Entries' title containing ա : 10000 results

Գոյիբուսակ

s. adj. kind of aromatic.

· Calfa


Գոյնագոյն

adv.

in divers colours.

· Calfa

NBHL (5)

Գոյնագոյն նկարօք եւ պատուական հանդերձիւք. (Եսթ. ՟Ա. 6։)

Ի գոյնագոյն ծաղիկս պսակեալք. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 11։)

Ի գոյնագոյն երանկս։ Զգոյնագոյն նարօտս պատանաց. (Ագաթ.։)

Ոսկի եւ արծաթ եւ գոյնագոյն պատմուճանք. (Ոսկ. ի նեռն.։)

ποικίλος, παντοῖος varius, variegatus որ եւ ԳՈՒՆԱԳՈՅՆ. Պէսպէս գունով. բազմերանգ. երփն երփն. ազգի ազգի. զանազան. գունզգուն. (րէնկ րէնկ, կիւնակիւն, կէօնէ կէօնէ.)


Գոնեայ

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

· Calfa

NBHL (13)

Տեսանել գոնեայ ընդ աղօտ. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 12։)

Գոնեայ յայսմ հետէ զդաստացարու՛ք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գոնէ արդ պատմեա՛ ինձ. (Դատ. ՟Ժ՟Զ. 10։)

Գոնէ ի քղանցս հանդերձի նորա մերձենայցեն։ Գոնէ հովանին նորա հասցէ ումեք ի նոցանէ. (Մրկ. ՟Զ. 56։ Գծ. ՟Ե. 15։)

Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)

Եւ որպէս Թերեւս. ապաքէն. իսկ. անգամ. պէլքի, հէլէ, պիլէ եւ այլն. (որպէս եւ ի յն. կայ հոմաձայնութիւն).

Գոնեա դու փախուցեր զնոսա ի քաղաքէս. (Ճ. ՟Բ.)

Գոնեայ մեք արժանի ըստ մեղացն մերոց՝ զոր գործեցաքն, ընդունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Եւ ոչ գոնեա թէ սակաւ բանիւք աշխատացոյց զսենեկապանսն՝ որ չոքանն. (Եփր. թագ.։)

Գոնեա թերեւս զթերահաւատութիւն իւրեաց պատրուակեալ ունելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Ապաւինութիւնք կարծողականք. մինն՝ գոնէ, եւ միւսն՝ թերեւս. (Նար. ՟Լ։)

Հրաժեշտ տուեալ է ամենեւին զհետ ընթանալ (երկրաւոր շահից) գոնէ խորհրդօք մտաց. (Սարկ. քհ.։)

ԳՈՆԵԱ ԳՈՆԵԱՅ ԳՈՆԷ. τουλάχιστον ad minus, καίτοι, καίτοιγε, κᾷν, καὶ ἅν, μόνα, ἁλλά saltem Գէ՛թ. հիչ որ չէ նէ. (լծ. յն. գէ՛ ան, գա՛ն, գէ՛թի, եւ այլն)


Գոնջանամ, ացայ

vn.

to have the scurf.

· Calfa

NBHL (3)

ԳՈՆՋԱՆԱԼ. Խեղանալ. գօսանալ. կամ Քոսոտիլ. բորոտիլ. ունել զկեղ ի գլուխ, եւ այլն.

Բորոտք, անդամալոյծք, գօսացեալք ... գոնջացեալք, եւ պատագրոսք. (Ագաթ.։)

Զգոնջացեալսն եւ զկաղսն հաւաքէր առ ինքն. (Ասող. ՟Գ. 8։)


Գոչեցուցանեմ, ուցի

va.

to sound, to cause to sound or resound.

· Calfa

NBHL (3)

Խռովեմ զծով, եւ գոչեցուցանեմ զալիս նորա. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 15։)

Հրամայէր զփողսն պղնձիս գոչեցուցանել. (Խոր. ՟Բ. 3։)

ἡχέω sonare facio Տալ գոչել. հնչեցուցանել.


Գոչողական, ի, աց

adj.

sonorous.

· Calfa

NBHL (3)

Ճակնդեղ՝ սաստիկ ամենեւին է, եւ գոչող որովայնի. (Մխ. առակ. ՟Ծ։)

Մեծաբարբառ. հնչողական.

Գոչողական ձայնիւ։ Ձայնք գոչողականք որոտմանց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Վրդն. ել.։)


Գոռամ, ացայ, ացի

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

· Calfa

NBHL (11)

Գոռային զօրքն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 40։)

Գոռայր եւ հակառակէր ընդ արամազդայ զօրութեան։ Կռուոյ վասն նոցին իրաց գոռալոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Գոռացեալ ընդ պարսից տէրութեան. (Ագաթ.։)

Ի գոռալն արտաշէսի ընդ պոնտացիս. (Խոր. ՟Բ. 8։)

Գոռալոյ (սատանայի) ընդ մարդոյն. (Եզնիկ.։)

Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր ընդ չորս կողմանս երկրի. (Եղիշ. ՟Ա։ Պարծանօք իմն եւ գոռալով ասիցէ, թէ զոր ես սպանի։ Ո՛չ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք. Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. եբր. ՟Է։)

Գոռաց հպարտութեամբ (սենեքերիմ). (Գէ. ես.։)

Սրտմտական բարկութեամբ իբրեւ զհոսանս գետոց գոռալ. (Երզն. քեր.։)

Մռնչեն իբրեւ զառիւծ, գոռան որպէս վիշապ. (Վրդն. խրատ.։)

Արբեցողն գոռայ նման բուղայ զուարակի. (Ոսկիփոր.։)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.


Գոռոզաբար

adv.

haughtily, proudly.

· Calfa

NBHL (5)

Իբրեւ բռնաւոր. եւ Արհամարհանօք. փքացմամբ.

Բանսարկուն գոռոզաբար տիրեալ էր մարդկային բնութեանս. (Կիւրղ. ղկ.։)

Գոռոզաբար ուժգնութեամբ հարին։ Եւ ո՛չ գոռոզաբար ամբարձեալ մտօք. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. երգ.։)

Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)

Յաւանակ նստար, ի ձի ոչ հեծար դու գոռոզաբար. (Գանձ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

· Calfa

NBHL (8)

Զառաջնորդն մի՛ գոռոզանալ պատուովն։ Զն՞նչ է գոռոզանալն. ամենայն որ ոչ վասն պիտոյից, այլ վասն պաճուճանաց առեալ, գոռոզութեան ունի ամբաստանութիւն. (Բրս. հց.։)

Կարօղք են գոռոզանալ ի վերայ երկրորդացն եւ երրորդացն բարեաց. (Փիլ. լին.։)

Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր. (Եղիշ. ՟Ա։)

Ուրացութեամբ գոռոզացեալ ամբարհաւաճէին։ Զտարակուսանս գոռոզացեալ ստահրացւոյն։ Ի ժամանակս գոռոզացելոյ թշնամւոյն. (Փարպ.։)

Ի գոռոզացեալ մարմինս, որք ոչ երբէք պարանոց ինքեանց արարչին խոնարհեցուցանէին. (Կիւրղ. ղկ.։)

Փքացայ, վերացայ ... գոռոզացայ, բարձրացայ. (Նար. ՟Ե։)

Ոմանք գոռոզանան, եւ կէսք ընդ նոսա նախանձին. (Երզն. մտթ.։)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.


Գովաբան

adj. s. that praises, praiser.

· Calfa


Գովաբանեմ, եցի

va.

to praise.

· Calfa


Գովաբանութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy.

· Calfa


Գովանք

s.

cf. Գովասանութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Գով, գովք. գովեստ. գովասանք. մետհ.

Նմա տալ իմաստասիրութեան գովանաց մրցանակ. (Պիտ.։)

Ճնշի եւ անիրաւն, յորժամ արդարութիւն գովանս կրէ. յն. գովի. (Փիլ. իմաստն.։)


Գովասան, ից

s.

that praises, praiser.

· Calfa

NBHL (5)

ԳՈՎԱՍԱՆ. գ. որպէս Գովասանութիւն.

Փո՛րձ արա յառաջագոյն դասել զգովասանն (կամ զգովասանականն) արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

Գովասան եւ ներբողիչ լինի նմա օրհնութեամբ երգոյս. (Լմբ. պտրգ.։)

ἑπαινετής laudator, autor laudis Գով ասօղ. գովասաց. գովաբանօղ, բարեբանօղ.

Եւ զոր սկըսայ, դարձայց յիմացըս գովասան. (Շ. իմ. եղակ.։)


Գովասանական, ի, աց

adj.

of praise.

· Calfa

NBHL (2)

Գովեստական. գովական. ներբողական.

Գովասանական ձայնիւ, բանիւ. (Շար.։ Կիւրղ. խչ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Գովասանեմ, եցի

va.

to praise.

· Calfa

NBHL (2)

Գովել, գովաբանել. հռչակե գովասանութեամբ.

Պարառեալ երգօք ... գովասանեցէ՛ք զարի եւ զյաղթող վկայսն. (Տաղ. ի յակոբայ։)


Գովասանութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy.

· Calfa

NBHL (8)

Այս է գովասանութիւն սքանչելի։ Գերազանցութիւն գովասանութեան. (Պղատ. մինովս.։)

Յաղագս բարուցն գովասանութեան եւ պարսաւի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Զօրինակն անգիտանան գովասանութեան. այսինքն ներբողելոյ. (Մխ. աղօթ.։)

Ոչ իսկ եմ արժանի գովասանութեան. այսինքն խօսելոյ զճառ գովութեան. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)

Ձեռնարկել յաստուածազանիցն այնոցիկ գովասանութիւն։ Ներբողեանն գովասանութիւն վերակոչի. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. բարձր.։)

Զգովասանութիւն թշնամութիւն համարէր ինքեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Մեծ է խլել յանձնէ զգովասանութիւն մարդկան. (Կլիմաք.։)

ἕπαινος, ἑγκώμιον laudatio, laus, praeconium Ասելն զգով. եւ Ասացուած կամ ճառ գովութեան. գով. գովութիւն. գովեստ. ներբող.


Գործադիր

s.

actor, executor.

· Calfa


Գործադրեմ, եցի

vn.

to execute;
to practise.

· Calfa


Գործադրութիւն, ութեան

s.

execution;
practice.

· Calfa


Գործած, ոյ

s.

work, manufacture;
web, weaving.

· Calfa

NBHL (6)

ἕργον opus Գոծուած. շինուած. կերտուած. բանուածք, շէնք.

Եւ ընդ ոտիւք նորա իբրեւ զգործած աղիւսոյ շափիղայ. (Ել. ՟Ի՟Դ. 10։)

Եւ գործ անուոցն իբրեւ զգործած անուոց կառաց. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 35։)

Շինեաց ի նմա բիւրազգի գործած ապարանից. յն. բնակութիւն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 48։)

Արար նա կապ քանդակածոյս ի պէսպէս գունակ գործած ճարտարաց. (Եփր. մնաց.։)

Գործած աստուծոյ. (Վրդն. ծն.։)


Գործածական, ի, աց

adj.

usual.

· Calfa


Գործածեմ, եցի

vn.

to use, to employ

· Calfa


Գործածութիւն, ութեան

s.

use, employ, practice, exercise, management.

· Calfa


Գործակ, աց

s.

maker, worker.

· Calfa

NBHL (3)

Ամբարհաւաճութիւն եւ բազում այլոց չարեաց գործակ է։ Գործակքն ցանկութեան՝ ոսկի, արծաթ, փառք, պատիւք։ Անպաճոյճն առ ի պէտս կերակրոց՝ առողջութեան է գործակ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Սա առաւելապէս իմաստութեան է գործակ։ Կենցաղօգուտ լինելով՝ միշտ խաղաղութեան է գործակ. (Պիտ.։)

δημιουργός, ποιητικός auctor, effector Գործօղ. գործիչ. հեղինակ. առիթ. պատճառ.


Գործակալ, աց

s.

officer, minister, commissary, commissioner;
manager, agent, factor, negotiator;
attorney.

· Calfa

NBHL (3)

Գործակալաց եւ վերակացուաց աշխարհիս։ Պարսիկ գործակալք. (Խոր. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 74։ Փարպ.։)

Ամենեցուն գործավարաց եւ գործակալաց ( ի վանս) սկիզբն վերստին յերկիւղ տեառն լիցի. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

τοπάρχης, ἠγεμών, ὀ ἑπ’ ἑξουσειῶν praefectus, praeses, dux Որ ունի զգործ վերակացութեան աշխարհի. ոստիկան. կուսակալ. տեղակալ, իշխան. եւ Տնտես. վերակացու. տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Ա. 34։ ՟Ա. Եզր. ՟Զ. 7։ Դան. ՟Գ. 2. եւ 3։)


Գործակալութիւն, ութեան

s.

place, office;
agency, business of an agent;
procuration.

· Calfa

NBHL (8)

Վերակացութիւն. ոստիկանութիւն.

Որք կարգեալ են ի գործակալութիւն ասորւոց. (՟Ա. Եզր. ՟Զ. 27։)

Իշխանք որ իցեն յիւրաքանչիւր գործակալութեանց. (Ագաթ.։)

Արքունի գործակալութեան. (Խոր. ՟Գ. 65։)

Յինէն կալեալ է զայս գործակալութիւն. (Փարպ.։)

Պայազատել զգործակալութիւն հայաստանեայցս. (Յհ. կթ.։)

ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹԻՒՆ. իբր Գործառնութիւն. գործ.

Եդ աստուած զտիւն ի գործակալութիւն, եւ զգիշերն քնոյ ի դարմանս աշխատութեան. (Յճխ. ՟Է։)


Գործական, ի, աց

adj.

practical, active.

· Calfa

NBHL (12)

Քաջ կենացն գործականին եւ տեսականին։ Ոմանք յարուեստիցն տեսականք են, այլ ոչ գործականք. առաքինութիւն եւ՛ տեսական է, եւ՛ գործական. (Փիլ.։)

Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք. (Պիտ.։)

Գործական առաքինութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Վայելեսցուք ի բանական եւ ի գործական պատմութեան արարչին. (Վրդն. ծն.։)

Խորութեամբ խորհրդոց, եւ գործական շինուածոցդ. (Արշ.։)

Բուռն հարից զնորին գործական հրամանաց. (Պիտ.։)

որ եւ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ. πρακτικός practicus, effectivus Որ ինչ լինի կամ պարտի լինել գործով, եւ ոչ լոկ բանիւ կամ մտօք.

Գործական է գործիս այս. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Զնաւավարացն դասս, եւ զոմանս ի գործականացն. (Պիտ.։)

Գործական, իբրեւ զուարակ. (Նար. առաք.։)

Գործական ձանիւ աւերէ զերիքով. (Եղիշ. յես.։)

ԳՈՐԾԱԿԱՆ. πρακτικός aptus ad ad agendum, agilis, efficax, expeditus Արդեամբք գործօղ. գործօնեայ. աջողակ. ներգործական.


Գործականապէս

adv.

practically.

· Calfa


Գործականեմ, եցի

vn.

to make, to operate.

· Calfa

NBHL (2)

Գործել արդեամբք. առնել իրօք.

Զերկինս գործականեցեր անճառապէս. (Ճշ.։)


Գործականութիւն, ութեան

s.

act, deed, action, operation.

· Calfa

NBHL (3)

Արարուած. կազմութիւն. գործ արուեստի.

Կազմուածոյ թմբկիս գործականութեան. (Նար. ՟Զ՟Գ։)

Չունիմք արուեստ գործականութեան հնարից ինչ առ ի պատրաստել նոքօք զպարէն ռոճկաց. (Կանոն.։)


Գործակատար, ի

s.

diplomatic agent.

· Calfa


Գործակից, կցի, կցաց

s.

cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.

· Calfa

NBHL (13)

Տիմոթէոս եղբայր եւ գործակից իմ։ Պրիսկեայ եւ ակիւղեայ գործակցաց իմոց։ Գործակից եմք շնորհացդ ձերոց։ Գործակից լիցուք ճշմարտութեան։ Աստուծոյ գործակից եմք, աստուծոյ արդիւն էք, աստուծոյ շինած էք.եւ այլն։

Գործակցաւն իւրեանց սատանայիւ. (Յճխ. ՟Զ։)

Զոր եգիտ սատանայ իւր գործակից։ Հանդերձ ամենայն գործակցօք քովք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։)

Որպէս զգործակցէ եւ զհաւասար ճգնողէ. (Խոր. ՟Բ. 89։)

Գործակից լինին այնոցիկ, որ մեղանչենն։ Ո՛չ ընդ այնոսիկ որ մեղանչեն՝ գործակից լինել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ամենայն արուեստաւոր այլոց գործակցաց կարօտանայ. (Մխ. երեմ.։)

Բժշկացն պաշտօն զի՞նչ գործոյ գործակից հանդիպիցի գոլով պաշտօնական. (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Նմանութեամբ ասի.

Մանաւանդ զգիշեր եւս իւր օգնական գործակից գտանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 7։)

Հաւատքն եղեն գործակից գործոց նորա. (Յակ. ՟Բ. 22։)

Անհնազանդքն եւ անառակքն գործակից են սպառնալեացն տեառն ( ի վերայ իւրենաց). (Յճխ. ՟Է։)

Ձէթ՝ արեգական է գործակից ( ի գիշերի). (Մամբր.։)

συνεργός cooperator, cooperarius, socius բայիւ συνεργέω, συμπράττω cooperor. Համագործ. օգնական. ձեռնտու. աջակից. վաստակից. կցորդ գործոց այլոյ. սատար. պաշտօնեայ. հաղորդ. մասնակից.


Գործակցութիւն, ութեան

s.

cooperation, concurrence, coadjuvancy.

· Calfa

NBHL (5)

Քարոզէին ընդ ամենայն երկիր, տեառն գործակցութեամբ. յն. գործակցելովն. (Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 20։)

Աղբերս առանց մարդկան գործակցութեան բղխեցոյց ի վեր. (Փիլ. լին.։)

Իրերաց գործակցութեամբ. (Եզնիկ.։)

Պանծացեալ յաստուծոյ գործակցութիւն։ Փառաւոր արար զայաջածանօթս ինքեան աստուած առաքելական գործակցութեամբն. (Սարկ. քհ.։)

συνέργεια, συνεργία cooperatio, auxilium Գործակից լինել. ձեռնտուութիւն. աջակցութիւն.


Գործանոց, աց

s.

workshop, laboratory.

· Calfa

NBHL (2)

Գործարան. գործատուն.

Հարկանէին զլանջսն որպէս զչար խորհրդոց գործանոց. (Ճ. ՟Բ.։)


Գործառնութիւն, ութեան

s.

act, affair, work, enterprise, business, office, place, employment.

· Calfa

NBHL (8)

Գործառնութիւն գործէ քան զայն՝ յորոց ի սակս ասացեալ է. (Պղատ. տիմ.։)

Յիսկզբան մերոյ գործառնութեանս. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Գործառնութիւն բարեաց. (Յհ. կթ.։)

Չի՛ք ինչ հոգեւոր գործառնութիւն կամ բարեկարգութիւն, թէ առանց գրոց լինիցի. (Խոսր. ժմ.։)

Տնտեսութիւն՝ գործառնութիւն է. վասն զի առ յանձն որդին աստուծոյ զայս գործել, ի կուսէն որդի մերդոյ լինել. (Խոսր. պտրգ.։)

Բանականին գործառնութիւնք։ Հիացուցանելի գործառնութիւն։ Ազատել զիս յայսպիսի գործառնութեանց։ Զպատկառելիսն գործառնութիւն (այսինքն գործելի). (Մագ. քեր. եւ Մագ. թղթ.։)

Գործառնութեան եղանակք. (Արծր. ՟Դ. 11։)

πράξις, πράγμα, ἕργον ous, operatio, officium, negotium Առնելութիւն գործոյ, եւ գործ առնելի. յանձնառութիւն, եւ աշխատասիրութիւն. պաշտօն. ծառայութիւն. արարք. իրք. գործք.


Գործառու, աց

s.

centractor;
master-builder.

· Calfa


Գործասէր

adj.

laborious, active, diligent.

· Calfa

NBHL (5)

Աշխատասէր. երկասէր. փո՛յթ.

Գործասէրն մեղու. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Զօրէն գործասէր մեղուի. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)

Էր եւ գործասէր յոյժ, եւ առատ յողորմածութիւնս. (Հ. կիլիկ.։)

Ընդդիմադրեն օրինացն քրիստոսի գործասէրք մահու եւ կենաց։ Ե՛րթ առ մեղուսն գործասէրս, որք բժշկեցին զհիւանդութիւն բնութեանս քաղցրախօս քարոզութեամբն. (Համամ առակ.։)


Գործասիրութիւն, ութեան

s.

activity, love of work or labour.

· Calfa

NBHL (6)

Սէր եւ փոյթ գործոյ. աշխատասէրն լինել. վաստակասիրութիւն.

Հնազանդութիւն, գործասիրութիւն։ Փոյթ յառաքինութեան գործասիրութիւն։ Անգործութեան՝ զգործասիրութիւն. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Բ։)

Ուստի՞ մեղուացն եւ սարդիցն գործասիրութիւն. (Առ որս. ՟Է։)

Ե՛րթ զօրաւորդ առ անզօրն (մրջիւն), եւ տե՛ս զիմաստութիւն գոծասիրութեան նորա. (Համամ առակ.։)

Ընդդէմ դնելով պարապ կալոյն զգործասիրութիւն. (Ոսկիփոր.։)

Զի մի՛ զփոյթն զգործասիրութեան խափանիցեմք. (Բրս. հց.։)


Գործավար, աց

s.

intendant, officer;
foreman, overseer.

· Calfa

NBHL (4)

Եղեւ հաւասարութիւն վարձուն. եւ զիա՞րդ բամբասեն զգործավարն իբրեւ զութութիւն յանզուգութեան։ Ըստ ծանրասրտին փարաւոնի եւ դառն գործավարի. յն. գործատուի. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. կարկտ.։)

Տեսուչք (վանաց) ուշ կալցին, որպէս աստուծոյ գործավարք, եւ իմաստուն մշակք։ Ամենեցուն գործավարաց եւ գործակալաց եւ այլն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Արգելեալ տեսանեմք զգործ մշակութեան ի բռնագոյն գործավար իշխեցողացն որ ընդ մեզ են եպիսկոպոսաց. (Կանոն.։)

ἑργοδιώκτης, ἑπιστάτης qui uret opus, praefectus Ոստիկան, որ յառաջ վարէ զգործն, կամ զգործավարս ի գործ. վերակացու. հարկապահանջ. եւ այլն. տե՛ս (Ել. ՟Ա. 11։ ՟Ե. 6. 7. 10. 13։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Գ. 4։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 18։ ՟Գ.)


Գործատեաց

adj.

hazy, idle

· Calfa

NBHL (2)

Անձն գործատեաց քաղցիցէ. (Առակ. ՟Ժ՟Թ. 15։)

ἁεργός, μίσεργος otiosus, piger, laborum osor Ատեցօղ զգործ աշխատութեան. դատարկասէր. անգործ. ծոյլ. թէմպէլ.


Գործատուն, տան

s.

manufactory.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ Տուն գործոյ. գործանաց, գործարան. քէրխանէ։ Բայց Գործատունք կոչին Հարցին՝ քանի մի տունք շարականի ի վերայ այնր, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն, եւ այլն։ Ի գիրս խոսր.։


Գործարան, աց

s.

manufactory;
instrument;
organ

· Calfa

NBHL (17)

Եթէ ոք առ այն՝ որ զանուշահոտ խունկս կազմէ, անաշխատ մերձ նստի նորա ի գործարանն, ակամայ լցեալ լինի անուշահոտութեամբ։ Ի ձիընթացսն ամենայն քաղաքն ընթանայր, եւ ի գործարանացն արգելուին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. անոմ. ՟Գ։)

Եւ զի՞նչ արդեօք (է) գործարան տնտեսութեանս այսորիկ. սրբոյ կուսին մարմինն. (Բրս. ծն. քրիստոսի.։)

Յարգանդին ի բնութեան գործարանի կենդանաստեղծեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ի սրտին գործարանի երեւութացեալ։ Գործարան գոյութեան լուսատու մարգարտին. (Խոր.։ Նար.։)

ԳՈՐԾԱՐԱՆ. ὅργανον instrumentum որպէս Գործի. գործիք. ալաթ.

Արարեալ լինին մեծ արհեստքն ի ձեռն միոյ գործարանի. (Արիստ.։)

Ճախարակօք եւ այլով գործարանօք. (Մագ. ՟Ի՟Ե. եւ Մագ. քեր.։)

Որ առ բժշկարան գործարանօք (ըստ յն. դդմովք) ոմամբք՝ արեան կամ այլոց նիւթոց ձգմունքն են. (Պղատ. տիմ.։)

Գործարանօք եւ ձեռօք հպել. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ձեռք գործարան են մտաց եւ մարմնոց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Ի ձեռն գործարանաց նկատելով զնշոյլս արեգական. (Խոր.։)

Զձեռս իմ՝ որ է գործարանք բարւոյ, չարեաց եւ մեղաց գործարան կազմեցի. (Եփր. խոստով.։)

Զհոգին ոչ կարէ վնասել, այլ զգործարանն նորա զմարմինն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

Ընթացից ձերոց գործարանք (ստք). (Նար. առաք.։)

Սուր սպանութեան է գործարան. (Ճ. ՟Թ.։)

Գործարան մահու (փայտ խաչին). (Շար. Նար.։ Գանձրն.։)

ἑργαστήριον officina, taberna Գործանոց. տեղի իրիք գործոյ, արուեստի, վաճառի. եւ Ընդունարան. բնակարան. խանութ. տիւքքեան, քէրխանէ, եւ մէքեան.


Գործարանական, ի, աց

adj.

organical.

· Calfa

NBHL (3)

Գործարանական մարմին. (Նիւս. բն.։ Աթ. ՟Դ։)

ὁργανικός organicus, instrumentalis Իբրու Գործարանաւոր. ունակ գործիական կամ մեքենական մասանց.

Մերթ եւս՝ πρακτικός operativus, effectivus Գործական. գործողական։ (Աթ. դ։)


Գործարանաւոր

cf. Գործարանական.

· Calfa


Գործարար, աց

s.

negotiator, correspondent, agent.

· Calfa


Գործարարութիւն, ութեան

s.

negotiation, agency.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Գործառնութիւն. եւ Առնելն գործարանաւ.

Գոչօղն (ձայն) նման է հոսման ի ձեռն բերանոյ եւ լեզուի ի բնական գործարարութեան լսելեօք յինքն պեղեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Գործաւոր, աց

s. adj. maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.

· Calfa

NBHL (15)

Յամենայն արհեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 24։)

Գործէր ամենայն իմաստուն սրտիւ ընդ գործաւորսն զգործ խորանին։ Տային զարծաթն՝ տալ գործաւորաց գործոյն. (Ել. ՟Լ՟Զ. 8։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 15։)

Զդաստասցին ամենայն գործաւորք ի ժամ աղօթիցն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)

Բնակիչքն հրէաստանի ամենայն քաղաքօքն իւրեանց եւ գործաւորօքն՝ յղփասցին հօտիւքն. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 24։)

Ճարտարապետն, եւ գործաւորն՝ երթան եւ ապականին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Գործաւորք երկրի, որ են մշակք. (Մխ. երեմ.։)

Անդաստանի գործաւոր ասէ զաստուած. (Լմբ. ժող. ՟Ե. 8։)

Օրինացն գործաւոր. (Փիլ. նխ. ՟ա.)

Հոգեւորիս եմ գործաւոր. (Լմբ. պտրգ.)

Չարութեան գործաւոր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ.) անխտիր հայի ի նշ. ՟Ա եւ ՟Բ։

Բանի ազգակից է խոյն. նախ առաջին՝ զի արու է եւ զի գործաւոր է. (Փիլ. լին.։)

Ըստ իւրում առանձինն ընդելուզմանն յաջողեցելոց բնութեան՝ եւ միտքն գործաւոր լինի։ Ամենայն ուստեք զնա գործաւոր գոլ ուժգնական զօրութեամբն՝ ստեղծիչն մեր արար. (Նիւս. կազմ.։)

ԳՈՐԾԱՒՈՐ. ἑνεργός efficax Գործունեայ. ներգործական. աջողակ. զօրաւոր.

ἑργαζόμενος, ποιῶν qu operatur, artifex, officialis Գործօղ. շինօղ. արուեստաւոր. պաշտօնաւոր. բանօղ, բանւոր, գործք մը ընօղ.

ԳՈՐԾԱՒՈՐ. γεωργός agricola, operarius Երկրագործ. այգեգործ. արդիւնարար. մշակ. որպէս եւ թ. ըրղադ է բառ յն. էրղադի՛ս, այսինքն գործօղ.


Գործաւորութիւն, ութեան

s.

work;
labour.

· Calfa

NBHL (15)

Որչափ էր ի զօրութեան նոցա, ետուն ի կազմած գանձու գործաւորութեան. (՟Բ. Եզր. ՟Բ. 69։)

Որ զհետ երթայ գործաւորութեան, անկցի ի դատաստան. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 26։)

Շարժեաց զնա ի գործաւորութիւն. (Դիոն.։)

Ձեռք ի խնամս տեսչութեան գործաւորութեան առ ի պտղաբերութիւն յարդարեսցին. (Յճխ. ՟Ի։)

Ձեռք պատրաստեալք յառաջագոյն, որ նոցա ա՛նկ իցէ գործաւորութիւն. (Փիլ. լին.։)

Մի՛ եւ մի՛ իւիք սխալեսցես յաշխատասէր գործաւորութենէ. (Ճ. ՟Ա.։)

Հեղգացեալքն ի բարւոյն գործաւորութենէ. (Երզն. խրատ.։)

Քահանայութեան գործաւորութիւն եւ պատիւ ո՛չ ի փրկութիւն ունի դիտաւորութիւն. (Սարկ. քհ.։)

Թէ յամուսնութենէ, ի մսոյ եւ ի գինւոյ, ոչ վասն ճգնաւորութեան ի բաց մեկնի, այլ հայհոյելով անգոսնեսցէ զգործաւորութիւն. (Կանոն.։)

Առաջիկայ գործաւորութիւնս (Արիստակ. նաւակատ.։ եւ Անյաղթ պորփ.։)

Ընդ այսորիկ հանդերձ աստուծով՝ եւ առաջիկայ գործաւորութիւն. (Սահմ. ՟Ա։)

Կրկնակ է ի գործւոջն (զգայարանաց) գործաւորութիւն. է՛ որ առ գործաւորութիւն շնչոյն, եւ է՛ որ առ ընդունելութիւն յարտաքուստն իմանալեաց։ Կայ մնայ ի գործաւորութեան, յորում կարգեցաւ ի բնութենէն։ Գործաւորութիւն իմն կենդանական։ Զգայական գործաւորութեամբ. եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)

ἕργον, ἑργασία opus, elaboratio, officium Ներգործութիւն գործելոյ. գործառնութիւն. երկք. մշակութիւն. աշխատասիրութիւն. ծառայութիւն. պաշտօն. գործ.

Կամ որպէս πράξις Պրակ. գործ գրաւոր. ճառ. եւ Գլուխ բանից.

Կամ որպէս ἑνέργεια energia, efficacia, facultas, actio Ներգործականութիւն. ազդուութիւն. կարողութիւն, եւ ներգործութիւն նորին.


Գործիական, ի, աց

adj.

instrumental.

· Calfa

NBHL (13)

Կայր ի սպասու օրապահացն հանդերձ գործիական տանջանարանօքն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գործիական, որպէս քնար երաժշտականի. (Վրդն. ծն.։)

Ոչ գործիական ի սկսմանն եցոյց (զլոյս յամանի արեգական). (Ածաբ. նոր կիր.։)

Ի նմանամասնեայցն զգործիականսն, եւ ի գործիականացն զմարդկային մարմինս. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

Զամենայն գործիական անդամսն. (Վրդն. ծն.։)

Ազգակից է գործիական կենդանեացն շարժմանց. քանզի վեցկին գործիական մարմինն բնաւորեցաւ շարժիլ, յառաջ եւ ի վերջ, ի վեր եւ ի վայր, յաջ եւ յահեակ. (Փիլ. այլաբ.։)

Ո՞ տայր ինձ թեւս որպէս զաղաւնոյ՝ թռչել ի գործիականն, եւ հանգչել ի տեսողականութիւն խոնարհութեամբ. (Կլիմաք.։)

Գործիական է առաքինութիւն. ներգործէ եւ աճէ օրըստօրէ։ Գործիական կամք, կամ ձեռք։ Գործիական եղեւ (ահիւն աստուծոյ). (Շ. ՟ա. յհ. եւ Շ. ՟բ. յհ.։)

Տեսողականին պայծառանալն, եւ գործիականին պակասելն։ Գործիական առաքինի, առաքինութիւն, վարք։ Առատանալ գործիականաւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ.։)

Մտաց զսպասաւորական կարգ բաշխեալ իւրաքանչիւր գործիականացն մասանց. (Սարկ. քհ.։)

ԳՈՐԾԻԱԿԱՆ հոլով, չի՛ք ի Հին քեր. զի յն. եւ լտ. չունին զայն, այլ վարեն փոխանակ այնր զբացառականն աննախտիր, կամ զներգոյականն, եւ կամ կազմեն նախադրութեամբս ի ձեռն. διά per

ὁργανικός organicus, instrumentalis Իբր Գործիքական, եւ գործարանական, մեքենական.

ԳՈՐԾԻԱԿԱՆ. πρακτικός, ἑνεργικός practicus, activus, effectivus, efficax իբր Գործական, գործնական, եւ ներգործական. ո՛չ անգործ, եւ ո՛չ լոկ տեսական.