Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Կանամբի, բւոյ, բեաց

See full entry →

adj.

having a wife, married, conjugated.

NBHL (1)

Կանաբրեացն պատուիրեմ։ Որ կանամբին է, հոդայ, թէ ոչպէս հաճոյ լիցի կնոջ իւրում. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 10. 33։)


Կանանի, նւոյ

See full entry →

s. pl.

women, the fair sex.

NBHL (2)

Ի մատուռն ուրեք երթալ՝ վասն կանանւոյ ոչ կամիմ. (Վրք. հց. ձ։)

Նաեւ կանանոյն ժողովեալ մատաղ մանկտովք։ Եւ կանանոյն անդամ սատարեալք ըստ իւրեանց տկարութեան կանացի ուժոյն. (Ագաթ.։)


Կանանոց, ի, աց

See full entry →

s.

gynecaeum;
harem, seraglio;
nunnery, convent.

NBHL (1)

γυναικών, γυναικεῖον gynaeceum, mulierum conclave. Բնակարան կանանց, որոշեալ ի տունս մեծամեծաց՝ ուրոյն ի բնակարանէ արանց. եւ վանք կուսանաց կամ կանանց միայնացելոց.


Կանանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

womanish, feminine.

NBHL (1)

Պնդութիւնն (գոտւոյ) մի՛ ի վեր քան զքաշսն. (վասն կանանցեկան է. Բրս. առ աստուածաբ.։)


Կանաչազգեաց, եցի, ից

See full entry →

adj.

cf. Կանաչազարդ.

NBHL (1)

Կանաչազգեստ հասակ գարնայնոյն. (Ագաթ.։)


Կանաչազգեստ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Կանաչազգեաց.

NBHL (1)

Կանաչազգեստ հասակ գարնայնոյն. (Ագաթ.։)


Կանաչաձեւ

See full entry →

adj.

fresh, blooming.

NBHL (1)

Ցամպքեցուցանէ զկանաչաձեւ բոյսս դալարիցն. (Ագաթ.։)


Կանաչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become green, to grow green again;
to be verdant.

NBHL (3)

χλωρίζομαι, θάλλω viresco, vireo, viridis sum. Զգենուլ զգոյն կանաչ. եւ Դալարանալ. ուռճանալ. ծաղկիլ.

Միթէ կանաչանա՞յ պրտու առանց ջրոյ. (Յոբ. ՟Ը. 11։)

Յաւուրս գարնայնոյ կանաչանայ. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Կանաչացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paint or stain green, to make green.

NBHL (2)

Վերստին կանաչացոյց զմեզ ի ձմեռային մեռելութենէ. (Ժող. հռոմկլ.։)

Եթէ տեսի՞ց զցող անձրեւոյն կանաչացուցանօղն հոգւոց ինձ արօտ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Կանաչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, green colour;
verdure.

NBHL (3)

Կանաչ գոլն, կանաչ գոյն. մանաւանդ Դալարութիւն. կանաչասաղարթութիւն.

Մշտափթիթ լուսեղէն կանաչութեամբն ծաղկեալ։ Լուսեղէն կանաչութեամբ հրոյն էր ծաղկեալ. (Խոր. հռիփս.։)

Յորժամ երկիրն խոնաւ լինի, եւ ունի նշանակ ջրոյ յինքեան զկանաչութիւն բուսոյն. (Անան. զղջ.։)


Կանացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s. pl.

female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.

NBHL (1)

Ո՞վ հոգւոյն արութեան ի կանացի մարմնի։ Զարդ կանացի. (Ածաբ. մակաբ. եւ Առ որս. ՟Ա։)


Կանափ, ի

See full entry →

s.

hemp;
tow.

NBHL (1)

ԿԱՆԱՓ որ եւ ԿԱՆԵՓ. Նոյն անուն է եւ յայլ լեզուս. κάνναβις, κάνναβος cannabis, -ba, -bum;
stuppa. Բոյս կամ եղէգն խոշոր կտաւոյ. հաստ կտաւ. խծուծ.


Կանգնաչափ

See full entry →

s. adj.

cubit measure;
cf. Կանգնեան.

NBHL (1)

որ եւ ԿԱՆԳՆԵԱՆ. Չափեալն կանգնաւ. ունօղ զչափ կանգնոյ՝ միոյ կամ բազմաց. կանկուն մը, ասչափ կանկուն.


Կանգնաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

measuring by cubits.

NBHL (2)

Չափելն եւ չափիլն կանգնաւ. որոշեալ չափ կանգնոյ.

Կանգնաչափութիւն պատկերին նաբուգոդոնոսորայ՝ ՟Կ՟Զ. յարեալ ի վեց հարիւր ամս նոյի, առ որով ջրհեղեղ, լինի ՟ոկզ. այն է թիւ անուան գազանին, այսինքն նեռին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Կանգնաւոր

See full entry →

adj.

cf. Կանգնագեղ;
cf. Կանգնեան.

NBHL (3)

Զյառաջագոյն հնձեալսն ի բարդից մինչեւ ցկանգնաւորն. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 5։)

ԿԱՆԳՆԱՒՈՐ. Կանգնաչափ. ոյր բարձրութիւնն է այսչափ կանգուն.

Արասցես զսիւնակս խորանին յանփուտ փայտից՝ կանգնաւորս. ի տասն կանգնոյ զերկարութիւն միոյ սիւնակին առնիցես։ Նոյնպէս արասցես երկոցունց անկեացն կանգնաւորս. այսինքն որոշեալ կանգնօք չափեալս. (Ել. ՟Ի՟Զ. 16. 24։ ՟Լ՟Զ. 20։)


Կանգնեան

See full entry →

adj.

a cubit long;
ժանիս —ս երեք, teeth three cubits long.

NBHL (1)

Կանգնաչափ. կանգնաւոր. ունօղ զչափ կանգնոյ միոյ կամ բազմաց.


Կանգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

NBHL (2)

Այլ այս օգնականս՝ զոր ասէ (վասն եւայի,) վասն կանգնելոյ աշխարհիս արար նորա զկեանս մարդկութեան, սոյնպէս ուղղեաց եւ կանգնեաց զկեանս աշխարհի մարիամ կոյս, որ ծնաւ զքրիստոս. (Եփր. ծն.։)

Կանգնել զտաճար, կամ զաթոռ, զթագաւորութիւն. զբան իւր, կամ զբանս ուխտին, զանուն եղբօր իւրոյ ի մէջ իսրայէլի։ Հանճարով կանգնի տուն։ Ոչ եթէ բազում զօրօք յաղթութիւնն կանգնի. եւ այլն։


Կանգնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the raising up;
re-establishment, building, erection, construction;
restoring, reviving;
resurrection.

NBHL (2)

Յուսալով զկանգնումն գլորելոյն. (Խոր. ՟Գ. 62։)

Կանգնումն վերստին՝ կործանեցելոյս. (Նար. ՟Ի՟Թ. իբր կանգնիչ տիրապէս։)


Կանգնումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կանգնութիւն.

NBHL (2)

Յուսալով զկանգնումն գլորելոյն. (Խոր. ՟Գ. 62։)

Կանգնումն վերստին՝ կործանեցելոյս. (Նար. ՟Ի՟Թ. իբր կանգնիչ տիրապէս։)


Կանգուն, գնոց

See full entry →

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

NBHL (5)

πῆχυς եւս եւ κύβιτον cubitus, -um . Անուն չափոյ, եւ ձող չափողական, ըստ հասարակ առման՝ Չափ միջոցի յարմկանէ ցծայր միջամատին, որչափ է եւ յուսոց ցարմուկն. այսինքն երկու թզաչափ. բայց սրբազան կանգունն էր կրկինն հասարակ կանգնոյ, այսինքն որչափ է ամբողջ բազուկն. ա՛յլ է եւ հսկայից կանգունն, եւ արքունին, եւ երկրաչափականն, եւ ազգայինն, եւ գաւառականն. զոր օրինակ Գ. Թագ. Է. 15. բարձրութիւն պղնձի սեան ասի լինել ԺԸ. կանգուն. որ ԼԵ դնի ի Բ. Մնաց. Գ. 15. եւ Երեմ. ԾԲ. 21. իսկ Փիլ. ել. Բ. 1. վեց թզաչափ դնէ զկանգունն, որպէս եւ զթիզն քիլ կոչէ. կանկուն .... եբր. ամմա.

Յերեքհարիւր կանգնոյ զերկայնութիւն տապանին ... ի մի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Արասցես տապանակ, յերկուց կանգնոյ եւ ի կիսոյ զերկայնութիւն նորա, եւ ի կանգնոյ եւ ի կիսոյ զլայնութիւն նորա։ Կանգնաւ յայսմ կողմանէ, եւ կանգնաւ յայնմ կողմանէ։ Գոգեալք երեսուն եւ երիւք կանգնովք. եւ այլն։

ԿԱՆԳՈՒՆ 2 ա.մ. ὁρθός, ἑγερθείς rectus, erectus ἐστός, ἐστικός, ἁναστάς stans, surgens. եւ ընդ բայի. արմատ Կանգնելոյ. կայուն. որ կայյոտին. ուղղորդ. ուղիղ. ուղղաբերձ. հաստատուն. եւ Անթերի. կանկնած, կանկ առած, եւ կայնած, շիտակ, հաստատ.

Կամ կործանեալս կանգուն։ Ի նոյն ինքն յեցեալ՝ կայ կանգուն. (Նար. ԺԱ. եւ Նար. մծբ.։)

Մարդոյս կազմութիւն կանգուն գոլով՝ ի վեր միշտ զհայելն գուշակէ առ աստուած։ Ծառայն փութայ զամենայն աւուր ծառայութիւն ի կանգուն ունել. այսինքն ուղիղ եւ անպակաս վճարել. (Խոսր.։)


Կանդ, ից

See full entry →

s.

male eagle.

NBHL (1)

Արուն արծուոյ.


Կանեփի, փւոյ

See full entry →

adj. s.

cannabine. drill, duck.

NBHL (2)

Ի կանեփոյ գործեալ. ձորձ ի հաստ կտաւոյ.

Զգեցոյց նմա չուխայս (կամ պարեգօտս) հւնս եւ պատառատունս, եւ խոշոր կանեփիս. (Ճ. ՟Դ.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ե.։)


Կանեփուկ

See full entry →

s.

urtica cannabina.

NBHL (1)

Կանեփուկն թուփ ինչ է, որոյ սերմն նորա դեղ է, եւ նոյն դարձեալ կասեցուցիչ ցանկութեան։


Կանթեղակիր

See full entry →

adj.

lamp-bearing.

NBHL (1)

Զջահսն շուրջ ածէր ի վեր անդր (կապիկն,) որպէս կանթեղակիրքդ մանկունք, յոյժ ցոյցս առնելով. (Փիլ. լիւս.։)


Կանխաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foretelling, prediction;
introduction.

NBHL (2)

Ըստ գրոյն կանխաբանութեան. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)

Թէ որպէս զանեղութիւն որդւոյն կանխաբանութեամբ բացայատէ. (Նանայ ի սկիզբն յհ.։)


Կանխագէտ

See full entry →

adj. s.

foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.

NBHL (2)

Միայն ինքն (աստուած) կանխագէտ է հանդերձելոց։ Թոյլ ետ անձնիչխանին (դիւին) ընդ անձնիշխանին (մարդոյ) ոգորել. ոչ նա կանխագէտ, եւ սա ոչ կանխագէտ. (Եզնիկ.։)

Կանխագէտ իմաստութիւն աստոծոյ։ Կանխագէտ տնտեսութիւն վերնոյն։ Կանխագէտ զօրութիւն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Նիւս. կազմ.։)


Կանխագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.

NBHL (3)

πρόγνωσις praenotio, praescientia πρόνοια providentia եւ consultum, industria. Կանուխ կամ կանխաւ գիտութիւն հանդերձելոց, յառաջ գիտութիւն. իբրու սեպհական աստուծոյ՝ ասի.

Խորհրդով եւ կանխագիտութեամբ աստուծոյ. (Գործ. ՟Բ. 23։ եւ Յճխ. ՟Ժ՟Ե։ եւ Յհ. կթ.։)

Եւս եւ Կանխագոյն տեղեկութիւն իրաց. նախածանօթութիւն. գիտութիւն.


Կանխախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction, prophecy.

NBHL (1)

Կանխախօսութիւնքն վասն զիջենալոյ եւեթ էին աստուծոյ ընդ մարդկան, եւ արդ զի՞նչ պէտք կանխախօսութեանն իցեն. (Ոսկ. ես.։)


Կանխակալ, ոյ

See full entry →

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

NBHL (3)

ԿԱՆԽԱԿԱԼ ԿԱՆԽԱԿԱԼՈՒ. προληπτικός anticipans, praesumens, praerogativus. Որ ինչ ի վաղուց հետէ կալեալ է, կամ պահեալ. ընդաբոյս. բնաւորեալ. սովորական. իբրեւ օրէնք եղեալ.

Ոչ եթէ առ կանխակալին սովորութեան էր սէր սրբոյ առ նոսա. (Ոսկ. փիլիպ.։)

Ո՞ չար սովորութեան, եւ կանխակալու (կամ կանխակալոյ) անմտութեան. (Ոսկ. եփես. ՟Գ։)


Կանխակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

NBHL (3)

ԿԱՆԽԱԿԱԼ ԿԱՆԽԱԿԱԼՈՒ. προληπτικός anticipans, praesumens, praerogativus. Որ ինչ ի վաղուց հետէ կալեալ է, կամ պահեալ. ընդաբոյս. բնաւորեալ. սովորական. իբրեւ օրէնք եղեալ.

Ոչ եթէ առ կանխակալին սովորութեան էր սէր սրբոյ առ նոսա. (Ոսկ. փիլիպ.։)

Ո՞ չար սովորութեան, եւ կանխակալու (կամ կանխակալոյ) անմտութեան. (Ոսկ. եփես. ՟Գ։)


Կանխահաս, ից

See full entry →

adj.

early, precocious, premature, forward.

NBHL (1)

Իբրեւ զկանխահաս թզոյ. (Երեմ. ՟Ի՟Դ. 2։)


Կանխաձայնեմ, եցի

See full entry →

va.

to foretell, to announce beforehand, to predict.

NBHL (2)

προφωνέω praedico, praemoneo. Կանխաւ ձայնել. յառաջագոյն պատմել. քարոզել. գուշակել, ազդել.

Զայս տէրն մեր յառաջագոյն կանխաձայնեաց նոցա։ Զայս եսայի յառաջագոյն տեսեալ կանխաձայնեաց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Կանխասահմանեալ

See full entry →

adj.

predestinated;

NBHL (1)

προοριζόμενος praedefinitus. Յառաջագոյն սահմանեալ.


Կանխասացիկ

See full entry →

adj.

prophetic.

NBHL (1)

Իբր կանխաւ ասացեալ. այսինքն գուշակեալ, եւ վերագոյնդ ճառեալ.


Կանխասացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction.

NBHL (1)

Մարգարէական, կամ հոգւոյն կանխասացութիւն. (Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ղ։)


Կանխատեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foresight, precaution;
prevision.

NBHL (3)

πρόνοια, πρόγνωσις praenotio, praescientia, providentia. Նախատեսութիւն, կանխագիտութիւն, նախախնամութիւն աստուծոյ. եւ մարգարէութիւն.

Ըստ ծածուկ եւ անքննին իւրոյ կանխատեսութեանն. (Փարպ.։)

Որպէս զիարդ ճանաչէ աստուածային կանխատեսութիւն։ Առ որս կամաւ եւ ըստ կանխաըեսութեան խորհրդոյ յայնոսիկ խոնարհէր տէրն. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Կանխաւ

See full entry →

adv.

before, antecedently, formerly, anciently, in bygone times.

NBHL (2)

(ի գործիականէ բառիս Կանուխ) ὅρθρον, πρωί diluculo, mature, praemature πρότερον, πάλαι prius, antea, olim. Կանխելով. վաղ քաջ ընդ առավօտն. եւ Յառաջագոյն. ի սկզբանէ. երբեմն. վաղագոյն. փութով. կանուխ, կանուխկեկ, եւ առաջուց. Տե՛ս (Երեմ. ՟Ի՟Զ. 5։ Սոփ. ՟Գ. 5։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 16։ Եբր. ՟Ա. 1։)

Արարէ՛ք տօնս ուրախութեան կանխաւ մինչեւ յանկիւնս սեղանոյ. իմա՛ որպէս անուն, կանխեաւ, այսինքն նորաբոյս եւ վաղ բողբոջեալ՝ թաւ ոստով. ըստ յն. πυκάζων condensus որ այլուր թարգմանի՝ պտղախայծ, բղխեալ, եւ այլն. որպէս եւ եբր. ապօթ իբր ոլորք, նարօտ եւ այլն.


Կանխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

NBHL (4)

ὁρθρίζω mane, vel diluculo surgo. Կանխաւ կամ կանուխ յառնել վաղքաջ ընդ առաւօտն. վաղայարոյց լինել. առաւօտել. կանուխկեկ ելլալ պառկելէն.

Կանխեալ անագանեալ արձանանայր աւուրս ՟Խ. այսինքն ՟Ը առաւօտս, եւ ՟Ը երեկոյս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)

Կանխել ի սէրն աստուծոյ, կամ ի կենցաղօգուտ երկս արհեստից։ Կանխել յառաջ քան զժամանակն դատել. (եւ այլն. Յճխ.։ Պիտ.։ Սարգ. եւ այլն։)

Վաղգոյն կանխէր տէր զաւետիսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ե։)


Կանխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

priority, anteriority;
anticipation.

NBHL (3)

Կանխելն՝ վաղ յառնելով, կամ յառաջագոյն ծանուցանելով. վաղ ժամանակ. հնութիւն. յառաջնութիւն ի սկզբանէ. եւ փոյթ. (յն. պէսպէս)

Կանխութիւն գրոյն, կամ մարգարէութիւն. (Նար. ՟Դ։ Երզն. մտթ.։)

Զոր ասացեալ են վասն կանխութեան աստուածութեան փրկչին (յն. նախագոյութեան, կամ գոլոյն ի սկզբանէ։) Վասն կանխութեան հրէիցն (գրեաց յովսեպոս, այսինքն հնութեան, նախնեաց) (Եւս. պտմ. ՟Ա. 2։ ՟Գ. 9։)


Կանճոխ

See full entry →

s.

rod, stick, switch;
pole, perch.

NBHL (1)

Քարիւ հարեալ սատակեաց զչղջիկտն ի վերայ կանճոխոյ (կամ կանջխոյ) նստեալ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)


Կանջուխ

See full entry →

cf. Կանճոխ.

NBHL (1)

Քարիւ հարեալ սատակեաց զչղջիկտն ի վերայ կանճոխոյ (կամ կանջխոյ) նստեալ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)


Կանոնագիր

See full entry →

s.

law-giver, legislator.

NBHL (1)

Ի կանոնագրացն հավատասահման դաւանաւորաց հարցն նիկիոյ. (Նար. մծբ.։)


Կանոնադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

regulation, statute, constitution.

NBHL (1)

Զհաւատոյ խոստովանութեան կանոնադրութիւն, խոստովանական կանոնադրութիւն։ Ճշմարիտ կանոնադրութիւն կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Նար. ՟Խ՟Ը։ Կանոն.։ Շ. ընդհ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Կանոնեմ, եցի

See full entry →

va.

to regulate, to determine, to order, to dispose, to arrange;
to prescribe, to decree, to constitute, to establish;
to canonize.

NBHL (2)

Քսանական կանոնեալ զգլուխս ի ժողովոյն. (Յհ. կթ.։)

Արտաքոյ մերոց կանոնելոցս այլազգ նիւթեն. (Կանոն.։)


Կանչ, ոյ, ի

See full entry →

s.

cry, scream, shriek;
— եւ կառանչ իմ, my cries shouts.

NBHL (2)

Արմատ Կանչելոյ, իբր Կանչիւն. գոչիւն. ճչիւն. ճիչ.

Ողբումն եւ աշխարհումն գուժից, ճչոյ եւ կանչոյ. (Յհ. կթ.։)


Կանչիւն

See full entry →

cf. Կանչ.

NBHL (1)

Ոչ ձայնս, եւ ոչ կանչիւնս հանել (ի վերայ մեռելոյ). (Ճ. ՟Դ.։)


Կաշառանք

See full entry →

s.

act of bribing or corrupting.

NBHL (1)

Առանց կաշառանաց զարժանաւորսն ձեռնադրեսցեն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ա.։)


Կաշառեմ, եցի

See full entry →

va.

to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.

NBHL (1)

Իմաստութեամբն կաշառէ զնոսա, որպէս եւ երկրպագութեամբն։ Լաբանու ի նոյն կարծիս կաշառեալ՝ օրհնելով տանի զնա. (Վրդն. ծն.։)


Կաշեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

leathern, made of leather.

NBHL (1)

Ի կաշւոյ կազմեալ. կաշեղէն. կաշիէ.


Կաշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կաշանամ.

NBHL (1)

Ոչ եմուտ ընդ յարկաւ, մինչեւ կաշեցաւ ամենայն մարմինն որպէս անասնոյ. (Վրք. եւագրի.։)