cf. Ակնկառոյց.
ԱԿՆԱԿԱՌՈՅՑ որ եւ ԱԿՆԿԱՌՈՅՑ. Հայեցօղ անշարժ աչօք կամ աչք. տիգգաթ իլէ պագան.
Բայց ես ակնակառոյց իմն ի գալուստ թագաւորին Գագկայ լինէի։ Ի մերս ապա լինէաք ի թագաւորս եւ յիշխանս ակնակառոյց։ Ակնակառոյց առ Աստուած լեալք. (Յհ. կթ.։)
attractive;
charming;
delightful.
Պարարիչ եւ զուարճացուցիչ աչաց. աչք լեցնօղ՝ հեշտացնօղ։
Ակնապարար ականն արեւու. (Նար. յիշ.։)
that pays respect to persons, partial.
Զծերն եւ զակնառուն։ Դատաւոր ակնառու։ Ոչ ակնառու կաշառաց. (Ես. ՟Թ. 15։ Նար. ՟Ծ՟Զ։ Եփր. խոստ.։)
respect of persons, partiality.
προσωποληψία personarum acceptio Աչառանք. աչառութիւն. երեսպաշտութիւն. խադըր կէօնիւլ սայմագ.
Մի՛ ոք կարծեսցէ ակնառութեամբ բաշխել զշնորհս։ Եւ ոչ առ մի՛ ոք երբէք ակնառութեամբ գնայ։ Որում ոչ կարեն օգնել ակնառութիւնք կաշառաց. (Յճխ. ՟Ի՟Ա։ Պիտ.։ Յհ. իմ. ատ.։)
to make signs with the eyes;
to indicate, to show, to mark, to denote, to signify;
to regard, to see, to revise;
to concern, to belong to;
to permit;
— ընդ ակամբ, to scowl.
νεύω, ἑννεύω, κατανεύω, innuo, annuo nutu significare Նշանացի ազդել աչօք. նշանակել աչօք զկամս կամ զխնդիր իւր. իշմար ընել. իշարէթ՝ կեօզ էթմէք.
Հային ի կամս ակնարկելոյ արարչին իւրեանց։ Ակնարկելովն արար զամենայն արարածս։ Ակնարկելով արարչին ընկալան զզարդ։ Ակնարկեա՛ միշտ զօրեղ՝ փախնուլ չարութեանցս որ յիս. (Եղիշ. ՟Բ։ Ագաթ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Հ՟Ը։)
Հայել. նայել. ուղղել զաչս. ակն ածել. հայեցիւք յայտնել զկիրս կամ զկարեկցութիւն. պիր պագըշ պագմագ. պագը վերմէք, նազար սալմագ.
Յակնարկել քո յարարածս՝ յիշեա՛ եւ զիս. (Ժմ.։)
Նկատել. նշմարել. տեսանել. տեսնել. կէօրմէք.
Նշանակել. յայտ առնել. իմացնել, նշմար տալ. զիքր՝ իշարէթ՝ տէլալէթ էթմեք.
Զճշմարտութիւն աշխատասիրութեանս մերոյ ակնարկէ։ Այսպիսի իմն ակնարկէ վարդապետութիւն հոգւոյն։ Եւ Եսայի ճշմարտապէս զսոյն ակնարկէ. (Խոր. ՟Ա. 18. 31։ Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Երկնիւք զհրեշտակսն ակնարկէ. (Լմբ. սղ.։)
Զայնպիսի յանցաւորացն ակնարկէ։ Զառաքելոցն ակնարկես ... Զկատարածէ աշխարհիս ակնարկէ։ Ակնարկեաց եւ վասն կենդանարար Աւետարանին իւրոյ. Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։ Գէ. ես.։ (Ագաթ.։)
to make signs with the eyes, to indicate;
to laugh at, to make fun of, to mock at.
ԱԿՆԱՐԿԻ ԱՌՆԵԼ. Ակնարկել ըստ ՟Ա նշ. մանաւանդ՝ իբր ծաղրելով, կամ խեռալով. διανεύω annuo, nicto
sign, mark;
meaning, signification;
permission given with a sign.
νεύμα nutus Ակնարկելն ըստ ՟Ա. նշ։ Նշան կամաց. ազդումն. հրաման անձայն. իմա, իշարէթ.
Յայտարարութիւն. զեկուցումն. նշանակ. ծանուցում, իմաց տալն. խապէր. պէշարէթ.
Իմաստ. միտ բանին. դիտաւորութիւնը. նշանակութիւնը, միտքը. նիյէթ. ֆիքր. մանա.
Ուստի տայ ակնարկութիւն, եթէ ի մասն ինչ երրորդ յափշտակեցաւ. (Եզնիկ.։)
evident, clear, visible, palpable;
evidently, visibly, in presence of.
Երեւելի աչաց. յայտնի. զահիր, աշիքեար.
Ակն յանդիման. յայտնապէս. աշիքեարէ.
wink;
twinkling.
Բնական շարժմունքն լինին յակնթարթ մի. (Բրսղ. մրկ.։)
expect, to hope.
Ե՛ն ինչ՝ որ աստէն մերձ են, եւ ե՛ն ինչ՝ որ ակնկալլիք։ Ակնկալլին բարի՝ ցանկութիւն է, իսկ անդէն մերձն՝ հեշտութիւն։ Ոչ նմանապէս զարհուրեցուցանէ չար՝ ակնկալլին, եւ ի վերայ եկեալն։ Յուսով հանդերձելոցն փառաց, եւ ցանկութեամբ ակնկալեաց բարեաց. (Նիւս. բն.։)
Զյարութիւնն զակնկալին հաւատացելոց։ Դիպուած ինչ բարւոյ լինիցի առանց աշխատութեանց եւ ակնկալեաց։ Ամենայնցն ակնկալիք դու ես ... Յանդգնութիւն էր ինձ այս. նաեւ յաստուածային կողմանէն պատժոց ակնկալիք. (Սարգ.։ Խոսր.։ Նար. երգ.։)
Երկայնամտեալ՝ ակնկալով դարձի ապաշխարութեան. իմա՛, ակնկալլով կամ ակնկալելով։ (Որպէս եւ Մանդ. ՟Ի՟Ա.)
expectation, hope.
Ակնկալութիւն կենաց։ (Եղիշ. ՟Ա։)
Մնալն չարեաց ինչ. երկիւղ. կասկած. վախ. իշքիլ. վէհմ. գօրգու.
Ոչ ինչ յիշէին զնեղութիւնսն՝ որ անցեալ էր ընդ նոսա, եւ կամ որ այլ եւս ակնկալութիւն էր գալ ի վերայ։ Զաշխարհի՞ս եկեալ աղէտս, թէ զապագայիցն ակնկալութիւն (լացից) ... Աստուածպաշտութիւն մոռացեալ, եւ ակնկալութիւն գեհենի։ Ակնկալութիւն սատակման։ Ակնկալութեամբ թշուառութեանցն. (Եղիշ.։ Խոր.։ Նար.։ Լմբ. սղ.։)
Զնոյն ակնկալութիւն բարեպաշտութեան յանձն առեալ. (Բրս. հց. ՟Ը։)
ashamed, confounded;
sad.
Կորացեալ աչօք. գլխակոր. ամօթապարտ. վար նայօղ, երեսը վար կախած, սեւերես. շէրմէնտէ.
to be confounded or ashamed.
ԱԿՆԿՈՐԵՄ ԱԿՆԿՈՐԻՄ. Կորացուցանել զաչս. զերկիր նշմարել. ամօթապարտ գտանիլ. ամաչել. պատկառիլ. վար նայիլ, երեսը կախել. եիւզիւ աշազը օլմագ. ութանմագ.
fascinated, enchanted;
—, առ —, scare-crow, bug-bear.
Հարեալ վնասեալ ի չար աչաց. աչքիլած. նազար տօգանմըշ.
that ploughs.
Մշակութիւնն հերձեալս ակօսաձիգս պատառեալ զերկիրն. (Ագաթ.։)
to plough.
Օրինակէ երկրի սերմանց զսերմ աստուածպաշտութեան, եւ յիշէ զակօսելն. (Խոսր. ժմ.։)
behold!
ἱδού, ἥδη ecce, en Ձայն նշանակ ցուցման առաջիկայ կամ մերձակայ իրաց եւ գործոց, որպէս եւ անցելոց իբր ներկայ առաջի եդելոց. նայէ՛, տես, մէյմալ նայիս որ. իշթէ, էօշթէ, հա՛, անէք, իյնէք.
Ահա փեսայ գայ։ Կի՛ն դու, ահա որդի քո։ Ահա մայր քո։ Եւ ահա եղիցիս համր։ Եւ ահա յղասցիս։ Ահա հրեշտակ Տեառն երեւեցաւ նմա։ Ահա կոյս յղասցի։ Գիտաց Յիսուս, եթէ ահա ամենայն ինչ կատարեալ է։ Ահա հուր, եւ ահա փայտ, եւ այլն։
Ո՞չ ահա միանգամայն զանձանցն եւ զհարցն տացեն. (Եղիշ.։)
Լիով ահա եւ անկարօտ վայելեն։ Յորոց մին զմշակին ահա ամբաստանէ ձեռաց. (Պիտ.։)
Ահա ասելն՝ յանկարծութեան նշանակ է։ Ահա ձայնդ առ այնոսիկ պատշաճի՝ որք ակն ունին եւ սպասեն տեսանել զոք. (Գէ. ես.։)
terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.
Ահաբեկ իշխանութեամբ սաստեալ։ (Ոսկ. գաղ.։)
Ահաբեկ արար զամենայն զօրս աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ա։)
"cf. Ահաբեկ առնել."
Ոչ երկեաւ ամբարիշտն, եւ ոչ ահաբեկեցաւ. (ՃՃ.։)
Ահաբեկեալ յահէ անտի զօրութեանց արարչութեան։ Բազումք ահաբեկեալ՝ սկսան զրահել պնդապէս։ Յուժգնութենէ կենդանեաց ահաբեկեալք. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Յհ. իմ. պաւլ։)
dismay, fear, fright, terror.
Հաշեալք ահաբեկութեամբ՝ գտանին ի մէջ կիսամահ տագնապի։ Երկիւղալիցք՝ ահաբեկութեամբ՝ զարհուրեալք. (Պիտ.։)
terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.
Իբր մեծ եւ երեւելի, ծանր, եւ սաստիկ. բազում. անհնարին. շատ մենծ, չափէ ի դուրս. աճայըպ. հիքմէթլի, մէֆրէթ.
Ահագին ծովուն։ Յահագին սրոյ. (Ագաթ.։ Եղիշ.։)
Ահագինս շինեաց աշտարակս. (Խոր.։)
Հողմ ահագին։ Ահագին իմն դղրդմամբ։ Ահագին իմն շարժմանց եղելոց։ Ահագին մարտս. (Յհ. կթ.։)
Ստրջանալ Աստուծոյ՝ ահագին զգուշութեան (մեզ) նշանակ է։ Ահագին զգուշութեամբ յուշ արարեալ. (Ագաթ.։)
Ահագինս ի դիմի հարկանիլ, կամ հայել, կամ կրճտել զատամունս, կամ բարբառել. (Ագաթ.։ Խոր.։ Յհ. կթ.։ Եղիշ.։)
Ի կերպ վիշապի ... եկն անց ընդ մէջ տաճարին, եւ շնչեաց ահագին. (Պտմ. աղեքս.։)
frightful, terrible to hear.
cf. Ահիպարանոց.
Ահա՛պա առաքինիք, եհաս ժամ կատարման մերոյ. (Եղիշ. ՟Ը. (ա՛յլ ձ. հա՛պա)։)
ԱՀԱՊԱՐԱՆՈՑ գրի եւ ԱՀԻՊԱՐԱՆՈՑ Ահաւոր պարանոցաւ. վիզը տնկած. կերտան գըրան. կերտենքեշ.
to terrify, to affright.
terror, dismay, affright, intimidation.
Առ ի յահարկութիւն բազմաց։ Առ ի տեսիլ եւ յահարկութիւն բազմաց։ Մի՛ ահարկութեամբ առ փոշիս։ Ի յահարկութիւն ապստամբիցն. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։ Շար.։)
Ահարկութիւն դիմաց պատկերի։ Ի յիշատակ ահարկութեան վերագրեցելոցդ. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Ը։)
Զտանն վայելչութիւն եւ զգեստուցն պայծառակերպութիւն, որով ահարկութիւն նոցա (մեծամեծաց) պարագրի։ Եւ որ այլ ահարկութիւնք եւ պատմութիւնք նորա թագաւորութեանն արժանաւորք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Զ։ Արշար. ՟Ի՟Ը։)
to terrify, to intimidate.
Արկին ի բանտ, թերեւս ահացուսցեն զնոսա։ Որպէս վիշապ բանայ զբերան իւր՝ յահացուցանել զմեզ. (ՃՃ.։)
behold here, there or yonder.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
cf. Ահաւադիկ.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
cf. Ահաւադիկ.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
frightful, alarming, terrible.
φοβερός foridabilis Ահարկու. զարհուրելի. ահագին. պատկառելի. ակնածելի. հիանալի. ահեղ. շքեղ. փառաւոր. մեծ. ահռելի, վախնալու, սոսկալի. գօրգուլու. եօրֆլիւ. հէյպէթլի.
Ահաւոր փառք, կամ իշխանութիւն։ Ահաւոր պակուցումն։ Ահաւոր կրճիմն ի մէջ անկեալ։ Ահաւոր ծանրութեամբ վայրաբերեալ զինուցս. (Պիտ.։)
cf. Ահեղագոչ.
Ահաւորագոչ փողովք ետուր պատգամս. (Ճշ.։)
horribly, fearfully, dreadfully.
Տիրեալ համայնից ահաւորապէս։ Ահաւորապէս բնակէ յայնոսիկ՝ որ շուրջ են զնովաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։ Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)
enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.
Ի խորութենէ ահաւորութեան սորա զահի հարեալ. (Արշ.։)
Ահաւորութիւն նշանաց յարութեան։ Ահաւորութիւն տեսլեանն երեւելոյ։ Ահաւորութեամբ զօրութեան փառացն Քրիստոսի. (Ագաթ.։)
cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.
Ահափետ արարեալ՝ զօրհասն գուշակեն։ Ահափետ արարեալ դադարեցուցանէ զխրոխտացեալսն ի վերայ եկեղեցւոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)
that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.
Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով՝ յաղթեցի (աջոյս)։ Այլք յահեկանացն (հերեսիովտաց)։ Մի՛ յիշեր զիս ի հանդէս կորուսելոցն ահեկանաց. (Նար. Ի։ Յհ. իմ. երեւ.։ Բենիկ.։)
ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.
that who is to the left.
Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)
Որով ընդ աջեացն եւ ընդ ահեկեացն ասի ի բաց որոշութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Ահեկեայ.
Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)
Որով ընդ աջեացն եւ ընդ ահեկեացն ասի ի բաց որոշութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)
formidable, terrible.
Զահեղ հրամանն։ Յահեղ մրրկէ։ Զանունն ահեղ ... Ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան. (Եղիշ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։)
roaring terribly, making an awful noise, loud.
wonderful, prodigious, formidable, awful.
Ահեղ կերպարանօք կամ տեսլեամբ. ահաւոր. մեծավայելուչ. հրաշափառ. ահռելի, եւ փառաւոր, սոսկալի.
Պարիսպն է հրաշակերտ՝ ահեղակերպ՝ բարձրաբերձ. (Արծր. ՟Ե. 7։)
to terrify, to intimidate.
Հարուածեալք էին, եւ ահեալք։ Հրեշտակք ի տեսլենէ փառաց նորա միշտ յահեալք են. (Ագաթ.։ Խոսր.։)
that carries its neck proudly, spirited (applied to horses).
Յերիվարս ահիպարանոցս աշտանակեալք. (Յհ. կթ.։)
tender, delicate, young.
գտանի գրեալ եւ ԱՂԱՐԾԻ. Բառ անյայտ՝ իբր Երախայ, մատաղ. կամ Համախումբ որպէս խաշն դիմեալ յաղ.
drop of rain.
Հանէ զամպս, եւ ժողովէ զանձրեւաթիւս. (Ագաթ. ա՛յլ ձ. զանձրեւաշիթս։)
that engenders rain;
copious.
rainy.
Ի պատճառս շոգոյ խոնաւութեան առնին անձրեւայոյզք. (Վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)
to rain, to shower, to pour down;
անձրեւէ, it rains.
Գեդէոն նկարեաց անձրեւովն ի գեղմն ... զցամաքիլն հրէիցն, եւ զանձրեւիլն աշխարհի. (Նախ. դտ.։)
Յորժամ անձրեւէ, հարկ է իմաստնոյն՝ թէ արտաքոյ ուրեք շրջել, թանալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.
ἅτοπος, ἅκαιρος. absurdus, importunus, ineptus. Ո՛չ ի ճահ. անպատշաճ. անվայելուչ. անտեղի. տարադէպ. անշուք. անպիտան. ուսլուպսուզ, օրանսըզ, եագըլըգսըզ.
ԱՆՃԱՀ. ԱՆՃԱՀՍ. Յանպատշաճս. անվայելչաբար. տարադէպ. անշնորհք կերպով.
not brilliant, gloomy.
ἁφεγγής, ἁλαμπής. splendore vel lumine carens. Անմասն ի ճաճանչից. աննշոյլ. անլոյս. նսեմ. մթագին. ըշըգսըզ.
Անճաճանչ խաւար. (Ոսկ. հռ.։ Դիոն. երկն.։ Շ. հրեշտ.։)
ineffable, unspeakable.
որպէս անարժան ի ճառել. անասելի. զոր չէ՛ օրէն ի բերան առնուլ. անլուր. ամօթալի. գարշ. ἅρρητος. nondicendus, infandus, nefandus. անըլմասը նալայըգ.
Առ անճառ ցնորս, առ այն՝ զոր ես եւ ոչ ի գրի իշխեցի առնել. (Եւագր. ՟Ե. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Է։)
Միաշուրթն լեզուաւ գումարեալ հակառակ բարձրելոյն զանճառն խորհէին խորհուրդ. (Անան. եկեղ։)