Entries' title containing ա : 10000 results

Գեղջաւագ

s.

burgomaster, major of a village.

· Calfa

NBHL (2)

Աւագն կամ իշխանն գեղջ.

Գեղջաւագ՝ որ յաղագս արքունի հարկաց զդուռն եկեղեցւոյ փակել տայ. (Կանոն.։)


Գեղջկաբանեմ, եցի

va.

to speak vulgarly or like a peasant.

· Calfa

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ Իբրեւ գեղջուկ կամ ռամկօրէն բարբառել.

Բնակէ յամրոցին, որ այժմ զռղայլ (իբր զօռ ղալէ) վասն անհեթեթ ամրութեան գեղջկաբանեն. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Գեղջկապէս

adv.

cf. Գեղջկօրէն.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս գեղջուկ. շինականօրէն. գեղացիի պէս.

Մի՛ գեղջկապէս հայեցս առնել. (Կրպտ. ոտ.։)


Գեսարաս

s.

huntsman.

· Calfa


Գետաբերան

s.

mouth of a river.

· Calfa


Գետախառնունք

s.

confluence, conflux.

· Calfa


Գետածին

adj.

engendered or produced in a river.

· Calfa

NBHL (2)

Ի գետոյ ծնեալ, ելեալ, առեալ.

Վկայական արձանք գետածինք (քարինք բարձեալք ի յորդանանէ). (Նար. առաք.։)


Գետակ, աց

s.

stream, rivulet.

· Calfa


Գետակուր

adj.

drowned or suffocated in a river;
— առնել, ծախել, կորուսանել, to drown, to drown in a river;
— լինել, ծախիլ, կորնչիլ, to drown one's self, to die in a river.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԵՏԱԿՈՒՐ կամ ԳԵՏԱՀԵՂՁԻԿ ԱՌՆԵԼ. Կուր տալ գետոյ, հեղձուցանել ի գետ. ընկլուզանելսուզանել. գետը ձգել ու խղդել.

Գետակուր եւ ծովամայն առնէ. (Խոսր.։)

Զասորին որպէս զեգիպտացւոց թագաւորն գետահեղձիկ առնէ. (Լմբ. ովս.։)


Գետահեղձ

cf. Գետակուր.

· Calfa


Գետահեղձիկ

cf. Գետակուր.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԵՏԱԿՈՒՐ կամ ԳԵՏԱՀԵՂՁԻԿ ԱՌՆԵԼ. Կուր տալ գետոյ, հեղձուցանել ի գետ. ընկլուզանելսուզանել. գետը ձգել ու խղդել.

Գետակուր եւ ծովամայն առնէ. (Խոսր.։)

Զասորին որպէս զեգիպտացւոց թագաւորն գետահեղձիկ առնէ. (Լմբ. ովս.։)


Գետահետեմ, եցի, տեալ

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

· Calfa

NBHL (6)

ԳԵՏԱՀԵՏԵԼ. Խաղացուցանել կամ յորդել իբրեւ զհետս գետոյ. բղխել զհոսանս գետօրէն. գետահոսել յարբեցումն եւ յոռոգումն.

Գետահետեա՛ զյորդահոս իմաստութիւն քո ի սիրտս մեր. (Ճ. ՟Ժ.։)

գետահետեալ յորովայնէդ՝ զառատ բըխօղ շնորհաց հոգին. (Յիսուս որդի.։)

Քաղաք մեծին աստուծոյ գետահետեալ յերկուց մշտաբուղխ աղբերաց՝ ի սրբոյ աւազանէն եւ յանապական արենէ՝ զոգւով ծարաւիս. (Արծր. ՟Ե. 8։)

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուխ աղբերն՝ չորիւք բաժանմամբք գետահետեալ. այսինքն իբր գետ ձեւացեալ. (Տօնակ.։)

Ջրոյն կենաց գետահետեալք՝ բղխեցին մեզ յարբուցումն. (Շար.։)


Գետահերձ

adj.

that divides a river.

· Calfa

NBHL (2)

Որ հերձու կամ եհերձ զգետ.

Գետահերձ մաշկեակն (եղիայի) սքանչելահրաշ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Գետահոսեմ, եցի

va. vn. cf. Գետահետեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Հոսեալ իբրեւ զգետ.

Գետահոս վտակօք հոսեցելոյ ի կենաց աղբերէն. (Բենիկ.։)

Գետահոսել մեզ բանից գոյաւորութիւն. (Նիւս. մկ. բեթղ.։)


Գետաձի, ոյ

s.

hippopotamus

· Calfa


Գետամեռ

adj.

dead in the river.

· Calfa

NBHL (2)

Պատերազմունք ... գետամեռք ... կորուստք. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։ (գրեալ էր, գետնամեռք)։)

ԳԵՏԱՄԵՌ. Մեռեալ ի գետն։ Իսկ ԳԵՏԱՄԵՌՔ. գ. Մեռանիլն ի գետ, կամ ի ջուրս. որպէս յն. καταποντισμός


Գետամեռք

s.

death in the river.

· Calfa


Գետամեջ

s.

the space between two rivers.

· Calfa


Գետամոյն

cf. Գետակուր.

· Calfa

NBHL (3)

Ի գետ ամացեալ.

Զերծանի ի գետամոյնն լինելոյ. այսինքն յընկղմանէ ի գետ. (Նչ. եզեկ.։)

Եթէ ոչ լինէին տղայքն գետամոյնք, թերեւս ոչ լինէր ապրեալ Մովսէս, եւ ոչ յարքունիսն սնեալ. (Ոսկ. գծ.։)


Գետայարոյցք, ուցից

s. pl. over-flow of the river, inundation, flood.

· Calfa

NBHL (2)

Յարոյցք՝ այսինքն բարձրանալն կամ զայրանալն գետոց.

Ի թուլանալ ձեան՝ ա՛հ է ասեն մարդոյ ամենայն ուրեք, զի գետայարոյցք է. (Վանակ. տարեմտ.։)


Գետապատ

adj.

surrounded by a river.

· Calfa

NBHL (2)

Պատեալ գետով. որպէս հռոմկլայ, զորով պատէր եփրատ.

Յորում բնակեմք յայսմ ամրոցի, ի գետապատ քարանձաւի. (Յիսուս որդի.։)


Գետառու

s.

a branch or arm of a river.

· Calfa


Գետասոյզ առնեմ

sv.

to drown, to throw in the river.

· Calfa


Գետասոյզ լինիմ

sv.

to submerge, to drown one's self in the river.

· Calfa


Գետարծուի, ծուոյ

s.

ospray, sea-eagle.

· Calfa

NBHL (2)

Արծուի, եւ պասկուճ, եւ գետարծուի։ Ոչ ուտիցէք զարծուի եւ զկորճ եւ զանգղ եւ զգետարծուի եւ զցին. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 13։ Օր. ՟Ժ՟Դ. 13։ եւ Գաղիան.։)

ἀλιάετος haliaetum, aquila marina Արծուի գետոյ կամ ջրոյ. թռչուն ձկնորս. (ըստ յն. ծովարծուի).


Գետափն, փին, փանց

s.

edge of a river, hank, shore;
beach;
quay.

· Calfa

NBHL (2)

Ելաք արտաքոյ քաղաքին առ գետափնն. յն. առ գետով. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 13։)

Սովորութիւն է միշտ ի գետափն սաղարթել ուռեաց. (Լմբ. սղ.։)


Գետառ

cf. Գետափն.

· Calfa


Գետնաբեկ

cf. Գետնախշտեայ.

· Calfa


Գետնաբիր

adj.

that burrows in the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Կճղակացեալք էին իբրեւ զգետնաբիր եւ զարմատակերն կնճթաց. (Ագաթ.։)


Գետնագնաց

adj.

reptile, that creeps, crawls on the ground;
tortuous;
— ճանապարհորդեմ;
to travel or to go on foot.

· Calfa

NBHL (5)

Որ գնայ ընդ գետին, սողի կամ քայլէ ի վերայ երկրի.

Իբրեւ զմրջիւնս գետնագնացս. (Վեցօր. ՟Զ։)

Ըստ երկուց օրինակաց գետնագնացացն (անասնոց) յանդգնաբար յարձակմանց. (Պիտ.։)

ԳԵՏՆԱԳՆԱՑ մ. Հետիոտս գնալով ընդ ցամաք.

գետնագնաց ճանապարհորդէր. (Մանդ. է։)


Գետնաթաւալ

adj.

that rolls on the ground.

· Calfa

NBHL (2)

Թաւալեալ կամ թաւալելով ընդ երկիր.

Գետնաթաւալ եւ փրփրերախ՝ դիւին խոնարհեալ երկիր պագանեն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Գետնախնձոր, ոյ

s. bot.

potato, truffle;
camomile.

· Calfa

NBHL (2)

Է եւ անուն խոտոյ, որ եւ Երիցուկ. պապունիճ. (լտ. ըստ յն)։ (Բժշկարան.։)

χαμαίμηλον chamaemalum, poma terrae իտ. patata Բերք երկրի ընդ հողով՝ խորտաբորտ. գետնի խնձոր. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Գետնախշտեայ

adj.

that stretches it self, that lies on the ground.

· Calfa

NBHL (4)

Անկողինն աղքատաց գետնախշտեայ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Տեսի արս կուսակրօնս, խարազնազգեաց, գետնախշտիս, բոկագնաց. (Յհ. կթ.։)

ԳԵՏՆԱԽՇՏԵԱՅ ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ. χαμαιεύνης, χαμαικοιτής, χαμαικοίτος humi cubans Որոյ խշտին է մերկ գետին, կամ անկողինն է որպէս զգազանաց հող մերկ.

ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ ԼԻՆԵԼ. χαμαικοιτέω humi cubo, jaceo Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. (Եղիշ. ը։ Իգն.։ Ոսկ. յհ. իզ։ Ճ. Գ։)


Գետնախշտի

vn.

cf. Գետնախշտեայ. to stretch one's self, to lie on the ground.

· Calfa

NBHL (4)

Անկողինն աղքատաց գետնախշտեայ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Տեսի արս կուսակրօնս, խարազնազգեաց, գետնախշտիս, բոկագնաց. (Յհ. կթ.։)

ԳԵՏՆԱԽՇՏԵԱՅ ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ. χαμαιεύνης, χαμαικοιτής, χαμαικοίτος humi cubans Որոյ խշտին է մերկ գետին, կամ անկողինն է որպէս զգազանաց հող մերկ.

ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ ԼԻՆԵԼ. χαμαικοιτέω humi cubo, jaceo Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. (Եղիշ. ը։ Իգն.։ Ոսկ. յհ. իզ։ Ճ. Գ։)


Գետնախշտի լինիմ

vn.

cf. Գետնախշտի.

· Calfa


Գետնախշտութիւն, ութեան

s.

the lying down on the ground.

· Calfa

NBHL (4)

Զգեստնախշտութիւնսն, զտքնութիւնսն. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ի գետնախշտութիւնս, եւ ի խոկմունս գիշերայինս մաշէր զանձնն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Ժուժկալութիւն պահոց, եւ գետնախշտութիւն, եւ զծնրադրութիւն, եւ զայլ ճգնութիւնս. (Վրք. հց. ՟Բ։)

χαμευνία, χαμαικοιτία chameunia, humi cubatio ՆՆջելն ի վերայ մերկ գետնոյ. հող վըրայ պառկիլը.


Գետնակոխ

adj.

that treads on the zarth, that walks on the earth, mortal.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԵՏՆԱԿՈԽ եւ ԳԵՏՆԱԿՈԽՈՂ. Որ կոխէ երկրածին. մահկանացու.

Անասնայինն լծակցութեամբ երկրասիրաբար գետնակոխ սայլիւք բարձեալ տանիցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Գետնակոխողաց (հին տպ. գետնակոխաց) մահկանացու մարդկան ... Ըստ քերթողին՝ ոչ է նման ցեղ անմահից աստուծոց, եւ գետնակոխողաց մարդկան. (Սահմ. ՟Ժ։)


Գետնակոչ, ի, աց

s.

enchanter with earth, geomancer.

· Calfa

NBHL (3)

Խնդրեցէք զվհուկս եւ զգետնակոչս։ Հարցանիցեն զդիսն իւրեանց եւ զպատկերս իւրեանց, եւ զգետնակոչս եւ զվհուկս. (Ես. ՟Ը. 19. ՟Ժ՟Թ. 3։)

Գետնակոչաց արուեստն. (Ոսկ. ես.։)

որ եւ ԳԵՏՆԱՀԱՐՑ, ԳԵՏՆԱՁԱՅՆ. ἁπό կամ ἑκ τῆς γῆς φωνοῦν haiolus, pytho եբր. ետօնի, օպ. Դաւիթ՝ որ դնելով զականջս ընդ գետինն՝ հմայէ շշնջանօք, եւ ցուցանէ կոչել անտի զզօրութիւնս ինչ, եւ առնուլ պատգամս. ըստ ոմանց նաեւ դեւն ձայնատու յերկրէ.


Գետնահարց

s.

cf. Գետնակոչ.

· Calfa

NBHL (2)

Հարցանիցեն զվհուկս իւրեանց, եւ զգետնահարցս իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնաձայն

s.

cf. Գետնակոչ.

· Calfa

NBHL (2)

Հարցանիցեն զվհուկս իւրեանց, եւ զգետնահարցս իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնակոչութիւն, ութեան

s.

geomancy.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւթութիւն գետնակոչաց.

Բարբաչմունս գետնակոչութեամբն յօրինէին, եւ ոչինչ կարէին առնել. (Կաղանկտ.։)


Գետնամած

adj.

attached to earth;
prostrate.

· Calfa


Գետնամածիմ, եցայ

vn.

to attach one's self to earth;
to prostrate one's self.

· Calfa


Գետնամուտ

adj.

that sinks, hides it self under the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Որ մտանէ եւ որջանայ ի գետին. սորամուտ.

Ի գետնամուտ եւ ի վիմադարան գազանաց ... ստեւք ասրէից. (Նար. մծբ.։)


Գետնայարկ

s.

ground-floor.

· Calfa


Գետնանախանձ, ից

adj.

that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.

· Calfa

NBHL (7)

Զգետնանախանձսն եւ զնուաստսն լքեալ՝ առ վերամբարձսն համբառնայ։ Որք հասանեն առ ծայրութիւնն, ոչինչ ամենեւին թոյլ տան գետնանախանձացն։ Գետնանախանձ շառաւեղաց յերկրի կողմն խոնարհեալ. (Փիլ.։)

Սանդղոց այնմիկ՝ զոր ետես երբեմն երանելին Յակովբ, որոյ էր ոմն առ երկիր եւ գետնանախանձ, եւ ոմն ի վեր քան զնա յերկիր ահա ձգեալ. (Բրս. սղ.։)

Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ որթ զօրէն սեղխենւոյ զերեսօք երկրի տարածեալ իկոխումն։ Ի գետնանախանձիցն եւ յերկրաքարշ պատաղելոցն. (Պիտ.։)

Ի նուաստագունիցն եւ ի գետնանախանձից ի վեր ամբառնա։ Նուաստից եւ գետնանախանձաց իմաստից. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)

Գետնանախանձ նուաստութիւն. (Դիոն.։)

Փախչել ի գետնանախանձ յայսմ կարծեացս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)

ԳԵՏՆԱՆԱԽԱՆՁ որ եւ ՍՏՈՐԱՆԱԽԱՆՁ. χαμαίζηλος humilia aemulans, humi repens, terrae adfixus, depressus, sordidus Բերեալն իբր նախանձու առ գետին. հակեալ եւ յարեալ յերկիր որպէս ոմանք ի բուսոց եւ ի տնկոց. եւ Բնութիւն երկրաքարշ. վայրաբար. ստորին. անարգ. նուաստ.


Գետնանախանձութիւն, ութեան

s.

attachment to earth, love of the vanities of the world.

· Calfa

NBHL (3)

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի գետնանախանձութենէ ի վեր ամբառնալ (զինքն). (Պիտ.։)

Յամենայն գետնանախանձութենէ ըստ վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)

τὸ χαμαίζηλον terrae adfixio, humi serpere Երկրասիրութիւն. գետնաքարշութիւն. վայրաբերութիւն.


Գետնաշարժ, ից

s.

earth-quake.

· Calfa

NBHL (5)

Երկու ամօք յառաջ քան զգետնաշարժն. (Ամովս. ՟Ա. 1։)

Իբրեւ զդղրդումն գետնաշարժի. (Եղիշ. ՟Ը։)

ԳԵՏՆԱՇԱՐԺ ՟Ա. Որ շարժի կամ սողի ընդ գետին.

Իբրու ոչինչ տակաւին ոտից գոլով պիտոյից՝ յանոտս սոքա եւ գետնաշարժս առ երկրաւ ծնան. (Պղատ. տիմ.։)

σεισμός terraemotus Շարժումն, սասանութիւն երկրի. շարժ, ժաժ.


Գետնաչափ, ից

s.

land-surveyor.

· Calfa


Գետնաչափեմ, եցի

va.

to survey, to measure (land).

· Calfa