without a crown.
ἁστεφάνωτος. coronae expers. Առանց պսակելոյ կամ պսակեալ գոլոյ. անվարձ.
cf. Անպտուղ.
(Աստուած) անպտղաբեր եւ ոչ մի հոգի ոչ արար բարւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)
Սաստեցին հիւսիսային հողմոյն՝ սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)
cf. Անպտղաբերութիւն.
Ի մէջ ուռեացն անպտղութեան։ Այգէգործն երթայ հատանէ զանգործ անպտղութիւն ուռոյն. իմա՛ զանպտուղ ուռիս, եւ զուռս. (Լմբ. ատ.։) (Նանայ.։)
Զի՞ ժողովս զանպտղութիւն արծաթոյդ (այսինքն զվաշխն անշահ՝) առիթ յաւիտենական գեհենին. (Մանդ. ՟Զ։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Մի՛ եղէց անպտուղ ի փոքր վաստակոյս։ Անպտուղ ի բազմերգութենէն լինիցիմ. (Նար. ՟Բ. եւ Նար. կ.։)
careless, remiss, negligent;
easily.
Որ ոչ ջանայ. անփոյթ. անհոգ. գայրէթսիզ.
Անջան ի յիմանալոյ զզօրութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Անջան է զնոսա մխիթարել, մեղացն ի միջոյ բառնալով. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ժ՟Ե։)
separated, divided, disjoint.
Չախորժէ ամուրի տեսանել զորդին իբրեւ անջատ ինչ ի մարմնոյ՝ անսատար (կամ անկատար) յորդէծնութենէն. (Ոսկ. կողոս.։)
Բաղկացոյց ի միջի այնմ՝ որ անջատ է՝ ի սոցանէ, եւ այնմ որ ըստ մարմնոյ բարժանելի է. (Պղատ. տիմ.։)
to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.
Ոչ բանն անջատանի կամ անջատաւ երբէք յիւրմէ մարմնոյն։ Հոգին սուրբ անջատանի յանօրէն խորհրդոց. (Սարկ. հանգ.։) (գրի անդ եւ Անջատանայք՝ իբր Անջատանէք։)
Խորհուրդք թիւրք անջատեն յաստուծոյ. (Իմ. ՟Ա. 3։)
Անջատել զհոգի ի մարմնոյ։ Զաղտ եւ զժանգ ի բաց անջատեալ. (Սահմ. ՟Ը։ Կորիւն.։)
separation, disjunction.
Ութերեակն ամենայն ուստեք զհանգստութիւնն զեկուցանէ։ Զանջատուածսն զամենեսին՝ զոյգս ցուցանելով. (Փիլ. լին.։)
Բնական մահ է անջատումն հոգւոյ ի մարմնոյ. (Սահմ. ՟Ը։ Շար.։ Փիլ. իմաստն.։)
Ի վերայ մարմնոյ պատշաճի ախտ լինել եւ հատումն եւ անջատումն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Յիշեաց երուսաղէմ զօր անջատման իւրոյ. (Ողբ. ՟Ա. 7.) յն. հերքման. ἁωσμός. expulsio.
indelible;
slovenly.
Առցէ զանջինջ որդեգրութիւնն աստուծոյ (ի մկրտութեան)։ Անջինջ անէծս կռէր ի վերայ տեղւոյն. (Եղիշ. ննջ. եւ Եղիշ. յես.։)
without water, dry, arid, anhydrous.
ἅνυδρος. aqua carens, aridus, siccus. Ուր ոչ գոյ ջուր. որ եւ անջրդի. ծարաւուտ. սուսուզ.
Անխառն ի ջրոյ. անապակ.
cf. Անջուր.
Անջրդի իբրեւ զանապատ։ Յերկիր անջրդի։ Յանջրդի ճանապարհի։ Յանջրդի գբոյ։ Աղբերք անջրդիք։ Ամաք անջրդիք. եւ այլն։
Երկիր անջրդի բուսուցանէ փուշ եւ տատասկ այրելիս հրոյ. (Անան. զղջ.։)
Որ փախչէին երեկ յանջրդւոյ յանձկութենէ. (Յոբ. լ. 3.) իմա՛, յանջուր նեղութենէ, այսինքն ի ծարաւոյ։
intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.
Որպէս ի մէջ մասանց շինուածոց. Պատուարք երեք, եւ անջրպետք առ անջրպետոք երեքկին։ Անջրպետ ի մէջ որմոց տաճարին, զի մի՛ մերձենայցեն յորմն տաճարին։ Լայնութիւն որմոյն անջրպետի հինգ կանգուն։ Ընդդէմ անջրպետոյն. եւ այլն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. եւ ՟Խ՟Բ։)
Երեկ (այսինքն երեկոյն) զմիջին անջրպետն հասեալ ընկալաւ, ոչ յանկումն տունջեան, եւ ոչ գիշերոյ սկիզբն. (Փիլ. լին.։)
Այլ ինչ էր անջրպետ ընդ մէջ երկոցուն (աստուծոյ, եւ հիւղեի). (Եզնիկ.։)
Զոր միութիւն քրիստոնէից խրատեցաք հեթանոսաց ընդդէմ ցանկ արկանել, զայն միմեանց անջրպետ ձգեմք։ Անջրպետ ձգել զթշնամութիւնն։ Զխռովութիւնն անջրպետ սիրոյն ձգել։ Յայս զբաղանացս անջրպետ լինի նմա բազում անգամ սատանայ. (Լմբ. ատ.) եւ (Լմբ. պտրգ.) եւ (Լմբ. սղ.։)
Անջրպետ ի մէջ կռոցն արկանելոյ վասն ասէ զմին։ Զսրբութիւնն առանձնակի հոգւոյն տալով, անջրպետ ի մէջ արկանելոյ է արարչական հոգւոյն եւ արարածի. (Սարգ. յկ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Խրամատեալ զցանկն անջրպետ՝ սրոյ սրովբէին։ Ընդարձակ միջոցաւ յաւէտ անջրպետ նշուլիւքն ծածկի ի նոցունց. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)
to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.
Առանց հյց. խնդրոյ.
Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)
Անջրպետել ոգւոյն յէին մտածութենէ՝ կատարելագոյն չարեաց է. (Փիլ. լին.։)
Յետ անջրպետելոյն (ղովտայ) ի հօրեղբօրէ անտի իւրմէ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
Ընտանութեանն միաւորութիւն անջրպետեցաւ։ Պատրուակ քօղոյ բանիս անջրպետեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Ե. եւ Նար. մծբ.։)
space, interval;
separation, partition.
διάστημα. եւ այլն. Նոյն ընդ ԱՆՋՐՊԵՏ. որպէս Խտրոց. միջոց. հեռաւորութիւն. բաժանումն.
Անջրպետութիւն ետ տանն։ Առ ի զլոյսն տալոյ անջրպետութեան ձողոյն. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 6։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 12։)
Ի մէջ որդւոյ եւ հօր եւ ո՛չ մի ինչ անջրպետութիւն ի ներքս մտանէ. (Կոչ. ՟Է։)
Տեսանե՞ս զանջրպետութիւնն ի մէջ քրիստոսի եւ յովհաննու, մերձեալ, եւ յոյժ հեռագոյն. (Եղիշ. մկրտ.։)
Չէ իսկ հաւասար մարդկեղէն ողորմութիւնն եւ աստուածական, այլ որչափ ընդ չարութիւն եւ ընդ բարութիւն ինչ ի միջի իցէ, նոյնչափ ընդ սա եւ ընդ նա անջրպետութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)
Մեծագոյն իմն անջրպետութիւն ի միջի դնէ ընդ մարմնական եւ ախտաւոր ծնունդն, եւ ընդ հոգեւրոն եւ անախտն։ Անջրպետութիւն բազում տեսակի յայսոսիկ, եւ զանազանութիւն անբաւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ. եւ Սարգ. յուդ. յռջբ։)
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
ἅπειρος, ἁπέραντος, ἁπεράτωτος , ἁόριστος, ἁπεριόριστος. infinitus, termino carens, indeterminatus, in immensum extensus. Ոյր չիք սահման. անեզրական. անվախճան. անբաւելի. անբովանդակելի. անպարագիր. անվայրափակ. անսահմանելի. անթարգմանելի։ Տիրապէս ասի զաստուծոյ եւ զաստուածայնոց.
Լայնաբար ասի զայլոց իրաց՝ իբ Առաւելեալ յոյժ յոյժ. անչափ. անթիւ. անորոշ. տարօրէն. ելեալ ըստ չափ օրինաւոր, եւ այլն. նիհայէթսիզ, հատտէն դաշրա, գըյաստան էֆզուն.
Լուսնոտն՝ անսահման առ ըմռբնումն, այլ ըստ նորոյ կամ հնոյ լուսնին. (Շ. մտթ.։)
Զի մի՛ զհետ գնացեալ անսահմանբարւոյն կարծեաց՝ հաղորդ չարեաց լիցուք. (Իգն.։)
cf. Անսահման.
Անսահմանելի բարձրութիւն, կամ տեսիլ։ Իմաստութեամբ անսահմանելեաւ։ Զանսահմանելիդ միշտ թախանձեսցէ։ Բերումն պարանոցի անսահմանելւոյն. (Նար.։)
without limit;
indefinitely;
indeterminately.
Թէ ոք անսահման խօսէր, որպէս զբազմախօս արգելուին զնա արտաքոյ վանիցն. (Կլիմաք.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
Սոցին հանգոյն եւ յայլ գիրս պէսպէս ոճով ասի.
Որով կարողն է անսալ եւ չանսալ հրամանացն։ Արժանաւոր մեծաց վարձուց լինիցի, եթէ անսայցէ աստուծոյ. այլ զի եւ չանսալոյն իշխանութիւն ունիցի. (Եզնիկ.)
Եթէ ասնայցես, աղերսեմ։ Քահանայապետին բարբառոյ անսաց. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Ա։)
Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)
ἁνίημι. dimitto, remitto, indulgeo. Ներել. զիջանիլ. թոյլ առնել. թողացուցանել. տեղի տալ. թող տալ, աչք խփել. գօյ վէրմէք, մազուր պույուրմագ.
Ընդ միշտ անսալոյն՝ ներող. (Նար. ՟Խ՟Թ։)
Հանդարտել. տանել. ժոյժ ունել. համբերել. սոպր էթմէք.
Եւ ոչ բարբառոյ բանից ձեռոց անսացից. (Յոբ. ՟Զ. 26։)
Գութ մարդասիրին աստուծոյ ոչ անսաց միշտ յայսպիսի մնալ մեզ վտանգս. (Խոսր.։)
Մորենի դիւրայրեաց է, եւ վաղ անսայ հրոյ. (Կիւրղ. ել.։)
Աճման մարմնոյն անսայ։ Անսայ եւ իսրայէլական ազգին, զի ինքնակամ դիմեսցեն. (Ագաթ.։)
Նոյնպէս իմա՛ եւ հյց. խնդրով.
that is not slippery;
that does not stumble;
firm, sure;
infallible.
Ուր չիք սայթաքել. անգայթ. առանց գթելոյ, եւ առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, անխափան. անվրէպ. գայմազ. մուգարէէր.
Նահանջելոյս անսայթաք վերընթացութիւն. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
without bridle, without reins;
unbridled, unrestrained;
unruly, ungovernable.
Արտաքուստ անսան կացոյց զձեզ սուր. (Ածաբ. կարկտ.։)
unshaken, immovable, firm.
ἁσαλεύτως. constanter. Առանց սասանելոյ.
cf. Անսասան.
Հաւատարիմ բանն, եւ անսասանելի՛ հոգւոյն օրէնք. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Անսասանելի հաստատութիւն, կամ ուղղութիւն։ Հիմամբ անսասանելեաւ։ Անսասանելի շաղկապք սիրոյ. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Հ՟Ե. Նար. առաք.։)
Անսասանելի եւ հաստատուն յուսոյն մերոյ. (Շար.։)
ungovernable, unruly, disobedient, obstinate, incorrigible.
Իբր Անանսացօղ. հեստ յանսալոյ, կամ անամոքելի սաստիւ. անհանդարտ. անհնազանդ. ըմբոստ. խեռ. ստահակ, կամ անսանձ. ապարասան. զապթսըզ, իդաաթսըզ.
cf. Անսաստ.
Արտաքոյ անյագ սահմանին հանէ զմեզ (բանս) յանսաստելի անդունդս արշաւանաց իւրոց. (Վեցօր. ՟Զ։)
to disobey, to resist, to be refractory.
Անսաստել ումեք աստուծոյ՝ չար է. (Եզնիկ.։)
disobedience, contumacy, obstinacy.
Ոչ յարարչէն, այլ յանսաստութենէ ստունգանողին։ Անսաստութիւնն եւեթ՝ որ արտաքոյ աստուծոյ կամացն գործիցի, պատճառ չարեաց իմանալի է. (Եզնիկ.։)
without having a table for eating.
Որոյ չիք սեղան կամ կերակուր պատրաստեալ.
Տեսանել զանսեղանն. զգունոյն դեղնութիւնն, զփաշերութիւնն. (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)
steril.
(Սարրա) անպտուղ եւ անսեր եւ ամուլ ելով։ Անսեր եւ անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Անսերք եւ անսերմանք յիմաստասիրութենէ։ Անբանիցն ոգիք աղբիւր մտաց ոչ ունելով՝ ի խորհրդոյ են անսերք. (Փիլ.։)
Մի՛ զայլ ընդ այլոյ փոխադրել անսեր եւ անքատակ բացատրութեամբ. (Երզն. քեր.։)
without seed;
unfruitful, barren.
Իմաստունն՝ անսերմն է եւ անպտուղ ի յատկական սերմանէ, բազմաբեղուն ի սկզբնականէն (յիմաստութենէն աստուծոյ). (Փիլ. լին.։)
Եւ Որ ինչ լինի առանց սերման, կամ որոյ չիք սերմն.
Առանց սերմանելոյ.
Անսերմն, եւ առանց վարելոյ ամենայն ինչ բուսանէր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Ուր չիք սէր. անբաժ ի սիրոյ.
Յիշատակէ զանանձուկ եւ զանսէր ժամանակն (գեհենին). (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)
who has neither lovers nor friends;
antipathetic.
Իբր Այն՝ ոյր չգուցէ սիրելի ոք կամ բարեկամ.
want of love or affection;
antipathy.
ԱՆՍԻՐԵԼՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԻՐՈՒԹԻՒՆ. Պակասութիւն սիրելութեան կամ սիրոյ. չունելն զսէր կամ զբարեկամութիւն, կամ զյօժարութիւն.
cf. Անսիրելութիւն.
ԱՆՍԻՐԵԼՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԻՐՈՒԹԻՒՆ. Պակասութիւն սիրելութեան կամ սիրոյ. չունելն զսէր կամ զբարեկամութիւն, կամ զյօժարութիւն.
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
ԱՆՍԽԱԼ գրի եւ ԱՆՍՂԱԼ. ἁπλανής, ἁσφαλής. erroris expers, non erraticus, stabilis, firmus, securus, infallibilis. Ազատ ի սխալանաց. անմոլար. անվրէպ. ուղիղ. զգուշաւոր. ապահով. ստոյգ. աներկբայ. հաստատուն. անյողդողդ. խալատսըզ. եանզլըշսըզ, եանզըլմազ, սահիհ, սազ, էմին.
Անսխալ վերաբերեալ բան։ Անսխալ կարծիք, կամ իրք, առաջնորդութիւն հաւատոյն, տնկագործութիւն. (Պիտ.։)
without beginning.
Է եւ գոյ անսկզբնաբար եւ մշտնջենաւորապէս. (Կիւրղ. գանձ.։)
without beginning, that has existed from all eternity.
Անսկզբնական զօրութիւն։ Սկիզբն անսկզբնականին գոյութեան. (Ագաթ.։)
equally without beginning, coeternal.
Կէսք անսկզբնակից ընդ աստուծոյ կամեցան դնել։ Ոչ միայն երկու անսկզբնակիցք գտանին, այլ երեք. (Եզնիկ.։)
uncreatedness, eternal existence.
ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԿԶԲՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՍԿԶԲՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. τὸ ἅναρχον. principio carere. Չունելն զսկիզբն ժամանակի, որ հասարակ է երից անձանց. եւ Չունելն նա եւ զսկիզբն ծագման յայլմէ անձնէ. եւ այս սեպհական է հօր աստուծոյ.
Ի պատմել զանեղութիւն որդւոյ եւ զանսկզբնութիւն եւ զմշտնջենաւորութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Ասաց զանսկզբնութիւն բանին աստուծոյ հօրէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)
without beginning, eternal;
baseless.
ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.
Ես թէ երկոքեան անսկզբունք, եւ քան զլինելութիւնն են վերագոյնք. (Բրս.։ չար։)
Սկսանիքն ասի յանսկզբնէ ումեմնէ։ Ամենայն մարդ ժամանակօք արարեալ է, եւ անսկիզբն ինչ ոչ գոյ ի նոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
որ եւ ասի ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐ. Որպէս յատկութիւն հօր, անծին, անեղագոյն. ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ. անպատճառ. ἅναρχος, ἁγέννητος. principii carens, ingenitus.
Քեզ միայնոյ սկզբանդ եւ անսկզբանդ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)
Յանհիմն յանսկիզբն ի դողդոջուն խորհրդոց խօսելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
cf. Անսին.
Ի հանգստարար ջրոյ անսնունդք. (Երզն. լուս.։)
unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.
Զի ծնէ կոյրն բժշկեաց, եւ զքաղցրն եւ զանսովորն նմա տնկեաց ի նա լոյս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
to fast;
to be hungry.
Յիւրոց իսկ կամաց անսուաղացեալ՝ աստուծոյ ընծայէր զպիտելի ճաշակսն. (Յհ. կթ.։)
hunger;
fasting state.
ἁσιτία, νηστεία. jejunitas, jejunium, λιμός, πεῖνα, fames. Հրաժարումն ի կերակրոյ. քաղց. պահք. ծոմ. անօթութիւն. աճլըգ. սավմ. փերհիզ.
without mourning, without affliction.
ἁπένθητος. carens luctu. Ոչ սգացեալ յայլոց. յորոյ վերայ ոչ ոք սուգ էառ.
real, true, certain.
Յանսուտն բերանոյ. (Պիտ.։)
Որ ինչ ոչ ստի. անշուշտ. ստոյգ. հաւաստի. աներկբայ. եալանսըզ. խիլաֆսըզ. սահիհ.
impure, unclean;
unholy, profane.
Յանսրբոյն յուլիանոսէ. (Լմբ. սղ.։)
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
Յանսպառ ձմերական դժոխս, որ ոչ գոյ վախճան. (Զքր. կթ.։)
Պնդագոյն արթնութեան, անսպառ պահոց. (Բրս. հայեաց.։)
without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.
Ոյր չիք իշխան եւ տէր. անիշխան, ինքնատէր. որ է սեպհական Աստուծոյ.
Իշխէ ամենայնին, եւ ոչ իշխի յումեքէ. զի բայց յԱստուծոյ ոչ ոք է անիշխան. (ՃՃ.։)
Դու Տէր ստորիցս եւ երկնից, եւ ես անիշխան շնչոյս եւ ոգւոյս. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
anarchy.
Անիշխանութիւն՝ անյարմարական է (Աստուծոյ)։ Եւ եղեւ անիշխանութիւն՝ բազմիշխանութիւն. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ժ՟Բ։)
Յանիշխանութենէն իբր ի բազմիշխանութեանն (մեղուք) յողդողդեալք քակտեալք։ Դժնեայ է անզգամացն՝ անիշխանութիւն։ Դժնդակագոյն է՝ ըստ ոգւոյն անիշխանութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ողբայր զանիշխանութիւնն իւր ի տեղւոջէն. իմա՛ զրկումն յիշխանութենէ տեղւոյն։
not real, false;
accidental.
Ոչ իսկական կամ իրական եւ գոյացական, այլ՝ պատահական. պատահումն.