cf. Զգայռեմ.
ԶԳԱՅՌԵՄ ԶԳԱՅՌԻՄ, եցայ. ἑρεύγω, -ομαι eructo, ructo, -or գրի եւ ԶԳԵՌԵԼ. (որպէս թէ սաստիկ գայռել. թ. կէյիրմէք ) Ի վեր տալ զկերածն յափրութեամբ անմարս. ի վեր բղխել զյորդութիւն. եւ նմանութեամբ, Ի դուրս տալ զաւելորդ եւ զանպատեհ բանս. ործկալ.
Իբրեւ յանոյշ խորտկաց լիութենէ մեղմով զգայռեալ՝ այնպէս արձակեաց զոգին. (ՃՃ.։)
Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)
Յայտնապէս զուրացութեանն խոստովանութիւնն զգայռին. (Սարկ. հանգ.։)
belch, zructation;
vomiting;
eruption;
— արձակել, to eruct, to belch.
Ի գինեզինութենէ եւ ի շուայտութենէ ձգտելով արձակեն զգայռմունս. յանյագ լրմանէ պարպատեն. (Փիլ. ել.։)
Գի՛տ ինձ իմացի՛ր զյանդուգն իւր բերանոյն զչար զգայռումն։ Այնպիսի է նանրախօսիցն զգայռումն. (Լմբ. սղ.։)
cf. Զգայռութիւն.
Ի գինեզինութենէ եւ ի շուայտութենէ ձգտելով արձակեն զգայռմունս. յանյագ լրմանէ պարպատեն. (Փիլ. ել.։)
Գի՛տ ինձ իմացի՛ր զյանդուգն իւր բերանոյն զչար զգայռումն։ Այնպիսի է նանրախօսիցն զգայռումն. (Լմբ. սղ.։)
vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.
φρόνιμος prudens, sapiens νηφάλιος, γήφων, -οῦσα vigilans, cautus σώφρων sobrius, continens, modestus, honestus իբր Զգացօղ անձին. զգօն. զգոյշ. սկօղ. հսկող. արթուն. պարկեշտ. ժուժկալ, բարեձեւ. չափաւոր յամենայնի. ողջախոհ. ողջամիտ. իմաստուն. խոհական.
Ծերոց զգաստս լինել, պարկեշտս, ցածունս. (Տիտ. ՟Բ. 2։)
Զպաշտօնեայ կանայս զգաստս. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 50. յն. բարեձեւ։)
Զարթնուլ եւ զգաստ լինել յոգի հեզութեան աստուածաւանդ քո պատուիրանիդ. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)
Որպէս արբեալքն՝ զիւրեանց ախտն՝ զգաստիցն նախատիցեն. (Նիւս. թէոդոր.։)
Ոչ ետուն տեղի զգաստութեան ի մարմինս իւրեանց, ոչ տուաւ նոցա յարկի տեղի ի տապանի անդ՝ որ լի է զգաստիւք. (Եփր. ծն.։)
to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.
Զգաստացեալ է, այսինքն է զղջանայ եւ ապաշաւէ. (Փիլ. այլաբ.։)
σωφρονέω, νήφω sobrius, vel sanae mentis sum, resipisco, vigilo գրի եւ ՍԳԱՍՏԱՆԱԼ. Զգաստ լինել. ի զգաստութիւն գալ. զգօնանալ. սթափիլ. ուշաբերիլ. զգուշանալ. պարկեշտանալ՝ յանձին եւ յաւելորդաց. ողջախոհանալ. խելքը գլուխը գալ, ինքնիրեն գալ, խելօքնալ.
Ընդ ապշեալսն, եւ զգաստացեալսն։ Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի. (Նար.։)
Մերթ՝ ըստ յն. ոճոյ, որպէս Իմաստասիրել. φιλοσοφέω
sober, honest, moderate;
philosopher.
σώφρον sobrius Սիրօղ զգաստութեան. եւ Առաքինասէր. զգաստ. պարկեշտ. իմաստուն.
Անձն զգաստասէր (կամ ժուժկալի եւ զգաստասիրի) յանապատն խնդրէ փութալ։ Փութայ զերծանել զգեստասէրն ի փորձոյ կանանց։ Յարուցանէ (զտեսօղս) զգեստասէրն ի փառաբանութիւն Աստուծոյ. (Նեղոս.։)
ԶԳԱՍՏԱՍԷՐ. որպէս յն. Իմաստասէր. φιλόσοφος
Յովսէփ ասէ քանզի արդար էր, եւ այլն։ Տեսանե՞ս որպիսի՛ ոք իմաստուն եւ զգաստասէր էր։ Ի վեր քան զօրէնս զգաստասէր գտանէր բարուքն։ Ի վերոյ քան զօրէնսն զգաստասէր եւ իմաստասէր բարուց էր։ Մի՛ բանիբուն ջանայցես առնել, այլ զգաստասէր լինել խրատեսջի՛ր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)
to awake, to lead back, to recall, to correct, to undeceive, to disabnse, to put out of conceit, to teach wisdom.
σωφρονίζω reduco ad sanam mentem, emendo, moderor Զգաստ առնել. խրատելով ուղղել. զարթուցանել. պարկեշտացուցանել. խելքը գլուխը բերել, ճամբա բերել.
recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.
σωφροσύνη, σωφρονισμός sobrietas, modestia, temperantia, castitas, emendatio Զգաստն գոլ. պարկեշտութիւն. ցածութիւն. համեստութիւն. ողջախոհութիւն. չափաւորութիւն.
Հանապազ՝ զոր ինչ գործես յարբեցութեան՝ առաջի աչաց տեսցես ի զգաստութեան ժամու. (Ոսկիփոր.։)
sensation, feeling;
advice
Վաղվաղակի ընդ ահեկին եւ աջոյ զգացումն՝ Աստուածային պարապէր ուսմանց. (Սկեւռ. լմբ.)
to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.
ἑμφανίζω, ἁνατίθημι, μηνύω , δειλόω certiorem, vel notum facio, expono, refero, indico, significo, nuncio, declaro, manifesto Զեկուցանել. իրազեկ առնել. ազդ առնել. յուշ առնել. նշանակել. յայտնել. պատմել. իմա՛ց ընել, իմացընել, հասկըցընել.
Զգացուցէ՛ք հազարապետին։ Մի՛ ումեք ասել, թէ զայս զգացուցեր ինձ։ Զգացուցին դատաւորին վասն Պօղոսի։ Զգացուցին նմա զՊօղոսէ։ Ոչ ինչ զգացուցի մարմնոյ եւ արեան (այսինքն ազգականաց).եւ այլն։
Որով ճանապարհաւ զգացուցանէր որդւոց մարդկան կրկին զԱստուածագիտութիւնն. (Արշ.։)
cf. Զգեցուցանեմ.
Զեպիսկոպոսունս եւ զերիցունս զգեստաւորէր պատուական հանդերձիւք. (Ճ. ՟Ա.։)
Ըստ սովորականին զարդու զինքն զգեստաւորեալ։ Պատուասէր զարդու զնա զգեստաւորեալ։ Որով վայելչապէս զգեստաւորեցոյց յարգանդէ աւազանին. (Յհ. կթ.։)
cf. Զգեցուցանեմ.
Զեպիսկոպոսունս եւ զերիցունս զգեստաւորէր պատուական հանդերձիւք. (Ճ. ՟Ա.։)
Ըստ սովորականին զարդու զինքն զգեստաւորեալ։ Պատուասէր զարդու զնա զգեստաւորեալ։ Որով վայելչապէս զգեստաւորեցոյց յարգանդէ աւազանին. (Յհ. կթ.։)
cf. Զգենում.
Զփառացն եւ զլուսոյ պաճուճանս զգեստաւորիլ արժանի գտան։ Ցփսիս դժոխըմբերս զգեստաւորէր. (Յհ. կթ.։)
Որպէս զգեստաւորի մարդ յասուէ ոչխարի, այսպէս առաջին մերկութիւն մեր ի փառացն՝ զգեստաւորի անպատարագելի ոչխարիւն. (Լծ. ածաբ.։)
Զգեստաւորեալ վայելչութեամբ ի պարկեշտ պատիւ եպիսկոպոսութեան. (Նար. խչ.։)
bad dress;
little coat, small garment.
Զզգեստիկն՝ զոր ունէի պատառատուն, եղեւ հնացեալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
to walk, to take a walk, a turn, to walk out;
— ի վերայ տանեաց, ի բուրաստանի, to walk upon the roofs, in the garden;
— ընդ եղբ ծովուն, to wander along the sea shore.
περιπατέω ambulo, incedo Ստէպ գնալ. երթեւեկել. երթալ գալ. շրջիլ. շրջագայիլ. ճեմել. ժուռ գալ.
buttock, arse, fundament;
հարկանել զ—նս, to flog;
հարուած, գան —նաց, flogging;
հարկանիլ յերաստանն, to be subject to, or afflicted with hemorrhoids.
ἔδρα anus, podex Նստոյք. յետոյք մարմնոյ՝ որով լինի նստել. որպէս եւ Նստարան ի նոյն ձեւ. եւ Թանչ ի նմին վայրի. նստուկ տեղը .... cf. պէսպէս առմամբ. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. եւ ՟Զ։)
sometimes, now and then, from time to time;
—, էր —, յ— ժամանակի, once, in days of yore, in byegone times, of old, of yore, already, formerly, in time past;
-..., -..., now …, now ...;
at times ..., at other times...;
some-times..., sometimes..., at one time..., at another;
one while..., onother while;
— այս ինչ՝ — այն ինչ, now one thing, now another.
Երբեմն այսպէս ուտէ սուր, եւ երբեմն այնպէս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 25։)
Յերբեմն ժամու՝ յորում էր ծերն յանապատն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
Որ կոչելոցն էին երբեմն ժամանակաւ. (Ճ. ՟Թ. որպէս թէ յիմիք ժամանակի։)
Նախ զնոցայն ունիմք, եւ հանապազ. եւ յետ այնորիկ զմերն տամք՝ յերբեմն երբեմն ժամանակս. (Լմբ. պտրգ.։)
sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.
πότε aliquando, umquam cf. երբեմն. գրի եւ ԵՐԲԵՔ. (որպէս թէ մին իցէ՝ երբ իմն, եւ միւսն՝ երբ իւիք). ատենով, ըլլայ որ. եւ առընթեր հարցականի՝ իբր Բնաւ արդեօք. կըլլա՛յ որ. հի՛չ.
Ապա է՞ր երբէք, զի չէր իսկ հիւղն։ Է՛ երբէք, զի վասն մեղաց իսկ լինին այսպիսի տանջանք, եւ է երբէք՝ զի պատահարք պատահեն. (Եզնիկ.։)
Ո՛չ ամենայն տեղի եւ ժամանակ ... այլ է երբէք եւ ուրեք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Թագաւորեսցեն յիս յառաջ մեղք (ասեն), եւ ապա երբէք թագաւորեսցէ յիս տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)
Բազում անգամ անկանի ի հուր, եւ երբէք ի ջուր. (Մտթ. ՟Ժ՟Ե. 14.) իմա՛ ըստ յն. նոյնպէս ստէպ. կամ բազում անգամ.
Նոյն՝ որք վնասակարք կարծին, երբէք երբէք եւ մեզ ի պէտս գտանին. (Վեցօր. ՟Ե։)
Հնազանդեցուցից զանդամս իմ զէն մեղաց եւ անօրէնութեան, եւ ապա երբէք ուրեք հնազանդեցուցից զէն արդարութեան ի տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)
breast of an animal.
στηθόνιον pectusculum Երի բուծեալ, այսինքն պարարտ լանջակողմն կենդանւոյն. միս կրծոց.
Զճարպ երբծոյն։ Եւ եդին զճարպն ի վերայ երբծոյն, եւ հանին զճարպն հանդերձ երբծովքն. (Ղեւտ. ՟Է. ՟Ը. ՟Թ։)
ballad-maker, singer;
singing.
Եւ որպէս Երգաբանական, բանահիւսական.
to sing, to celebrate, to praise.
Զոր սաղմոսիւք երգաբանեալ ... եւ ի շիրիմ հարցն ամփոփեալ. (Շ. վիպ.։)
Աստանօր ի դէպ երգաբանի մեզ որ դաւթեան կացուրդ». իմա՛, երգի ի մէնջ։
song, canticle, hymn;
praise.
ὐμνολογία hymnorum cantatio Երգով բարեբանութիւն. օրհնաբանութիւն։ (Նար. կուս. եւ Նար. խչ. ստէպ։)
to make or compose songs.
Տաղաչափութեամբ գրել. (որպէս դաւիթ զսաղմոսս).
that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.
Եւ մեզ ի բարեպաշտութիւնն երգակից. (Թղթ. ման. առ գր.։)
to sing together, to accompany.
Տունն յինքն ընկալեալ զձայն՝ որպէս քնար երգակցէր։ Անուանքն որպէս նուագարանաւ՝ տանն երգակցելովն՝ հնչեցեալ լինէր. (Լմբ. իմ.։)
song in company, accompaniment.
Ընդ հրեշտակս պարակցեալ երգակցութեամբ. (Մագ.։)
Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ՝ ընծայեցուցանես ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)
tragic poet;
composer
τραγῳδοποιός tragicus poeta Նուագայարդար. երգայարդար. որ հանէ՝ այսինքն յօրինէ եւ նուագէ զերգս. երաժիշտ. քերթող. մանաւանդ որպէս Ողբերգակ.
Եսքիղոս երգահան ճանաչէր։ Սոփոկղէս երգահան նախ երեւեցաւ։ Եւրիպիդէս երգահան. եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Բ։)
comic writer;
composer.
Եւպողիոս եւ արիստոփանէս երգայարդարք ճանաչէին. (Եւս. քր. ՟Բ։)
singing book;
place of songs;
musical instrument;
— տարրաբանական, chemical harmonicon.
Գործի եւ ընդունարան երգոց. այսինքն նուագարան, եւ մատեան երգոց, կամ երգք. եւս եւ որպէս Տեղի երգոց եւ պարուց.
Որպէս զտասնաղի երգարան. (Լմբ. պտրգ.։)
to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.
Երգել վայել է, եւ այսպէս երգել, զի եւ համբակագունիցն առաջնորդք բարուց քաղցունց լինիցին. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
ԵՐԳԵԼ. որպէս Հռչակել գովութեամբ.
singer, songster, songstress.
ᾅδων, ᾅδουσα, ᾧδος cantor, cantatrix Երգիչ. երգակ, այր կամ կին. երգօղ, բան կանչօղ .... ի սուրբ գիրս ՝ որպէս Սաղմոսերգու, օրհնիչ, եւ այլն. իսկ յայլ գիրս նաեւ որպէս Ողբերգակ.
Սաղմոսասացք եւ երգեցիկք։ Երգեցիկ պաշտօնէից. (՟Բ. Եզր. ՟Բ. 41։ ՟Ե. 7։)
Երգեցիկք սաղմոսասացք՝ արք եւ կանայք։ Դռնապանաց եւ երգեցկաց սաղմոսաց. (Նեեմ. ՟Է. 6։ ՟Ժ. 39։)
singer;
song-writer, composer;
musician;
chorister.
ԵՐԳԵՑՈՂ. Սեպհականեալ անուն քաջ երաժշտաց եկեղեցւոյ, որ արարին երգս շարականաց եւ տաղից. որպէս սուրբն ռոմանոս երգեցող՝ առ յոյնս, եւ սուրբ ներսէս շնորհալի ի հայս, զոր ներսէս երգեցող կոչեն տէր իսրայէլ. յնս. ՟ժը. եւ կիրակոս գետկացի. օգոստ. ՟ժգ։
ԵՐԳԵՑՈՂ. որպէս Սաղմոսասաց. դպիր.
Երգեցողն (հռչակեցուցանէ) զսաղմոսացն քաղցրաձայնութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)
singing.
Կամ երգեցողութեան, կամ պաշտամանց. (Թղթ. ման. առ գր.։)
to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.
Որպէս զսուտ երեւեալ ի պարծանսն, եւ երգիծանելի նոցին. (Լմբ. սղ. ՟Հ։)
ԵՐԳԻԾԱՆԵՄ ῤηγνύω, ῤήσσω, ἑκρήγνω rumpo, scindo որ եւ ԵՐԳԻԾՈՒՑԱՆԵՄ. Հերձանալ. պատառոտել, իրօք կամ նմանութեամբ.
Երգիծանելն պատառել լսի ... առ ոտն հարեալ, եւ յերգ արկեալ կատակեն. (Երզն. մտթ.։)
Իբր Կծանել. զկծեցուցանել. կշտամբել. եպերել. սիրտը խշխշցընել, երեսը վար առնել, խաղք ընել.
Զի մի՛ այպանեալք ի նոցանէ երգնծանիցեմք, այսինքն զի մի՛ կսկիծ ի սիրտ առցուք. (Խոսր. պտրգ.։)
laceration;
sarcasm;
satire, jeering, taunting.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանեմ.
ԵՐԳԻԾՈՒՑԱՆԵՄ լինի եւ ԵՐԳԻԾԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ῤηγνύω, διαρήγνυμι rumpo, scindo, discerpio Երգիծանել, հերձուլ, պայթուցանել.
Լնուն խճողեն զպորտ եւ զորովայն իւրեանց, եւ երգիծուցանիցեն։ Ետ քեզ աստուած եւ որովայն, ո՛չ զի երգիծուցանիցես, այլ զգաստացուցանիցես։ Զդա (զորովայնդ) աւելի քան զչափն երգիծուցանիցես, եւ զնա (զաղքատն) որ չափովն խնդրէ՝ հալածես։ Չի՛ք ինչ՝ որ այնպէս երգիծուցանիցէ եւ հեղձուցանէ եւ ապականէ զնա, իբրեւ զզեղխութիւն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 10. 19։)
cf. Երգիծանեմ.
ԵՐԳԻԾՈՒՑԱՆԵՄ լինի եւ ԵՐԳԻԾԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ῤηγνύω, διαρήγνυμι rumpo, scindo, discerpio Երգիծանել, հերձուլ, պայթուցանել.
Լնուն խճողեն զպորտ եւ զորովայն իւրեանց, եւ երգիծուցանիցեն։ Ետ քեզ աստուած եւ որովայն, ո՛չ զի երգիծուցանիցես, այլ զգաստացուցանիցես։ Զդա (զորովայնդ) աւելի քան զչափն երգիծուցանիցես, եւ զնա (զաղքատն) որ չափովն խնդրէ՝ հալածես։ Չի՛ք ինչ՝ որ այնպէս երգիծուցանիցէ եւ հեղձուցանէ եւ ապականէ զնա, իբրեւ զզեղխութիւն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 10. 19։)
organ;
— հարկանել, to play on -.
ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.
Որպէս եւ յերգիոնն արուեստապետն ընդ մի բերան փչէ, եւ բազմութիւն փողոցն հասարակ գոչեն, ոմն սոսկ, ոմն թաւ ... ըստ ձեռին շարժողին ընտրութիւն ձայնիցն երեւին, եւ գործին մի է. (Մամբր. ի ղզր.։)
Վիգալիոս զերգեհոնսն սազեաց ... Մատամբ հարկանել ի յերգեհոնսն. վասն զի նախ զնոյն երգեհոնսն բերանով հնչեցուցանէին. եւ այն եւս ո՛չ էր ի պուկս կապարեայ շարեալ, այլ յեղեգնեայ. (Մարթին.։)
Են երգեհոն սատանայի, եւ ոչ քնար հոգւոյն ճշմարտութեան. (Մխ. ապար.։)
cf. Երգեցող.
Երգիչ եւ պատմիչ թշուառութեանցն եղեալ (քամ), ոսոխ եւ ամբաստան լինի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)
cf. Երգեցող.
cf. ԵՐԳԻՉ. եւ սեպհականեալ մակդիր դաւթի. որ եւ ՀՈԳԵՐԳՈՂ.
Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)
cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.
ἑπίορκος pejerator Երդմնակուռ, կամ մոլեալ յերդմունս. ստէպ երդուօղ կամ տարապարտ. որ եւ ստէպ լինի երդմնազանց.
ԵՐԴՄՆԱՀԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԵՐԴՄՆԱՀԱՐԵԼ. ἑπιορκέω pejero Յումպէտս կամ սուտ երդնուլ.
Երդմնահար լինել առ զուգահաղորդութիւնս, եւ առ այլ ռամկական պատահմունս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Ամպարշտել ... երդմնահարել. (Լմբ. ժղ.։)
cf. Երդմնազանցութիւն.
ἑπιορκία pejeratio, perjurium, dejurium Տարապարտ երդումն. եւ Ստերդմնութիւն կամ երդմնազանցութիւն.
Որ փախուցելոյն ընդդէմ զդրունս փակէ, եւ երդմունս պահանջէ, առաւել նա է յերդմնահարութեանն սխալանք. (Լմբ. առ ոսկան.։)
to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.
Առանձին առմամբ յեկեղեցական կարգի՝ է Յանուն աստուծոյ սաստել այսոց պղծոց.
Իշխանութիւն ունի ... կէս սարկաւագն զերդմնեցուցանելն. (Լմբ. պտրգ.։)
exorcist.
ἑξορκιστής exorcista Որ երդմնեցուցանէ. մանաւանդ մասնաւոր առմամբ՝ սաստօղ այսոց պղծոց.
Որ երդմնեցուցիչքն էին (այսոց). (Գործ. ՟Ժ՟Թ. 13։) որ է այժմ պաշտօն գլխաւոր ի կղերիկոսս, որ կոսի Երդմնեցուցիչ։
oath;
swearer;
— առնել՝ լինել, to swear, to affirm or ratify by oath.
Որպէս Երդումն.
Բան երդմնոյն, որ պաշտեցաւ ի դաւիթ. (Եփր. եբր.։)
Որպէս Երդմնակուռ, ուխտադիր.
false oath, perjury.
Անհաւատութիւն, խռովութիւն, երդմնստութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25. (ա՛յլ ձ. երդմնաստութիւն. որպէս ընթեռնու եւ Բրսղ. մրկ. )։)
to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.
Եթէ ոչ սովորիցի ոք ստէպ երդնուլ, եւ ոչ սուտ երբէք երդնու. (Եզնիկ.։)
family, house.
ամբոխութիւնս երդումարդոց. (Վրդն. պտմ.։)