Definitions containing the research վան : 1965 results

Փռնգամ, ացի

vn.

cf. Փռնչեմ.

· Calfa


Փռնչեմ, եցի

vn.

to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.

· Calfa


Քահանայապետ, աց

s.

priest, chief priest;
pontiff;
hierarchy;
—ն, հռովմայ, sovereign pontiff.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի եւ վայել էր մեզ քահանայապետ՝ սուրբ , անմեղ, անարատ։ Նայեցարո՛ւք ընդ առաքեալն եւ ընդ քահանայապետ խոստովանութեան մերոյ ընդ Յիսուս Քրիստոս։ Ունիմք այսուհետեւ քահանայապետ մեծ՝ անցեալ ընդ երկինս՝ զՅիսուս որդի Աստուծոյ.եւ այլն։


Քաղ, ից

s. bot.

he-goat, goat;
weedings;
— հանել, cf. Քաղահան առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զչար քաղն խլելով՝ բունսերմանցն մատուսցի յօդնականութիւն։ Զեկամուտ քաղն չար կամացն եւ չար խորհրդոց խլել խոստովանութեամբ. (Պիտ.։ Յճխ. ՟Զ։)


Քաղածոյ

cf. Քաղածու.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՂԱԾՈՅ կամ ՔԱՂԱԾՈՒ. Քաղեալ՝ կրկտեալ բան. ծաղկաքաղ. քաղուած. բովանդակութիւն. քաղած, քաղուածք.


Քաղաքաբերդ, ից

s.

place, fortress.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդէպ հարաւոյ քաղաքաբերդին վանի։ Էր ի սահմանս քաղաքաբերդին ռաբանայ. (Արծր. ՟Ա. 10։ Ուռհ.։)


Քաղաքային

cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաքայնոց ոչ իսպառ ի վերայ գեղջկացն ընդվզել եւ պերճանալ։ Քահանայից, վանականաց, եւ քաղաքայնոց։ Քաղաքայնոցն դիւրակ լինի մեղացն կատարումն ի ձեռն գործակցացն։ Կեան յանապատ, եւ զքաղաքայնոցն գործեն գործ. (Յհ. կթ.։ Շ. ընդհանր.։ Լմբ. սղ.։ Վրք. հց. ՟Գ։)


Քաղուածոյք, ծոյից

s.

extract, abridgment. abstract, epitome.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ յետինս ասի Քաղուած. ἑκλογή, -γαί ecloge, excerpta ἁνακεφαλαίωσις summaria repetitio, summa. Բան ծաղկաքաղ. հատուկիր հաւաքումն. բովանդակութիւն.


Քաղցրասիգ

cf. Քաղցրաշունչ.

· Calfa


Քայքայեմ, եցի

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երբէք քայքայեաց Աստուած զխոստովանութիւն ումնեք, զի մի՛ քայքայեսցին խոստովանողքն ի քայքայելոյն. (Կլիմաք.։)


Քայքայութիւն, ութեան

s.

cf. Քայքայումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զքայքայումն աւերածոյ ցրմանն առեալ տանէին։ Քայքաղումն յիշխանութենէն։ Ոգւոյ մեղկութիւն, մտաց քայքայումն։ Միութիւն խոստովանիմ, եւ ոչ քայքայումն ինչ, կամ լուծումն այսի նութեան յայն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 46։ Մանդ. ՟Ժ՟Է. Յհ. իմ. երեւ.։)


Քայքայումն, ման

s.

dissolution, destruction, division, separation;
looseness;
— մտաց, dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

Զքայքայումն աւերածոյ ցրմանն առեալ տանէին։ Քայքաղումն յիշխանութենէն։ Ոգւոյ մեղկութիւն, մտաց քայքայումն։ Միութիւն խոստովանիմ, եւ ոչ քայքայումն ինչ, կամ լուծումն այսի նութեան յայն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 46։ Մանդ. ՟Ժ՟Է. Յհ. իմ. երեւ.։)


Քան

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

· Calfa


Քանդակ, աց

s.

carving, sculpture, chiselling, chasing;
notch;
cameo;
բարձր —ակ, relief, relievo, embossment.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՎրեցին ի նմա գիր դրոշմեալ քանդակաւ՝ սրբութիւն տեառն։ Քանդակս ի նոցանէ մածուցեալս քերոբս եւ արմաւենիս։ Եւ եդ զկողիւք վանդակին գործ քանդակի նաւաց նմանութեան.եւ այլն։


Քանդակագործ, աց

s. adj.

sculpture;
chiselling;
sculptured or chased object;
sculptor, carver;
chaser;
sculptured, carved, chiselled, notched.

· Calfa

NBHL (1)

Սիւնս երկուս. եւ շրջանակս քանդակագործից սեանցն, երկուս երկուս վանդակապատս, ծածկել զերկոսին շրջանակսն քանդակագործացն՝ որ էին ի վերայ սեանցն։ Ծնօտս ուղկեանս քանդակագործ։ Եւ քանդակագործք ի վերայ նոցա. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 11։ Եզեկ. խ. 43։ ՟Խ՟Ա. 25։)


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բախտ՝ շնորհ քաջ խոստովանիմ քեզ ունել. (Նոննոս.։)


Վարուժանակ, աց

s.

male bird, cock.

· Calfa


Վարս, վարսք, ից

s. fig. ast.

hair, head of hair, locks, tresses;
foliage, leafy branches, leaves, green dress;
coma, beams;
—ք գիսաւորի, beams or tail of a comet;
—ք բերինիկեայ, Berenice's hair, coma Berenicis;
—ք առիւծու, ձիոյ, mane;
—ք գեղածփեալ, waving, flowing locks;
cf. Հիւսակ;
հողս արկանել զ—իւք, to cover the head with ashes;
cf. Հեր, cf. Մազ.

· Calfa


Վարսաւոր, աց

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

· Calfa

NBHL (2)

Ի լեռնէն աստուծոյ իջոյց զքեզ քերովբն (ըստ ոմանց, ո՛ քերովբ) վարսաւոր ի միջոյ հրեղէն վիմացն. յն. հովանաւոր։

ՎԱՐՍԱՒՈՐ. ա. որպէս Մակդիր ծառոց. δασύς densus ἁλσώδης nemorosus, sylvestris εὕσκιος, σύσκιος opacus, umbrosus συσκιάζων obumbrans. Տերեւախիտ՝ սաղարթագեղ՝ թաւուտ՝ անտառախիտ, հովանաւոր.


Վաւեր

cf. Վաւերական.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովան եղեւ, զի վաւեր եղեւ նմա փորձն քան զլուր. (Եփր. թագ.։)


Վաւերական, ի, աց

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովան եղեւ, զի վաւեր եղեւ նմա փորձն քան զլուր. (Եփր. թագ.։)


Վերաբանութիւն, ութեան

s.

analogy.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՎԵՐԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Բառ երկդիմի. որպէս յն. ἁναλογία analogia, propositio, similis ratio եւ ἑπιλογία epilogus, summa. Վերաբերութիւն բանի. համեմատութիւն. եւ Վերագոյն բան, հանճար. խորհուրդ. գիտութիւն. կամ Վերջաբանութիւն. բովանդակութիւն. լրումն.


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (2)

Զարթոյց զմիտս լսողացն, եւ վերաբեր արար ի հաւատոցն խոստովանութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)

Սաբեկայ ծառոյն վերաբերեալ խոյ յողջակէզ։ Զերեւումն հոգւոյն տօնեմք, վերաբերեալ (միանգամայն՝ կամ ի ձայն բարձր) աստուած խւստովանիմք. (Շար.։)


Վերագիր

cf. Վերնագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ զթղթոյ վերագիր ոք դրոշմէ, եւ առաջին գիրն բովանդակեալ արտայայտէ զբաղախորհուրդ թղթոյ բանիցն ի ներքս շարագրեալ. (Զքր. կթ.։)


Վերագլխաւորեմ

va.

cf. Վերագլխեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԳԼԽԱՒՈՐԵԼ ՎԵՐԱԳԼԽԵԼ. ἁνακεφαλαιόω capitulatim et summatim repeto, colligo, perficio. Վերածել ի գլուխ. գլխաւորել. բովանդակել.


Վերագլխեմ

va.

to conclude, to recapitulate, to sum up, to abridge.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԳԼԽԱՒՈՐԵԼ ՎԵՐԱԳԼԽԵԼ. ἁνακεφαλαιόω capitulatim et summatim repeto, colligo, perficio. Վերածել ի գլուխ. գլխաւորել. բովանդակել.


Վերագլխութիւն, ութեան

s.

epilogue;
conclusion.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԳԼԽՈՒԹԻՒՆՔ. ἁνακεφαλαίωσις summaria repetitio, summa. Բովանդակութիւն բանից նախաճառելոց.


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa


Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկրորդն աստ ոչ վայրապար վերադրեաց (տպ. վերագրեաց)։ Զերկուսն միայն խոստովանեցան, եւ զերրորդն ոչ վերադրեցին. (Ոսկ. յհ. ստէպ։)


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστάτης, προϊστάμενος, προεστώς , προστάτης q.d. super stans, praestans, praefectus, praepositus, magister, antistes, moderator, rector, author եւ ὐπερασπιστής protector, defensor, propugnator ἑπίσκοπος , ἕφορος inspector. Որ ի վերայ կայ անձանց կամ իրաց. ոստիկան. հոգաբարձու. գործակալ. գործավար. առաջնորդ. նախագահ. պետ. վարդապետ. դաստիարակ. պաշտպան. հովանի. տեսուչ. վերակացու.


Վերակացութիւն, ութեան

s.

superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչխարաց վերակացութիւն։ Վերակացութիւն եկեղեցւոյ սրբոյ։ Մի՛ իւրովի առնուլ զվերակացութիւն (վանական). (Նիւս. կազմ.։ Բուզ. ՟Գ. 6։ Բրս. հց.։)

ἑπιστασία, προστασία praefectura, administratio, moderatio, regimen. Ոստիկանութիւն. առաջնորդութիւն. հոգաբարձութիւն. նախագահութիւն. պետութիւն. տնտեսութիւն. եւ Հովանավորութիւն.


Վերաձայնեմ, եցի

va.

to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.

· Calfa

NBHL (1)

Վերաձայնեալս այս խոստովանութիւն։ Ընդ հոգւոյդ սրբոյ բարձրացեալ եւ վերաձայնեալ։ Փառաւորեմք վերաձայնեալ նուագօք օրհնութեան երգոց. (Նար. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Թ. ՟Հ՟Ե։)


Վերապատուեմ, եցի

va.

to revere, to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (1)

Վերապատուեմք զձեր աստուածիմաստ ուղղափառ խոստովանութիւն. (Միք. պատր. առ գր. տղ.։)


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱՐԿՈՒ ԼԻՆԵԼ. իբր Հովանի լինել.


Վերընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to accept.

· Calfa

NBHL (1)

Վերընկա՛լ ի հաճյս քեզ (զբանս իմ)։ Որպէս խունկ ողջակիզի վերընկա՛լ զպտուղ շրթանց խոստովանութեան մերոյ. (Զքր. կթ.։)


Վերնատուն, տանց

s.

highest floor or story, upper room;
guest-chamber;
high place, heathen temple;
belvedere, gallery, terrace;
երկրորդ —, the second floor;
— եկեղեցւոյ, women's gallery in churches.

· Calfa

NBHL (2)

Վերնատուն մի մեծ զարդարեալ։ Ելին ի վերնատունն, ուր վանքն իսկ էին. եւ այլն։

ՎԵՐՆԱՏՈՒՆ. Մեհեան կռոց ի բարձրավանդակս եւ յանտառս. τέμενος (որպէս զատուցեալ). lucus, delubrum.


Վերջ, ից, ոց

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

· Calfa

NBHL (1)

Կրճատեաց զվերջն քո։ Հաստատեսցէ ի գլուխ, եւ ոչ ի վերջ։ Նա եղիցի գլուխ, եւ դու եղիցես վերջ։ Զգլուխն եւ զվերջն ... այն առաջն է ... այն վերջն է։ Ի վերջէ վանաց հովուաց։ Հասէ՛ք ի վերջս նոցա. (Օր. ՟Ի՟Ե. 18։ ՟Ի՟Ը. 13. 44։ Ես. ՟Թ. 14. 15։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Է. 7։ Յես. ՟Ժ. 19։)


Վերջանահանջ լինիմ

sv.

cf. Վերջոտնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց վանիլ. (ի պարտութիւն մատնիլ.)


Վերջատանջ

adj. s.

anapaestic;
anapaest.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ եռավանկ, որոյ վերջին վանկն է երկար, իսկ առաջինքն սուղ.


Վերտառանամ, ացայ

vn.

to be resolved, to be reducible to its elements.

· Calfa


Վիմափոր

adj. s.

hollowed in the rock;
cf. Քարահատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառաքարի վիմափոր վանքն. (Վրդն.։)


Փափկաձայն

adj.

tender-voiced.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր ձայնն է փափուկ, քաղցր եւ դիւրաշրջիկ. փափկավանկ.


Փերեւեդեմ, եցի

vn.

cf. Փերեւերտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ն. իբր ձ. ՓԵՐԵՒԵԴԵՄ կամ ՓԵՐԵՒԵԹԵՄ, ՓԵՐԵՒԵՏԵՄ, ՓԵՐԵՒԵՐՏԵՄ, (ոյն ընդ պ. փէրվէտէն, փէրվերիյտէն ). ἑντρέφω, ἑνστροφάω innutrio, alo, oblecto me, luxuriose utor. Տածել. դարմանել. յարդարել զանձն. զարդարիլ. պճնիլ. սերթեւեթիլ. ճերմել սիգալով. ինքը զինքը փայփայել, հագուիլ սըգուիլ, սազէլ, տիւզէն ընել, քէսիմ իւլվան ծախել, սըլընկ պըլընկ պտըտիլ.


Փերեւերտեմ, եցի

vn.

to dress oneself with studied elegance, with affected neatness, with too great attention to effect, to be very spruce or smart;
to bridle up, to strut, to carry proudly, to walk with affected dignity.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ն. իբր ձ. ՓԵՐԵՒԵԴԵՄ կամ ՓԵՐԵՒԵԹԵՄ, ՓԵՐԵՒԵՏԵՄ, ՓԵՐԵՒԵՐՏԵՄ, (ոյն ընդ պ. փէրվէտէն, փէրվերիյտէն ). ἑντρέφω, ἑνστροφάω innutrio, alo, oblecto me, luxuriose utor. Տածել. դարմանել. յարդարել զանձն. զարդարիլ. պճնիլ. սերթեւեթիլ. ճերմել սիգալով. ինքը զինքը փայփայել, հագուիլ սըգուիլ, սազէլ, տիւզէն ընել, քէսիմ իւլվան ծախել, սըլընկ պըլընկ պտըտիլ.


Փիլիսոփայ, ից

s.

philosopher;
chorister, singer.

· Calfa

NBHL (1)

Լի էր (վանքն ստաթեւու ի սիւնիս) եւ ծովամտոյց փիլիսոփայիւք երաժշական երգոց. (Ուռպ.։)


Փիլիսոփայութիւն, ութեան

s.

philosophy.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ փիլիսոփայութիւն է այս, ոչ ծածկել զիւր դսրովանսն. (Նչ. եզեկ.։)


Փիլոն, ի

s.

cloak, mantle;
priest's mantle.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արձակէ զփիլոնն ըստ ամենայն պատճառի։ Առեալ զփիլոն իւր՝ գնաց անգ եւ ծրարեալ ի փիլոնին՝ դարձաւ ի խուց իւր։ Կառեաւ փիլոն իմ ի դուռն եկեղեցւոյն, եւ մնաց յինէն. եւ ես փախեայ մերկացեալ։ Փիլոնն իմ մերկեալ յինէն՝ հովանին Աստուծոյ էր, որ վարացաւ յինէն վասն դատելոյ զեղբայրն. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ղ. ՟Ժ։)


Փշամոլ

cf. Փշայեղց.

· Calfa


Փշատեսակ

adj.

thorny;
cf. Փշակերպ.

· Calfa


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հելլենացւոց բաւական լինէր փոխադրել լեզու։ Նա բովանդակ փոխադրեաց եւ որ ինչ ի քարտէզս դիւանին եդեսիայ. (Պիտ.։ Խոր. ՟Բ։)