if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.
· Calfa
Այլ զխստասրտութի՛ւնն կամիմ ասել, թէ՝ եւ զամբարհաւաճութիւն. իբր արդեօք, այսինքն արդարեւ. մանաւանդ թէ։
full of enmity;
injurious
· Calfa
Ի խորհուրդս ամբարհաւաճութեան՝ կշտամբութիւն թշնամանալից. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 7։)
heel;
back, hind part;
ընդ — դառնալ, դարձ ընդ — առնել, to fall or go retreat back, to recede, to go backwards, to retreat;
յետս ընդ — դառնալ, to turn back, to retrace one's steps;
cf. Կորանամ.
· Calfa
Իսկ եւ իսկ ապա ի կրուկն (այսինքն զկնի) ամբարհաւաճ բարբառոյն՝ յորդունս զեռեալ. (եւ այլն. Ոսկ. գծ.։)
high value, elevated price;
excellence, pre-eminence, rarity;
nobleness.
· Calfa
eager for honours, greedy of glory, ambitious, desirous of praise or distinction;
vain-glorious, vain;
generous, bounteous, obliging, officious.
· Calfa
φιλότιμος honoris cupidus, honorum studiosus, ambitiosus. եւ բայիւ φιλοτιμοῦμαι . Որ սիրէ զպատիւ կամ զպատուիլն յայլոց. փառասէր. ամբարհաւաճ.
to defend, to sustain, to plead, to excuse, to justify;
— զանձն, to defend, justify or excuse oneself.
· Calfa
Բարիոք ջատագովեցեր ի ձեռն ճոռոմաբան ամբարհաւաճութեանդ քո. (Ճ. ՟Բ.։)
to render haughty, hard, inhuman, crabbed.
· Calfa
Հպարտացուցանել. փքացուցանել. անմտացուցանել ամբարհաւաճութեամբ.
greedy of glory, fond of vain glory, full of vanity, ambitious.
· Calfa
κενόδοξος inanis glorie cupidus τετυφώμενος elatus. Որ խնդրէ զփառս սնոտիս. սնապարծ. զրափառ. փառասէր. ամբարհաւաճ.
cf. Սնափառիմ.
· Calfa
ՍՆԱՓԱՌԵՄ ՍՆԱՓԱՌԻՄ. Սնապարծիլ. ամբարհաւաճել. բարձրամտիլ. սիրել զսնոտի փառս.
to render worse, to cause to degenerate, to debase, to corrupt, to deteriorate, to alter;
to weaken, to abase, to undo, to defeat, to rout;
to insult, to defame, to dishonour;
to despise.
· Calfa
Խոնարհեցոյց վատթարեաց զամբարհաւաճս։ Նա մեծարեաց, եւ դու վատթարես։ Սուզանել եւ վատթարել զանձինս արհամարհելով (առ ամօթոյ)։ Ոչ թշնամանեցից, այլ յանդիմանեցից. ոչ սպառնացայց, այլ վատթարեցից։ Տակաւին եւս զնոսա ողոքէին, եւ ոչ բանիւք վատթարելով վարէին. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Առ որս. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)
to live in effeminaoy, to plunge into voluptuousness and debauchery, to revel, to feast, to be immodest, dissolute, debauched.
· Calfa
Առանց խոհեմութեան սովորեցուցանելով զծառայս խենեշանալ ամբարհաւաճութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
imperious, haughty, insolent, proud, arrogant, boastful, supercilious, braggart;
haughtiness, pride, arrogance;
—, խրոխտաբար, haughtily, proudly, in a bold manner.
· Calfa
γαῦρος superbus, ferox ἁλαζών arrogans. Յանձնապաստան. սէգ եւ սոնք, գոռ, գոռոզ. մեծաբան. յոխորտ. ամբարտաւան. ամբարհաւաճ. յանդուգն, եւ յանդգնական. ահարկու. համարձակ. անարգել. անվեհեր. վստահ. պանծաձօղ, եւ պանծալն. աթըփ թութուճու, հիւճիւմլիւ, ֆօրթաճը, մաղրուր, քիւսթախ, խօտպին, սէրպէսթ, էօրֆլիւ, ճիւրաէթլի.
Լցեալ խրոխտս ամբարհաւաճութեամբ ի բանսն. (Պիտ.։)
Ձիոյն խրոխտն եղեւ ամբարհաւաճութեան (մարդկան) սկիզբն։ Խրոխտն ի բարուց՝ ի բաց խլէ հանէ յախտից. (Նիւս. կազմ։)
seeking for glory, ambitious, vainglorious.
· Calfa
Դժուարին է փախչել ի նորափառախնդիր հպարտութենէ անտի։ Գազանին պողովատիկ զէն է փառախնդիր ամբարհաւաճութիւն։ Ի փառախնդիր կամաց անտի. (Եւագր.։)
to hiss;
cf. Փքանամ.
· Calfa
Փքացեալ իբրեւ զտիկ։ Մի՛ բարձրասցի փքացեալ յամբարհաւաճութենէ։ Ոչինչ արարին, եւ փքացեալ՝ մեծամեծս խորհին. (Մագ. ՟Ի՟Զ։ Փիլ. բագն.։ Իգն.։)
to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.
· Calfa
Փքացեալ իբրեւ զտիկ։ Մի՛ բարձրասցի փքացեալ յամբարհաւաճութենէ։ Ոչինչ արարին, եւ փքացեալ՝ մեծամեծս խորհին. (Մագ. ՟Ի՟Զ։ Փիլ. բագն.։ Իգն.։)
cf. Փքացումն.
· Calfa
Զխրոխտանս զսնոտի փքանաց ի բա՛ց ընկեսցես զամբարհաւաճութիւնդ. (Փիլ. լին.։)
swelling, inflation;
puffiness, wind, pride, vanity.
· Calfa
Զխրոխտանս զսնոտի փքանաց ի բա՛ց ընկեսցես զամբարհաւաճութիւնդ. (Փիլ. լին.։)
to bloat, to swell, to inflate;
to puff up, to swell, to elate.
· Calfa
Որ ամբարհաւաճութեամբ զինքն փքացուցանէ, զնուաստամտութիւնն ի բաց մերժէ. (Նիւս. երգ.։)
usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.
· Calfa
, ի-ա հլ. «պալատական յատուկ պաշտօնեայ՝ որ արքունիք կանչուած անձե-րին առաջնորդում էր թագաւորի առաջ. 2 թագաւորի կամ իշխանի առաջից գնացող պաշտօնաւոր՝ որ նրա գալուստն է յալտա-րարում և ճանապարհ բաց անում» Գծ. ժզ. 35, 38. Ոսկ. ես. 439 (Առաջի իշխանաց յոր-ժամ սպասաւորն երթայցէ, կարապետք և նուիրակք և քարոզք մեծաձայն առաջի կար-դայցեն). Վեցօր. 86 (Աստի անտի նուիրակք հպարտացեալք ամբարհաւաճեալք ստիպեն ճեպեն, զխառնաղանճ ամբոխն ի բաց պար-զեն). Եփր. բ. 284. Լաբուբ. 30. Բուզ. 221. Գիրք թղ. 90. Փարպ. Եղիշ. ը. էջ 156 (Չե-կաց ուրուք նոցա նուիրակ առ դուրս և ոչ կոչեցան պատուականք յարանց ի տաճարս նոցա). Մամիկ. էջ 25 (Վահան կոչեաց ըզ-նուիրակն և ասէ. Ե՛րթ կոչեա՛ զայս անուն իշխան). Անկ. գիրք նոր կտ. 58 (նոյնը մի քիչ ցած կոչւում է հրաւիրակ). «նոյն պաշ-տօնը կատարող եկեղեցական՝ կաթուղիկոսի մօտ» Օրբել. (Կաթողիկոսն Անանիա կոչէր նուիրակօք զՅակոբ և զՍահակ. Յուղարկէ նուիրակ... զՍտեփաննոս վարդապետ... հրա-ւիրական նամակօք) հրտր. Էմինի, էջ 201 և 321. «պտղի և եկեղեցական տուրքերը հա-ւաքելու համար կաթուղիկոսի կողմից ուրիշ երկիր կամ քաղաք ուղարկուած կրօնաւոր» (նոր բառ). որից նուիրակապետ Բուզ. 128 Պիոն 389. Յայսմ. Ճառընտ. (սխալ գրչու-թեամբ նուիրապետ Ուռհ. Ճառընտ. նուիրա-պետական Դիոն. երկն.)։