to leap, to recoil, to start with fear;
to be aroused, frightened, dismayed;
to shy, to be testive;
to be disturbed, disconcerted;
to get angry.
ԸՆԴՈՍՏԻՄ ԸՆԴՈՍՏՆՈՒՄ ԸՆԴՈՍՏՉԻՄ. ἁναπηδάω resilio διανίστημι adsurgo in altum, salto Ի վեր ոստնուլ. ի վեր վազել, ցնցմամբ յոտս յառնել. յանկարծ զարթնուլ ի քնոյ. խրտչել. յահի լինել. ապշիլ, այլայլիլ. տեղէն վեր ցաթկել, տակն ու վրայ ըլլալ.
Զի մի՛ յանկարծակի ընդոստիցին՝ (կամ ընդոստիցեն) կա՛մ ճչելով կամ կոծելով. (Մամբր.։)
Ոչ արդեօք ընդոստիցէք ի գեղեցկութենէ մտացն (գրոյն). (Փիլ. լին.։)
Զի մի՛ ընդոստչիցին հրէայքն։ Բայց նոքա եւ ոչ ինչ այնու ընդոստեան, այլ տակաւին իբրեւ ընդ մարդոյ խօսէին. (Ոսկ. գղ. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 24։)
Ոչ ընդոստեայ ի թմբրութեանց լքմանէ մտացս. (Նար. ՟Ե։)
Ո՛չ ի կարծ ընդոստուցեալ, եւ ո՛չ ի լուր զարթուցեալ. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ընդոստուցեալք իմն վասն մահուան սրբոցն. (Յհ. կթ.։)
Յերկիւղէ տերանց իբրեւ սուր խթանով հարեալ՝ ընդոստչի. ի վեր վազէ։ Ու՛ր ուրեմն ի խոր ընկղմութենէն ի վեր ընդոստիցէ. (Անյաղթ հց. իմ.)
cf. Ընդոստնում.
Յերկիւղէ տերանց իբրեւ սուր խթանով հարեալ՝ ընդոստչի. ի վեր վազէ։ Ու՛ր ուրեմն ի խոր ընկղմութենէն ի վեր ընդոստիցէ. (Անյաղթ հց. իմ.)
to trample under foot;
to despise;
to dishearten, to humble, to subdue, to drive out, to push.
καταπατέω conculco Ընդ ոտիւք կոխան առնել, նուաճել. եւ Առ ոտն հարկանել. արհամարհել. ոտից տակ առնել.
Զամենայն սրացեալ ընդոտնես։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ։ Ընդոտնեցաւ թշնամիք եկեղեցւոյ։ Ընկրկեցին ընդոտնեցին զլեռնակարկառ մոլութիւն։ Վեհն ի տկարէն ընդոտնի. (Նար.։)
to twist or break the neck;
to tame, to bridle.
Ընդուլնէ եւ հերքէ։ Եւ արջք բաժանեալք՝ ընդուլնեն, եւ զմիջոյ բուռն հարեալ՝ ուժգնապէս զարկուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)
receiving, welcoming;
capable, susceptible;
acceptable, agreeable.
Փրկիչ ընդունակ մեղաւորաց. (Շար.։)
Զի ընդունակ լինիցիմ օտարաց անցաւորաց. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
Ընդունա՛կ լեր աղօթից եւ մաղթանաց մեղուցեալ քոց ծառայիցս. (Գանձ.։)
Մտաց եւ մակացութեան ընդունակ, որպէս մարդ. (Կիւրղ. գանձ.։ Սահմ. ՟Ա։)
Ընդունակ չարչարանաց եւ մահու. (Աթ. ՟Դ։)
Ընդունակ լինել շնորհաց մարգարէութեան։ Ընդունակ առնէ կենդանարար բանին. (Յճխ. ՟Ե։)
Լուսոյ, կամ շնորհաց, կամ բարձրագոյն բարեաց, կամ շնորհաձիր էին եւ հոգւոյ նորա ընդունակ։ Որդւոյն պատրաստեալ զքեզ ընդունակ. (Նար.։)
Լսելիս ընդունակս հնչմանցն. (Դիոն.։)
Ո՛չ է կեանք, այլ կենաց ընդունակ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ներհական խաւարի է լոյս. յայտ է թէ (եւ) ընդունակք լուսոյ իմաստութեան՝ ընդունակաց տգիտութեան խաւարի. (Սարկ. քհ.։)
Ի ձեռն սոցա ընդունակ եւ հաճոյական մաղթանաց հայցմա աղօթից. ա՛յլ ձ. ընդունական. (Նար. առաք.։)
Ոչ զայն ցուցանեմք, թէ յականջսն ազդեցաւ ձայնն, այլ՝ թէ կամացն ընդունակ եղեւ. (Խոսր.։)
Ի յայդմանէ զքեզ ի վա՛յր արկ, ի հրեշտակաց լե՛ր ընդունակ. (Յս. որդի.։)
acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.
μετοχή participatio τὸ ἁντιληπτικόν perceptio Ընդունակ կամ ընդունականն գոլ. ընդունելութիւն. ընդունելն. մասնակցութիւն.
Տաճարացո՛ յընդունակութիւն մարմնոյ եւ արեան միածնի քո. (Պտրգ.։)
Զի արժանի լիցի շնորհաց քոց ընդունակութեան. (Մաշտ.։)
Յընդունակութիւն արգասեաց հոգեւոր սերմանդ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
vain, void, useless;
empty;
indolent, idle;
in vain, uselessly, empty;
— առնել զակնկալութիւն, to deceive, to disappoint, to frustrate, to destroy the illusions of;
ամենայն ինչ — է, all is vanity.
Զի ո՛չ եթէ բան ինչ ընդունայն իցէ ձեզ. (Օր. ՟Լ՟Բ։)
Մի՛ ընդունայն զշնորհսն Աստուծոյ ընդունել ձեզ։ Ոչ ընդունայն ինչ ընթացայ, եւ ոչ ընդունայն վաստակեցի. (՟Բ. Կոր. ՟Զ. 1։ Փիլիպ. ՟Բ. 16։)
Ո՛չ ընդունայն ինչ գրեցի. (Նար.։)
Ո՛չ ընդունայն՝ սուրհանդակ ամենայնի եղէ, ո՛չ ընդունայն թեւօք կիտոսին թեւացայ. (Փիլ. յովն.։)
romancing, prattling, chattering, prating;
chatterer, idle talker
Թողցուք ի բաց զընդունայնաբանս, եւ յաստուածաբան քարոզսն ընթասցուք. (Ճ. ՟Ժ.։)
prate, prattle, chitchat, nonsense, chattering
Ի ձեռն քոյինդ իմաստութեան ուսեալ եղբարց՝ ըստգտցեն զընդունայնաբանութիւնս նոցա. (Աթ. ՟Է։)
Զընդունայնաբանութիւնս ի բաց վարէր. (Սկեւռ. լմբ.։)
to be vain or empty;
to vanish, to pass away, to come to nothing;
to seek vanities.
Մեղայ յոյժ ... վասն զի ընդունայնացայ յոյժ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 8։ (ռմկ. պօշ գտնուիլ) Տե՛ս եւ ՍՆՈՏԻԼ։)
Ասաց, եւ ոչ ընդունայնացան բանք բերանոյ նորա. (Յուդթ. ՟Զ. 4։)
vain, proud, vain-glorious.
Ստգտանիցեն իբրեւ թեթեւ ոք եւ ընդունայնապարծ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
Ընդունայնապարծ բռնութիւն ըմբշաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
cf. Զրաջան.
Մի՛ մեզ դնիցէք, եթէ ընդունայնաջան լինել չկամիցիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
vanity, frivolity, futility;
nothing.
Ընդունայնութեան արարածքն հնազանդեցան. (Հռ. ՟Ը. 20։)
Զընդունայնութեանն կարծեաց։ Ի բերմանէ ընդունայնութեան։ Իբր զապաժաման ընդունայնութիւնք։ Շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ընդունայնութեան գնացիւք ունայնացուցի. (Նար.։)
vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.
Նոցա մեհեանքն՝ կռոցն ընդունարանք շինեալք լինէին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Եօթնարփին շնորհաց հոգւոյն ընդունարան գոլ. (Շար.։)
Յոսկիակիր կորբան՝ տապանակին ընդունարան։ Ընդունարան մտաց, կամ խելագարութեան։ Ընդունարան Աստուծոյ Բանին, կամ երկնից արքային, կամ կամաց անբաւին. (Նար.։)
Որ հաներ ջուր ի վիմէն, արա՛ զսիրտ իմ ընդունարան արտասուաց. (Անան. զղջ.։)
acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.
Զընդունելիս ձեր զոհեսջիք։ յողջակէզ ընդունելի առ ի ձէնջ։ Զի ոչ լինիցի ընդունելի առ ի ձէնջ։ Կշիռ արդար ընդունելի է նմա։ Օր ընդունելի։ Ընդունելի պատարագ։ Ամ տեառն ընդունելի։ Ժամանակ ընդունելի։ Ընդունելիք նորա իբրեւ զամպ անագան.եւ այլն։
Շնչոյ զգալի, եւ լսելեաց ընդունելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
who receives, receiver, acceptor;
recipient.
Որ ընդունիչդ ես պատարագաց. (Յհ. կթ.։)
Որ աղօթիցն է վարդապետ, եւ ընդունիչ. (Խոսր.։)
Ետուն մեզ զգեղմն ընդունիչ զցօղն երկնային. (Շար.։)
Ընդունչին պատարագաց, եւ մատուցչին։ Ի մէջ ամուլ որովայնին ընդունչին նորա. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ.։)
Առաքեսցեն (զջուրս գետոց) յայլ ընդունիչ երակս։ Բանն հոսելով զօրէն աղբեր ի լսելիս այնոցիկ, որք պատահեսցեն անդ իբրեւ զընդունիչս ոմանս. (Փիլ. լին.։)
griming, grimacing, mimicking;
grumbling.
Որ ինչ լինի ընդ ունչս արկանելով, շարժմամբ ընչաց միմոսաբար, կամ կախարդական մրմնջանօք. քիթուպոչ ընելով եղածը.
Յորդորէին ուսանել զուսմունս ծաղրելի շնչմանց, եւ ընդունչսարկու քըրթընջմանց խօսսն՝ որպէս զօձակոչսն եւ զորովայնախօսս. (Փարպ.։)
cf. Ընտուստ.
Իսկ յորժամ ընդուստ մատուցանեն քահանայքն, ոչ հրամայէ ուտել. (Մեկն. ղեւտ.։)
to abandon, to despise;
to compel to walk;
to vex, to harass.
Մի՛ ընդպահկեսցես զդեդեւեալն. (Նար. ՟Ձ՟Է.) որպէս թէ ընդբախել, սանձակոծելով շարժել զտկարն ի վտանգ կործանման։
quackery, idle talk.
Զընդվայրաբանութիւնս մեր դադարեցուսցո՛ւք. (Մանդ. ՟Ժ՟Գ։)
Ընդվայրաբանութիւն, անժամ ծաղր. (Վրք. հց. ՟Բ։)
seeking vain and foolish things;
inquisitive.
Միշտ աներեւոյթ ինչ իրաց ցանկայ գիտակ լինել բնութիւն մարդկան. զի քննօղ իմն է եւ ընդվայրախոյզ. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ընդունայնաբան;
magician, enchanter.
Գետնակոչացն արուեստ եւ ընդվայրախօսացն՝ որք յորովայնէ բարբառիցին. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ընդունայնաբանութիւն.
Սովորութիւն է դիւաց ճըռղել՝ զհաւու ձայնս արձակել, զոր եօթանասունքն ընդվայրախօսութիւն թարգմանեցին. (Ոսկ. ես.։)
abject, vile, despicable, useless, vain.
Առեալ զմարգարէ սուրբ անունն՝ կարդալ սուտ եւ ընդվայրահար քրմանցն. (Ագաթ.։)
vagabond;
prating, chattering.
Խոյս տալով յընդվայրայածն եւ փախուցեալ յերկայնագոյն բանից. (Պիտ.։)
Լռեալ դադարեսցեն ընդվայրայած եւ անամօթ բերանք նոցա. (Բուզ.։)
shameless, lewd;
— պչրանք, coaxing, dalliance, coyness, affectation, coquetry.
Զհետ եղեալլկտի երգոց, եւ ընդվայրայօն պչրանաց։ (Սարգ.՟ա. պ. ՟Է։)
savage.
Ծառք, կէսքն անգործք եւ ընդվայրասնունդք առապարինք. (Վեցօր. ՟Ե։)
to be dragged along the ground, to be fastened to the ground.
Կերակրոյ խոզիցն բաղձացաք, ընդվայրաքարշեցաք, աղտեղացաք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Զառ ի մեղաց ապականեալ (զոգի) եւ զընդվայրաքարշեալն ապաշխարութեամբն վերստին նորագործէ. (Բրս. ապաշխ.։)
curious, that seeks after useless things.
περίεργος curiosus եւ supervacaneus. ընդ բայի, πολυπραγμονέω ardelionem ago Ընդ վայր կամ վայրապար իրաց քննօղ. սնոտիախնդիր. աւելախնդիր. հետաքրքիր. եւ Հետաքրքրական. աւելորդ.
Որ բանիւ է աւելորդ, եւ ընդվայրաքնին։ Փախիցուք ի քոց ընդվայրաքնին ընդդիմութեանցդ. (Առ որս. ՟Ա. ՟Գ։)
Այսպիսի հաւաստի ցուցումն ունելով՝ ընդվայրաքնին լինել յոյժ անմտութիւն է. (Պրպմ. ՟Լ։)
haughtiness, pride.
Ամբարհաւաճութիւն եւ ընդվզանքն՝ ի վերայ դիմաց երեւեալ լինին. (Փիլ. լին.։)
to twist, to wring the neck.
Սա զերկուց ցլուց վայրենեաց միով ձեռամբ կալեալ զեղջերէն՝ թափեաց, հանդերձ ընդվզեալ ջախջախմամբ. (Խոր. ՟Բ. 76։)
Յաղագս այսպիսի մախանաց նենգութեան՝ ընդվզեալ մեռուցանէր զնա. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)
to copy, to take a copy, to transcribe.
Որք մտաւորաբար ընթեռնոյք զվարս սրբոյն, եւ կամ ընդօրինակէք գրչութեամբ. (Գր. վկ. յիշ. վարուց ոսկ.։)
to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.
Յարձակմանէ քառաձիոցն ընթադրեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Այլ շիջուցին զջահըն վառեալ (զԳրիգորիս), ի շամշական ձի ընթադրեալ. այսինքն կապեալ յետուստ կողմանէ ձիոյն. (Շ. վիպ.։)
Կոխեսցէ զնա ընթադրելով ընդ ոտիւք իւրովք. (Տօնակ.։)
Աստուածեան զօրութեամբդ ընթադրեալ առ հասարակ կործանեցան (բագինք). (Անան. եկեղ։)
Պարտեալ յետս ընթադրէր։ Զչարախօս թշնամին ամօթով ըըթադրէ։ Զգետս սատանայական խորհրդոցն յաղթահարեալ ընթադրեաց։ Զխնդրողսն պատուոյ յետ ընթադրէ (կամ ենթադրէ), եւ զարհամարհողսն յառաջ ձգէ։ Հեռի՛ ընթադրեա՛ց յինէն բա՛րկութիւն. (Լմբ. պտր.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ.։ առկ։)
Ի կոյտս աղբեւաց զքեզ անխտիր ընթադրեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ։)
Ընթադրեալք եղեն ի բանակս անմահիցն. (Ճ. ՟Ա.։)
trampling upon;
subjection;
project, purpose, design;
սպանանել ձիախրոխտ ընթադրութեամբ, to ride over and trample to death.
Զլքումն լաւացն, զընթադրութիւնս անկարծիցն (կամ անկածիցն). (Նար. ՟Խ՟Ե։)
that runs, that walks;
current;
— ճանապարհ, practicable, passable.
legible, readable;
reader, lecturer.
Այսինքն Ընթերցօղ։ (Կոչ. ՟Դ.) ուր ըստ ձ. ընթեռնլեացն. իսկ հին տպ. ընթերցողացն։
Զոր միանգամ յեկեղեցիս ոչ ընթեռնլի են (յն. ոչ ընթերցեալ լինին), զայն եւ առանձինն մի՛ ընթեռնուցուս։
cf. Առընթեր.
Թրասկիաս լինի ասացեալ (հողմն), որ ընթեր է Արգեստեսի. (Արիստ. աշխ.։)
Մեք, նիւթոյ իրիք ընթեր գոլով, ի ձեռն շարժման ձեռաց կատարեմք ինչ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Կայր մեծ քահանայն բեհեզազդեաց՝ աւազանին ընթեր, որ ի դրախտէն բղխէր. (Տաղ.։)
adjacent, adjoining;
assisting, present.
Ընթերակայ թշնամի։ Այս է իմաստնոյն ահարկութիւն, զի լռութեամբն պատկառեցուցանէ զընթերակայսն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. իմ.։)
Ոչ եհան զիս վաղվաղակի առ ի ընթերակայ կենացս. (Իսիւք.։)
Իբր ընթերակայ եւ խորհրդակից. (Լծ. կոչ.։)
Զո՞ր կանայս՝ ընթերակայս քահանայիցն ասիցէ։ Ընթերակայս զայնոսիկ ասէ, որ առաջի քահանային ննջէին, որպէս այժմ ի մատրունս, վասն ցաւոց ինչ կամ վասն ախտից. (Կիւրղ. թագ.։)
Ո՛չ հիւղ ինչ, որ է նիւթ, էր ընթերակաց Աստուծոյ։ Ի նիւթոյ ընթերակացէ. (Եզնիկ.։)
Ո՞վ ոք խիթայ ... ընթերակաց կենաց՝ մահանալ. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)
Ընթերակաց Աստուծոյ. (Ճ. ՟Գ.։)
who gives a supper.
Որ տայ այլոց ընթրիս. կոչնատէր. տանուտէր.
Յերկնաւոր ընթրիսն փութասցո՛ւք ժամանել յընթրատուն Քրիստոս. (Փարպ.։)
supper-time.
Մինչեւ ցերեկս (կամ ցընդերեկո) ջանացաւ փրկել զնա.
Մինչեւ ցընթրեկերս։
to sup, to take the evening's repast.
պատրաստեա՛ զի՛նչ ընթրելոց իցեմ. (Ղկ. ՟Ժ՟Է. 8։)
Ի Բեթանիա յընթրելն իւրում մի ի բազմականացն էր Ղազարոս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
Արժանի արասցես զիս այսօր ընթրել առ քեզ. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ընձախոտ.
ԸՆԾԱԽՈՏ կամ ԸՆՁԱԽՈՏ. cf. ԱՆՁԽՈՏ. Ըստ ոմանց է եւ Ակոնիտոն՝ խոտ թունաւոր. ἁκόνιτων aconitum, pardalianchis ռմկ. ընծու կամ ունծի խոտ .... (Բժշկարան.)
that carries presents or offerings;
— լինել, cf. Ընծայաբերեմ.
Պատարագաբեր. որ բերէ եւ մատուցանէ ընծայս, որպէս սպասաւոր կամ հպատակ.
Առեալ զգանձսն՝ հրամայեաց սպանանել զընծայաբերսն. (Արծր. ՟Բ. 3։)
Յընծայաբերացն ոմն, զորս ընտանիս կոչէ թագաւորն. իմա՛ նիզակակիր թիկնապահ. եւ այս վասն հոմաձայնութեան յն. բառիցս, տօ՛րօն, ընծայ. եւ տօ՛ռի, նիզակ։
ԸՆԾԱՅԱԲԵՐ ԼԻՆԵԼ. Ընծայս մատուցանել. ընծայել.
Ընձայաբեր բագնեացն եղեալ. (Շ. վիպ.։)
Իրաւացի է իւրաքանչիւր ումեք ընծայաբեր յանձնէ լինել գերազարդս տօնի. (Ճ. ՟Ժ.։)
Լինի եւ հյց. խնդրով, որպէս Ընծայաբերել, կամ իբրու ընծայ մատուցանել իրս ինչ.
Վասն ընծայաբեր լինելոյ նոցա զհաց պատարագին. (Լմբ. պտրգ.։)
to carry presents, to offer, to make a present.
եւ չ. δωροφορέω donum affero cf. ԸՆԾԱՅԱԲԵՐ ԼԻՆԵԼ) որպէս Մատուցանել զընծայս, եւ որպէս՝ ընծայ մատուցանել զիրս ինչ.
Ընծայաբերեմք քեզ ի մերմէ նուաստաջան արուեստից. (Թէոդոր. կուս.։)
Ընդ մոգսն ընծայաբերեսցուք։ Ի քո հրաշափառ ծննդեան ընծայաբերեցից. (Զքր. կթ.։)
Պարտ էր՝ ծնիցելոյն ի կուսէն ընծայաբերել զանձինս իւրեանց. (Ճ. ՟Ա.։)
Ընծայաբերել զանմարմնոցն զօրհնաբանութիւն. (Գանձ.։)
Նախ դու ընծայաբերեցի՛ր Քրիստոսի. (Յհ. կթ.։)
Ոչ եւս մահկանացու մարմնով, եւ ոչ ի մարդկանէ, այլ ի հրեշտակաց ընծայաբերիլ (յն. սպասահարկիլ) անապական մարմնով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)
Ի սերովբէից ընծայաբերեալ (յն. սպասաւորեալ) եւ փառաբանեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
offer, offering;
offertory.
δωροφορία munerum oblatio Բերումն եւ մատուցումն ընծայից. նուէրք եւ սպասք.
Մոգուցն ընծայաբերութիւնք, կամ ընծայաբերութիւն. (Շ. թղթ.։ Իգն.։)
Փրկանք է պատարագս, եւ ի նոցանէ պահանջէ իւր զընծայաբերութիւնն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ոչ առանց ընծայաբերութեան եւ պատարագաց ի նմանէ մնացեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
Մեծացի՛ր Երուսաղէմ, ոչ բազում ընծայաբերութեամբ եկեալ, այլ ի վերայ յաւանակի փառօք երեւեալ. (Գանձ. (գուցէ որպէս սպասահարկութեամբ)։)
to be presented, given.
ՅԱստուածեղէն գրոց նմա վարդապետութիւն ընծայանայր. (Եզնիկ.։)
cf. Ընծայաբեր.
Տարօղ ընծայից. ընծայաբեր. ընծայ տանօղ կամ տանելով.
Ինքն անցանէ ի Պարսս՝ ընծայատար Դարեհի. (Խոր. ՟Բ. 45։)
ԸՆԾԱՅԱՏԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԸՆԾԱՅԱՏԱՐԵԼ. Ընծայս տանել մատուցանել. ընծայաբերել.
Զի ամենեքին օժտաբեր ընծայատար լիցին մեծի հարսանեացն. (Ագաթ.։)
place of offering, altar
Սեղան ընծայից. մատուցարան. որպէս խորան պատարագի, եւ որպէս փոքրիկ սեղան առընթեր ի պէտս պատրաստութեան.
Ի ժամէս յայսմանէ սրբեցաւ ընծայարանս այս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
Զտէրունի մարմնոյն զոհարանն ... եւ զընծայարան՝ սեղան Տէրունի հացին. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Ընծայաբեր.
Ընծայաբեր. որ ունի ընծայ մատուցանելի.
Ի լանջս առեալ մատուցանէ զպատարագն. քանզի այն առանձին կերպարանք են ընծայաւորացն. (Սեբեր. ՟Գ։)
Մատուցանեն ընծայս իշխանացն, յորոց ընկալեալ մասն ինչ նախարարացն՝ ըստ կամի պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոցն՝ ըստ առաւելապէս բաւականի ընծայաւորացն. (Փարպ.։)
to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.
ԸՆԾԱՅԵՄ կամ ԸՆՁԱՅԵՄ. προσφέρω, καρπόω offero Ընծայ մատուցանել. ընձեռել ընձեռայս, այսինքն ի ձեռանէ տալ տուրս եւ նուէրս. նուիրել. պատարագել. եւ Պտղաբեր լինել Աստուծոյ. տալ երախայրիս.
Ոչ ընծայեցի ի նոցանէ պղծոյն. (Օր. ՟Ի՟Զ. 14։)
Ցուցանեմ, եւ ոչ ընծայեմ։ Ի սպաս պաշտաման քեզ ընծայեցից։ Ընծայեցի քումդ եկեղեցեաց զայս նուէր բարեաց՝ բանից ցանկալեաց. (Նար.։)
ԸՆԾԱՅԵԼ. προφέρομαι, ἁνάγω profero, refero παρέχω adhibeo, praesto ἕναντι եւ այլն. ante եւ այլն. Յառաջ բերել. մատուցանել. վերագրել. յանդիման առնել, կր. լինել.
Յովսէփ ընծայեցաւ առաջի փարաւոնի. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 46։)
Կատարեցեր զփափաքումն ընծայելոյ քո ի տաճարին։ Որ ընծայես զարարածս բարձրելոյ քում հօր։ Որ ընծայեսցես զմեզ ի կեանսդ յաւիտենից. (Շար.։)
Խաչի կամաւ ընծայեաց։ Աճման հասակի զնոյն ընծայեցեր։ Յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես (իբր ընձիւղել)։ Ի մարմնոյս անօրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան։ Աչաց ընծայեաց զվերստին լոյս (ետ, շնորհեաց)։ Ընծայեալ մարմնոյս զմրաշարս գիծ (գրեալ, համարեալ) եւ այլն. (Նար.։)
Յայտնագոյն ընծայի անդստին ի դատաւորացն գրոց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ընծայեալ զնոսա ոսկւով եւ արծաթով։ Զիւրաքանչիւր ի թագաւորացն ընծայեաց նմանապէս։ Ընծայեալ զնորածին արքայն. (Եպիփ. ծն.։)