Definitions containing the research սուրբ : 1880 results

Պաղպաղակ, ի

s.

specular stone;
rock-crystal;
ice, ice-cream.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս բնութիւն պաղպաղակի, որ յանձնէ ունի զլուսաւորութիւն։ Պաղպաղակ՝ սուրբ եւ յստակ գեղեցկութեամբն՝ նմանեալ լուսաւորութեանն եւ սրբութեան օդոյ եւ ջրոյ. (Վեցօր. ՟Գ։ եւ Շիր.։)


Պաճուճազարդ

adj.

bedizened, bedecked;
adorned, embellished;
studied, affected, finical;
emphatic, elegant, pompous.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց պաճուճազարդ բանից ճշմարիտ պատգամքն (սուրբ գրոց)։ Զպաճուճազարդ ճշմարտութիւնսն (կամ ճարտարութիւնսն) որ ստեղծան ի մտաց, արհամարհեսցուք եւ այպանեսցուք. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Գ։)


Պայծառ, աց

adj.

clear, limpid, pure;
clear, serene, clean;
gay;
splendid, sparkling, brilliant, luminous, shining;
bright, polished, clean;
distinct, evident, plain;
illustrious, glorious, farfamed, renowned, celebrated;
ի հանդերձս —ս, arrayed in gorgeous apparel.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառ է ինձ այսօր եկեղեցւոյս տեսարան։ Պայծառ է մեզ բանս, եւ շնորհօք լցեալ. վասն զի պայծառ է եւ սուրբ հարանցս հաւաքումն. (Ոսկ. համբ.։ Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Պայծառազգեաց, գեցից

adj.

dressed splendidly, wearing brilliant garments;
luminous, glorious.

· Calfa

NBHL (2)

Անդ սիւնք եկեղեցւոյ պայծառազգեաց վառեալ՝ աստուածածագ հրոյն բորբոքմամբ միացեալք ի լոյսն անշիջանելի եւ սուրբ։ Պայծառազգեաց պսակեալք լուսով փառացն Քրիստոսի՝ ընդ սրբոց առաքելոցն եւ մարգարէիցն պարս. (Խոր. վրդվռ.։)

Որ պայծառազգեաց վայելչութեամբ պսակեաց զսուրբն Հռիփսիմէ եւ զԳայիանէ. (Շար.։)


Պայծառալոյս

adj.

very luminous, glittering, dazzling, refulgent.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զարեգակն ի մէջ աստեղաց պայծառալոյս ցուցանի (սուրբ կոյսն) ի դասս սրբոց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Պայծառակերպութիւն, ութեան

s.

Transfiguration.

· Calfa

NBHL (1)

Դասաւորեա՛ պայծառացեալ ընդ սուրբս քո ... դասակարգեա՛ պճնազարդեալ պայծառակերպութիւն. (Խոսր.։)


Պայծառակերտ

adj.

magnificently built, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր եւ շինեացն զպայծառակերտ քաւարանն սուրբ. (Յհ. կթ.։)


Պայծառանամ, ացայ

vn. fig.

to brighten, to become clear;
to shine, to glitter, to sparkle, to be resplendent;
to shine, to render oneself illustrious, to flourish, to signalize or distinguish oneself, to be remarked, to become a person of note.

· Calfa


Պայծառացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.

· Calfa

NBHL (2)

Պայծառացուցեր սուրբ զեկեղեցի։ Պայծառացո՛ զմանկունս քո յօրհնաբանութիւն ծագողին զշող լուսոյ. (Շար.։)

Պայծառացո՛ ընդ սուրբս քո. (Ժմ.։)


Պայծառութիւն, ութեան

s.

clearness, light, brightness, splendour;
lustre, brilliancy, magnificence, glory, celebrity, renown;
magnitude;
vivacity, serenity;
limpidness, purity.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր եւ հրեշտակք ուրախանան ընդ պայծառութիւն քո սուրբ եկեղեցւոյ. (Շար.։)


Պանծալի, լւոյ, լեաց

adj.

glorious, praise-worthy, laudable;
magnificent, pompous, excellent, sumptuous;
sublime, illustrious, renowned, distinguished.

· Calfa

NBHL (1)

Զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս։ Պանծալի սուրբ զաւակօք. (Շար.։)


Պանծացուցանեմ, ուցի

va.

to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս հռչակեցուցեալ պանծացոյց (սուրբ գիրն) Փիլ. (իմաստն.։)


Պաշար, աց

s.

provision, viaticum, food, victuals;
victualing, providing, provisions, stores, equipment;
the Holy Sacrament.

· Calfa

NBHL (1)

Սովիմբք կենդանի եւ իմացական պաշարաւս (սուրբ հաղորդութեան). (Եղիշ. ննջ.։)


Պաշտեմ, եցի

va.

to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակք մատեան, եւ պաշտէին զնա։ Ոչ եկն պաշտօն առնուլ, այլ պաշտել։ Ե՞րբ տեսաք, եւ ոչ պաշտեցաք զքեզ։ Որք եկին զկնի Յիսուսի ի Գալիլեէ՝ պաշտել զնա։ Պաշտել զսեղանս, զսուրբսն։ Յոտն եկաց, եւ պաշտէր զնոսա։ Զպէտսն իմ՝ եւ որոց ընդ իսն էին, պաշտեցին (կամ պաշտէին) ձեռքս այս։ Մի՛ զոք յիւրոց անտի արգելուլ ի պաշտելոյ զնա։ Ամենայն մարդ զանոյշ գինի յառաջագոյն պաշտէ.եւ այլն։


Պաշտպան, աց

s.

defender, patron, protector, favourer;
minister, servant;
— սուրբ, patron saint, patron;
— դատի, advocate, attorney;
— կալ, լինել ումեք, to defend, to protect, to assist.

· Calfa


Պապ, ի, ու, աց

s.

grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.

· Calfa


Ռահան, ի

s. bot. basil;
սուտ —, mercury, dog's caul.

· Calfa

NBHL (1)

Զսուրբ խաչն զարդարեն ռահանով եւ վարդեջրով. (Տօնաց.։)


Ռամ, ից

s.

cf. Ռամիկ, cf. Րամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ռամիցն վեհ՝ զինուորեալ նա (սուրբն տարագոս). (Տաղ.։)


Ռամիկ, մկաց

adj. s.

vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.

· Calfa

NBHL (1)

Ռամիկ ջոկացն սըլացեալ՝ որպէս մեղուս ընդդէմ ծաղկանց, հրաւիրեցին զտիեզերս յերկնից ի սուրբ արքայութիւն. (Շ. տաղ.։)


Սադա

cf. Սադդայ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱԴԱ կամ ՍԱԴԴԱՅ. Բառ եբր. նոյնընդ լտ. սադ եւ հձ. Շատ. լծ. ընդ հյ. կաթն, եւ թ. սիւտ (որպէս եւ ստինք՝ ըստ եբր. սատ կամ շատ ). Վարի ի սուրբ գիրս որպէս Առատ. բաւական. ամենաբաւական. ամենագութ.


Սադդայ

adj.

almighty.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱԴԱ կամ ՍԱԴԴԱՅ. Վարի ի սուրբ գիրս որպէս Առատ. բաւական. ամենաբաւական. ամենագութ.


Սալ, ից

s.

anvil;
slab, paving or flag stone;
sheet of metal, plate.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտասիրութեամբ խորտակեմք զսալսն, յորում գծագրեցաւ սուրբ հոգին յաւազանն։ Կոփել արժան է զսալն հոգւոյն (առ ի վերստին գրել). (Տօնակ.։)


Սալարկ

adj. s.

paved;
pavement.

· Calfa

NBHL (1)

Դուռն՝ որ ասի սալըրկած (կամ սալարկած), որ գնաց ի սուրբն սապինա։ Սալըրկածք, այս է քարեալ պողոտայ. (Մարթին.։)


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (2)

Այս է սահման օրինացն, դատել՝ ընտրել եւ որոշել զլաւն ի վատթարէն, զարդարն յանիրաւէն, եւ զսուրբն ի պղծոյն. (Գէ. ես.։)

Գրէ եւ սուրբն բարսեղ ի կրօնաւորաց սահմանն. (Շ. ընդհանր.։)


Սահմանադիր

adj. s. constituent;
institutor, legislator;
— ժողով, the Constituent.

· Calfa


Սահմանեմ, եցի

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կատարումն ածեալ սահմանեցաք զբանս ի հայր եւ ի հոգին սուրբ. (Իգն. վերջաբ։ յասելն Շար.)


Սաղմոսեմ, եցի

vn. va. to recite, chant or sing psalms.

· Calfa


Սաղմոսերգու, աց

s.

psalmist, psalm-signer.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ սաղմոսերգուն վարդապետէ ի սուրբ հոգւոյն։ Սաղմոսերգուն գոչէ ասելով. (Փարպ.։)


Սայթաք

adj.

fickle, inconstant, unsteady, changeable;
agile, quick, nimble.

· Calfa

NBHL (1)

Լեզուօք (երեւեցաւ հոգին սուրբ), զի առ բանն ընտիր եւ սայթաք գործեսցէ. եւ հրեղինօք, զի զառաքեալսն մաքրեսցէ. (Տօնակ.։)


Պարգեւաբաշխ, ից

adj. s.

giving, distributing presents, liberal;
donor.

· Calfa

NBHL (2)

զտէր մեր յիսոս քրիստոս զպարգեւաբաշխն օրհնեցաք։ Պարգեւաբաշխ սուրբ աջովն իւրով. (Ագաթ.։)

Անապականութեմբ պարգեւաբաշխ լրմամբ յուսոյ աւետաբեր սուրբ յարութեան քո. (Մաշտ.։)


Պարզ, ի, ոյ

adj. adv. s.

simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.

· Calfa

NBHL (2)

Առցէն քեզ ձէթ ի ձիթենեաց՝ պարզ՝ սուրբ՝ խակակութ՝ ի լոյս. (Ել. ՟Ի՟Է. 20։)

գրելոյն պարզ՝ հոգի ստանալ ... հաւանել պարտին, թէ ո՛չ սուրբ հոգին է ստացական, այլ՝ մերս. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa


Պարզութիւն, ութեան

s.

simplicity;
purity, cleanness;
simplicity, sincerity;
clarification, clarifying;
serenity, clearness, calm weather;
explication, development;
ազնուական —, noble simplicity.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր սուրբ յաննենգմտաց ... այս պարզութիւն զվերնոյն բերէ զնմանութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։)


Պարթեւական, ի, աց

adj.

Parthian.

· Calfa

NBHL (1)

Պարթեւական տեսանողին. (Շար. այն է սուրբն սահակ Պարթեւ։)


Պարծական, ի, աց

adj.

vaunting, boasting.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ պարծանք իմն, կամ արժանի պարծանաց. որպէս սուրբ խաչն՝ պարծանք պօղոսեան.


Պարծիմ, եցայ

vn.

to glory, to vaunt, to boast, to brag, to hector, to praise oneself;
to put oneself forward, to aim at winning distinction, to preach up oneself, to make a merit of, to affect haughty airs, to play the braggart, to swagger, to be vain-glorious, proud or vain of;
պանծացեալ —, to pride oneself, to look big, to be proud of;
պարծիմ գոլ, I have the honour to be...

· Calfa

NBHL (1)

Արի՛ պետրէ, զեն եւ կե՛ր, եւ նորա զօրինացն պարծեալ, եթէ խառնակ ինչ եւ անսուրբ ոչ եմուտ ի բերան իմ. (Եփր. մակաբ.։)


Պարկեշտ, ից, աց

adj.

modest, virtuous, chaste, pudic, maidenly, pure;
sober, moderate, temperate, frugal;
discreet, well-behaved.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԿԵՇՏ. ἅγνος castus, purus καθαρός mundus. Մաքուր. սուրբ. անարատ.


Պարկեշտաժողով

adj.

composed of virtuous persons.

· Calfa


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած գոլով բնութեմբ, եւ զմարդոյս պարկեշտացուցանէ բնութիւն, հաղորդ ցուցեալ զնա սրբազանից եւ աստուածայնոցն պատուոց։ Պարծանօք առաքելականօք զսուրբս ձեր գլուխդ պարկեշտացուցանէ. (Պրպմ.։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայաղթ զօրութիւն կենդանարմատ քո փայտին յառաջագոյն երեւեալ ի բաբելովն ի հնոցին քառակերպեան նշանիւ պարունակէր զբոց հնոցին ի սուրբ ի մանկանցն. (Հարցնափառ.։)


Պարպատիւն

cf. Պարպատումն.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ պարպատմամբ որովայնին լուծի զկանոն սուրբ օրինին. (Յս. որդի.։)

Ջրաչարչար պարպատմամբ եւ ուռուցմամբ վտանգեցաւ սուրբ որովայն նորա. (Վրդն. լուս.։ յորմէ եւ Երզն. ի Շար.։)


Պարպատումն, ման

s.

filling up, overflowing;
rupture, bursting, rent, tear;
crash;
ուտել զ— որովայնի, to eat to bursting, to burst with eating.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ պարպատմամբ որովայնին լուծի զկանոն սուրբ օրինին. (Յս. որդի.։)

Ջրաչարչար պարպատմամբ եւ ուռուցմամբ վտանգեցաւ սուրբ որովայն նորա. (Վրդն. լուս.։ յորմէ եւ Երզն. ի Շար.։)


Պարսպամարտիկ

s.

battering engine, siege-train.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ զքաղաքաւն կացուցեալ պարսպամարտիկս, եւ զպատերազմին պատրաստութիւնս ... քանդել ուժգնակի ընդ այլսն համանգամայն եւ զսուրբ քաղաքն. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Պարսպափակ

cf. Պարսպաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Որովք շրջապատել պարսպափակ ամրութեամբ պահպանիւր սուրբ եւ կաթողիկէ եկեղեցի. (Անան. եկեղ։)


Պարտիմ, եցայ

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

· Calfa

NBHL (1)

որ պարտէաքն՝ հատուցաք։ Թէ եւ ի բարի ինչ ծախէիր, չպարտէիր ինչ մեծամտել։ Պարտէաք զմեր չարիս սգալ, եւ ոչ զայլս դատել։ Թէպէտեւ սուրբք իսկ էաք, չպարտէաք այնպիսի գործս գործել. (Ոսկ. ես. Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa

NBHL (1)

որ պարտէաքն՝ հատուցաք։ Թէ եւ ի բարի ինչ ծախէիր, չպարտէիր ինչ մեծամտել։ Պարտէաք զմեր չարիս սգալ, եւ ոչ զայլս դատել։ Թէպէտեւ սուրբք իսկ էաք, չպարտէաք այնպիսի գործս գործել. (Ոսկ. ես. Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Պարփակեմ, եցի

va.

to envelop, to enclose, to encircle, to surround, to shut in;
to circumscribe, to comprehend;
— թագաւ, to crown, to gird the brows with a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւր տաճարն հրաւիրէ, ի սուրբ սրբոցն պարփակէ. (Գանձ.։)


Պետ, աց

s.

chief, commander;
— վարժից, master;
— հարց, patriarch;
— մարց, abbess;
— գաւառաց, prefect, governor.

· Calfa

NBHL (1)

Պետըն քրովբէից (հրեշտակապետն) սրբափայլ զգեստաւորեալ, ի գոյն արփւոյն պճնեալ ի պատիւ սուրբ յարութեան. (Յկ. տաղ. յար։)


Պետութիւն, ութեան

s.

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power;
government, state, kingdom, empire;
—ք, powers ( hierarchy of angels);
հոգեւոր —ք, ecclesiastical principalities, bishops, etc.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ, թիւնք. Անուն միոյ յիննեակ դասուց հրեշտակաց, այն է եօթներորդ ի վերուստ ի վայր, եւ երրորդ ի ստորէ ի վեր. (որպէս յն. ἁρχή principatus. կամ ἑξουσία potestas. որ ի սուրբ գիրս անխտիր դնին որպէս Պետութիւնք կամ իշխանութիւնք)


Պետրեան

cf. Պետրոսեան.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեղեցի սուրբ հիմնեալ ի վերայ պետրան վիմին. (Զքր. ծործոր.։)