Definitions containing the research հելլեն : 111 results

Չէզոք, աց

adj. gr.

neuter, indifferent;
neuter.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հելլենացի բարբառոյ՝ զեօթն գլուխսն իգական ասաց, եւ զեօթն լերինսն չէզոք. (Լմբ. յայտն.։)


Ուղղաբան

cf. Ուղղախօս.

· Calfa

NBHL (1)

Գտի զցանկալին ի հելլենացի բարբառ, եւ ի գիր ուղղաբան եւ վայելուչ. (Լմբ. յիշատ. յայտն.։)


Հարուած, ոց

s. fig. mus.

blow, knock, beating, striking, percussion;
bastinado;
slash, cut, wound;
bruise, contusion;
sore;
scourge, blow, chastening, tribulation, misfortune;
repulse, rout, defeat, overthrow, considerable loss;
—ք, — paean;
—ք եգիպտոսի, the plagues of Egypt;
օրհասաբար —, mortal blow;
—ս ածել, to give many blows, to cudgel, to chastise;
հարկանել ի —ս մեծամեծս, to make great slaughter, havoc, carnage, butchery.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՐՈՒԱԾՔ παιών, -ωνος Անուն երդոյ առ հելլենացիս ի պատիւ ապողոնի պէովնի՝ այսինքն հարողի նետիւ զպիւթոն վիշապն.


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զկապ սիրոյ հրաշալւոյն անխզելի պահելոյ։ Հրաշալի արուեստիւ հելլեն գրչութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 53։)


Հաւատամ, ացայ, ացի

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն որոյ հելլենաբանութիւն է ասելն.


Հեթանոս, աց

s.

heathen, pagan, paynim, gentile;
infidel, idolater, barbarian;
nation, people;
—ք, the heathen.

· Calfa


Հեթանոսական, ի, աց

adj.

heathenish, pagan, gentile.

· Calfa

NBHL (1)

ἑθνικός, -κή, -κόν gentilis ἐλλενικός, -η, -ον graecus, -a, -um, graecanicus, hellenicus. Սեպհական հեթանոսաց կամ հեթանոսութեան. հելլենական. արտաքին.


Հեթանոսութիւն, ութեան

s.

heathenism, paganism, gentilism.

· Calfa

NBHL (1)

ἐλλενισμός, τὸ ἐλληνικόν graecismus, paganismus. Այլազգութիւն. հելլենութիւն. կռապաշտութիւն.


Ձայնաւոր, աց

adj.

vocal;
s. gr. vowel;
* — պատարագ, high-mass

· Calfa

NBHL (1)

Եոմոսս, եւ ձայնաւոր տունս հելլենացիս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Ձիթենի, ենւոյ, ենեաց

s.

olive-tree, olive;
— վայրենի, wild -;
ծաղիկք —նւոյ, olive-blossom;
լեառն —նեաց, Mount of olives.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիթենի յունարէն ելէա կոչի. (յորմէ ելլադա, հելլենք). (Եզնիկ.։)


Յղի, ղւոյ, ղեաց

adj.

big, pregnant, in the family way;
— լինել, to be with a child or young.

· Calfa

NBHL (1)

Ի (Հին բռ.) նիւթական հելլենաբանութեամբ գրի,


Յոյն, յունի, նաց

s. adj. Greek;
— լեզու, Greek, the — tongue.

· Calfa

NBHL (2)

Ἵωνες, Ἔλλην Iones, populus graecus, hellenus. Ազգ հելլենացւոց կամ կռեդաց՝ ի յաւանայ կամ ի յովանայ յաբեթեան. ըստ արտաքնոց՝ ի Յովնայ յորդւոյ քսութիւն որդւոյ հելլենի. եւ առանձինն՝ Որ իցէ ի յովանիայ գաւառէ. եանիացի. եանեալը, եունան, եունանի. հոռոմ. ուրում, րում , այսինքն հռովմայեցի՝ ըստ որում անկեալ ընդ կայսերութեամբ Հռովմայ. վասն որոյ եւ ի գիրս. Ագաթ. կայսրն հռովմայ կոչի թագաւոր կամ իշխան յունաց. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։

ՅՈՅՆ. ա.մ. ἱωνικός, ἐλληνικός, ἔλλας ionicus, graecus, -cum;
hellenicus. Յունական. հելլենական. եւ Յունարէն. հոռմի, հոռմերէն. ուրումի, րումճա.


Յունական, ի, աց

adj.

Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.

· Calfa

NBHL (2)

ՅՈՒՆԱԿԱՆՔ գ. Ἐλλήνες Graeci, pagani եւ ωμαῖοι Romani. Յոյնք. հելլենացիք. յոնիացիք. եւս եւ Հռովմայեցիք. եւ Հելլեն. հեթանոս. րում.

ἐλληνικός hellenicus, graecus, -a, -um. Սեպհական ազգին եւ աշխարհին յունաց, եւ յոնիացւոց. ելլադական. հելլենական. որ եւ Հեթանոսական. եբր. եօնա.


Յունասէր

s.

philhellene, philhellenist.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ յունաց, եւ լեզուի եւ գիտութեան հելլենացւոց.


Մշտնջենաւորակից, կցի

cf. Մշտնջենակից.

· Calfa


Մասն, սին, սանց

s. adv.

part;
bit, piece, morsel;
share, portion;
lot, parcel;
ration, allowance;
contingent, quota;
side, part, quarter, clime;
minute;
relics;
holy or hallowed bread;
— հաւատոյ, article of faith;
մասունք բանի, the heads of a discourse;
— բարի, the better part;
— զգայական, սրտմըտական, ցանկական, sensitiveness;
irascibility;
concupiscence;
մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի —է, in part, partly;
partially, in parts;
by halves;
մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին, for the most or greatest part, mostly, chiefly;
յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ, on this side, on this consideration;
ի մասին, for, instead of;
— առ — or առ մասին, — —, piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb;
իմով մասամբ, on my part, as for me;
աղօթից մասամբ, as for, or with regard to prayers;
ի պարգեւի մասին, in place of a gift, as a gift;
նմա ել —, he was allotted, he had for his share, or portion;
it is fallen to his lot;
— ունել, to participate in, to take a part or concern in;
ի բարեաց մասին առնուլ, to take in good part;
ի չարի մասին առնուլ, to take ill, or amiss;
գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից, to be subject to certain vices;
չիք մերընդ դաւթի, we have nothing to do with David.

· Calfa


Մար, ու

s.

metretes or amphora (a liquid measure, the Roman about seven, the Attic about ten gallons).

· Calfa

NBHL (1)

Մար՝ ըստ հելլենացւոցն սատոն. ՟Ծ քսեստ, եւ է չափ հնձանի. բայց յն. σάτον satum. եբր. սէա. ըստ սուրբ գրոց է գրիւ։


Մար, ի, աց

s.

s. adj. Mede;
Median;
lord.

· Calfa

NBHL (1)

Մար՝ ըստ հելլենացւոցն սատոն. ՟Ծ քսեստ, եւ է չափ հնձանի. բայց յն. σάτον satum. եբր. սէա. ըստ սուրբ գրոց է գրիւ։


Հիացուցանեմ, ուցի

va.

to astonish, to surprise, to amaze, to astound, to enchant, to charm to admiration, to strike with amazement.

· Calfa

NBHL (1)

Թետաղացւոցն սպառնալով, եւ համբաւն հիացուցանէր զհելլենականն. (Խոր. ՟Բ. 12։)


Հայեցի

adj.

Armenian.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ անյաղթ փիլիսոփայ՝ ազգաւ հայեցի, իմաստիւ հելլենացի. (Ոսկիփոր.։)


Հայցական, ի, աց

s. gr. accusative.

· Calfa

NBHL (2)

Հոլովք են անուանց, ուղղական ... հայցական։ Հայցականն՝ խնդրական. կամ ըստ հելլենացոց լեզուին՝ փաստական. (Թր. քեր.։)

Հայցականդ, որ ըստ հելլենացոց լեզուին պատճառական է. (Երզն. քեր.։)


Լուսաւորեմ, եցի

va. fig. vn.

to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.

· Calfa

NBHL (1)

ի հօրէ զմիտսն լուսաւորեալ՝ ասէ ցնա, դու ես քրիստոս. հելլենաբանութիւն է, կր. հանդերձ հյց. խնդրով. φωτισθείς τὴν διάνοιαν որ ըստ հյ. ասելի է, մտօք կամ ի միտս։


Կեղծաւորեմ, եցի

va.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։


Պահանջիմ, եցայ

vn.

to be exacted, claimed;
դատաստան —, to be compelled to give account of;
հզօրք հզօրագոյնս պահանջեսցին, the rich shall suffer great torments.

· Calfa


Պաշտօնաւոր

adj.

idolatrous.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Դիցապաշտ. ըստ յն. հելլենացի կամ հեթանոս.


Սարդիոստայն, ից

s.

cobweb, spider's web;
սրբել զ—ս, to sweep down the cobwebs;
— ձգել ծածկոյտ զերեսօք, to hind behind a cobweb, to try to conceal what is manifest, to cover with pretexts.

· Calfa

NBHL (1)

Զհելլենական մոլորութիւնն որպէս սարոստայն եղծանէր. (Ճ. ՟Ա.) (գրեալ էր՝ սարդոստայն)։


Պիւրամիդ

cf. Պիւրամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ պիրամիդքն՝ եւ սոքա արժանի են հրաշից. շինեալք յոյժ անըմբռնելիք յեգիպտոս. զոր քրիստոնեայքս ասեմք շտեմարանս յովսեփու գոլ. իսկ հելլենացիք՝ յորոց մի է եւ հերովդոտոս, ասեն եթէ թագաւորաց շիրիմք են. (Նոննոս։)


Սիղղոբայ, ից

s.

syllable.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց։ կարգեալ յօրինէր սիբողայիւք եւ կապօք. (Խոր. ՟Գ. 53։ Կորիւն.։)


Ստոր

s.

bottom, the under or lower part;
ի —, under, underneath, below;
ի —է, from under, from below or beneath;
downwards;
ի ստորեւ, ի ստորէ, cf. Ստոր.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՈՐ. Ի բարդութիւ՝ է ոճ հելլենական, բազում մասամբ օտար ի հայկաբանութենէ՝ որպէս տեսցես ի կարգիս։


Ստորոգութիւն, ութեան

s.

predicament, class;
category, kind.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եթէ ձկնորսացն եմ աշակերտ, սակայն ոչ եմք անտեղեակ աթենացւոցն ստորոգութեանց, եւ հելլենական հանճարոյ. (Մագ. ՟Ե։)


Վասն

prep.

for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.

· Calfa


Վատանշան

adj.

notorious, infamous, disgraceful, ignominious.

· Calfa

NBHL (1)

Դա աւադիկ եւ ի հելլենագիր օրէնսն վատանշան գրեցան նոքա (գուսանք եւ կաքաւիչք). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)


Սաստկագին

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոշոր լեզուէն առաջնոյ՝ փափկագոյնն հելլենացւոց, եւ սաստկագինն հռովմայեցւոց. (Վրդն. պտմ.։)


Սատոն

s.

satum, setier, ( English gallons, or English pints of wine).

· Calfa

NBHL (1)

Մար՝ ըստ հելլենացւոց սատոն, ՟Ծ քսեստ. եւ է չափ հենձանի. եւ այլն. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)


Դժնդակ, աց

adj.

painful, troublesome, uneasy, tiresome, bitter, odious, cruel;
haughty, austere, grievous, vexatious, mortal, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց անլուր հելլենաբանութիւն է ասելն՝ Առ որս. ՟զ.


Խնդամ, ացի

vn.

to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.

· Calfa

NBHL (1)

Հյց. խնդ. իբր. հելլենաբանութեամբ.


Զգուշանամ, ացայ

vn.

to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ հայցական խնդիրն է հելլենաբանութիւն.


Խրատ, ուց

s.

admonition, reprimand, reproof;
advice, counsel;
caution, remonstrance;
discipline, instruction;
correction, punishment;
—ք ուղղութեան, moral maxims;
— չար, bad advice;
evil counsel;
— տալ, to give advice;
to lecture, to admonish;
տալ խրատս բարեաց, to give good advice;
ի — ածել, to educate, to discipline.

· Calfa

NBHL (1)

Զհռովմայեցի եւ զհելլենացի ստացայ զխրատ. (բայց զայբ եւ զբեն վայրենոյս այսորիկ ոչ երբէք ուսայ. Վրք. հց. ձ։)


Փաստական, ի, աց

adj. gr.

causative;
accusative.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցականն՝ խնդրական, կամ ըստ հելլենացոց լեզուին՝ փաստական. (Թր. քեր.։)


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածկեաց զստորեաւ ճանապարհն ... աստուստ զվեր (կամ՝ զ՝ի վեր) ճանապարհն զարմանային. (Մեկն. ղկ.։) Իսկ բարդութիւնք եւ ածանցք սորա՝ են որ հայկաբան են, եւ են որ հելլենաբան, է՛ որ պիտանի, եւ է՛ որ անպիտան։


Վերաբանութիւն, ութեան

s.

analogy.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեցին զմեզ յաղեքսանդրիա ի լեզու պանծալի (հելլենական) ի ստոյգ յօդանալ ճեմարանին վերաբանութեան (կամ վերբանութեան). (Խոր. ՟Գ. 62։)


Վերաբուսանիմ

vn.

to grow again, to be produced anew.

· Calfa

NBHL (1)

Վերաբուսան դարձեալ եւ արք հելլենացիք գրօղք պատմութեանց. (Վրք. ոսկ.։)


Փափկախօս

adj.

gentle-voiced, sweet-tongued.

· Calfa

NBHL (1)

Փափկախօսս հելլեն, սաստիկ հռոմայեցին՝ սպառնական հոնին. (Երզն. քեր.։)


Փիլիսոփայութիւն, ութեան

s.

philosophy.

· Calfa


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հելլենացւոց բաւական լինէր փոխադրել լեզու։ Նա բովանդակ փոխադրեաց եւ որ ինչ ի քարտէզս դիւանին եդեսիայ. (Պիտ.։ Խոր. ՟Բ։)


Փոխանակ

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։


Փոխանակ, ի

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։


Փոխատրեմ, եցի

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեսրոբայ փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 33.) այսինքն վերածելով ի նոյն կարգ այբուբեանական՝ ըստ անվրէպ համեմատութեամբ տառադարձութեամբ. կամ բացատրելով զայբուբենս մեր նորագիւտս՝ հնչմամբ վանկից նաեւ տառիւք յունաց։


Փորձիմ, եցայ

vn.

to be tried, tempted;
to try, to endeavour, to seek;
to be purified, refined.

· Calfa

NBHL (1)

իսկ յասել անդ նորին. Որք զնախասացեալ բռնութեանս պատերազմ ոչ փորձեցան, երանելիք են. իմա ըստ հելլենաբանութեան, ոչ կրեցին զփորձութիւն։


Փորչէ

cf. Սիկղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ եբրայեցւոցն սիկղ, եւ ըսա հելլենականին տէտն, եւըստ հռովմայեցւոցն մեղիատիս. եւ ըստ հայոց փորչէ. որ է ՟Դ մասն ունկոյ. (Անան. չափ եւ կշռ.։)