանգչելոց ի զբօսանաց աշխարհիս. (Փարպ.։)

ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.


Գարգափք

cf. Գարգափումն.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՐԳԱՓՈՒՄՆ ԳԱՐԳԱՓՔ. Թնդիւն, դրնդիւն, դոփիւն, կափկափումն. ձայն տախտակաց կոխելոց, կամ ոստոստման կենդանեաց.


Գարնային, այնոյ, ոց

adj. s. vernal, spring;
spring.

· Calfa

NBHL (1)

Զձմեռնային տխրութիւնսն ի գարնային հրճուանս փոփոխեաց. (Բրս. ի գորդ.։)


Գաւիթ, ւթի, ւթից, ւթաց

s.

vestibule, court, forecourt, porch, portico, —, — ոչխանրաց, sheepfold, sheepcote;
— եկեղեցւոյ, parvise.

· Calfa

NBHL (1)

Հելլենացի փիլիսոփայիցն կարծիք (վասն աշխարհի) արտաքոյ է մերս գաւթաց։ Այս կորուսանէ զանձն իշխանականն, եւ արտաքոյ է գաւթացս մերոց. (Լմբ. ժղ.։)


Գգուեմ, եցի

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγκαλίζω, ἁγκαλίζομαι, παρακαλέω Ulnis amplector, in ulnis gesto, recreo , τηθηνέω nutrio, foveo Ի գոգն կամ ի գիրկս փայփայել. սիրով գրկել. ողջագուրել. տածել մայրաբար կամ դայեկաբար. յանձանձել. սփոփել. փայփայել, շոյել. օխշամագ, գուճմագ, գուճագլամագ, սարըլմագ, պէսլէմէք.


Գեղազան

adj.

handsome, charming, polite, pretty, genteel, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նիւթս վեհագունիցն եւ գեղազանիցն զոսկին սոփերայ. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)


Գեղեցկատես

adj.

having a good aspect, well looking, handsome, graceful, agreeable.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկատես տաճար, պտուղ, ողկոյզ. (Զքր. կթ.։ Թէոփիլ. պհ.։ Երզն. լս.։)


Գեղեցկատեսիլ

adj.

cf. Գեղեցկատես.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկատես տաճար, պտուղ, ողկոյզ. (Զքր. կթ.։ Թէոփիլ. պհ.։ Երզն. լս.։)


Գետնառիւծ, ուց

s.

chameleon

· Calfa

NBHL (1)

Գետնառիւծք եւ մողէզք ի յարկս նորա բնակեսցեն. (Սոփոն. ՟Բ. 14։)


Գերագոյութիւն, ութեան

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

· Calfa

NBHL (1)

Զի որքան դու զմեծութիւն էութեանդ անհաս գերագոյութեամբդ ամփոփեցեր, այսքան ներգործութեամբք տեսանելի մեզ արարեր. (Պիսիդ.։)


Երկիւղալից

cf. Երկիւղալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագինս իմն բարբառի, եւ կարի երկիւղալիցս։ Ի քաղցրութիւն փոփոխէ զահագին տեսիլն զայն եւ զերկիւղալից. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)


Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (1)

Եզական, կոփեմ. (երկուորական, կոփոմ. Թր. քեր.։)


Երկրածին

adj.

produced by the earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Երկինք՝ լուսով եւ պսակօք, երկիր՝ երկրածին մարտիրոսօք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Եւս

conj. adv.

also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ անդ ե՛ւս չար զոփայցէ եւ աշխարիցէ. (Ոսկ. ես.։)


Գայլ, ոց

s.

wolf;
— մատակ, she-wolf;
կորիւն —ոյ, wolfs cub;
ցնկնիլ —ոյ, to whelp;
առնալ —ոյ, to howl.

· Calfa

NBHL (1)

Գայլք արաբացւոց. այսինքն արագընթաց. (Ամբ. Ա. 8։ Սոփ. գ. 4.) որ եւ ՔԱՆԱՍԱՐ ԳԱՅԼ ասի։


Գայլ, ի, իւ

s.

gag;
— ի բերան ածել, արկանել, հարկանել, to gag.

· Calfa

NBHL (1)

Գայլք արաբացւոց. այսինքն արագընթաց. (Ամբ. Ա. 8։ Սոփ. գ. 4.) որ եւ ՔԱՆԱՍԱՐ ԳԱՅԼ ասի։


Գարգափումն, ման

s.

cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՐԳԱՓՈՒՄՆ ԳԱՐԳԱՓՔ. Թնդիւն, դրնդիւն, դոփիւն, կափկափումն. ձայն տախտակաց կոխելոց, կամ ոստոստման կենդանեաց.