rawness, crudity;
cruelty.
Անմարդութիւն եւ ցուրտ հմութիւն։ Տմարդութիւն եւ հմայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4. 14. 36։)
nobility;
noble birth;
grandeur;
fertility.
εὑγένεια, τὸ εὑγενές nobilitas Ազնուազգութիւն. քաջատոհմութիւն. ազնուականութիւն.
Ո՞ւր հօր եւ մօր եւ ազգին բարետոհմութիւնք. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Նախատես զիս, վասն զի զինուոր եմ, այլ իմացեալ ծանիցես զբարետոհմութիւն ազատութեան իմոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Ծնունդ մշտնջենաւորի հօրն՝ յա՛յտ է, զի կալցի զծնողին բարետոհմութիւն՝ մշտնջենաւոր գոլով իբրեւ զնա։ Զհայրենական զբարետոհմութիւն ունելով եւ պահելով յինքեան՝ ճշմարտէ զասելն, որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ տոհմից փառաւորութիւն փառաւոր է առ Աստուծոյ, այլ՝ առաքինութեամբ բարետոհմութիւն. (Յճխ. ՟Ի։)
Բարետոհմութիւն՝ փոխանորդութիւն ազգի իւրոյ յառաքինութիւն. (Ոսկիփոր.։)
Տեսեալ զբարետոհմութիւն վերին գաւառին՝ երանէ զայնոսիկ՝ որ զաւակս առաքինութեան ունիցին ի սիոն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
Բարետոհմութիւն ոգւոյ. (Իգն.։)
Զբարետոհմութիւն հոգւոց՝ ինքնիշխանութեամբ թշուառացուցանեմք. (Լմբ. սղ.։)
Յիշեաց զիւր առաջին բարետոհմութիւնն (անառակ որդին). (Իգն.։)
Վատնեալ զհայրենի բարետոհմութիւնն խոզարած վարուք. (Սկեւռ. աղ.։)
Զի մի՛ սերմն օտարոտի ապականեսցէ զմերս բարետոհմութիւն։ Զի մի՛ ի հակառակութենէն բարետոհմութիւնն (սիրոյ) աղաւաղեսցի. (Լմբ. ատ.։)
noble birth, nobility of family.
nobility of family, high birth.
parentage, consanguinity.
high birth, nobility.
εὑγένεια, τὸ εὑγενές nobilitas. Բարետոհմութիւն. ազնուականութիւն.
Զիա՞րդ ի վերուստ (անդստին) քաջատոհմութիւնն. որոյ ոմն սկսանի այժմ, եւ այլ ոմն քակտի։ Ըստ պատշաճի քաջատոհմութեան ծնողաց իւրոց սնանէր. (Առ որս. ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։)
Ըստ անհասանելւոյ աստուածութեանն զքաջատոհմութիւնն ո՞բաւեսցէ պատմել ... Երկրաւորս այս քաջատոհմութիւն յայսցանէ ծանուցանի, ի փարթամութենէ, յիշխանութենէ, եւ այլն։ Աղաւաղեալ առաքինութեանցն քաջատոհմութիւն ... ի քաջատոհմութենէ զարմի, ի թագազարդ գահից. (Սկեւռ. եսայ. եւ Սկեւռ. ի լմբ.։)
to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.
Զի մի՛ ի հակառակութենէն բարետոհմութիւնն աղաւաղեսցի. (Լմբ. ատ.։)
absolute power, independence, freedom, despotism.
զբարետոհմութիւն հոգւոյ ինքնիշխանութեամբ թշուառացուցանեմք. (Լմբ. սղ.։)
want of mature judgment, folly, youthful ignorance or inexperience.
Եւ՝ Տմարդութիւն. անողորմութիւն. ըրպէս ըստ ոճոյ յն. հմութիւն.
unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.
ԽԱԿՈՒԹԻՒՆ. ὡμότης crudfelitas στάσις seditio. Տմարդութիւն, անգթութիւն, հմութիւն խստասրտութիւն եւ ապստամբութիւն, խռովութիւն, խեռութիւն.
nobility, birth, gentility;
civility, genteelness;
generosity, nobleness.
εὑγένεια, nobiitas, generositas Պատուականութիւն կամ պայծառութիւն ազգի. բարետոհմութիւն ազատ. սօյզատէլիք, շէրէֆ.
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Ցուրտ հմութիւն անսէր եւ անհաղորդ եւ անգութ կենաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
fallen state, humiliation.
Վիճակ անկածի, յետնեալ, կամ աննշան, նուաստ եւ արհամարհ. անտոհմութիւն. տկարութիւն. յետնութիւն. ընկածութիւն, ցածութիւն. հագարէթ. տիւշկիւնլիւք. εὑτέλια. ignobilitas.
perfidy, treachery, disloyalty;
cruelty, inhumanity, ferocity, barbarity.
ԱՆԱԳՈՐՈՅՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆԱԳՈՐՈՆՈՒԹԻՒՆ. ὡμότης, crudelitas անգթութիւն, անողորմութիւն որ ըստ յն. հմութիւն կամ խակութիւն ասի.
want of nobility;
niggardliness, lowness.
Պակասութիւն ազատութեան. ծառայութիւն. եւ ապատոհմութիւն. ալչագլըգ, հագարէթ.
paternal;
patrimonial;
— ստացուացք, patrimony, inheritance.
Հայրենական խնամք, առաքինութիւնք, փառք, բարեպաշտութիւն, բարետոհմութիւն, գթութիւն, կրօնք, չաստուածք, կռապաշտութիւն. (Յճխ. ՟Ժ։ Դիոն. երկն.։ Խոր. ՟Ա. 3։ ՟Բ. 79։ Բրսղ. մրկ.։ Պրպմ.։ Կիւրղ. գանձ. եւ ղկ։ Ագաթ.։ Ճ. ՟Բ.։)
succession, inheritance, descent, lineage;
nobility.
Կամ որպէս Ազնուատոհմութիւն. որդիք կամ ժառանգք մեծամեծաց.
to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.
Զհոգւոյ բարետոհմութիւն պայծառացուցանել։ Զսէրն Քրիստոսի պայծառացուցանէ յորդւոց սորա հոգիս. (Լմբ. պտրգ. եւ ստէպ։)
low birth, ignobility;
vileness.
δυσγένεια ignobilitas որ եւ ՉԱԶԳԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՉԱԶԳՈՒԹԻՒՆ. Ապատոհմութիւն, անմասն գոլն յազնուականութենէ.
nobility, gentility, high lineage.
Մեծազգի գոլն. մեծատոհմութիւն. ազնուականութիւն.
family, tribe, house, race, line, lineage, extraction.
Ոչ տոհմից փառաւորութիւն փառաւոր է առ աստուծոյ, այլ առաքինութեան բարետոհմութիւն։ Ամուսնաւորաց եւ մահկանացուաց ազգ է տոհմ աստուծոց նոցա. (Յճխ. ՟Ի։ Եզնիկ.։)
nobility.
Բարետոհմութիւն. ազնուականութիւն.
lowness of birth, low extraction;
abjectness, vileness.
δυσγένεια ignobilitas. Վատութիւն գրոհի. վատազգութիւն. վատատոհմութիւն. ազգին ցածութիւնը.
cf. Վատագրոհութիւն.
δυσγένεια ignobilitas. Վատազգի գոլն. ապատոհմութիւն. վատագրոհութիւն.
cf. Վատազգի.
Ո՛վ ծառայ քրիստոսի, մի՛ ինչ ուսցիս (կամ կրեսցես) վատթարազգի, հաւատովք քաջալերեցի՛ր։ Յոյժ վատթարազգի եւ կարճմտութիւն է կարծելն, թէ եւ այլն։ Ինքն ըստ ինքեան եւ ո՛չ ուրեք է՝ ոչ վատթարազգի (վիճակ), եւ ոչ բարետոհմութիւն ազգի. (Ածաբ. աղք. եւ կիպր։ Նիւս. կուս.։)
cold;
cold, senseless, silly, stupid, insipid;
vain, frivolous, trifling;
cold, chill;
— մարդ, cold, frigid, unconcerned, indifferent person;
— ցաւ, piercing cold;
— պատճառք, poverty of argument;
— մահահամբոյր, chill of death;
— սաստիկ, a violent or biting cold;
սոսկալի, խիստ, անտանելի, թափանցող —, horrible, bitter, insupportable, piercing cold;
— է, it is cold;
սարսռացեալ դողալ ի ցրտոյ, to tremble all over with cold, to be benumbed with cold;
պատսպարիլ ի ցրտոյ, to provide against the cold;
վարժիլ ցրտոյ, to be inured to cold;
— առնուլ, to take cold, to catch cold;
դի — յերկիր ընկենուլ, to kill on the spot, to strike, a cold corpse, to the ground;
cf. Ընդարմանամ.
Ամբարտաւանք, հումք, ցուրտք, եւ անհաւատք։ Զանմարդութիւն զցուրտ հմութիւն։ Դարդարեսցուք յանմարդութենէ յայնմանէ, եւ ի ցուրտ հմութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8. 4. 14։)
high-born, of good birth, noble, illustrious.
Քաջատոհմիկ էր ըստ յոբայն։ Հոգ արար աբրահամ քաջատոհմիկ միածնին յաղագս ամուսնութեան՝ ազնուական լծակցութեան։ Զի մի՛ ժանտանայցէ քաջատոհմութիւնն՝ փոխանորդութեամբ ծառայական ազգին խառնակեալ. (Նիւս. թէոդոր. եւ Նիւս. երգ.։)
Ո՞ւր յաջողութեանցն իրք իմոց մկրտչացն։ Դժնդակ է, թէ մկրտչաւն բարետոհմութիւնս իմ թշնամանեսցի. (Ածաբ. մկրտ.։)