Entries' title containing ա : 10000 results

Գիշատեմ, եցի

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

· Calfa

NBHL (6)

διασπάω, διασπάσσω discerpo, dilacero, dilanio որ եւ ԳԻՇԵԼ. Գէշ գէշ պատառել. յօշատել. պատառոտել. բզըկտել.

Գայլք եղեալք զինքեան հօտս գիշատելոյ. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Գիշատեալ ի թռչնոց. (Փարպ.։)

Մի՛ կեղեքեր զգիշատեալս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)

Զժողովուրդսն գիշատեմ։ Գիշատի ի շանց։ Գիշատել դիւաց զմտացն բերան, կամ զբանական հոգին, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Գիշատեալ էին կողք իւրեանց ի քարանց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Գիշատիչ

adj.

ravenous.

· Calfa


Գիշերագնաց, ից

adj.

that walks, goes by night.

· Calfa

NBHL (7)

Որ ի գիշերի գնայ՝ ընթանայ, եւ ընթանալով. գիշերները քալօղ.

Լուսին՝ կիսալոյս, գիշերագնաց, խաւարասէր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Յղեցաք գիշերագնաց զոմն առ թագաւորն. (Զենոբ.։)

ԳԻՇԵՐԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. Գիշերայն գնալ, գաղտ խոյս տալ.

Գիշերագնաց եղեալ իբրեւ ծառայ փախուցեալ ի տեառնէ. (Շ. ընդհանր.։)

Գիշերագնաց եղեալ հինգ արանցն, կամ զօրն պարսից. (Ճ. ՟Բ.։)

Լաստ. (՟Ժ՟Է։)


Գիշերազուարճ, ից

s.

marvel of Peru.

· Calfa


Գիշերաժան

s.

hour of night;
nocturn.

· Calfa


Գիշերախառն

adv.

by night, nightly.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Գիշերայն. գիշերի. νυκτός noctu, nocte գիշերանց. գիշերով.

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերական, ի, աց

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (4)

νυκτερινός nocturnus Որ ինչ անկ է գիշերոյ. գիշերային. գիշերուան.

Արհաւիրք եւ բոմբիւնք գիշերականք։ Թռեաւ իբրեւ զտեսիլ գիշերական։ Զբազմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Դ. 13։ ՟Ի. 8։ ՟Լ՟Գ. 15։)

Գիշերական պաշտօն, հսկումն, հսկմունք, հանդարտութիւն, փորձութիւնք, ցնորմունք. (Լաստ.։ Տօնակ.։ Սարգ.։ Վրք. հց. ձ։ Բրս. հց. եւ Բրս. թղթ.։)

Արժանաւորեա՛ զմեզ՝ զգիշերական չափս անբծապէս անցուցանել, եւ անփորձ ի չարէ. (Ճշ.։)


Գիշերակերպ

adj.

obscure, dark.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Խաւարային.

Անկաւ գիշերակերպ գազանն այն երկրորդ. (Կոչ. ՟Զ։ չիք յայնժմու յն։)


Գիշերահաւ

s.

bat.

· Calfa


Գիշերահաւասար, ի

s.

equinox;
գիծ —ից, equinoctial line.

· Calfa


Գիշերաղուէս

s.

great mole.

· Calfa

NBHL (2)

νυκταλώπηξ Աղուէս գիշերաշրջիկ. կամ անծանօթ կենդանի, որ ըստ ոմանց մուկն հնդկային ասի, որպէս ազգ անճոռնի խլրդան.

Ընդ մտանել լուսնին գիշերաղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք, եւ այլք ութկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Գիշերամարտ

adj. s.

that makes war during the night;
cf. Գիշերամարտութիւն.

· Calfa

NBHL (11)

νυκτομάχος noctu pugnans Որ գիշերայն մարտնչի.

ԳԻՇԵՐԱՄԱՐՏ գ. որ եւ ԳԻՇԵՐԱՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆ. νυκτομαχία pugna nocturna Մարտ գիշերային. մարտնչելն գիշերայն.

Գիշերամարտ դասք անկարգ հրոսակին. (Արծր. ՟Ե. 2։)

Գիշերամարտ մենակռիւ (տէրն ընդ Յակոբայ). (Ագաթ.։)

Ասպատակք ... ըստ նմանութեան դիւաց գիշերամարտի. (Նար. կթ։)

Անգիտանայ զմերձաւորսն զո՛ր օրինակ ի գիշերամարտի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Բազում անգամ ի գիշերամարտի լեալ՝ հանդիպէին միմեանց. (Վրք. ոսկ. ձ։)

Որպէս ի գիշերամարտութեան ըմբռնեալ էին. (ՃՃ.։)

Իբրեւ ի գիշերամարտութեան դանդաչէին ոչ որոշելով զթշնամին եւ զբարեկամն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն. (Պիտ.)

Գիշերամարտութեան եղելոյ ի սահմանսն հռոմայեցւոց. (Սոկր.։)


Գիշերամարտիկ

cf. Գիշերամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդք առաքելոցն զարհուրեալ փախան, գիշերամարտիկ աշխատութեամբ կէին. (Տաղ.։ Տե՛ս եւ զյաջորդ բառդ։)


Գիշերամարտութիւն, ութեան

s.

nocturnal combat.

· Calfa

NBHL (7)

ԳԻՇԵՐԱՄԱՐՏ որ եւ ԳԻՇԵՐԱՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆ. νυκτομαχία pugna nocturna Մարտ գիշերային. մարտնչելն գիշերայն.

Անգիտանայ զմերձաւորսն զո՛ր օրինակ ի գիշերամարտի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Բազում անգամ ի գիշերամարտի լեալ՝ հանդիպէին միմեանց. (Վրք. ոսկ. ձ։)

Որպէս ի գիշերամարտութեան ըմբռնեալ էին. (ՃՃ.։)

Իբրեւ ի գիշերամարտութեան դանդաչէին ոչ որոշելով զթշնամին եւ զբարեկամն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն (Պիտ.։)

Գիշերամարտութեան եղելոյ ի սահմանսն հռոմայեցւոց. (Սոկր.։)


Գիշերամուկն

s.

bat.

· Calfa


Գիշերայած

adj.

noctivagant.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.

Լուսաւորեաց զգիշերայած միտս մարդկան. (Նար. յովէդ.։)

Գիշերայածու բուն առ արծիւն ի տունջեան մրցի։ Գիշերայածու գազան, գերեզմանակրկիտ բորէ. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Գիշերայածու

cf. Գիշերայած.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.

Լուսաւորեաց զգիշերայած միտս մարդկան. (Նար. յովէդ.։)

Գիշերայածու բուն առ արծիւն ի տունջեան մրցի։ Գիշերայածու գազան, գերեզմանակրկիտ բորէ. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Գիշերային

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (6)

νύκτιος, νυκτερινός nocturnus Գիշերական. եւ Խաւարային. տխրական. գիշերուան.

Գիշերային ժամ, կամ ցրտութիւն, երկունք, ծնունդ, մթութիւն. (Ժմ.։ Յճխ.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։ Նար.։)

Նիկոդեմոս գիշերային աստուածապաշտն. (Ածաբ. պասէք։)

Ի ձեռն կերպարանաց եւ կարծեաց գիշերայնոց եւ տուընջենականաց. (Պղատ. տիմ.։)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)

Լուսինն գիշերայնոյ մխիթարիչ. (Երզն. լուս.) իմա՛ իբր ՟Գ. ժամանակի գիշերայնոյ։


Գիշերայն

adv.

by night, nightly, in the night time.

· Calfa

NBHL (4)

ԳԻՇԵՐԱՅՆ νυκτός, διὰ τῆς νυκτός, νυκτών noctu, nocte, de nocte գրի եւ ԳԻՇԵՐԵԱՅՆ. Ի գիշերային ժամանակի. գիշերի. գիշերաւ. գիշերանց, գիշերով.

Յարեաւ Փարաւոն գիշերայն։ Կոչեաց գիշերայն. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 30. 31։)

Գիշերայն զնաւահանգիստսն հրաձիգ արարին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 6։ Իսկ Գծ. ՟Ժ՟Է. 10. եւ ՟Ի՟Գ. 31. յայլ ձեռ. գիշերեայն։)

Անկեալ գիշերայն ի վերայ քաղաքին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)


Գիշերանամ, ացայ

vn.

to grow dark, to become obscure.

· Calfa

NBHL (2)

Լինել իբրեւ զգիշեր. եւ Հասանել գիշերոյ. գիշերնալ, մթըննալ.

Միջօրեայ աւուրն այնորիկ մեզ ի խաւար փոխարկեալ գիշերացաւ։ Ի գիշերանալ մեզ աւուրն։ Գիշերացաւ ժամն. (ռմկ. գիշերը կոխեց. կամ վրայ հասաւ ). (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Գ։)


Գիշերանման

cf. Գիշերակերպ.

· Calfa

NBHL (2)

Նման գիշերոյ. գիշերակերպ.

Ըզտիւն արար գիշերանման. (Շար.։ եւ Յիսուս որդի.։)


Գիշերաշրջիկ

adj. s. noctambulist, somnambulist;
night-rambler.

· Calfa


Գիշերաշրջութիւն, ութեան

s.

noctambulism, somnambulism.

· Calfa


Գիշերապահ, աց

adj. s. nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

· Calfa

NBHL (7)

νυκτοφύλαξ nocturnus custos, excubitor Պահապան գիշերոյ. ցայգապահ. գիշերադէտ.

Կոտորէր զգիշերապահ դռնապանսն։ Գիշերապահս եւ խրամապահս կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 24։)

Օրինապահակք եւ գիշերապահք. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)

Ունիս զաղօթսն գիշերապահս. (Բրս. մկրտ.։)

Գիշերապահք եւ արթունք էին վասն իրացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 31. այսինքն հսկէին գիշերայն։)

Զայլ պահ գիշերապահ շուրջ զնոքօք զգուշութեամբ բիւրազգի ածէին. (իմա՛ պահպանութիւն գիշերային. ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 3։)

Կայցեն ի գիշերապահս զգուշութեամբ. (Ագաթ.։)


Գիշերապահութիւն, ութեան

s.

bivouac, patrol, sentinel.

· Calfa

NBHL (2)

Գիշերային պահպանութիւն. որ եւ ԳԻՇԵՐԱՊԱՀՔ.

Սիւնն սուրբ ... ի գիշերապահութեան առաջնորդութեանն. (Ագաթ.։)


Գիշերապաշտօն

s.

nocturn

· Calfa

NBHL (5)

Գիշերային պաշտօն, աղօթք, հսկումն. ամենագիշեր տքնութիւն.

Գիշերապաշտօն առնել, կամ կատարել. (Փիլ. տեսական.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ ՃՃ.։)

Մտանէ ի ժամ գիշերապաշտաման։ Արժա՛ն է ի գիշերապաշտաման, եւ այլն. (ՃՃ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Տայր աղօթս առնել գիշերապաշտամամբ. (Օրբել.։)

Քրմուհի պարանցանելով ի գիշերապաշտամանն (հեթանոսաց). (Պիտ.։)


Գիշերասէր

adj.

that loves night or darkness.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրօղ գիշերոյ. խաւարասէր. որպիսի է գիշերահաւն.

Խորամանկ թռչունն գիշերասէր. (Պիտ.։)


Գիշերավար, ի

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

· Calfa

NBHL (12)

ἔσπερος esperus, vesper, stella, vespertina որ եւ Venus, Lucifer. Արուսեակն՝ ո՛չ ընդ այգն ծագեալ յարեւելից, այլ ընդ երեկս երեւեալ յարեւմուտս. վասն որոյ նաեւ Երեկ ասի.

Զգիշերավարն, եւ զսայլն. (Յոբ. ՟Թ. 9. եւ ՟Լ՟Ը. 32։)

Զի՞նչ է արուսեակն, եւ կամ զի՞նչ է գիշերավարն. (Կոչ. ՟Զ. 1։)

Երբեմն՝ որ գիշերավարն է, առաւօտին աստղ լինի. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Արուսեակն՝ զվեց ամիս արուսեակ է, եւ զվեց ամիս՝ գիշերավար. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Զլուսաբերն եւ զգիշերավառն։ (Պղատ. օրին. ՟Է.)

Նմանութեամբ.

Արուսեակն՝ Յովհաննէս, գիշերավարն (սօղոս, որ եղեւ) Պօղոս. (Վանակ. տարեմտ.։)

Զգիշերավարն խաւարասէր՝ սկզբնաներհակ բարւոյն աստուծոյ (սադայէլ). (Նար. ՟Լ՟Է։)

Իբրեւ զգիշերավարն (կամ զգիշերավառն) պայծառասցու՛ք հոգւով խաւարային կողմ աշխարհիս. (Նար. յովէդ.։)

ԳԻՇԵՐԱՎԱՐ. ա.մ. Գիշերային վարեալ. ընթանալով ի գիշերի.

Գնաց ընդ անապատն գիշերավար. իբրեւ եհաս նմա տիւն, եւ այլն. (Վրք. հց. ձ։) ի բառս Գաղիանոսի Գիշերավար կոչի խոտ ինչ, իբր յն. ասդէրի՛սգօս այն է աստղիկ. արուսեակ։


Գիշերաց

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (2)

Գիշերաց կանխէ ոգի իմ առ քեզ աստուած. (Ես. ՟Ի՟Զ. 9։ Կայ եւ ձեռ. ի գիշերաց. յն. ի գիշերոյ։)

Գիշերեաց կանխէ հոգի իմ։ (Յհ. իմ. եկեղ.)


Գիշերօթ առնեմ

sv.

cf. Գիշերեմ.

· Calfa


Գիջագոյն

adj.

more damp or moist;
bleared.

· Calfa

NBHL (3)

Կարի գէջ. խոնաւ. թոյլ. տկար. եւ Թուլամորթ.

Աչք լիայ գիջագոյնք. (եբր. թոյլ. յն. տկար. Ծն. ՟Ի՟Թ. 17։)

Յորս պաճարաց ... գիջագոյնքն յաւետացեալ են. յն. իբր. ռմկ. եարան եօլտաշ ունեցօղ. (Փիլ. իմաստն.։)


Գիջակն, կանց

adj.

blear-eyed.

· Calfa

NBHL (4)

ԳԻՋԱԿՆ գրի եւ ԳԻՃԱԿՆ, ԳԷՃԱԿՆ. Որոյ աչքն է զգածեալ խոնաւութեամբ. բժաբեր. ջրջրկած աչքով, ճպռոտ.

Գիջակն է լիայ։ Գիջակն հարսն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. երգ.։)

Կուրացուցանէ արեգակն զգիջակունսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.)

Կուրացուցանէ եւ արեգակնս զգէճակունս։ (Կոչ. ընծ. ՟Զ. 38.)


Գիջային

adj.

damp, moist;
lascivious, wanton.

· Calfa

NBHL (6)

ԳԻՋԱՅԻՆ νοτερός, ὐγρός humidus, madidus որ եւ ԳԻՃԱՅԻՆ, ԳԻՋԻՆ. Գէջ. խոնաւ. եւ Ցանկասէր. թաց. նէմ։

Զցամաքային բնութիւն ի մէջ գիջային բնութեանս է տեսանել. (Ճ. ՟Գ.։)

Ի ձեռն հրոյ արագութեան ամենեւին յափշտակեալ զգիջայինն. (Պղատ. տիմ.։)

Օդ գիճային։ Գիճյին վայրք. (Վստկ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)

Փոփոխեաց զգիջային կենացն յուրախութիւն եւ ի զգուշութիւն. (Դամասկ.։)

Մի՛ զգիջային եւ շփոթեալ զբազմամբ զկեանս խնդրեսցուք, եւ զվնասակար խրախճանութիւնս. (Ոսկ. գծ.։)


Գիջանամ, ացայ

vn.

to get humid, to become damp;
to pollute one's self.

· Calfa

NBHL (8)

ԳԻՋԱՆԱՄ կամ ԳԻՃԱՆԱՄ ὐγραίνομαι, ὐγράζομαι humesco, madesco Խոնաւանալ. տամկանալ. ջրջրկիլ.

Ի լուսնէն գիջանամք. (Լմբ. սղ.։)

Աչք մեր գիճացեալ են արտասուօք ի կծուութենէ ծխոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գիջացեալ աչօք ոչ իմանայր զոր ընթեռնոյր. (Վրդն. ծն.։)

Օդոց՝ որ ի գիջացեալ յերկրէ շնչեալք լինին. (Արիստ.։)

ԳԻՋԱՆԱԼ. Թացանալ. անառակիլ.

Գիջացեալ է մարմնով, այլ ոչ անհաւատ հոգւով. (Խոր. ՟Գ. 63։ Փարպ.։)

Պոռնկին եւ գիճանան. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գիջացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խոնաւեցուցանեմ;
cf. Տամկացուցանեմ

· Calfa

NBHL (4)

ԳԻՋԱՑՈՒՑԱՆԵՄ կամ ԳԻՃԱՑՈՒՑԱՆԵՄ. ὐγράζω, ὐγραίνω hmecto, madefacio, mollio Խոնաւացուցանել. տամկացուցանել. եւ Մեղկացուցանել. մեղմել. կակղել.

Զաչսն գիջացուցանէ արտասուօք եւ ճպռօք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Խոնաւութիւն յարեգականէ է ... ասի՝ եթէ Քրիստոս գիջացուցանէ զմատնիչն. վասն զի յանդիմանէ (այսինքն յերեւան ածէ) զգիջութիւն նորա. (Իսիւք.։)

Արեգակն գիճացուցանէ զմոմ. (Վանակ. յոբ.։)


Գիսաբուղխ

adj.

that which makes the hair grow.

· Calfa

NBHL (2)

Որ բղխէ կամ բուսուցանէ յիւրմէ զգէս.

Զսամփսոն զգիսաբուղխն զվարսագեղն գերծոյր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)


Գիսագերծ

adj.

cut or shaved head of hair.

· Calfa

NBHL (2)

Գերծեալ գիսովք կամ զգէսս.

Ի ձեռն կնոջ զքաջ եւ զառաքինին զսամփսովն գիսագերծ կուրացուցանէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)


Գիսախռիւ

adj.

dishevelled hair.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ գէսքի են որպէս զխռիւ. խռուացեալ (հերք, կամ հերօք). փաչատած մազերով.

Ընդ այսակիր անզգայելոցն ... քստմնելի գիսախռիւ հերացն. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Գիսակ, աց

s.

head of hair, long hair.

· Calfa

NBHL (6)

βόστριχος, σειρά cincinni Գէս վարսք. հիւսք հերաց. ծամ.

Զեօթանեսին գիսակս գլխոյ. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 13 = 19։)

Զի՞նչ է յեօթն մասունս բաժանումն գիսական նորա. (Եղիշ. դտ.։)

Հանդերձ գիսակօքն եւ զզօրութիւն ի բաց եհատ. (Փիլ. սամփս.։)

Ցմօտակայսն հարցանես եւ ցվարսավիրայսն, եթէ գեղեցի՞կս զգիսակսդ յօրինեաց։ Խոնարհութիւն այնր գլխոյ ո՛չ վարսք են, եւ ո՛չ գիսակք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ ՟Բ. 22։)

Զարդարելով զգլուխ արանց գիսակօք՝ զօրէն կնատ կանանց զարդու. (Սանահն.։)


Գիսակալ

s.

cf. Ծամակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ծամակալ։ (Երզն. քեր.։)


Գիսարձակ

cf. Հերարձակ.

· Calfa

NBHL (2)

Հերարձակ. գիսաւոր.

Տեսանելով զհոնս՝ ի ձեւ իգական գիսարձակս. (Կաղանկտ.։)


Գիսաւոր, աց

adj. s.

hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.

· Calfa

NBHL (9)

κομάων, πολύκομος comats, crinitus Ունօղ զգէսս կամ զվարսս երկայնեալս եւ հիւսեալս. գիսարձակ. հերարձակ. եւ Գեղմնաւոր.

ԳԻՍԱՒՈՐ κομήτης cometa Վարսաւոր աստղ. վարսամ. եւ յն. բառիւ. կոմիտ.

Այր եթէ գիսաւոր է, անարգանք են նմա. բայց կին եթէ գիսաւոր է, փառք են նմա. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 14։)

Լնուլ զպասքումն ազգի գիսաւոր (հոնաց)։ Գլխագերծաց եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)

Գիսաւոր նոխազօք առատացոյց զոհս կրակին. (Եղիշ. ՟Ա։)

ԳԻՍԱՒՈՐ. որպէս Ուխտաւոր աստուծոյ, որ ոչ կտրէ երբէք զհերս. ըստ նմին եւ վանական կարգ ինչ ըստ յունաց.

Որպէս գիսաւորն (կամ հերաւորն, ի լս) սամուէլ յորժամ պարգեւեաց (մատոյց) զգառն. (Մաշտ. ջահկ.։)

Քռթենաւորին, թազենաւորին, եւ գիսաւորին. (Գանձ անտ. եւ Գանձ ճգն.։)

Գիսաւոր ասացեալքն ... Կոմիտք, որ են գիսաւորք. Արիստ.։ Երեւեցաւ աստղ զարմանալի տեսլեամբ վարսաւոր ... զոր անուանեալ կոչէին աստղ գիսաւոր. (Ղեւոնդ.։)


Գիսագոյն

adj.

more learned.

· Calfa


Գիտակ, աց

adj.

knowing, wise, experienced.

· Calfa

NBHL (8)

γνώστης, ἑγνωκώς conscius, cognitor, peritus Գիտօղ. իրագէտ. տեղեակ. գիտուն. գիտցօղ. տե՛ս (Դտ. ՟Բ. 7։ Գծ. ՟Ի՟Զ. 3։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 12։ ՟Բ. Յհ. 1։)

Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ. իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գիտակն աստուած հարցանէր իբրեւ զանգէտ. գիտակն զգիտակն (խղճին) հարցանէր. (Եփր. ծն.։)

Որ գիտակդ ես գաղտնեաց մարդկան. (Շար.։)

Գիտակ էր ... եւ ոչ իւիք անտեղեակ։ Գիտակ արարին զթագաւորն վասն սրբոյն Գրիգորի. (Ագաթ.։)

Գիտակ արարեալ (այսինքն եղեալ) զհակառակորդին չարէն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Յիրաւի ասեն առակքն, թէ ինքեանց գիտակքն՝ իմաստունք են. (Տօնակ.։)

Զոր գիտակք մի՛ արհամարհեսցես. (Խոսր.։)


Գիտակից, կցի, կցաց

adj.

conscious, acquainted, confident.

· Calfa

NBHL (5)

Գիտակից. իրագէտ. եւ Համախոհ.

Ոմանց ի գիտակցաց պարկեշտութեան նորա. (Ճ. ՟Գ.։)

Տանջանս կրելով յաղագս զեկուցանելոյ զգիտակիցսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Գիտակից եմք ամենայն խորհրդոց ձերոց. (Լծ. ածաբ.։)

Գիտակից էր կինն եղելոցն. (Ոսկ. գծ.։)


Գիտակցութիւն, ութեան

s.

conscience;
knowledge.

· Calfa

NBHL (4)

συνείδησις, συνειδός conscientia Գիտակիցն լինել անձամբ անձին. վկայութիւն խղճի. խիղճ մտաց. խղճմտանք.

Աղաչեմ, հանդերձ գիտակցութեամբ ընդունել. (Պրպմ.։)

Որ են սրտին գիտակցութիւնք, որ առ աստուած բարեաց խորհրդոց. (Նար. երգ.։)

Իւրաքանչիւր ոք ի մէնջ մտաց գիտակցութեամբ ճշմարտութեան բանիցս վկայէ. (Լմբ. ատ.։)


Գիտանամ, ացայ

vn.

to know, to have commerce or intimate relations with some one.

· Calfa

NBHL (7)

ὁχεύω, ὁχεύομαι, ὀμιλέω coeo, ineo, consuetudinem habeo Զուգիլ խառն անկողնովք. խառնակիլ. տե՛ս եւ ԳԻՏԵԼ, եւ ԳԻՏԵՆԱԼ.

Որ գիջութեամբ պղծութեան վարին, գիտանալով անօրէն խառնակութեամբ։ Յաղագս առ կանայս գիտանալոյ։ Գիտացան ընդ մարսն։ Զսեղսխսն որք գիտացանն (ընդ միմեանս). (Փիլ.։)

Գիտանալով ընդ նմա. (Նոննոս.։)

Ընդ մեծի ումեմն գիտացաւ. եւ վիշապ ծնաւ. (Երզն. քեր.։)

Ռամկական է ասելն ներգործաբար, Գիտացաւ, իբր գիտաց. գիտցաւ.

Ոչ ոք գիտացաւ, թէ ու՛ր իցեն. (Ճ. ՟Գ.։ Այլ առաւել գտանի, Գիտացիր, իբր գիտեա՛. գիտցի՛ր։ Մանդ.։ Մաշկ.։ Կամ Գիտա՛։ Արշ.։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ ՃՃ.։ եւ Գիտացօղ. գիտցօղ. իբր գիտօղ.)

Ի ստոյգ գիտացողաց հաստատեալ գրեցաք. (Փարպ.։)


Գիտացուցանեմ, ուցի

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

· Calfa

NBHL (4)

ԳԻՏԱՑ ԱՌՆԵԼ. Ազդումն կամ իմաց առնել.

Շնորհն ի միտսդ գիտաց առնէ, թէ ընդունելի են աղօթքդ քո. (Նար. խրատ.։)

Տալ գիտել. ծանուցանել. գիտցընել, իմացնել.

Նայելով ի ծառն ինքն եւայ՝ ոչինչ գիտացոյց զայնմանէ ադամայ. (Եպիփ. ծն.։)


Գիտնաբար

adv.

learnedly;
scientifically.

· Calfa


Գիտնագոյն

adj.

very learned.

· Calfa

NBHL (3)

Առաւել գիտուն. իմաստագոյն.

Որ գիտնագոյն են քան զձեզ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ասէ ցնա այլ ծեր գիտնագոյն (կամ գիտնականագոյն) քան զնա. (Վրք. հց. ձ։)