Definitions containing the research այծ : 983 results

Կից

adj. adv.

united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;

· Calfa

NBHL (1)

Կիցս իբրեւ զայծեամն ընկեցեալ, ի տանիսն վազէր. իմա՛, հարեան զոտս ընդ գետին։


Կծիկ, կծկի or կծկան

s. adj.

clew of yarn, ball of thread;
wound in a ball, squat, clustered, crouching;
պատել ի —ն, to wind up, to wind into balls or skeins;
— կալ, to crouch, to squat;
to sit on one's heels;
to creep.

· Calfa

NBHL (2)

Լեարդ այծեաց, եւ կծիկ մազոյ եդ ի սնարէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 13։)

Լեարդ այծից, եւ բոլորակ անուանոյ. ասորին ասէ, պատկեր, եւ կծիկ մազոյ. (Կիւրղ. թագ.։)


Կծուեմ, եցի

va.

to gather, to pluck, to pick.

· Calfa

NBHL (1)

զի՞նչ եւ ամովս. ո՞չ այծս արածէր, եւ կծուէր մոլաթուզս։ Այծարած, որ մոլաթուզ կծուիցէ. (Ածաբ. առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. պենտեկ.։)


Կճեայ

adj.

of marble, marble, marmorean.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրապարակն յատակեալ սպիտակ կեճայ եւ ի պայծառ տուն. (Լմբ. սղ.։)


Ճրագալոյց, լուցի

s.

candle-lighter, lighting-stick;
lighter, illuminator;
lighting of candles or lamps;
Christmas eve, Epiphany, Easter eve illuminations;
public illumination;
— առնել, to light a candle.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառազգեստութիւն եւ լուսաւորութիւն զճրագալուցէն ասէ։ Զանազանութեամբ օրինակէ զճրագալոյցն առ յարութիւն. (Լծ. ածաբ.։)


Ճրագաձեւ

adj.

lamp-shaped;
s. mar. an ancient Greek oared-vessel, lychnis.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւ. որգոն, այծեմնաձեւ, կամ ճրագաձեւ. (Սահմ. ՟Ե։)


Մազաբեր

adj.

bearing or producing hair, hairy;
cf. Հերագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Մազաբեր այծք. (Նիւս. երգ.։)


Մազագործ

adj.

made or woven of hair, of horse-hair.

· Calfa

NBHL (2)

Գործեալ ի մազոյ. տիւսեալ ի մազից այծեաց.

Գործ մազագործ. (Թուոց. ՟Լ՟Ա. 20. յն. գործ յայծենեաց։)


Մածուցանեմ, ուցի

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծեցին զգլուխն, եւ կայծակախառն հրով մածուցին։ Կայծակամբք հրոյ մածուցին. (Հ. հոկտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Մաղձընկալ

s.

choledochus.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնն մաքրի ի ձեռն փայծաղանն՝ զմրուրն քարշելով յինքն. իսկ մաղձընկալ ամանոյն՝ զդաժանն մնացեալ ի հիւթսն կերակրոյն. (Նիւս. բն.։)


Մայր, մօր, մարբ, մարք, մարց

s. fig.

mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.

· Calfa

NBHL (1)

Զճրագսն զգուշութեամբ իմն ի մայր դարձուցանեն, թէ գուցէ կայծ ինչ մնացեալ զտունն այրեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Մայր, ից, իւք

s. adj.

cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.

· Calfa

NBHL (1)

Զճրագսն զգուշութեամբ իմն ի մայր դարձուցանեն, թէ գուցէ կայծ ինչ մնացեալ զտունն այրեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Մանեմ, եցի

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայք մանէին իմաստութեամբ զմազ այծեացն։ Ի կարմրոյ կամ ի բեհեզոյ մանելոյ։ Կինն իմ մտնէր, եւ գործէր ձեռօք իրովք. (Ել. ՟Լ՟Ե. 26։ ՟Լ՟Ը. 18. 23. եւ այլն. եւ ՟Ի՟Զ. 1։ ՟Ի՟Է. 9. եւ այլն։ Տոբ. ՟Բ. 19։)


Հոսական, ի, աց

cf. Հոսանուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ըզջուրս այս որ առ մեզ՝ է հոսական։ Այլեւ զպայծառ լուսոյն աղբիւր միշտ հոսական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Հոսեմ, եցի

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսեալ լինի եւ սաստիկ լուսոյ պայծառութիւն յերկնից ի յերկիր. (Իգն.։)


Հռչակագեղ

adj.

very beautiful, handsome, fair, fine.

· Calfa

NBHL (1)

Հռիփսիմէ հռչակագեղ՝ մեծապայծառ վայելչութեամբ. (Տաղ.։)


Հրաբուղխ

adj. s.

ignivomous, fire-breathing;
burst of flame, eruption, volcano.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբուղխ եւ կայծակնատարած ցոլացմամբ կիզանօղ լեզուացն. (Նար. յովէդ.։)


Հրագոյն

adj.

flame-coloured, red, red as fire.

· Calfa

NBHL (1)

Կարկեհանն կայծ կոչի, որ է հրագոյն. (Նչ. եզեկ.։)


Հրալից

adj.

full of fire, ardent, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Եռանդնակայծակ հրալից արիւնոտ. (Թէոդոր. խչ.։)


Հրահան, ի

s.

steel (for striking fire).

· Calfa

NBHL (1)

Հրահանս ի միջի դնիցէ, որով հրդեհել կամիցի ... հրահանքն առանց բղխելոյ կայծականցն անհնարին է կիզել զփուշն։ Ոչ խոստովանութիւնն առանց գործոց բարեաց, որպէս եւ ոչ կայծոստս հրահանաց աբեթի վառել եւ գործել զյստակումն փշոյն. (Նար. խրատ.։)


Հրաշաբուսեալ

adj.

born or produced in a wonderful manner.

· Calfa

NBHL (1)

Յորովայնի կուսին կայծակ իմն անդուստ նոյնակերպ հրաշաբուսեալ. (Խոր. վրդվռ.։)


Հրաշազարդ

adj.

wonderfully ornamented or embellished with.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշազարդ գտար յերջանիկ դասս առաքելոցն։ Ի հրաշազարդ յարութեանն։ Հրաշազարդ եւ պայծառ առաքինութեամբ. (Շար.։)


Հրաշապէս

adv.

cf. Սքանչելապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛ւս հրաշապէս պայծառ շինուածով յարդարէր. (Յհ. կթ.։)


Հրաշատեսիլ

adj.

cf. Սքանչելատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ըզհրաշատ լոյսըն պայծառ եւ պարզական, արկեալ յանօթըն լուսատու արեւական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Հրաշացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Սքանչելացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչացուցանել. հիացուցանել. եւ Հրաշալի յօրինել, կացուցանել,. պայծառ զարդարել. հանդիսացուցանել.


Հրաշափայլ

adj.

very resplendent, very brilliant, most luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Գերափայլ. պայծառ փայլմամբ.


Հրաշափառապէս

adv.

wonderfully, marvelously, admirably;
miraculously;
majestically, gloriously.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշափառապէս հռչակել, կամ պայծառացուցանել, ազդել, բարեգործել. (Նար.։)


Հրաչեայ

adj.

fire-eyed.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաչեայ. սա կոչի վասն առաւել պայծառերես եւ բոցակնագոյն իմն լինելոյ. (Խոր. ՟Ա. 21։ Յհ. կթ.։)


Հրատիկք

s.

sparks;
embers;
squib;
— օդաձիգ, sky-rocket.

· Calfa

NBHL (1)

Հրատկք. կայծակունք.


Հրացայտ

adj. s.

emitting flames;
shining, sparkling, glittering;
— աչք, fire-flashing eyes;
—ք, fire-works.

· Calfa

NBHL (2)

(գրի եւ Հրացայթ) Որ ցայտէ յիւրմէ զհուր, կամ կայծակունս արձակէ. կրակ ցաթկեցնօղ.

Եկն կայծակն հրացայտ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրացան, ից, աց

adj. s.

throwing, casting or shooting fire;
gun, musket, fusil, piece, arquebuse, rifle, blunderbuss;
— բաղխիչ, գայլախազեայ, կախաղանաւոր, ասղնաւոր, կրկնահար, հողմահար, յետախցիկ, որսոյ, թռչնորսական —, percussion-gun, flint-gun, pendulum-gun, needle-gun, double-barrelled gun, air-gun, breech-loading, sporting-gun or shooting-gun, fowling or birding-gun, musket or rifle;
բաղխիւն —ի, musket-shot;
շռինդ —ի, report of a gun;
հարուած —ի, gun-shot wound;
— բարկութիւն, շանթք, thunder, thunder-bolt;
լնուլ զ—, to load a gun;
արձակել զ—, to shoot, to let off, to discharge, to fire;
չառնուլ հուր —ի, to miss fire, to flash in the pan;
—ք, hail of fire;
musketry.

· Calfa

NBHL (2)

Որք զհրացան անձրեւսն ընկալան։ Հրացան անձրեւք կայծականց տեղացին ի նոսա. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։ Եփր. պհ.։)

ՀՐԱՑԱՆ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. ՀՐԱՑԱՆ ՇԱՆԹՔ, եւ այլն. Շանթ կայծականց. կայծակ. ... κεραυνός fulmen


Հրացանութիւն, ութեան

s.

shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՑԱՆՈՒԹԻՒՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. երկնառաք կայծակունք. որ եւ ՀՐԱՑԱՆ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. կայծակ.


Հրացուցանեմ, ուցի

va.

to inflame, to set on fire, to burn;
to make red hot, to ignite.

· Calfa

NBHL (1)

Կայծակունս արծարծանէ, այսինքն հրացուցանէ. (Գէ. ես.։)


Հրընկէց

adj.

fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԸՆԿՂՑ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. կայծակ.


Հրկիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրկիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Խորտակէին եւ զնմանութիւն պայծառացեալ խաչին քրիստոսի, եւ հրկիզութեամբ բառնային ի միջոյ. (Ղեւոնդ.։)


Հիւանդութիւն, ութեան

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Չա՛ր է նախանձ. ի հիւանդութենէս յայսմանէ լի են դատաստանք դատաւորաց։ Մերժել զհիւանդութիւնս այնոցիկ, որք զտունս պայծառս շինեն։ Հիւանդութիւնս այս (կոծոյ) առաւել յաղթահարէ զկանայս. քանզի պարծանս համարին զլալիւնս եւ զաղաղակս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18. եւ 16։)


Հնարաւորեմ, եցի

va. vn. cf. Հնարաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օդ ոտիցն հնարաւորեն զձեւ կօկաց ի մորթոց այծից. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Հնարաւորիմ, եցայ

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

· Calfa

NBHL (1)

Օդ ոտիցն հնարաւորեն զձեւ կօկաց ի մորթոց այծից. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Հաւիկ

cf. Հաւուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւիկ մի պայծառ կացեալ ի յայն խաչաթեւին ... Ա՛յ գեղեցկագեղ հաւիկ, որ նստիս յայդ խաչաթեւիդ վերայ. (Տաղ ի քրիստոսատրոյ.։)


Հետեւակութիւն, ութեան

s.

triviality, vulgarity.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտէք զնախնին ամենայն թագաւորաց զնեբրովթ, որպէս գրեալ է զնմանէ, եթէ զառիւծ եւ զայծեամն ի հետեւակուց ըմբռնէր նա, եւ զամենայն էրէ եւ զգազան. (Պտմ. վր.։)


Հօտ, ից

s. fig.

flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.

· Calfa


Ձախակողմեան

adj.

left, that is on the left.

· Calfa

NBHL (1)

Ըդ դասակս այծեաց ձախակողմեան հաղորդեալք. (Փարպ.։)


Ձայնիկ

s.

a low, gentle, sweet voice.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւիկ մի պայծառ (ի խաչին) ... զձայնիկն ողորմիկ ածէր ... զձայնիկդ ընդէ՞ր ողորմիկ ածես՝ գաբրիէլեան փողոյն նման, աննըմանին ո՛վ նման՝ աննման. (Տաղ խչ. ի քրիստոսատրոյ.։)


Ձեռագէտ

s. adj.

artisan, artificer, mechanic;
artistic production;
skilful, expert.

· Calfa

NBHL (1)

Սա է, որ ձեռագիտացն եւ պայծառագոյն արուեստիցն ասացելոց գտակ. (Փիլ. բագն.։)


Ձիաբոյծ, ուծից

s.

horse-breeder.

· Calfa

NBHL (2)

Պայծառ ձիաբոյծքն, զօրավարքն, իշխանքն, գոռոզքն. (Բրս. հայեաց.։)

Եւ զի ոչ եօթն նախահարս ունին թուել ի վերագոյնսն՝ ձիաբոյծս պայծառս. (Բրս. յուդիտ.։)


Ձիոտն, ոտունք

adj.

horse-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այլ մարդիկ, որոց բարձք այծից, եւ այլս ձիոտունս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ձիւն, ձեան

s.

snow;
հատ ձեան, snow-flake;
մանր, խոշոր —, fine snow;
large flakes;
հալեալ —, thawed -;
կոյտ ձեան, snowdrift;
հիւս ձեան, snowslip;
մոյկ ձեան, snow shoe;
սպիտակ իբրեւ զ—, as white as snow, snowy white;
— գայ, իջանէ, it snows;
—ն դիզանի, the — gathers;
— բազում եկն, it had snowed very hard, there had been a heavy fall of -;
ձեան գնտակս արձակել, ձգել, to snow-ball.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեան պայծառութիւն։ Ձեան կերպարան։ Ի մուտս ձեանն. (Նար.։)


Ձիւնաջուր

adj. s.

pure as snow;
snow-water.

· Calfa

NBHL (1)

Ձուր ձեան, կամ պայծառ իբրեւ զձիւն.


Մրտիտակ

s. bot. agaric.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛ռ չար հոտ (կամ ձարխոտ), եղին եղջիւրն, եւ րտիտակի տակն, եւ այծու կճղակն. եթէ ծխէ ոք, փախչին ի նմանէ օձերն, ամենայն ժժմանք։ Ա՛ռ աֆիոն, եւ մրտիտակ, եւ աղա՛ մանր. (Վստկ. ՟Ճ՟Ժ՟Գ։)


Մօրուեղ, աց

adj.

bearded, long-bearded or thick-bearded.

· Calfa

NBHL (1)

Մակավազեանն հրաշունչ մօրուեղ յոքնայածուկ իդովրացի տովար (այսինքն այծեղջիւր). (Մագ. ՟Խ՟Թ։)