term, word, discourse, recital, narrative, narration;
talk, conversation, familiar chat;
news, hearsay, rumour;
— առնել, բերել, տալ, to bring, to give news, to announce, to recount, to inform, to relate;
— արկանել, to talk, to converse;
ի — or ի —ս լինել, to become a by word;
ընդ հանճարեղս եղիցի — քո, let thy conversation be with the wise;
ել —, the tale spreads, the report prevails.
Զրոյց ետ զգերել տապանակին. (Եփր. թագ.։)
who brings news;
— լինիմ, to bring news.
ԶՐՈՒՑԱՏԱՐ ԼԻՆԵԼ. Զրոյց տանել. բերել. խապար տանիլ.
calumniator, imposter;
slandering, defaming.
Դատապարտեսցի այնուհետեւ զրպարտիչն մեր (բանսարկուն). (Լմբ. ատ.։)
seam, joint, suture;
cf. Յօդ;
cf. Յօդուած.
Փոխանակ գրելոյ զՅօդուած. (զորմէ տե՛ս ի տառն Յ) իբրու նովին նշանակութեամբ՝ Յօդ. զօդ. կապակցութիւն.
sordid interest, avarice;
sordidness, niggardness, stinginess;
թիւրիլ զհետ զօշաքաղութեան, to turn aside after lucre.
levy of troops, enrolment, recruiting;
— առնել, լինել, to levy soldiers, to enrol troops, to subsidize an army, to recruit;
— է նա, he is gathering together an army;
he is ready with an army;
— առնել հոգւոց, to select, to separate, or to gather together souls.
Կա՛մ յանապատի բնակեսցէ, եւ կամ ի զօրաժողովոյ (տպ. ի զօրաժողովս) եղբարց. իմա՛, ի մէջ միաբան ժողովոյ։
army, guards, soldiery, militia;
soldier, militiaman;
soldierlike, military;
strong, robust, valorous.
στράτευμα, στράτος, στρατιά exercitus, militia եւ custodia (յորմէ եւ յն. κουστωδία ) անուն հաւաքական. Զօրաւոր որեար, կամ դաս զինուորական. զօր. սպայ. եւ Պահապան զինուորք. սիփահ, ասքէր.
Աւարումն քաղաքաց, եւ ապականութիւն զօրական զօրութեանցն։ Թագաւորի ասի փառք զօրական զօրութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 45։)
to grow stronger, to recover one's self;
to take root;
to revive;
to reign, to predominate;
to grow, to increase;
to be able;
— անդրէն, to collect one's strength, to gather strength, to recover;
to fortify one's self;
զօրասցին ձերք քո, courage! thy arms shall be strengthened;
զօրացիր, take heart! courage! cheer up!
Զօրանային բարբառք նոցա։ Մի՛ զօրասցին կապանք ձեր։ Բանն արքայի զօրացա՛ւ ի վերայ Յովաբայ։ Ստութիւն, եւ ոչ հաւատք զօրացան ի վերայ երկրի։ Մեծացաւ ծառն, եւ զօրացաւ։ Զօրանայր ջուրն, եւ բազմանայր յոյժ ի վերայ երկրի։ Զօրացաւ սով յերկրին.եւ այլն։
Զօրանան՝ ասեն՝ կապանքն. (Խոր. ՟Բ. 58։)
strong, vigorousi;
powerful;
energetic, pathetic;
possible, efficacious;
valorous.
ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ։ Արք զօրաւորք։ Զօրաւորք զօրութեամբ կամ ուժով։ Զօրաւորք ժողովրդեան։ Զօրաւոր քաղաք, կամ պատերազմ։ Այր հզօր, եւ կին զօրաւոր։ Զօրաւոր էր գրովք։ Քան զամենայն ինչ զօրաւոր է Աստուածապաշտութիւն.եւ այլն։
Անխափան եւ զօրաւոր գնան զառաքինութեանն ճանապարհ. (Խոսր.։)
cf. Զօրապէս.
Նախ եղելոցն տեղեկութիւն՝ զօրեղապէս ապագայիցն տայ զհաւանութիւն. (Սկեւռ. ես.։)
as, like, so that;
as if;
almost;
for instance;
— անասնոց, like beasts;
for instance.
Զօրէն տարաշխարհիկ եւ անյարկ։ Զօրէն անճառապինդ շղթայիւք կապումն։ Կաշկանդեալ զօրէն երկաթապինդ լինէր կապանօք։ (Պիտ.)
Որ ոչ զօրէն իմն սովորական նախապատուեալ, իմա՛, ըստ սովորական օրինի։ (Այլ Նար. ԿԹ.)
power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith!
square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.
ԶՕՐՈՒԹԻՒՆ. (ի բառէս Զօր. թ. շէրի ) δύναμις virtus, virtutes στρατιά exercitus, militia Զօրական. երկրաւոր զինուորութիւն. ոյժ զինուորական. եւ Զարդք երկնից. հրեշտակք, եւ աստեղք. զօրք. ասքէր. եբր. ձապա. (յորմէ՝ Սպայ. սիփահի ), եւ սաբաւօթ, այսինքն զօրութեանց, կամ զօրաց).
to be, to exist, to subsist.
Թէ մշտնջենաւոր էր օրինացն Աստուած, ապաքէն պարտ էր կանխագէտ եւ ամէնագէտ էանալ. (Եզնիկ.։)
Որպէս ի բնաւորականին ծննդեան պա՛րտ է նախ էանալ ի գոյութիւն, եւ ապա ներգործել զնմանսն, եւ կրել. այսպէս եւ ի սուրբ մկրտւութեանն վերստին ծննդեանն՝ պա՛րտ է նախ յԱստուծոյ էանալ, եւ յայնժամ ներգործել զսէրն նորա. (Մաքս. ի դիոն.։)
page (of a book);
descent, going down;
declivity;
էջս առնել, to descend, to go down;
—ս եւ ելս առնել, to go up and down;
ահա գեղապանծ — կենաց նորա, this is the brightest page in his life;
— սնդկի յօդաչափի, falling of the mercury.
desire, wish.
Մարգարէին սրբոյ ըղձականութիւն (ո՞ տայր զգլուխ իմ եւ այլն)։ Մարգարէին հոգեւոր ըղձականութիւն ամենատենչ բաղձանացն։ Արժանաբար ըղձականութեամբ հնչել զձայն բերկրանաց։ Զերեւոյթ ապագայից ըղձականութեանցն (իրաց ըղձալեաց). (Նար. ՟Կ՟Զ. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
to desire, to wish, to long for;
to guess, to divine;
ողջ լինել ձեզ —, I wish you health, I hope you will enjoy good health;
adieu! good bye!
Եւ ապա արքային Սմպատայ զմահ անհնարին ըղձացեալ ոստիկանին ... մատնէր զնա անօրէն դահճաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ըղձամ.
Եւ ապա արքային Սմպատայ զմահ անհնարին ըղձացեալ ոստիկանին ... մատնէր զնա անօրէն դահճաց. (Յհ. կթ.։)
very desirable;
— առնել, to make one's mouth water;
— լինել, to desire passionately.
Վասն փափաքանաց ըղձափափաք փափկութեանցն փութասցո՛ւք յապաշխարութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
desire, wish;
divination, augury, omen.
ԸՂՁՈՒԹԻՒՆ. μαντεία vaticinatio, divinatio Հմայութիւն. սուտ գուշակութիւն. պատգամախօսութիւն ըստ ըղձի եւ ըստ մտի .... տե՛ս (Թուոց. 14. 23։ Երեմ. ՟Ժ՟Դ. 14։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 6. 7. 8. 23։ Իսկ Երեմ. ՟Ժ. 36.) որպէս Ըղձապատում։ Եւ (Թուոց. ՟Ի՟Բ. 7.) իբր Ուղերձ, կամ ընծայք առ ըղձապատումն. եւ այլն։
to shut a persons mouth, to put to silence;
to leave one not a word to say, to dispirit, to convince, to put to a nonplus;
— զեզն կալոտի, to muzzle the ox.
ԸՄԲԵՐԱՆԵՄ որ եւ ԸՆԴԲԵՐԱՆԵԼ կամ ԸՆԲԵՐԱՆԵԼ. ἑπιστομίζω os obturo, obstruo δυσωπέω loquentem reprimo, redarguo, inhibeo Ափ ի բերան առնել. փակել զբերան դիմախօսին. կարկել. պապանձեցուցանել. լռեցուցանել. սանձել. կաշկանդել. անպատասխանի առնել. բերանը կղպել, ձանը վար քաշել տալ, պապանծեցնել.
tolerable, bearable, light.
Թեթեւ եւ ըմբերելի՞ յանցանք. զուգեսցի՛ եւ ապաշխարութիւն (ըստ նմին). (Բրս. հայեաց.։)
to taste, to eat, to feed on;
to enjoy, to delight in, to take pleasure in;
to gain, to obtain, to possess;
to chew, to masticate, to break with the teeth;
— զպատիւ, զվարձս, զփառս, զպսակ, to obtain honours, to gain recompense, or reward, to acquire glory, to win crowns;
— զուսոմն, զմահ, զեպերանս, to acquire knowledge;
to die;
to be despised, contemned, abused.
եւ սուրբ խորհուրդն, որ ճաշաժամն կոչի ... նախ զանձինսն զգեստաւորել Աստուծոյ արժանաւորին, եւ ապա զայս ըմբոշխնել. (Ճ. ՟Թ.։)
Ըմբոշխնել զստացուածոցն առաւելութիւն։ Զգձձատեսակս ըմբոշխնեցի եպերանս։ Ամենուստ տագնապաւ վշտաց ըմբոշխնեցայ զանբարեքավայելուչն պատիւ. (Պիտ.։)
cf. Ըմբոշխնեմ.
եւ սուրբ խորհուրդն, որ ճաշաժամն կոչի ... նախ զանձինսն զգեստաւորել Աստուծոյ արժանաւորին, եւ ապա զայս ըմբոշխնել. (Ճ. ՟Թ.։)
Ըմբոշխնել զստացուածոցն առաւելութիւն։ Զգձձատեսակս ըմբոշխնեցի եպերանս։ Ամենուստ տագնապաւ վշտաց ըմբոշխնեցայ զանբարեքավայելուչն պատիւ. (Պիտ.։)
refractory, contumacious, disobedient, indocile, crabbed, stubborn, peevish, rebellious.
Ըմբոստն եւ յանձնապաստան. (Սկեւռ. աղ.։)
contempt;
insolence, impudence.
to resist, to growproud, ferocious, to rebel;
cf. Ըմպահկեցուցանեմ.
ԸՄՊԱՀԿԵՄ ԸՄՊԱՀԿԻՄ. ἁφηνιάω, ἁφηνιάζω habenas detracto et excutio, frena non patior, contumaciter resisto գրի եւ ԸՄԲԱՀԿԵԼ, ԸՄԲՊԱՀԿԵԼ, ԸՄՊՀԿԵԼ, եւ այլն. իբր Անպախուց լինել, այսինքն աներասանակ, ապարասան, անսանձ. ընդվզիլ. անսաստել. ըմբոստանալ. հեստել. վտարանջել. ապստամբիլ. անհնազանդիլ արհամարհանօք. ընդհարկանիլ կամ բախիլ ընդ վեհի. եւ Խստերախ լինել ձիոյ. գլուխ քաշել.
Ընդվզէր եւ ըմպահկէր վասն բարուցն անհարթութեան։ Աւելի քան զզօրութիւնն իւրեանց խորհեալ՝ ըմպահկին եւ ընդվզին։ Ըմպահկեալ խեռեսցէ։ Ամենեւին ըմպահկեալս եւ ապարասանեալս։ Զերասանակս ի բուռն առեալ առեալ՝ արգելուլ զախտս, եւ մանաւանդ զսրտմտութիւն՝ որ ըմպահկել ի նմանէ սովորեալ։ Փախստական յօրինաց, ըմպահկօղ եւ խստերասան։ Զյարձակումն եւ զըմպահկելն եւ զվզանումն լծելոց ձիոցն ոչ կարացեալ արգելուլ։ Վասն խստութեան բարուցն ըմպահկօղք են, խայտալով յանդգնաբար եւ ընդվզելով։ Ի ձայնէ փղաց սարսեալ երկնչի ձի՝ իբր յերկիւղէ ըմպահկելով փախչել. (Փիլ.։)
cf. Ըմպահկեմ.
ԸՄՊԱՀԿԵՄ ԸՄՊԱՀԿԻՄ. ἁφηνιάω, ἁφηνιάζω habenas detracto et excutio, frena non patior, contumaciter resisto գրի եւ ԸՄԲԱՀԿԵԼ, ԸՄԲՊԱՀԿԵԼ, ԸՄՊՀԿԵԼ, եւ այլն. իբր Անպախուց լինել, այսինքն աներասանակ, ապարասան, անսանձ. ընդվզիլ. անսաստել. ըմբոստանալ. հեստել. վտարանջել. ապստամբիլ. անհնազանդիլ արհամարհանօք. ընդհարկանիլ կամ բախիլ ընդ վեհի. եւ Խստերախ լինել ձիոյ. գլուխ քաշել.
Ընդվզէր եւ ըմպահկէր վասն բարուցն անհարթութեան։ Աւելի քան զզօրութիւնն իւրեանց խորհեալ՝ ըմպահկին եւ ընդվզին։ Ըմպահկեալ խեռեսցէ։ Ամենեւին ըմպահկեալս եւ ապարասանեալս։ Զերասանակս ի բուռն առեալ առեալ՝ արգելուլ զախտս, եւ մանաւանդ զսրտմտութիւն՝ որ ըմպահկել ի նմանէ սովորեալ։ Փախստական յօրինաց, ըմպահկօղ եւ խստերասան։ Զյարձակումն եւ զըմպահկելն եւ զվզանումն լծելոց ձիոցն ոչ կարացեալ արգելուլ։ Վասն խստութեան բարուցն ըմպահկօղք են, խայտալով յանդգնաբար եւ ընդվզելով։ Ի ձայնէ փղաց սարսեալ երկնչի ձի՝ իբր յերկիւղէ ըմպահկելով փախչել. (Փիլ.։)
cf. Ըմպահկանք.
Ամենածաղր առնելի է ապարասանումն եւ ըմպահկումն վայրենի գազանին (փղի). (Փիլ. լիւս.։)
free;
large, ample, vast, spacious, great;
diffuse;
— ժամս, for a long time, or duration;
— ի նեղութիւնս, magnanimous, long-suffering, patient;
— կեանք, a dissolute life;
— է, it is lawful, permitted, it is not prohibited;
— կեալ, to live daintily;
— գնալ, to live dissolutely;
— առնել, to facilitate;
at length, lengthily;
diffusely;
dissolutely;
յ—ի, freely, at large;
յ—ի լինել, to be free, in liberty, at large;
to be unbound.
ՅԸՆԴԱՐՁԱԿԻ մ. Ընդարձակութեամբ. ազատօրէն. ազատ գոլով ի կապանաց.
Ընդարձակ թուի լինել Պօղոս, (այսինքն ազատ ի կապանաց,) յորժամ զթուղթս զայս գրեաց. (Ոսկ. տիտ.։)
Տարի եւ կէս յընդարձակի շրջեցաւ Յովհաննէս, եւ ապա մատնեցաւ. (Տօնակ.։)
extent, extension, size, latitude, greatness, width, amplitude, amplification, enlargement;
diffusion;
field;
capacity, capaciousness;
disengagement, relaxation, freedom, liberty.
Ընդարձակութիւն պատմութեան, կամ լեզուի, ապացուցի, խորհրդոց Քրիստոսի, ձեռին, կամաց, կեղոյ չարի։ Յընդարձակութեան վայելումն։ Առնել ընդարձակութիւն ի վրդովմանց։ Կապելոց կամ նեղելոց ընդարձակութիւն, եւ այլն. (Խոր.։ Պիտ.։ Լմբ.։ ՃՃ. եւ այլն։)
cf. Ընդարմացեալ.
Մարմին կրեալ ասի զհոգին, ուստի եւ կապարն զմարմինն կոչէ հոմերոս. վասն որոյ մարմին կոչի, այսինքն ընդարմ. վասն զի ընդարմացուցանէ զհոգին, եւ ընդարմանայ ի գերեզմանի. (Սահմ. ՟Ը։)
to embrace, to clasp in ones arms, to clasp or throw one's arms round, to hug;
to undertake;
— զձեռն ի վերայ լանջաց, to remain with the arms crossed.
Երասանաւ բանին ընդգրկեալ զոտս մեր ի ճանապարհէ աշխարհիս՝ դարձուցանէ յընթացս վկայութեանն Աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)
contrary, opposed;
opposite, mimical;
unfortunate;
— պատասխանի, an adeguate or prompt reply;
against, on the contrary, the wrong side, outward, the wrong way;
before, in face;
— դառնալ, կալ, գտանիլ, հարկանիլ, to oppose, to resist, to counteract, to make head against, to cope with;
— յառնել, to rise up against;
to combat;
— գանձանակին, opposite the money-box;
վէմ — դնել դրամ, to place a stone against the door;
զդուրս — դնել, to close the doors;
բանիցն — բերել, to reply opportunely, to respond;
— եղեւ նոցա իրն, they succeeded badly in that affair;
յետս — ընթեռնուլ, to cavil, to sophisticate;
instead otherwise, on the contrary;
— հակառակութիւն, cf. Ընդդէմդարձութիւն.
Երթա՛յք դուք ի գեղդ, որ ընդդէմ ձեր կայ։ Առաջի տապանակին վկայութեան՝ ընդդէմ վկայութեանն։ Ընդ կողմն արեւելից՝ ընդդէմ քաւութեանն։ Կայր Յիսուս ընդդէմ գանձանակին.եւ այլն։
opposite, contrary.
Հանապազ ընդդիմադարձ կայք բարերարաց ձերոց. (Ճ. ՟Ժ.։)
contrary, opposite;
opposite extremes, adversity, disgrace, calamity;
— զօրութիւն, coercive power;
—ս դնել, to oppose, to contract.
Ամենայն ընդդիմակք՝ միմեանց ապականիչք։ Որք բոլորովին ընդդիմակքն են ոչինչ ունին հաւասար. (Նիւս. ամ. չար.։)
baying the moon;
barking at in vain.
Շունք տիրասէրք ի տեղւոջ սպանմանն հոլովեալք, եւ գիշերապահ վառմամբ կատաղեալք. ընդերկնահաջ ողբովք հալածականս առնէին զգազանս անապատի. (Արծր. ՟Դ. 11։)
entrails, guts, bowels, intestine, tripe;
caecum, blind-gut;
զսուրս նոցա —բաց իւրեանց մատուցանել, to slay others with their own swords.
Ոչ զպահապանացն սուրս ընդերաց իւրեանց մատուցեր. (Նար. ՟Լ՟Զ։)
universal, general, common;
—ք, or — տիեզերք, the universe, the whole world, or earth;
— առնել, to generalize;
everywhere;
in general.
Ասէ Պորփիւրոս ի գիրս ընդհանրից. (Մխ. ապար.։)
to fight, to smite, to knock, to strike, to thump at;
— ընդ միմեանս, to knock against each other;
to encounter each other;
— գլխոյն ընդ որմն, to knock one's head against a wall;
— ընդ ճանապարհ, to be on the way to ...;
— ի խղճէ մտաց, to have remorse.
to leap, to recoil, to start with fear;
to be aroused, frightened, dismayed;
to shy, to be testive;
to be disturbed, disconcerted;
to get angry.
Ընդոստչել զարթնուլ։ Զի՞ յապաղես եւ ոչ շարժիս եւ ընդոստչիս. (Փիլ.։)
vanity, frivolity, futility;
nothing.
Զընդունայնութեանն կարծեաց։ Ի բերմանէ ընդունայնութեան։ Իբր զապաժաման ընդունայնութիւնք։ Շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ընդունայնութեան գնացիւք ունայնացուցի. (Նար.։)
vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.
Յոսկիակիր կորբան՝ տապանակին ընդունարան։ Ընդունարան մտաց, կամ խելագարութեան։ Ընդունարան Աստուծոյ Բանին, կամ երկնից արքային, կամ կամաց անբաւին. (Նար.։)
acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.
ԸՆԴՈՒՆԵԼԻ. ἁντιπλήκτωρ susceptor որպէս Ընդունօղ. ընդունիչ. ապաւէն. օգնական.
reception, taking, acceptance, admission, obtaining, acquisition;
cheer, feast, entertainment;
participle;
— փոխանադրոյ, acceptation of a letter of credit, of a bill of exchange;
— առնել ումեք, to welcome, to feast, to entertain;
— առնել օտարաց, to lodge strangers;
առնել — ցրտագին, to receive coldly, to give a cool reception;
— գոյր յարքունիս, ի դեսպանատան, there was a reception at court, at the embassy;
յ— լինել Աստուծոյ, to believe in God.
Հրամայեալ է մանկանց զընդունելութիւն ծերոց, եւ ծերոց զխնամ մանկանց։ Յառաքինութեան ընդունելութիւն եւ ի վար պիտոյից՝ միո՛յ է պէտք, խորհրդոյ։ Ոգւոյն մահ՝ առաքինութեան է ապականութիւն, եւ չարութեան ընդունելութիւն։ Հարկաւորացն ընդունելութիւն կերակրոց։ Կերակրի հոգի ընդունելութեամբ բարեացն։ Հոգենալ յընդունելութիւն սուրբ հոգւոյն. (Փիլ.։)
to receive, to take, to admit, to embrace, to accept, to make welcome;
to gather together;
to derive;
to impetrate, to obtain;
to suit, to agree;
to approve, to confess, to consent, to acknowledge;
ոչ —, to deny, to disavow, to disapprove;
— զոք յաւազանէ, to stand godfather, godmother to a child;
մեղս —, to fall into sin;
— մտաց աչօք, to conceive, to seize mentally;
պատուով — զոք, to receive with honour;
ոչ բարւոք — զոք, to give a bad reception;
— յինքետն, to learn by heart;
յաստուածս ընդկալաւ զնոսա, he has made of them his gods;
ի քէն ընդկալայ զկեանս, I owe you my life.
Զօտարս ընդունեցէ՛ք, զհիւրս ընկալարո՛ւք. (Եփր. ապաշխ.։)
quackery, idle talk.
Ընդունայնաբանութիւն. վայրապար խօսք. շաղփաղփութիւն. շատխօսութիւն. փճախօսութիւն.
savage.
Ծառք, կէսքն անգործք եւ ընդվայրասնունդք առապարինք. (Վեցօր. ՟Ե։)
to be dragged along the ground, to be fastened to the ground.
Զառ ի մեղաց ապականեալ (զոգի) եւ զընդվայրաքարշեալն ապաշխարութեամբն վերստին նորագործէ. (Բրս. ապաշխ.։)
curious, that seeks after useless things.
περίεργος curiosus եւ supervacaneus. ընդ բայի, πολυπραγμονέω ardelionem ago Ընդ վայր կամ վայրապար իրաց քննօղ. սնոտիախնդիր. աւելախնդիր. հետաքրքիր. եւ Հետաքրքրական. աւելորդ.
to revolt, to resist, to disobey, to rebel, to throw off the yoke;
to lift up the horn, to become proud, arrogant, haughty, ostentatious;
to turn the back disrespectfully;
to throw one's self headlong, to precipitate;
ընդվզեալ ի բաց վազել յեշխանութենէ, to free from domination, to shake off the yoke.
Ընդվզեալ ուռճանայր առասպելապատում ճառիւքն գեր զբազումս. (Պիտ.։)