Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Խածատեմ, եցի

See full entry →

va.

to bite, to nibble.

NBHL (1)

Բալում վիրաւորս ի նոցանէ խածատեալս, եւ ճարակ սրոյ տուեալ. (Յհ. կթ.։)


Խածեակ, եկի

See full entry →

s.

bird's crop, craw.

NBHL (1)

Ի միջօրեայ ժամանակի զխածեակնխ զոր ունի ի լանջսն, ձգեալ պրկէք առ ի հանգչել եւ թեթեւանալ առ ի յօդոյն ծանրութենէ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Խածուած, ոյ

See full entry →

s.

bite, biting;
sting.

NBHL (1)

Խայթմանց խածուածոց մահաբերին բերանոյ ժանեաց։ Զպալարս հոգւոյս խածուածոց բացի։ Զկտեալ խածուածս բազմագունիս. (Վեցօր. ՟Թ։)


Խածումն, ման

See full entry →

s.

act of biting.

NBHL (1)

Անգործ եղիցի յիս խածումն թիւնաւոր օձին։ Ապրեցուցանէ զհաւատացեալս յաներեւոյթ օձին խածմանէ. (Լծ. ածաբ.։)


Խակագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sedition, revolt, rebellion.

NBHL (2)

Պիղատոս յետ խակագործութեան (հրէից)... կրկին կռուոյ նոցա եղեւ պատճառք. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Սկսցի զ՝Ի մանկութենէն զփոյթ եւ զդժնդակ խակագործութիւնն թողեալ՝ առ լաւ եւ ծերունի կարգն փոխել. (Փիլ. ել. ՟Ա. 4։)


Խակակիթ առնեմ

See full entry →

sv.

to gather unripe fruit.

NBHL (1)

Որ խակակիրթ (տպ. խակակութ) առնէ զայգի իւր, խաբի նա ի խաղող ուտելոյ. (Մծբ. ՟Ե։)


Խակամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of mature judgment, folly, youthful ignorance or inexperience.

NBHL (1)

Եւ՝ Տմարդութիւն. անողորմութիւն. ըրպէս ըստ ոճոյ յն. հմութիւն.


Խակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

NBHL (4)

ὡμότης cruditas ἁπειρία imperitia Խակն գոլ. հասութիւն պտղոյ. կամ հասակի, կամ մտաց. անկատարութիւն. անհմտութիւն.

Առ թերի խակութիւն հողոյս, եւ կատարելութիւն հաստողիդ։ Համբակսգ խակակութ պորտոյն խակութեան. (Նար. ՟Լ՟Է. ՟Ծ՟Դ։)

Ետես զհանճարոյ կամացն իւրոց ի նոսա զխակութեանն զանհասութիւն. (Ագաթ.։)

Ի տարացոյց խակութեան մտաց յանցաւորին։ Մտօք խակութեան թերի խորհրդոց. (Նար. խչ. եւ ՟Հ՟Թ։)


Խահարար, աց

See full entry →

cf. Խահակեր.

NBHL (1)

Զխահարարս եւ զսպասաւորս սեղանոյն կոչեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Խահարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cookery;
the dishes served up;
seasoning of dishes;
dainty meats.

NBHL (1)

Լնուլ ի նա զամենայն պէտս հացի եւ գինւոյ եւ ձիթոյ՝ մեծի խահարարութեան. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խահրեմ, եցի

See full entry →

va.

to overdo, to cook too much, to burn, to spoil;
to corrupt, to ruin.

NBHL (1)

Զմի կէսն (ձկանն եփելոյ) խարհեալ աւերեաց։ Այո՝ խարհեալ էր սակաւ մի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Խաղալիկ, լկաց

See full entry →

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

NBHL (1)

ԽԱՂԱԼԻԿ գ. παίγνιον lusus, ludibrium. Գործիք խաղալոյ, եւ ենթակայ խաղ առնելոյ. որ եւ խաղ ասի. խաղկըլիք.


Խաղալիք, լեաց

See full entry →

s. anat.

plaything, toy, knick-knack, trinket;
trifle, trash, thing of nought;
game, play;
touch, feeling;
վաճառող —լեաց, toy-man;
մի ժամավաճառ լինիր ի —լիս, do not waste your time with trifles. joint, articulation, socket.

NBHL (1)

ἅρθρον, articulus. Յօդուածք անդամոց առ ի շարժիլ եւ խաղալ ըստ պիտելոյն. խաղերը. օյնագ.


Խաղախորդ, աց

See full entry →

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

NBHL (1)

ի բաց քերիցեն ի մորթոյն զգեղեցկութիւն, որպէս խաղախորդք զթանձրագոյն մորթոցն. (Առ որս. ՟Թ։) (Իսկ գործարանն խաղախորդաց կոչի ի գիրս Վաստակոց՝ կաշեգործնոց։)


Խաղաղական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

NBHL (3)

Անթիւ պետութիւնս օրհնաբանողաց՝ համբոյրս, հեզս, երջանիկս, խաղաղականս. (Նար. ՟Լ՟Է։)

ԽԱՂԱՂԱԿԱՆ ա.գ. Ժամերգութիւն հանգստեան՝ որ յետ երեկոյան ժամուն յառաջ քան զԵկեսցէն.

Հանգստեան կոչի աղօթք, եւ խաղաղական ասի։ Զխաղաղականին աղօթքն յերեկոյին ժամն յարեն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խաղաղակեաց

See full entry →

adj.

living in peace.

NBHL (1)

Զքսուն եւ զերկխօսն առ հասարակ անիծանիջիք, զի խաղաղակեացս կորոյս. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 15։)


Խաղաղամբոխ

See full entry →

adj. s.

peace-breaker, turbulent, unquiet, restless, seditious, rebellious.

NBHL (1)

Կագազարթոյցք, խաղաղամբոխք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Խաղաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be appeased, tranquillized, to grow calm.

NBHL (1)

յապահովութեամբ խաղաղանալ՝ օրինակ իմն յանքոյթ նաւահանգստի. (Պիտ.։)


Խաղաղասէր

See full entry →

adj.

fond of peace, that loves tranquillity, peaceable, peaceful.

NBHL (1)

Այր հեզահամբոյր եւ խաղաղասէր. (Յհ. կթ։)


Խաղաղասիգ

See full entry →

adj.

mild, soft, gentle.

NBHL (2)

Ուր իցէ սիւք խաղաղ, կամ շնչումն օդոյ մեղմ եւ հանդարտ.

Եղեւ շնչումն խաղաղասիգ օդոյ, կամ շնչիւն խաղաղասիք օդոց. (Փարպ. Ճ. Բ։)


Խաղաղարար, աց

See full entry →

adj. s.

peace-making, pacifying, conciliating;
peace-maker, pacifier, reconciler.

NBHL (1)

Խաղաղարարին աստուածոյ աշակերտք. (Ոսկ. յհ. Բ. 36։)


Խաղաղարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pacification, reconciliation.

NBHL (1)

Խաղաղարարութեամբնն որդի աստուծոյ կոչի. (Լմբ. առակ։)


Խաղաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pa cify, to calm;
to conciliate, to reconcile.

NBHL (1)

Եբարձ զմերն պատուհաս, եւ խաղաղացոյց զմեզ ընդ հօր. (Սկեւռ. ես։)


Խաղաղաւէտ

See full entry →

adj.

very calm, peaceful, tranquil, serene.

NBHL (3)

Խաղաղական յաւէտ. անդորրական. հաշտ եւ համբոյր.

Խաղաղաւէտ կենդանութեամբ։ Ի պայման միաբանական եւ խաղաղաւէտ սիրոյ հաստատեցի նոցա. (Յհ. կթ։)

Զամն ողջոյն յըղձալի եւ ի խաղաղաւէտն անցուցանէր հանգիստ. (Կաղկանտ։)


Խաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to pacify, to appease, to calm, to allay, to assuage;
to conciliate, to reconcile, to accommodate, to adjust;
to hide, to conceal, to keep secret.

NBHL (2)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Առիւծ տգւովն զհետն խաղաղէ. (Եպիփ. բարոյ։)


Խաղաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become calm, to be pacified, tranquillized;
to be reconciled;
խաղաղեաց, be quiet, be tranquil, compose yourself.

NBHL (2)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Առիւծ տգւովն զհետն խաղաղէ. (Եպիփ. բարոյ։)


Խաղամ, ացի

See full entry →

vn. fig.

to play, to sport, to amuse oneself;
to jump, to leap, to dance, to gambol, to frolic, to frisk about;
to ridicule, to mock, to deride;
to jest, to joke, to play the fool;
to move, to walk, to go, to depart;
to go away, to march, to start on a journey;
to take the field;
to rush at, to swoop down on;
to gush out, to spout forth, to spirt;
խաղասցէ ի վերայ քո Հոգի Տեառն, the spirit of the Lord shall fall upon you;
ամպք զամպօք ելեւել խաղային, the clouds were gathering round;
— ընդ միմեանս, to fall in love with, to be smitten with love;
— զոմամբ, to make game of, to deride, to jeer, to insult;
մուտ եւ ելս —, to go in and out, to frequent;
ընդ ամուրս խաղալով —, to laugh, to scorn, to scoff at fortresses;
— ի պատերազմ, — ի վերայ մարտիւ պատերազմի, to move against, to advance to the attack, to rush to battle;
— բանակին, to decamp;
to change quarters;
յառաջ —, — գնալ, to march, to advance;
յետս —, to retrograde, to retreat;
տիգաւ աչաց — ի վերայ ուրուք, to scowl at, to menace with threatening looks, to frown;
— բանիւք ի վերայ, to apostrophize, to rail at or against some one, to revile, to burst into bitter invectives, to inveigh against;
— գթոց, to pity, to have compassion on;
— ի սնոտիս, to trifle, to waste one's time on trivial occupations.

NBHL (6)

Խաղայր ընդ իսահակայ որդւոյ իւրում։ Խաղայր ընդ ռեբեկայ կնոջ իւրում։ Յարեան ի խաղալ։ Կոչեցէք զսամփսոն, եւ խաղասցէ (կամ խաղ արասցէ) առաջի մեր. եւ խաղային նովաւ։ Յարիցեն մանկտիդ, եւ խաղասցեն առաջի մեր (սկզբնամարտութեամբ)։ Դաւիթ եւ որդիքն իսրայէլի խաղային առաջի տապանակին տեառն տաւղօք. եւ այլն։ Անօթս պատուականս տան (մանկանց) առ ի խաղալ. (Վրք. հց. ԻԶ։)

Ամենայն թռչնոց՝ որ յօդս խաղայցեն։ Աղաւնեաց համագունդ երամ երամ խաղալոյ. (Վեցօր. Ը։ Եզնիկ։)

Խաղացեալ էք ի վերայ բարեկամի ձերոյ։ Նետք հինից նորա խաղացին ի վերայ իմ։ Տիգօք (կամ տիգաւ) աչաց խաղաց ի վերայ իմ. (Յոբ. Զ. 27։ եւ ԺԶ. 10։)

Որչափ խաղացի ես ընդ եգիպտացիսդ։ Խաղաց նոքօք (աստուած եգիպտացւովք)։ Խոցոտիցեն զիս, եւ խաղայցեն զինեւ, կամ ինեւ։ Վիշապն՝ զոր ստեղծեր՝ խաղալ նովաւ։ Բռնաւորք խաղալիկք նորա, եւ ինքն ընդ ամենայն ամուրս խաղալով խաղեսցէ։ Զարս հզօրս՝ որ խաղացին ընդ հրոյ. եւ այլն։

Նա որ կարծէր զինքն հաւասար լինել աստուծոյ, այժմ ի ձեռն մանկան տղայոյ խաղացաւ. (Աթ. անտ.)

Հա՛յր, կասկածեմ ի բորենւոյն, եւ ծերն խաղալով ասէ. եթէ եկեսցէ ի վերայ քո. կապեա զնա, եւ աստուած այսր. (Վրք. հց. ձ։)


Խաղարան, աց

See full entry →

s.

play-ground;
gaminghouse;
theatre.

NBHL (1)

Տեղի խաղալոյ. թատրոն.


Խաղաց, ից

See full entry →

adj. s.

flowing, running, fluid;
cf. Խաղացք.

NBHL (2)

Լոյծ եւ խաղաց բնութիւն ջուրց. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Դ. ստէպ։)

Սերմանց ոչ նոյնպիսի, այլ ի բնական եւ յանշնչական խաղացիցն. (Եզնիկ.։)


Խաղացումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խաղացք;
խաղացմունք շնորհաց, inspiration of the Divine Spirit.

NBHL (2)

Ի խաղացման, եւ ի դադարման։ Խաղացումն յորձանից գետոց։ Խաղացմունք գետոյ։ Գերազանցեալ քան զջրոցն յառաջադեմ խաղացմունս. (Պիտ.։)

Ի սուրբ հոգւոյն քաղցր խաղացմունք. (Փարպ.։)


Խաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to move, to march, to transfer, to transport, to carry away;
to advance, to drive forward, to push on;
to pour out, to spirt;
cf. Թաւալգլոր.

NBHL (3)

Խաղացուցանել զամենայն ինչս, կամ զամենայն աւար քաղաքին. զորդիսն իսրայէլի. Զամենայնազգս հրէիցն. զայլ քորսն ժաղավրդեանն. եւ այլն։ Կապեաց եւ խաղացոյց զերանելին։ Զհրէայսն խաղացուցանեն ի գերութիւն։ Զդաւիթ առ ամիրապետն խաղացուցեալ. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։)

Ել հողմ ի տեառնէ, եւ խաղացոյց յայսկոյս զլորամարգին ի ծովէն. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 31։)

Յանդնդոց երկրի ջուրս խաղացոյց. (Նար. մծբ.։)


Խաղբակեմ, եցի

See full entry →

va.

to deceive, to entrap, to draw into a snare, to inveigle;
to vex, to trouble.

NBHL (1)

(Նեստոր) զչորեք եզերեան տիեզերս խաղբակեալ։ (Նեռն) խաղբակեալ զտիեզերս, եւ պատրեալ զազգս հրէից. (Կիւրղ. ի կոյսն.։ Զքր. կթ.։)


Խաղբք, բից

See full entry →

s.

snare, trap, ambush;
ընդ աղբ եւ ընդ խաղբ գալ, to be ill clothed, to be poorly or shabbily dressed.

NBHL (1)

Արձակեա՛ զմեզ ի խաղբից թշնամոյն. (Ճշ.։)


Խաղխամ, աց

See full entry →

s.

bars, rails;
grating, railing, rail-fence;
palissade.

NBHL (1)

(յորմէ Խաղխամեայ՝ եդեալ ի կարգի գործոյս. ) Խա՛ղ խա՛ղ բաժանութեամբ հիւսք յերկաթոյ կամ ի փայտէ. այն է Վանդակ. κιγκλίς cancelli (տե՛ս եւ ԳԱՌԱԳԵՂ. γαλεάγρα cavea ferrea )


Խաղճախուղճ

See full entry →

s.

gristle, cartilage.

NBHL (1)

Որ մերձ ի պարանոց է խաղճախուղճն, զձայնն առարգեալ՝ գոչաւորագոյն զհնչումն գործէ։ Ոսկերք, եւ խաղճախուղճ, երակք, խռչափողք. (Նիւս. կազմ.։)


Իմն, իրիք, իմիք, իւիք

See full entry →

adj. s. adv.

some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.

NBHL (9)

Ահեղ իմն է տեղիս այս։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Եթէ վասն այլ իրիք խնդիր իցէ։ Վասն խռովութեան իրիք եղելոյ։ Առանց իրիք յանցանաց։ Ի Նազարեթէ մարթ ի՞նչ իցէ բարւոյ իմիք լինել։ Միթէ կարօտացա՞յք իմիք։ եւ ո՛չ իմիք։ Ազնուականի իմն (այսինքն իմիք իրի) ցանկացեալ են։ Բարկութեամբ իմն (այսինքն իւիք) հասեալ ի տեղի անդր։ Եւ ոչ միով իւիքհանգիստ գտաւ.եւ այլն։

Զնա եդ գլուխ ի վերայ ամենայն իրիք եկեղեցւոյ. յն. ի վերայ ամենայնի՝ եկեղեցւոջ. լտ. պի վերայ ամենայն եկեղեցւոյ։

Բարւոյ իրիք լինին պատճաք. (Շ. մտթ.։)

Լուեալ յումեքէ, եւ յիմեքէ։ Ի մորենւոյ, եւ ոչ յայլ իմեքէ։ Իբր ի պարարտութենէ իմեքէ։ (Եզնիկ.։ Կիւրղ. ել.։ Նար. ՟Գ։)

Պատկառեցէք ի վերայ իմիքի բանիւս իմով. յն. ի վերայ բանիս իմոյ։ ((ուր եւ ՟Խ՟Բ. 22. նոյնպէս անսովուր հոլով կայ, ումեքիւ)։)

Բիւրապատիկ իմն էին յայս եւ ի սոյն աղօթք ժողովելոցն. (՟Գ. Մնաց. ՟Ա. 11։)

Կամէին իմն, թէ փոխեսցուք զնա ի գործոյ անտի. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 63։)

Օտարոտի իմն դից թուի պատմիչ լինելոյ. (Գծ. ՟Ժ՟Ե. 18։)

Յաճախագոյն քան դպրացն իմն ճառէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Իմովսանն

See full entry →

adv.

as far as I possibly can, as much as is in my power, as much as I can, the best I can;
as for me.

NBHL (1)

որպէս իմովսանն, աստուծոյ որպէս ին անձին, քրիստոսի շնորհ. (Ոսկ. հռ.։)


Ինձէն

See full entry →

adv.

by myself, personally.

NBHL (1)

գիտեմ յոլով զբարին, որ յաստուծոյ ինձէն հասին. իմա՛ ինձ՛ս, անձին իմում։


Իննակնեան

See full entry →

adj.

having nine sources.

NBHL (1)

Իննակնեան կոչեն տեղւոյն։ Ի նոյն իննակնեան տեղւոջն թողի զանտոնն եւ զկրօնիդէս. (Զենոբ. ստէպ։)


Իննամսեայ, էի

See full entry →

adj. adv.

of nine months;
during nine months.

NBHL (1)

Եօթն (ամսեան) եւ իննամսեան տղայ ծնեալ՝ ապրի. իսկ յութ ամիսն ծնեալն ոչ ապրի բնաւ, եւ կամ սակաւ յոյժ. (Մարթին.։)


Իննամսեան, սենի

See full entry →

cf. Իննամսեայ.

NBHL (1)

Եօթն (ամսեան) եւ իննամսեան տղայ ծնեալ՝ ապրի. իսկ յութ ամիսն ծնեալն ոչ ապրի բնաւ, եւ կամ սակաւ յոյժ. (Մարթին.։)


Իննեակ

See full entry →

adj.

nine;
no venary.

NBHL (1)

Սովաւ իննեակ դասապետութիւն երեղեցւոյ կարգաւորին. (Շ. բարձր.։)


Իններեակ, եկի

See full entry →

cf. Իննեակ.

NBHL (2)

Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին. (Նար. յիշատ. այսինքն ի թուին հայոց՝ ՟Ն՟Ծ՟Ա։)

Բարձրագոյն հոյլք անմահից՝ որ բոց հրացան, հրեշտակաց դասք իններեակ՝ հոգիացան. (Շ. միշտ էիդ.։)


Իննեւտասնամեայ

See full entry →

adj.

of nineteen years;
nineteen years old.

NBHL (1)

ԻՆՆԵՒՏԱՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԻՆՈՒՏԱՍՆԱՄԵԱՅ. Որոյ են ամք ինն եւտասն. որ է ամաց իննեւտասանց. Որոյ են ամք ինն եւ տասն. որ է ամաց իննեւտասանց. Տասնըւինը տարւան՝ տարեկան.


Իննեքեան, նեցունց

See full entry →

s.

all the nine.

NBHL (1)

ԻՆՆԵՔԵԱՆ ԻՆՆԵՔԻՆ. Ինունք՝ միանգամայն եւ ուրոյն ուրոյն. ինն ալ. յն. լտ. ինն.


Իննեքին, նեցունց

See full entry →

cf. Իննեքեան.

NBHL (1)

ԻՆՆԵՔԵԱՆ ԻՆՆԵՔԻՆ. Ինունք՝ միանգամայն եւ ուրոյն ուրոյն. ինն ալ. յն. լտ. ինն.


Իննսնամեայ, էի

See full entry →

adj.

nonagenarian, ninety years of age.

NBHL (1)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.


Իննսնամեան, մենի

See full entry →

adj.

cf. Իննսնամեայ.

NBHL (1)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.


Իննսնամենի

See full entry →

adj.

cf. Իննսնամեայ.

NBHL (1)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.


Իննսնեմեայ

See full entry →

adj.

cf. Իննսնամեայ.

NBHL (1)

Եւ թէ սառա իննսնեմեայն ծնանեցի։ Առնոյր զսառա զիննսնեմեան. (Կիւրղ. ծն.։)