Entries' title containing ա : 10000 results

Գազանամարտիկ

adj.

cf. Գազանամարտ.

· Calfa

NBHL (6)

Եւ κυνηγία venatus, venatio Որսորդութիւն գազանաց.

cf. ԳԱԶԱՆԱՄԱՐՏ. ըստ ամենայն առման.

Շինեաց եւ զտեսարանն՝ եւ զգազանամարտկացն եւ զխաղալկացն. (Խոր. ՟Բ. 85։)

Բազումք ի մարդկանէ ի պահս իբրեւ ի գազանամարտիկ ինչ կազմեալ են. (Ոսկ. ապաշխ.։)

Նա գազանամարտիկ եղեւ։ Ընթանալ յասորեաց ի հռովմ, եւ գազանամարտիկ լինել. (Լմբ. եկեղ. եւ Լմբ. սղ.։)

Ոչ ձիընթացիւքն մեծամեծս պարծիմք, եւ ոչ ասպարիսօք, եւ գազանամարտկօք. (Առ որս. ՟Ը։)


Գազանամարտութիւն, ութեան

s.

combat with wild beasts.

· Calfa

NBHL (2)

θηριομαχία pugna cum belluis Մրցումն ընդ գազանի.

Թագաւորն թրակացւոց առ գազանամարտութեան նահատակութիւն կոչեաց զնա. (Ոսկիփոր.։)


Գազանամիտ, մտաց

adj.

brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.

· Calfa

NBHL (6)

Վայրենամիտ. գազանաբարոյ. գազանական. մոլեգին.

Գազանամիտ արանց. (Վրդն. ծն.։)

Զգազանամիտս անմաքուր. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Ի գազանամիտ բարուցն բնութենէ։ Զգազանամիտ եւ զվայրենագոյն զաշխարհաբնակն. (Ագաթ.։)

Եթե չարաբարոյ իցէ, առիւծ գազանամիտ է. եթէ յափշտակօղ իցէ, գայլ է։ Զգազանամիտ բարս մարդկան կոչէ գայլս, եւ զգօնամիտս կոչէ գառինս. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ես.։)

Զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգ մարդկան շնորհօք արար որդիս այ. (Տօնակ.։)


Գազանամտութիւն, ութեան

s.

cf. Գազանաբարոյութիւն.

· Calfa

NBHL (5)

θηριωδία feritas Գազանամիտն գոլ. գազանութիւն. վայրագութիւն. կատաղութիւն. վահշէթ, եավուզլուգ.

Յորպիսի գազանամտութիւն գրգռեցաւ ազգ մարդկան։ Առիւծ աստ զներոն կոչէ վասն գազանամտութեան. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Եւ արդ այս սակա՞ւ ինչ գազանամտութեան նշանակ իցէ. (Ոսկ. ես.։)

Ուտեն ընդ առաւօտս գազանամտութեամբ զանձինս անմեղաց. (Լմբ. ժղ.։)

Ի վայր դիցէ զանասնաբար գազանամտութիւն. (Բուզ. ՟Գ. 10։)


Գազանային

cf. Գազանական.

· Calfa

NBHL (3)

Գազանային չարութիւն, անմտութիւն, կիրք, անձն, դէմք, խումբ. (Փիլ.։ Լմբ.։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ.։ Մագ.։ ՟Ծ՟Է։ Նար. մծբ.։)

Սրտմտութիւն եւ ցանկութիւն՝ գազանայինք են. (Փիլ. լին.։)

Եթէ բնութեամբ այդպիսի գազանային ստեղծ զքեզ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Գազանանամ, ացայ

vn.

become cruel, savage, to be fierce.

· Calfa

NBHL (9)

θηριόομαι, ἁγριαίνομαι ferocior, efferor, agrestis fio, saevio Իբրեւ զգազան լինել. եւ Ցուցանել զգազանութիւն բնական. եւ Վայրենանալ. կատաղիլ. մոլեգնիլ. սրտմտիլ. գուտուրմագ, ազմագ.

Գազանասցի թագաւորն հարաւոյ։ Գազանացեալ սրտիւ. (Դան. ՟Ժ՟Ա. 11։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 11։)

Առ անընդելսն գազանանան, եւ մահ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)

Որոց (նոյի եւ դանիէլի) ոչ գազանացան. (Վրդն. սղ.։)

Գազանացեալ զօրութեամբ յիրեարս յարձակէին. (Եղիշ. ՟Զ։)

Առ գրեցելոյն միտս գազանանան. (Առ որս. ՟Ժ։)

Առաւել եւս գազանանամք ընդդէմ նորա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Կարի գազանանային, եւ սպանանել խորհէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)

Գազանացաւ դաւիթ մեծաւ ցասմամբ. (Եփր. թագ.։)


Գազանասիրտ

adj.

ferocious heart.

· Calfa

NBHL (3)

Ունօղ զսիրտ անգութ որպէս գազանի.

Այնժամ գազանասիրտք եղեն, զի ոչ մնացին ժամանակին. (Վանակ. յոբ.։)

Գազանասիրտք քան զառիւծս ի կոտորելն իւրեանց. (Եփր. թագ.։)


Գազանասնոյց

adj.

that produces or nourishes wild beasts.

· Calfa

NBHL (2)

Որ սնուցանէ, կամ ունի յինքեան զգազանս.

Յեգիպտացւոցն ընկղմին գազանասնոյց գետ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Գազանացուցանեմ, ուցի

va.

to render fierce or cruel.

· Calfa

NBHL (4)

θηριόω, ἑκθηρόω effero, ἑξαγριαίνω exaspero Գազան կացուցանել. վայրենացուցանել.

Նա ի գազանացն զմեզ որոշեաց. իսկ մեք զմեզ ինքեանս գազանացուցանեմք. (Ածաբ. աղքատ.։)

Գազանացուցանեմ զսիրտս մարդկան (ասէր դեւն). (Ճ. ՟Ա.։)

Վառել զփիղսն ... գազանացուցեալս անապակաւ. այլ ձ. գազանացեալս. յն. արբեցուցեալս. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1։)


Գազանեղէն

adj.

brutal, heastly, like a beast.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանեղէն զայրացումն, կամ մոլեգնութիւն։ Արիւնապարտ մարմինն գազանեղինին. (Արծր. ՟Բ. 1։ ՟Դ. 11։)


Գազանընկէց

adj.

thrown before wild boasts.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱԶԱՆԸՆԿԷՑ ԱՌՆԵԼ. Ընկենուլ առաջի գազանաց.

Գազանընկէց արա, ի խորս ծովու ձգեա։ Զոմանս ի նոցանէ գազանընկէց արար. (ՃՃ.։)


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.

· Calfa

NBHL (7)

θηριότης feritas, ὡμότης crudelitas, θυμός furor Բնութիւն կամ բնաւորութիւն գազանի. եւ Գազանաբարոյութիւն. անգթութիւն. կատաղութիւն. սրտմտութիւն. հայվանլըգ, վահշէթ, եավուզլուգ.

Գազանութիւն գազանաց. (Իմ. ՟Է. 20։)

Բարք գազանութեան. (Եզնիկ.։)

Պատրաստեսջիր ի նմին գազանութեան զփիղսն. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։ Գազանութիւն թագաւորին. անդ. եւ ՟Է. 3։)

Գազանութիւնք չարաց. (Շ. մտթ. յռջբ։)

Զգազանութիւն կամաց մերոց զգաստացուցեալ. (Լմբ. սղ.։)

Մռնչեալ առիւծաբար գազանութեամբ անտոնինոս. (Խոր. ՟Բ. 22։ (Իսկ Սարգ. յկ. ՟Դ. ըստ ձ. երկիցս գրի Գազութիւն. որպէս թէ գազանն իցէ իբր փուշ գազ՝ գզօղ եւ պատառօղ)։)


Գազանուտ

adj.

abounding in wild beasts.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր է բազմութիւն գազանաց. որ եւ ԳԱԶԱՆԱՒԷՏ, ԳԱԶԱՆԱԿՈՒՏ.

Ունի եւ տեղիս ինչ նորակերպ գազանուտս. (Խոր. աշխարհ.։)


Գազար

s. bot. carrot;
parsnip.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

«ստեպղին, հավուճ, drucus ca-rota L» Բժշ.։

= Պրս. [arabic word] gazar «ստեպղին, գազար». որից փոխառեալ են նաև արաբ. [arabic word] ia-zar. ասոր. [other alphabet] gczārā (Brockelm. 54ա) ն. ասոր. gizara, քրդ. ❇ gizir, չաղաթայ (Խիվայի բարբառով) [arabic word] kešir, գնչ. ge-Ն2r. վերջինիս հետ Paspati համեմատում է սանս. garjara, հինդուստ. [arabic word] gaǰur, աֆ-ղան. gāzara, բոլորն էլ «գաղար» նշանա-կութեամբ։ -Հիւբշ. 273։

Ուղիղ մեկնեց նախ ՆՀԲ, յետոյ էլ Böttich. Ar'ca 74, 202, Lagarde, Ur-gesch. 836 են։

ԳՒՌ (dialectal) Տփ. գազար, Երև. Ջղ. գ'ազար, Գոր. Շմ. կ.mզmր, Ղրբ. կէ՛զmր, Ագլ. գէօ. զmր։

NBHL (2)

արաբ. պրս. ճէզր, կէզր. Նոյն ընդ Ստեպղին. հավուճ. կամ ընդ Ճակնդեղ. չիւքիւնտիւր.

Գազար լուծանէ զորովայնն. (Բժշկարան.։)


Գազերբուակ

s.

sort of aromatic gum.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

«մի տեսակ հնդկական խնկեղեն» Խոր. աշխ. (Սուքրիի հրատ. ունի գոզիբոյեկ), ըստ Նորայր, Բառ. ֆր. 838 кmuscade, մշկընկոյզ», Տիգրանեան. Բառ բժշ. բոյսերի, էջ 13 «nux moschata», ըստ ԳԲ «արու մշկընկոյզ, azerbe. muscat mále»։

= Պհլ. փոխառութիւն է. բառի վերջին մա-սըն է (-բուակ կամ -բոյեկ) պհլ. boyak, պրս. [arabic word] bōya «հոտ ունեցող, բուրոռ։ (տե՛ս բոյր). հմմտ. նայիբուակ, հրբուակ, գոյիբուակ. իսկ առաջին մասը՝ գազեր-մը-նում է անծանօթ։-Հիւբշ. 123։

Այս մեկնութիւնը տուաւ Պատկան-եան, Խոր. աշխ. 1877, էջ 81, իսկ Նո-րայր, անդ, որից և Ալիշան, ՀԲուս. §

397, համարում է արաբ. [arabic word] lauz, i-bavva «հնդկընկոյզ» (տե՛ս Շթայն-շնայդէրի հաւաքածոյի մէջ՝ WZKM, 11, 329)։

NBHL (1)

Խունկ ինչ ի հնդիկս։ (Խոր. աշխարհ.։)


Դժուարաբաց

adj.

obscure, that is not clear or open.

· Calfa

NBHL (3)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.

Են դեւք, որ ի բերանն նստին, եւ զփակեալն դժուարաբաց առնեն. (Կլիմաք.։)

Իմաստասիրել դժուարաբաց բառիւք. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Դժուարաբեռն

adj.

very heavy, troublesome;
very tired.

· Calfa

NBHL (2)

Ծանրաբեռնեալ. վաստակեալ. վշտակիր.

Ոչ հանգիստ (ետուր) դժուարաբեռն մարմնոյդ. (Վրդն. լս.։)


Դժուարաբոյժ

adj.

difficult to cure.

· Calfa

NBHL (3)

Դժուարաբոյժ ցաւս։ Չարեօք դժուարաբուժիւք. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)

δυσίατος cf. ԴԺՈՒԱՐԱԲԺՇԿԵԼԻ. Դժուարաւ բուժելի կամ բժշկելի. դժոխաբոյժ.


Դժուարագիւտ, ից

adj.

rare, curious, difficult to find.

· Calfa

NBHL (7)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)

δυσεύρετος inventu difficilis, difficile inveniendus Դժուարաւ գտանելի. գտնելը կամ գտնըւիլը դժար.

Դժուարագիւտ է ճշմարտութեանն գեղեցկութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Վերջացեալ են, եւ դժուարագիւտ՝ փրկեալքն. (Կլիմաք.։)

Դժուարագի՛ւտ ոգի կարացեալ ակն լինել բազմաց. (Բրս. հց.։)

Դժուարագիւտ դատաստան, ժամանակ, եւ այլն. (ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Եւս. քր.։ Պիսիդ.։ Լմբ. եկեղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)

Վասն դժուարագիւտ անբարկութեան. (Կլիմաք.։)


Դժուարագնալի

adj.

difficult to walk, rough, rugged

· Calfa

NBHL (3)

ԴԺՈՒԱՐԱԳՆԱԼԻ ԴԺՈՒԱՐԱԳՆԱՑ. δυσπόρευτος difficilens habens viam, impervius Դժուարին ի գնալ. դժուարակոխ.

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագնաց

cf. Դժուարագնալի.

· Calfa

NBHL (3)

ԴԺՈՒԱՐԱԳՆԱԼԻ ԴԺՈՒԱՐԱԳՆԱՑ. δυσπόρευτος difficilens habens viam, impervius Դժուարին ի գնալ. դժուարակոխ.

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագործ

adj.

difficult, painful.

· Calfa

NBHL (5)

δύσεργος operosus, arduus Դժուարաւ գործելի. դժուարին ի գործել. տարժանելի. ընելը դժար.

Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)

Դժուարագործ առաքինութիւն. (Նիւս. երգ.։)

Զամենայն անհնարս եւ զդժուարագործս՝ աստուծոյ միայն աւանդեմք. (Վեցօր. ՟Գ։)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարադէպ

adj.

rare, extraordinary, that happens with difficulty.

· Calfa

NBHL (3)

Որ դժուարաւ, կամ չարաչար դիպի։ cf. Դժուարապատահ.

Զյոյժ զսոսկալի եւ զդժուարադէպն. (Պիտ.։)

Ո՛չ սիգ դժուարադէպ. (Սիսիան.։)


Դժուարաթափ

adj.

that can be freed or set at liberty with difficulty.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ թափելի եւ թօթափելի յանձնէ, կամ ճողոպրելի.

Դժուարաթափք, եւ կամ բոլորովին անշարժք. (Արիստ. որակ. ՟Է։)


Դժուարաժայռ

adj.

steep;
rough, rugged.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զժայռս դժուարինս. ապառաժուտ.

Խորափիտ, եւ դժուարաժայռ, եւ ամուր աշխարհաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa

NBHL (5)

Դժուարալուծելի. դժուարաքակ. դժուար ի լուծանել, քակել, եւ մեկնել. քակելը կամ մեկնելը դժար.

Դժուարալոյծ կապանք, կնճիռն, խարդախութիւնք, հնարաւորութիւնք. (Նոննոս.։ Գէ. ես.։ Վանակ. յոբ.։ Մաքս. եկեղ.։)

Արդարեւ կնճիռն իմն դժուարալոյծ է. (Ոսկ. ես.։)

Ի հանգոյց բանից դժուարալուծաց ազատեալք. (Վրդն. ել.։)

Տարակուսանօք դժուարալուծիւք. (Անյաղթ պորփ.։)


Դժուարալուր

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

· Calfa

NBHL (4)

Եւ (իբր ներգ). Դժուարաւ լսօղ.

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.

Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)

(Ծերոց) ականջք դժուարալուրք. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարախիլ

adj.

difficult to root out or detach.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դժուարաւ խլի. խլելը դժար.

Լցեալ բազում դժուարախիլ փշօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Դժուարածին

adj.

that brings forth with difficulty.

· Calfa

NBHL (4)

(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.

(Ռաքէլ) դժուարածին եղեւ ի ծննդեանն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 17։)

Եւ (իբր կր) Դժուարաւ ծնեալն.

Մանուկն ի նմին իսկ աւուր դժուարածին լինիցի. (Կանոն.։)


Դժուարակատար

adj.

impracticable, difficult to execute.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ կատարելի.

Եթէ թողոյր ամենեցուն, դժուարակատար զառաքինութիւնսն գործէր. (Ոսկ. ես.։)


Դժուարակէզ

adj.

difficult to bum.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դժուարաւ կիզանի. որ դժար կէրի.

Հանեալն դժուարակէզ, եւ արկեալն յոյժ դիւրակէզ. (Շ. թղթ.։)


Դժուարակիր, կրաց

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (11)

Եւ δυσπαθής, δυσπαθέστερος laborum patiens (իբր ներգ) Կարօղ կրել զդժուարինս. տոկուն. զօրաւոր. եւ Վշտակիր. եւ Կարեկիր.

δυσβάστακτος importabilis, δύσφορος molestus, gravis, δυσβίοτος vix tolerabilis (իբր կր). Դժուարաւ կրելի. անտանելի. որ դժար կըվերցըւի կամ կըքաշուի.

Կապեն բեռինս ծանունս եւ դժուարակիրս. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 4։)

Ծանունս եւ դժուարակիրս բերել երկս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Մեղաց բեռինք դժուարակիրք են քան զամենայն բեռինս. (Եղիշ. երէց.։)

Բեռանց սաղմոսաց դժուարակրաց. (Լմբ. պտրգ.։)

Դժուարակիր տանջանք, ցաւ, խնդիր. (Պիտ.։ Ոսկ. յհ.։ Պրպմ.։)

Որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժշկութիւն. այսինքն դժուարաբուժելի. (Ածազգ. ՟Գ։)

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Ողորմութիւն դժուարակրացն եւ վտանգելոցն եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Դժուարակիր լինել ընդ նոսա սիրով. (Սարկ. քհ.։)


Դժուարակնճիռն

adj.

full of difficulties, very complicated, embarrassed.

· Calfa


Դժուարակոխ

adj.

rough, trugged, impracticable

· Calfa

NBHL (4)

δύσβατος impervius, inaccessus Դժուարագնալի. անկոխ.

Ի դժուարակոխ վայրս. (Փիլ. իմաստն.։)

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Արագ ընթանայ ի դժուարակոխ մթին շտեմարան խորին դժոխոց. (Նար. խչ.։)


Դժուարակութ

adj.

difficult to gather.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ կթելի, դժուար ի քաղել.

Դժուարակութ պտուղս ծառոց անհասանելեաց. (Նար. ՟Է։)


Դժուարակռիւ

adj.

warlike, invincible.

· Calfa

NBHL (6)

Դժուարակռիւ ճարտասանքն. (Բրս. հայեաց.։)

Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)

Դժուարակռիւն փութալի՛ է. (Ածաբ. յայտն.) այսինքն առաւել փութոյ պէտս ունի։

դժուարակռիւ լինել. իբր Բուռն մարտնչել.

Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)

δυσμάχητος vix expugnabilis Ընդ որում կռուիլն է դժուար. անպարտելի. անառիկ.


Դժուարահալ

adj.

indissoluble;
indigestible, difficult to digest.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ հալօղ եւ մարսօղ զկերակուր.

Տկար է ստամոքսիւ, եւ դժուարահալ. (Սոկր.։)


Դժուարահաճ

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

· Calfa

NBHL (7)

ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃ ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃԵԼԻ. ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃՈՅ. δυσάρεστος, δύσερις vix placens եւ cui placere difficulter queas Դժուարաւ հաճելի. անհաճոյ. դժկամակելի. եւ Դժկամակ.

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

Բայց այժմ ի դժուարահաճոյիցն ախտացան յոլովք. (Բրս. չար.։)

դժուարահաճ կամ դժուարահաճոյ լինել. Դժկամակիլ.

Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)

Դադարեա՛ այսուհետեւ դժուարահաճոյ լինել ընդ աստուածային տնօրէնութիւնսն. (Բրս. չար.։)


Դժուարահամ

adj.

bitter, disgusting.

· Calfa


Դժուարահամութիւն, ութեան

s.

disgut, bitterness.

· Calfa

NBHL (2)

Տտպութիւն. դառնութիւն. համ անախորժ եւ խորշելի.

Այնու փոքր դժուարահամութեամբ (դեղոց) զերծանի ի բազմաժամանակեայ հիւանդութենէն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դժուարահայեաց

adj.

nasty, disgusting, unpleasant.

· Calfa

NBHL (2)

Դժնեհայեաց. ժանտատեսիլ. գարշելի.

Ի նոցա տունս դժուարահայեաց ժիժմակն սողեալ մտանէր. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Դժուարահաս

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (8)

Այլ առաւել, δυσαλώτατος perdifficilis captu Դժուարաւ հասու լինելի, դժուարիմաց. հասկընալը դժար.

δυσέφικτος difficilis ad perveniendum, vel captu Յոր դժուարին է հասանել կամ ժամանել.

Արագագոյնք են (կառք), եւ դժուարահասք. (Նոննոս.։)

Քան զիմանալին դժուարահաս զսա (զնիւթն առաջին) ասելով՝ ոչ ստեսցուք. (Պղատ. տիմ.։)

Զի՞նչ արդեօք եղիցի այսպէս դժուարահաս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Դժուարահաս եւ տաժանելի. (Խոր. աշխարհ.։)

Դժուարահաս արասցէ մեզ զգրեալս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Ուսցիս եւ յայնմ մատենէ, զոր ժողովեալ է մեր յաստուածայնոց գրոց առատագոյնս, եւ ոչ դժուարահաս ինչ կարի. (Սարկ. հանգ.։)


Դժուարահաւան

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

· Calfa

NBHL (9)

χαλεπαίνων, δυσαποσπαστῶς ἕχων saevus, acerbus, implacabilis Անհաւան. անամոքելի.

Չկարէր հաւանեցուցանել, վասն զի դժուրահաւանք էին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)

Բարկանալովն ոչ շահիմք. (զդժուարահաւանս. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Որ դժուարահաւանքն են (օրինաց), այնոցիկ պատուհասս հասուցանել։ Քաջահաւան լինիցի ... որ դժուարահաւանն է. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Թ։)

Վասն դժուարահաւան բնութեանս. (Իգն.։)

Դժուարահաւան ի բարին, եւ դիւրաշարժ ի չարն. (Լմբ. ժող.։)

Երիվար դժուարահաւան. (Առ որս. ՟Դ։)

Եւ իբր Դժուարաւ հաւանելի. դժկամակելի.

Դժուարին եւ դժուարահաւան լինիցի բնակեցուցողին եւ օրինադրին. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դժուարահաւատ

adj.

incredible, unheard of.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դժուարաւ հաւատս ընծայէ.

Դժուարահաւատ է բնութիւնս ի կարի վիշտս. (Վրդն. ել.։)


Դժուարահաւաք

adj.

difficult to colloot.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր դժուարաւ լինի հաւաքել, ժողովել, քաղել.

Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)


Դժուարահուն

adj.

difficult to pass.

· Calfa


Դժուարաձեռն

adj.

impracticable, difficult, painful.

· Calfa

NBHL (2)

δυσχερής manibus aegre tractabilis. difficilis, arduus Յոր դժուար է ձեռնարկել. դժուարին.

Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)


Դժուարաճառ

adj.

difficult to explain, difficult, obscure.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարապատում. դժուարաթարգմանելի.

Զանխուլ եւ դժուարաճառ բանս ի մէջ արկանէին. (Սկեւռ. լմբ.։)


Դժուարամահ

cf. Դժուարամեռ.

· Calfa

NBHL (3)

Որ դժուարաւ մեռանի. տե՛ս եւ Բռնամահ.

Ազգ քրիստոնէից դժուարամահ են եւ վիճող։ Չարիմա՛ց եւ դժուարամահ, զիա՞րդ կախարդեցեր զջուրս ծովուն. (Ճ. ՟Ա.։)

Սովեալ յիւր ի կերակրոցն՝ մաշի դժուարամահ լինելով. (Փիլ. լին.։)


Դժուարամատոյց

adj.

inaccessible, steep, cragged.

· Calfa

NBHL (4)

ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՈՅՑ ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՉԵԼԻ. δυσπρόσιτος accessu difficilis Յոր կամ առ որ դժուարին է մատչել, մերձենալ. անմատոյց.

Վասն դժուարամատոյց նեղութեան ամրութեան վայրացն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 21։)

Չկարէ ոք ասել, թէ դժուարամատոյց ինչ ոք էր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)

Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)