Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Գարնայնի, այնւոյ

See full entry →

adv.

cf. Գարնային. of or belonging to spring.

NBHL (3)

ԳԱՐՆԱՅՆԻ, կամ նոյ, կամ նանի, կամ նեաց. մ. Ի գարնան. κατὰ τὸ ἕαρ Vere պահարըն.

Է ինչ՝ որ ձմերայնի եւ գարնայնի բոյս արձակէ։ Ոմանք գարնայնի, եւ ոմանք աշնայնի. (Փիլ.։)

Օգտակարքն ծաղիկք յիւրեանց բնութեան անդր հասանին գարնայնոյն. (Ագաթ.։)


Գարնանաբեր

See full entry →

adj.

that brings spring;
that is produced in spring.

NBHL (1)

Գարնանաբեր ժամանակ, կամ հնչումն հարաւային հողմոյ, կամ ծաղկանոց, սաղարթ, հեղեղատ. (Լաստ. ՟Գ։ Շար.։ Լաստ. ՟Ժ։ Սկեւռ. լմբ.։ Շ. եդես.։)


Գարնանագեղ

See full entry →

adj.

vernal;
green.

NBHL (2)

Ունօղ զգեղ վայելչութեան գարնայնոյ. կանաչագեղ.

Բոցանշոյլ յակնթաց, գարնանագեղ զմրխտաց. (Նար. խչ.։)


Գարնանամուտ, մտի

See full entry →

s.

entrance or commencement of spring.

NBHL (1)

Ձմեռանց գարնանացելոց, եւ ամարայնոյ ձմեռնացելոյ։ Ձմեռանց գարնանացելոց, եւ ամարայնոյ ձմեռնացելոյ։ Զձմեռն ի գարնանալ սովորեաց (շրջել). (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարշաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immoral discourse, impudent, immodest words.

NBHL (1)

αἱσχρολογία Sermo turpis et obscoenus Գարշ եւ աղտեղի կամ տգեղ զրոյց. զազրաբանութիւն. ֆահշ.


Գարշահոտ

See full entry →

adj. s. adv.

stinking, fetid;
stink;
stinkingly.

NBHL (3)

Յորմէ վիժեալ թոյնք վիշապին, եւ գարշահոտ մահաբերին. (Յիսուս որդի.։)

ԳԱՐՇԱՀՈՏ ոյ. գ. Գարշ հոտ. պէտ գօգու.

Մարթա զգարշահոտոյն յառաջագոյն ասէր. (Լծ. կոչ.։)


Գարշանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be execrable;
to soil one's self.

NBHL (1)

Գարշացաւ յոյժ երթալ զհետ գարշելեացն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 26։)


Գարշապար, աց

See full entry →

s.

heel;
sole of the foot.

NBHL (2)

Իւրոյց գարշապարացն կոխելով՝ զջուրսն սրբեաց. (Ագաթ.։)

Ում վայն ասի, պատուհաս տանջանաց առ ետեղ ի գարշապարս վայնի եկեսցեն ի վերա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2.) այսինքն նոյն հետայն զկնի հետոց վայնի. յն. անդէն վաղվաղակի։


Գարշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

NBHL (2)

Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)

Գարշելի է ինձ թագս՝ որ է ի վերայ գլխոյ իմոյ. (Եսթ. ՟Ժ՟Դ. 16. յն. գարշիմ ի թագէս։)


Գարշեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.

NBHL (2)

βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.

Այն առաւել գարշեցոյց զմարդկային բնութիւնս. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)


Գարշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to abhor, to abominate, to detest, to hate.

NBHL (2)

βδελύσσομαι, μυσάττομαι Abominor, detestor, aversor, fastidio Յետս քարշիլ՝ իբրեւ ի գիշոյ, կամ խորշիլ. զզուիլ. տաղտկալ. նողկալ՝ գարշ եւ պիղծ համարելով. գանիլ. իյրէնմէք, իսթիքրահ՝ մէքրուհ դութմագ, իքրահ էթմէք.

Գարշեցան անձինք նոցա ի սեղանոյ նորա, որպէս եւ հարքն նոցա ի մանանայէ անտի. (Եփր. համաբ.։)


Գարշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.

NBHL (1)

Որովայնն հաշեալ եւ հարեալ ընդ հարկաւոր պիտոյս գարշութեան խառն ի վայր վայթի. (իբր աղբիք. Յհ. կթ.։)


Գարշումն, ման

See full entry →

s.

disgust;
abhorrence.

NBHL (1)

Կենցաղոյս գարշումն, եւ ատելութիւն նորա օծութեան է ներգործութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Գաւառակալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Գաւառապետ.

NBHL (2)

Զիշխանս՝ որ գաւառակալք էին, ի նոյն հաստատեաց. (Լաստ. ՟Ե։)

Կացոյց զնոսա ի վերայ ամենայն գաւառակալաց եւ գործակալաց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Է.։)


Գաւառական, ի, աց

See full entry →

adj.

provincial;
native.

NBHL (1)

Ի սադրելոյ գաւառականացն. (Խոր. ՟Գ. 7։)


Գաւառապետ, ի, աց

See full entry →

s.

governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.

NBHL (1)

Եթէ որբոց գաւառապետն վախճանիցի, զայլ ոք կարգել՝ ներքոյ աւուրց տասանց ... Մինչեւ հաստատիցեն զմանկանցն գաւառապետսն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Գաւառապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity of a provincial;
prefecture;
— վանորէից, provincialship.

NBHL (1)

Մինչեւ հնգից ամաց հասանելով գաւառապետութենէն։ Ամենայն գաւառապետութենէն, եւ որբոցն փոյթ արասցեն օրինապահք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Գգուեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

NBHL (3)

ἁγκαλίζω, ἁγκαλίζομαι, παρακαλέω Ulnis amplector, in ulnis gesto, recreo , τηθηνέω nutrio, foveo Ի գոգն կամ ի գիրկս փայփայել. սիրով գրկել. ողջագուրել. տածել մայրաբար կամ դայեկաբար. յանձանձել. սփոփել. փայփայել, շոյել. օխշամագ, գուճմագ, գուճագլամագ, սարըլմագ, պէսլէմէք.

Զմանկագոյնս իբրեւ զորդիս սիրելիս գգուէր. (Եղիշ. ՟Ը։)

Զխորհուրդն որդւոյ գգուել մովսիսի արժան էր։ Ասաց, զի գգուեսցէ զանձն իւր առաջի ժողովրդեանն. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ.։)


Գգուիչ

See full entry →

adj.

caressing, fawning.

NBHL (1)

Ապականիչ հուրն փոխանակ ապականելոյն եղեւ գգուիչ. (Եփր. համաբ.։)


Գեզ

See full entry →

s.

slit, rent, stain, mark

NBHL (3)

ԳԵԶ որ եւ ԳԵԶՈՒԹԻՒՆ. Խզումն. գզումն. պատառուած. նշան ճեղքուածոյ. cf. ԳԷԶ. (լծ. թ. քէսմեք, քէթ եթմէք, որ է հատանել)

Բուռն հարկանել զորձաքար վիմաց ձեռօք, ուր ոչ գոյր գեզութիւն, եւ ճեղքել ըստ կամաց մեծ եւ փոքր. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)


Գեզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գեզ.

NBHL (3)

ԳԵԶ որ եւ ԳԵԶՈՒԹԻՒՆ. Խզումն. գզումն. պատառուած. նշան ճեղքուածոյ. cf. ԳԷԶ. (լծ. թ. քէսմեք, քէթ եթմէք, որ է հատանել)

Բուռն հարկանել զորձաքար վիմաց ձեռօք, ուր ոչ գոյր գեզութիւն, եւ ճեղքել ըստ կամաց մեծ եւ փոքր. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)


Գել, գելք

See full entry →

s. adj.

cf. Գելարան;
tight, stiff;
intwined, twisted.

NBHL (2)

Նոյն ընդ Գայլ. իբր Գելարան. գելոց. քէլէփչէ, կերկի.

Դանդանաւանդս եւ գելս աստուածային բերանոյդ. (Շար.։)


Գելանիմ, ելայ

See full entry →

vn.

to twist, to wring, to writhe;
to distress, to break one's heart;
to grow tender, to be moved, to pity.

NBHL (1)

Կարօղ եմք մեք եւ յանիւ մտանել եւ գելանիլ (կամ գելարանիլ), եւ ոյրիլ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Գելարան, աց

See full entry →

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

NBHL (1)

Հրամայեաց զսուրբն իջուցանել ի գելարանաց անուոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Գելում, ելի, ելայ

See full entry →

va.

to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.

NBHL (2)

Ի ձեռն ուժգնագոյն գելլով (այսինքն գելլոյ) զջուրն ի հանդերձէն ի բաց ճնշեալ հանեն. (Նիւս. կազմ.։)

Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք (որպէս օձ գալարեալ). (Եղիշ. ՟Բ։)


Գեհեան

See full entry →

s.

furnace.

NBHL (1)

Հրով զյարկ տանն այ լուցանէին, եւ գեհեան հրոյն ունէր զբաբելոնական բոցոյն նմանութիւն. (Ճ. ՟Ա.։) Իսկ իբրեւ Դժողք՝ ըստ ձեռագրաց հասարակօրէն գրի ԳԵՀԵՆ։


Գեհենական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal, hellish

NBHL (2)

Դառնագոյն է քան զկիզանօղ հուրն գեհենական. (Մարաթ.։)

Տանջանք գեհենական հրոյն. (Մխ. ապար.։)


Գեհենահոտ

See full entry →

cf. Գեհենական.

NBHL (1)

Մտեալ ի փորձ հնոցի գեհենահոտ հրոյն բորբոքման. (Վրդն. պտմ.։)


Գեղաբնակ

See full entry →

adj.

countryman.

NBHL (1)

Այր գեղաբնակ էր, այլ մեծատուն էր յոյժ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Գեղազարդ

See full entry →

adj.

well adorned, polite, pretty, spruce.

NBHL (1)

Այ գեղազարդ մարմին աստուծոյ՝ անշնչացար որպէս մեռելոյ. (Գանձ.։)


Գեղազարդեմ, եցի

See full entry →

va.

to ornament, to embellish.

NBHL (2)

Պսակապաճոյճ գեղազարդելոց։ Ընդ նմին պատկանութեան գեղազարդեցին. (Նար. ՟Լ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)

Իննամսեայ ժամանակաւ գեղազարդեալ ի քում հոգենկար արգանդիդ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գեղազարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embellishment.

NBHL (1)

Զարդ գեղոյ. գեղեցկութիւն զարդուց եւ կարգեաց. չքնաղութիւն. պայծառութիւն. վայելչութիւն.


Գեղածփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to float gracefully.

NBHL (1)

Բազմահոլով գետոց յորձանասոյզ պտոյտք՝ անարգել գանգրեօք գեղածփեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գեղաղէշ

See full entry →

adj.

pretty, genteel, charming.

NBHL (4)

ԳԵՂԱՂԷՇ որ գրի եւ ԳԵՂԵՂԷՇ. Գեղեցիկ յոյժ. գեղափայլ. պայծառ. կայտառ. վայելչագեղ. չքնաղ. աղուոր, աղուորիկ, սիրուն, պինտ աղեկ. տիլպէր, կիւզէլ, լադիֆ.

Գեղաղէշ ծաղիկ, կամ աշխարհիս տեսիլ։ Ծառայք եւ աղախնայք գեղեցկակերպք, եւ յոյժ գեղաղէշք. (Փիլ.։)

Յոյժ քան զթրակացոց կուսանսն գեր ազանցեալ գեղաղէշ պայծառութեամբ. (Ոսկիփոր.։)

Զգեղեղէշ (զգեղաղէշ) արմատն պտղաբերեցեր որպէս ի ծարաւուտ երկրի. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գեղանի

See full entry →

cf. Գեղեցիկ.

NBHL (1)

Պերճապաճոյճ եւ գեղանի նոյն բաբիկ որդի անդոկայ. (Ուռպ.։)


Գեղապանծ

See full entry →

adj.

glorious, graceful, charming, superb, excellent.

NBHL (1)

Պոռնիկ գեղապանծ. (Նաւում. ՟Գ. 4.) յն. καλή καὶ ἑπίχαρις գեղեցիկ եւ հաճոյական։


Գեղապարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to dance prettily;
to advance excellently.

NBHL (1)

Գեղապարելով համաձայնապէս ընդ սերովբէիցն զեռահիւսակ սրբասացութիւնս աստուծոյ. (Շ. հրեշտ.։)


Գեղաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

handsome, graceful, pretty, charming;
dancer.

NBHL (2)

Տգեղագոյնքն իբրեւ զգեղաւորս երեւէին սքանչելիք, եւ գեղաւորք՝ ըստ ժամանակին առ հասարակ դիւցազնացեալք։ Գեղաւոր կուսից համեմատ. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 39։)

Կա՛մ թագուհի յոյժ դեղաւոր. (Շ. եդես.։)


Գեղգեղափայլ

See full entry →

adj.

brilliant, resplendent, fulgid.

NBHL (1)

Փայլուն՝ բեկբեկմամաբ կամ ցոլացմամբ լուսոյ. կամ գեղեցկանշոյլ.


Գեղգեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.

NBHL (2)

Գեղգեղեսցէ զաստուածային երգն։ Ճռուողումն գեղգեղեալ բարբառոյ. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. ծն.։)

Անդաստան ծաղկաց ցցունազարդ գեղգեղեալ բազմագունակ երանգօք եւ յարազուարճ առատացօղովք. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գեղերփնեմ, եցի

See full entry →

va.

to embellish, to adorn with good colour.

NBHL (1)

Ի քոյդ նշան գեղերփնեալ զուղէշ սիգնոնի. (Նար. խչ.։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

See full entry →

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

NBHL (7)

καλός, -λή, -λόν pulcher, -chra, -chrum;
formosus, καλλίον, κάλλιστος pulchrior, pulcherrimus, ὠραῖος tempestivus, speciosus, decorus, venustus Գեղաւոր. գեղանի. գեղաղէշ. չքնաղ. բարետեսիլ. համեմատ մասամբք՝ հանդերձ լաւութեամբ գունոյ. եւ լայնաբար՝ Վայելուչ, վայելչական, հաճոյական, լաւ, ընտիր. ազնիւ, անոյշ, ախորժելի, գովելի, զարմանալի, քաջ, եւ այլն. աղուոր, սիրուն, աղէկ, ըռինտ, աղէկուկ, տեսքով.

Կոյս գեղեցիկ։ Երինջք գեղեցիկ։ Քաղաքս կամ տունս գեղեցիկս։ Գեղեցիկ ամղան, յօշուած, վէմ, դաշտ, արտօք։ Ծառ գեղեցիկ ի տեսանելի։ Գեղեցիկ էր երեսօք։ Գեղեցիկ տեսլեամբ յոյժ, կամ տեսանելով, եւ այլն։

Զգեղեցիկ բանին աստուծոյ ճաշակսն ճաշակեցին. (Եբր. ՟Ե. 14։)

Բեկումն մեծ եղիցի գեղեցկին եւ փափկացելոյն. (Երեմ. ՟Բ. 2։)

Առաջնորդ գեղեցկացն, եւ վերնայնոյն առիթ. (Ածաբ. աղք.։)

Օրիորդին գեղեցկի։ Իսկ գեղեցկումն մասին երկրի։ Ի ձեռն գեղեցիկ խնդրոյս։ Գեղեցիկ մտածութեամբ։ Գեղեցիկ եւ չափաւոր մոլութեամբ. (Խոր.։)

Գեղեցիկ իմն անդ կարգելով զերկիրն։ Գեղեցիկ բարբառեցար։ Յոյժ գեղեցիկ երգէր ձեռամբ. (Խոր. ՟Բ. 6. 12. 60։)


Գեղեցկաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fine speaking, eloquence, elegance of expression.

NBHL (2)

Ձեւ մերոյ (յոյն) լեզուոյ ոչ հանդիպի յարմարութեան եբրայական գեղեցկաբանութեան. (Նիւս. երգ.։)

Ուստի գեղեցկաբանութիւնի ի միոյ խոշոր լեզուէն. (Վրդն. ծն.։)


Գեղեցկագիւտ

See full entry →

adj.

ingenious, rare, excellent.

NBHL (1)

Գեղեցկազարդ եւ գեղեցկագիւտ գունոյ գոյութիւն. (Նար. խչ.։)


Գեղեցկագործ

See full entry →

adj.

who works well;
done or composed elegantly.

NBHL (1)

Աներեւոյթ եւ գեղեցկագործ վայելչութիւնն։ Լուսատեսակ գեղեցկագործ բարեզարդութիւնն։ Գեղեցկագործի եւ իշխանականին գեղեցկութեան. (Դիոն. երկն.։)


Գեղեցկադիտակ

See full entry →

cf. Գեղեցկադէմ.

NBHL (2)

Զկոյս մի գեղեցկադիտակ. (Խոր. ՟Բ. 75։)

Ոչ որպէս մեզ երեւի գեղեցկադիտակ գոյն. (Վրդն. ծն.։)


Գեղեցկադիր

See full entry →

adj.

becoming, decent, well made, situated, placed.

NBHL (1)

Գեղեցկադիր յարմարումն պատմութեան, կամ բանից, կարգաց, շինուածոյ. (Ագաթ.։ Թղթ. կիւրղ։ Յհ. կթ.։)


Գեղեցկազարդ

See full entry →

adj.

cf. Գեղազարդ.

NBHL (1)

Գեղեցկազարդ խնձոր, գոյն մատեան. (Նար. զգ. եւ խչ։ Վրք. ոսկ.։)


Գեղեցկախայտուց

See full entry →

adj.

very speckled, much spotted or diversified with colours.


Գեղեցկաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

euphony, good voice, sweet sound.

NBHL (2)

Մի գեղեցկաձայնութիւն ի միոյ եւ յերկուց երեսաց. (Բրս. հց.։)

Այլեւ գեղեցկաձայնութիւն ընդ օրհնութիւնսն խառնեսցի։ Որ է տիրապէս գեղեցկաձայնութիւն, եւ աստուծոյ հաճելի. (Լմբ. սղ.։)