to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.
εἱλύω, ἐλίσσω volvo, involvo, voluto συμπλέκω, -ομαι implico, complico, connecto, -or κυκλόω circumdo, cingo σφίγγω stringo προσομηλέω admoveor. Շաղապատել. պատատել. ոլորել. գալարել. կաշականդել. պլչել. փաթթել. կր. պատիլ կապիլ. յարիլ. կռուիլ. մխիլ. վարակիլ. պատաղիլ.
Նստէին անդրէն ի տան՝ յառաջին արտասուսն շաղեալք. (Մամբր.։)
ՇԱՂԵԼ. φύρω, φυράω misceo, macero, subigo. Զանդել. թրել. եւ Շաղախել. թաթաւել. շաղուել. պլըշտըկել. մալակոնել.
raw flesh;
carrion, carcass, dead body.
Է՞ր վասն այնչափ անդեայք եւ խաչինք, եւ այնքան շաղիղ պատառեալ. ուր սակաւ ինչ պետք են որովայնի։ Զի արեամբ եւ շաղովն նորա լցցին եւ յանդեսցին։ (Ոսկ. եփես. ՟Բ. Ոսկ. ապաշխ. ՟Է։)
Անկանիցի անդ արջառ կամ էշ ... շաղիղննորա՛ լիցի. (Ել. ՟Ի՟Ա . 34։)
junction, bond, union;
conjunction.
Հոգին սուրբ շաղկապ Հօր եւ որդւոյ. զի Հօր եւ որդւոյ զուգապես երկրի՝ կոչի շաղկապ դրացի հաստատութեան երկնի. (Արչ։ Շաղկապ հաւաքմանդ։ Սեռն սիրոյ շաղկապ միաւորութեան Նար. ՟Զ՟Գ. եւ Նար. երգ.։)
to join together, to conjoin, to unite.
Կամ կապել կաշկանդել. պրկել. շաղել. իլ. շաղապատիլ. պատատիլ. Հեփեստոս յորոգայթս զարէս շաղկապեաց. (Նոննոս.։)
conjunction, connection, concatenation.
Էիցս բարեկարգ շաղկապութիւնս բովանդակ. (Մաքս. ի դիոն.։)
mixing;
wrapping.
Շաղելն, իլն. զանդումն.
chatterbox;
prattling, tattling, cackling;
foolish, absurd;
silly, insipid, mawkish.
ἁδόλεσχος, -ης garrulus φλυαρῶν, ληρῶν nugator, nugax եւ φλύαρος, λῆρος, ληρώδης nugatorius, ineptus, vanus et futilis. (լծ. հյ. ցոփ, եւ զաղփաղփուն. եւ թ. շագա չէլլաֆ ... եւն). Շաղակրատ. ունայնախօս. շաղաւաչուրթն. աղճատական. ցնորական. անհիմն. այլանդակ. անհեթհեթ (խօսօս, եւ խօսք).
cf. Շաղփաղփիմ.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.
λῆρος, φλυαρία nugae, delirium, ineptiae. որ եւ ՇԱՂՓԱՂՓԱՆՔ. շաղակրատանք. ունայնաբանութիւն. ծաղրաբանութիւն. առապելական եւ պառաւական զրոյցք. ազճատանք. ցնորք. զառանցանք. բանդադուշանք.
Ոչ եւս ներեմ քեզ վասն շաղփաղփութեանդ։ Ծերութեան հասակդ քո ի շաղփաղփութիւն է զառածեալ Ճ. (՟Ա. եւ ՟Գ։)
cf. Ողորմ.
Ողորմագին արկածիւք։ Չհանդուրժեն լերինք յողորմագին ձայնէ։ Ողորմագին ձայնիւ աղաղակել, կամ աղօթել։ Ձայն ողորմագին պաղատանաց։ Ողորմագին հեծութիւն, կամ հայեցուածք. (Պիտ.։ Արշ. ՟Ի՟Է. ՟Ի՟Ը։ Խոսր.։ Նար. ՟Կ՟Զ. ՟Հ՟Գ։)
cf. Ողորմութիւն.
Որ մանաւանդ ողորմանաց եւ խոնարհութեան էր։ Ազգ կանանցական առ գութ ողորմանաց առաւել ծանրագոյն (ծանրեալ հակեալ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 40։)
pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.
Շնորհ՝ ձրի տուրքն է. իսկ ողորմութիւն՝ ոչ ձրին միայն, այլեւ կարեկցութեանն. (անդ։)
Որ ոք յեղջերուէ իւղոյն ոչ առնիցէ ողորմութիւն, նաեւ ոչ ի բիւրուց տաղանդաց առնիցէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to excite to commiseration by loud laments, to touch with pity, to move.
Կառանչէ եւ խանդաղատի, եւ ողորմուկս արկանէ առ աղէտս վշտին. (Մանդ. ՟Ե։)
cf. Ողոք.
Ոչ բանիւք ողոքականօք լցեալ». յն. ողոքանաց. (Կիւրղ. առ կոստանդ.։)
Զօրավարք ողոքական բանիւք նախ քան զհանդէսն վարին. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.
Ողոքանաց՝ կարօտանալ թուի ինձ առասպելաց ինչ տակաւին. (անդ. ՟Ժ։)
to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.
κολακεύω, θωπεύω adulor, blandior ἁπομειλίσσομαι demulceo, placo θεραπεύω, ὐγιάζω colo, sano τιθασσεύω mansuefacio. Ողոք բանիւք աղերսել. ամոքել. հաշտ առնել. համոզել. շողոքորթել. հրապուրել. հաճել. ընդելացուցանել. հանդարտել. աղաչել, չօղօզել, երեսպաշտութիւն ընել, սիրտը առնել.
cf. Ողոքաւոր.
Թէ խորշել ինչ պարտ իցէ, յողոքչացն մանաւանդ՝ եւ ոչ ի թշնամանչացն պարտ է խորշել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 38։)
the whole of a discourse;
sound doctrine.
Հանդէս է մեր ո՛չ զպատմութեանն ողջաբանութիւն գրել. (Խոր. ՟Ա. 8։)
to receive lovingly, to embrace, to kiss.
ἁγκαλίζομαι, περιπλέκομαι amplexor κορίζομαι blandior. Գրկել ողջոյն. ընդգրկել. գգուել. խանդաղատիլ գրգալով. փարիլ. յարիլ սիրով. գուրգուրալով գիրկը առնել, փաթթուիլ, պլլուիլ, պագտուիլ, սիրել գուճագլամագ.օգշամագ. (լծ. հյ. ագուռով ողջունել. եւ յն. գօռի՛զօմե ).
Ընկալայ զգիրս, եւ ողջագուրեալ շրթամբք՝ ի վերայ աչացս եդեալ խանդաղատական խորհրդով՝ գոհացայ զտեառնէ. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)
thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.
Երեւեցան անդ (ի թաբոր) կոյսք՝ որդիքն որոտման եւ եղիա, եւ ողջախոհ՝ պետրոս եւ մովսէս. զի եկեղեցի ունի կոյսս, եւ ողջախոհս. (Տօնակ.։)
soundly;
honestly, modestly, chastely.
Հանդիսական ժուժկալութեամբ ողջախոհաբար կրթութեամբ զզինուորական երկասիրութեամբն յօժարաբար դեգերել. (Արծր. ՟Դ. 1։)
sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.
Մանաւանդ՝ Ժուժկալութիւն. բարեխառնութիւն. պարկեշտութիւն. սրբութիւն. կուսութիւն.
right-minded, sincere, frank, upright.
Հանդերձ՝ ողջախորհուրդ եւ աննենգ ուխտապահ նախարարօքն։ Ողջախորհուրդ մտօք գնային ի գործ պատերազմի։ Ողջախորհուրդ մտաց լաւահայեցաց. (Փարպ.։)
to offer a burnt offering, to sacrifice.
Նուէր բանական զոհիս ողջակիզեալ զօրութեամբ ճարպոյ։ Ի ճգնաւորական վարս ողջակիզեալ։ Ողջակիզեալ բոլոր անդամովք. (Նար. ՟Ա. եւ Նար. կուս. եւ Նար. յովէդ.։)
to recover one's health, to heal, to get cured of, to get well again.
Ողջացաւ այրն։ ահաւագիկ ողջացար։ Հիւանդացեալ՝ եւ մի՛ ակնկալցի ողջանալոյ։ Լինիցի ի մորթ մարմնոյ նորա կեղ, եւ ողջասցի։ Նստան ի բանակին, մինչեւ ողջացան (ի վիրաց)։ Դիցեն ի վերայ վիրիդ, եւ ողջասցիս։ Վէր մահուան նորա ողջանայր։ Մինչեւ ողջասցի վէր մահու նորա.եւ այլն։
Բազումք եւ ի հիւանդաց՝ ողջանան, եւ յողջոցն ծուլացեալք անկանին ի հիւանդութիւնս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)
to cure, to heal, to restore to health, to free from sickness or any harm;
to complete, to render perfect.
Կոչեաց ահարոն զքանդակագործսն, եւ ողջացոյց զպակասն ի կերպ որթոյ. (Վրդն. ել.։)
salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.
ὄλος, ὄλον totus, totum ὀλόκληρος integer, perfectus. Ողջիկ. ողջ. ամբողջ. բոլոր բովանդակ.
ՈՂՋՈՅՆ, ջունի, իւ, ից. գ. ὐγιαίνειν, χαίρειν, ἁσπασμός sanum esse, valere, gaudere, ave, salus, salutem, salutatio եւ այլն. Ողջութիւն, առողջութիւն, ընդերկար կենդանութիւն մաղթեալ. մաղթանք կամ ընտանի հարցումն վասն ողջ եւ առողջ յանդորրու գոլոյ՝ բանիւ կամ գրով. ի տէր խնդալ. ուրա՛խ լեր. ողջութիւն, բարեւ.
ՈՂՋՈՅՆ. εἱρήνη pax. խաղաղութիւն՝ անդորրութիւն հանդերձ ողջութեամբ. եբր. շալօմ
ՈՂՋՈՅՆ. Ողջունելն, եւ հանդիպումն ի հարցանել զողջունէ.
health, good health, soundness of body;
ողջութեամբ, safe and sound, peacefully.
Գոյացութիւնն՝ հիւանդութիւն եւ ողջութիւն ընդունի։ Տրամադրութիւն, հիւանդութիւն եւ ողջութիւն։ Ողջութիւն, անուն. իսկ ո՛ղջ է, բայ. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)
Գնացին ողջութեամբն զայն յայտ առնէ, թէ ունէին այնուհետեւ զհանդերձեալ անվրէպ խաղաղութիւնն։ Դարձուսցէ զիս տէր ողջութեամբ. թէ ողջամբ դարձայց, թէ ողջ ապրեցայց. (Կիւրղ. ծն.։)
bearing a salutation or good news;
— թուղթ, letter, epistle.
Եւ անդ մատուցեալ զբերեալ պատասխանին ողջունաբեր թղթովն. (Ագաթ. (այսինքն բարեւագրով. յն. եւ լտ. խաղաղական գրով։))
to salute, to compliment;
— ի հանգիստ սրբոց առաքելոցն, to visit the sepulchres of the holy Apostles.
Զամարութիւն ողջունէր։ Զհանդարտ եւ զլռութեան ողջունէր զվարս. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։ Կլիմաք.։)
style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.
Դարձեալ զնոյն նիւթեցի չարիս, անդստին յոճն առաջին մատեայ. (Նար. ՟Ե։)
Դարձեալ անդրէն ընթասցուք ի յոճ կարգի պատմութեանն. (Սիսիան.։)
Յուստինեայ փիղիսոփայի, որ ի մերմէ ոճոյս էր (այսինքն քրիստոնեայ)։ Կղեմէս աղեքսանդրեայ երէց, եւ պանտենոս փիղիսոփոս ստոյիկեան ի մերմէ ոճոյս՝ պայծառանային։ Գաղիանոս (կայսր) մերում ոճոյս արար դիւրութիւն. (Եւս. քր. ՟Բ։)
habit, disposition;
valour, strength.
Պա՛րտ է իւրաքանչիւր կիտին տալ զոյնս եւ զոլորակն՝ հաւաստագոյն հանդիպողութեամբ. (Երզն. քեր.։)
lamb, lambkin.
Յո՞յր ձեռն թողեր զսակաւ ոչխարակսն յանապատի անդ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 28։)
sheepy;
sheepskin.
μηλωτή (δορά ) ovina (pellis), ovilla. Սեպհական ոչխարի, մանաւանդ մորթն. մաշկեակ. լեաշկամաշկ.
louse, vermin;
մածանող —, crab-louse;
— արմտեաց, grub, mite, weevil;
cf. Ուտիճ;
քաղել զ—ս, մաքրել յոջլոց, to louse.
Հոմերոս հանդիպեցաւ ձկնորսաց ոմանց, որ քաղէին զոջիլսն յինքեանց։ Մաքրիմք յոջլոյս. (Նոննոս.։)
louse-eaten;
lice-eater;
— լինել արմտեաց, to be blighted with insects and worms.
Ոսկի եւ արծաթ նորա ժանդոտին, եւ արդիւնք նորա ոջլակեր լինին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)
cf. Առոյգանամ.
Սարմանեաց զօտարսիրութիւն այրին, եւ վաղվաղակի զհասկ բարեպաշտութեանն զոռոգացեալն հնձեաց. (անդ։)
cf. Ոռոգեմ.
Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)
to water, to bathe, to bedew, to wet.
Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)
small quantity of gold;
gold mine.
Ոք զերծ առ (ի կռոց) զոսկեակն, կամ զհանդերձիկն. (Թղթ. բարուք.։)
interlaced or interwoven with gold;
embroidered with gold;
gold-thread, gold-wire;
— դիպակք, կերպասք, brocade.
Ոսկեթել պատմուճան, կամ հանդերձ, կամ դիպակք, կերպասք, վերարկու. (Խոր. ՟Բ. 57։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։ Լմբ. պտրգ.։ Նար. խչ.։)
gold-mining or gold-digging, gold-finding.
Լուսափայլ եւ ոսկէհատ մանկանդ։ Ա՛յ ոսկէհատ տղայք կոտորեալք. (Հ. մայ. ՟Ժ.։ Գանձ.։)
cf. Ոսկեհուռն.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.
որ եւ ՈՍԿԻՃԱՄՈՒԿ. Ոսկեհանդերձ. ոսկեհուռ. եւ Ոսկի զարդ.
Ոսկեճամուկ զգեստուք։ Յոսկէճամուկ հանդերձանաց։ Զգեստս արքունականս ոսկէճամուկս. (Յհ. կթ.։)
Առ զոսկիճամուկն ի պարանոցէն, եւ եբարձ զապարանջանսն եւ զմեհեւանդս. (Եփր. արմաւ.։)
accoutred or caparisoned in gold.
որ եւ ՈՍԿԻԱՍԱՐ, ոսկեսարեան. Ունօղ զոսկի սարիս կամ զձար կամ զզարդ, զսանձ ձիոյ եւ զհանդերձանս նորա.
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
Զարդարէր զնա ոսկէհուռ հանդերձիւք, եւ ոսկէտտուն վառիւք. (Յհ. կթ.։)
cf. Ոսկեկազմ.
Ոսկիակազմ աթոռ, գահոյք, տապանակ, հանդերձք. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։ Վրդն. երգ.։ Երզն. լս.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)
sculptured in gold.
Զոսկիակոփ դրանցն, եւ զստորակայ քանդուածոցն սքանչանս. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)