drawing or inclining downwards, descending;
mundane;
sensual.
· Calfa
Վայրաբեր եղեալ անցանեն ընդ ստորին վայրս երկրի։ Ընդ թանձրագունի եւ վայրաբեր բնութեան կապեալ։ Ծանրանան միտք թեթեւք, յորժամ ընդ ծանուն եւ վայրաբերին շաղեալ կապեսցին. (Իգն.։)
cf. Վանկ.
· Calfa
Յաղագս վանգի։ Փաղառութիւն (կամ վանկ) է իսկապէս պարառութիւն ձայնորդաց (այսինքն բաղաձայնից) ձայնաւորաւ կամ ձայնաւորօք. որպիսի, կար, գութ։ Իսկ պիտակապէս եւ ի նեզէ (այսինքն ի միոջէ) ձայնաւորէ. որպիսի, ա՛, է։ Յաղագս երկար վանգի. երկար փաղառութիւն լինի՝ եւ այլն. (Թր. քեր.։)
composed of bars, grated, latticed;
lattice, grating;
wire-netting, wire-work;
balustrade, baluster.
· Calfa
to grate, to bar, to trellis, to lattice;
— զբեռինս, to cord a bale, to bind up as with netting;
— զգունդս, to levy, to assemble, to muster soldiers.
· Calfa
ՎԱՆԴԱԿԵԼ. Վանդակաւ իմն պատել. ըստ յն. լոկ, կապել. տէնկ կապել, կապոց ընել.
to undo, to destroy, to ruin, to upset, to overthrow, to overcome.
· Calfa
κατέχω teneo. Պատել պաշարել պնդապէս. կաշկանդել (իբր վանդակաւ. լծ. հյ. պնդել. պ. պէնտ կապ) կամ վկանդել. յաղթահարել. աշխատ առնել, վտանգել, տկարացուցանել. (իբր արմատ բառիս հիւանդ. որպէս եւ պ. վէնտ, է աշխատութիւն, տարժանումն).
deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.
· Calfa
Եւ զի զվատթարութիւն նորա յայտ առնիցէ, ասէ, զհզօրն կապիցէ։ Լսելով զառաքինեացն զքաջութիւն, եւ զյետս կացելոցն զվատթարութիւն. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Ա։)
laziness, idleness;
cowardice, dastardliness, poltroonery, pusillanimity;
vileness, meanness, cringing;
worthlessness;
ingratitude;
wickedness;
վատութեամբ, cowardly, unmanly, basely, meanly;
անուն վատութեան, ignominy, shame, dishonour, stain, slur, stigma, opprobrium;
ի — հատանիլ, to give oneself up to idleness or sloth;
— յանձն առնուլ, ի — խոնարհիլ, to bow and cringe, to be guilty of meanness, to behave meanly.
· Calfa
Ամենայն անարի՝ տաղտուկ կապեալ վատութեամբ. (Պիտ.։)
curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.
· Calfa
ἑπίσπαστρον, καταπέτασμα , κάλυμμα, κατακάλυμμα velum, velamen, tegumentum, aulaeum, quod obtenditur, operimentum. Առագաստ. ծածկոյթ վերուստ ի վայր կամ ի վերայ ագուցեալ. պատրուակ. նուարտան. վիժակ. քօղ. սրահակ. սրսկապան. անջրպետ պարզեալ ձգեալ. քէրտէ, էօրթիւ, ճիպինլիք.
cf. Վարակեցուցանեմ.
· Calfa
Ընչիցն ծառայ կապանս վարակէ զանձամբ։ Իբրեւ զբազում չարեաց պարտական վարակեն ի դժուարարձակ շղթայս։ Գելոցօք վարակել եւ խորտակել։ ԿԱպեաց զսպանօղն զհերովդդէս՝ զանդամս նորա որդամբք վարակելով. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկիփոր.։)
ՎԱՐԱԿԵՄ ՎԱՐԱԿԻՄ. ἑμπλέκω implico συνέχω contineo, comprehendo φύρομαι misceor συμφύομαι simul plantor, nascor. Պարաւանդել. պարանել. կապել կաշկանդել. շուրջ պատել պաշարել. ըմբռնել՝ իբր պառականօք. պնդել որպէս վարակօք. կր. ըմբռնիլ. շաղիլ. զգածիլ. համակիլ. պատատիլ. պատտղիլ. պիւրքմէք, սարմագ. եւ այլն.
entanglement, embarrassment, labyrinth, puzzle, scrape;
infection, contagion.
· Calfa
Մեղաց վարակմամբ կապեալ կան եղկելիքն. (Գր. հր.։)
cf. Սանդարամետային.
· Calfa
Պատկառեմ ասել, թէ եւ ընդ սանդարամետականին կապեցաւ։ Յերկնայնոց եւ ի ստորնայնոց, եւ ի սանդարամետականաց մեռելոց. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Կ՟Ե։)
cf. Պաղիմ.
· Calfa
Հուրն շիջաւ, եւ կապարն սառեալ։ Ցրտացաւ եւ սառեալ ի սիրոյ աստուծոյ. (Ճ. ՟Գ.։ Վրդն. երգ.։)
excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.
· Calfa
ՍԱՍՏԻԿ. մ. σφοδρῶς vehementer Յոյժ. կարի. սաստկապէս. ուժգին. բռնութեամբ.
vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.
· Calfa
ՍԱՍՏԻԿ. մ. σφοδρῶς vehementer Յոյժ. կարի. սաստկապէս. ուժգին. բռնութեամբ.
possessed by a devil, raging, furious, demoniacal.
· Calfa
Սատանայակիր մեղօք կապեալք եւ պնդեալք. (Նար. յովէդ.։)
· Calfa
(ՍԱՏԻՐ 3) Իսկ Սատիր, որպէս յն. σάτυρος . է կապիկ խենէշ, ըստ առասպելաց՝ ընկեր արբշիռ չաստուծոյն դիոնիւսոսի. satyros, fauni. յորմէ յաջորդ բառդ (=ՍԱՏԻՐԻԿԱՆ)։
satyr, faun.
· Calfa
(ՍԱՏԻՐ 3) Իսկ Սատիր, որպէս յն. σάτυρος . է կապիկ խենէշ, ըստ առասպելաց՝ ընկեր արբշիռ չաստուծոյն դիոնիւսոսի. satyros, fauni. յորմէ յաջորդ բառդ (=ՍԱՏԻՐԻԿԱՆ)։
Իսկ Սատիր, որպէս յն. σάτυρος . է կապիկ խենէշ, ըստ առասպելաց՝ ընկեր արբշիռ չաստուծոյն դիոնիւսոսի. satyros, fauni. յորմէ յաջորդ բառդ (=ՍԱՏԻՐԻԿԱՆ)։
nose-band;
snaffle;
muzzle.
· Calfa
φιμός capistrum. Երասանակ. սանձ. բերանակապ. պահպանակ բերանոյ եւ գլխոյ գրաստուց. գործի վարելոյ՝ վարակելոյ՝ վարանելոյ զգրաստս.
to close in, to surround, to envelope.
· Calfa
Ո՞վ է պատօղ այնպիսեացն. սատանայ՝ որ սաստիկս վարկէ զնոսա։ Իբրեւ զմեռեալ պատեալ վարկեալ (յն. երիզապնդօք) կայ ի գերեզման. լուծցու՛ք զկապանս վարակեալս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 2։)
saleable, venal;
hireling, paid or hired man, servant, mercenary, day-labourer, workman;
farmer;
mistress, courtesan, harlot.
· Calfa
ՎԱՐՁԿԱՆ. ἐταίρα socia, meretrix. Կին օտար վարձեալ կապենիւք. վարձակ՝ իբր բոզ, պոռնիկ.
simple;
common, ordinary;
depraved, devoid;
sharp, acute;
simply, solely;
terror, horror;
horrible.
· Calfa
to whizz, to hiss, to whistle;
to sound loud and shrill, to rush, whiz or whir through the air;
սուսերք չկահէին ընդ իրեարս շեշտակի, the swords crossed.
· Calfa
Ձեռօք շկահելով հարցանէին զանունն. քանզի կապեալ էր զլսելութիւնն եւ զլելուին զգայութիւն քահանային. (Անթիպատր։)
to chain, to enchain;
to link, join or unite together.
· Calfa
Կտաւ պատանաց նորա զշղթայեալսն կապանօք ելոյծ. (Մեկն. ղկ.։)
little dog, bow-wow;
Canis Minor, Canicula, dog-star, Sirius;
բանոնեան —, lapdog;
— որսական, beagle;
— հրացանի, cock;
շնկային աւուրք, dog-days.
· Calfa
Շնկունքդ եւ ցիռք, եւ ուլք, եւ կապկաց ազգք. (Փիլ. լիւս.։)
to dilucidate.
· Calfa
Ընդ ծածուկ դարանակապեսցէ ընդ ձեռին իւրում։ Սկսանի դարանակել զբանս յոբայ. (Վանակ. յոբ.։)
yellow;
fallow;
wan, pale, palid.
· Calfa
Դեղինն՝ սպիտակի ընդ խարտեշի խառնելով (լինի)։ Դեղինն ընդ պայծառի սպիտակ չարախառնելով, եւ ի խորին սեաւ անկեալ՝ զկապուտակ գոյնն կատարէ. (Պղատ. տիմ.։)
ὡχρός pallidus, ζακθός, χλωρός flavus, fulvus, fuscus Իբր Լեմոնի, եւ բացագոյն սալորի, եւ ծիրանի. բաց քան զկարմիր, որ խառնեալ ընդ կապոյտ՝ առնէ կանաչ. լաւն է յոսկին, եւ յոռին ի մեռեալն եւ ի դալուկն. շէկ.
penny, denier, denarius.
· Calfa
Կապիճ մի ցորեան դենարի միոջ, եւ երեք կապիճ գարի դենարի միոջ. (Յայտ. ՟Զ. 6։)
demon, devil, evil spirit;
gnome, spirit, genius.
· Calfa
Ազմոդեւս դեւն չար։ Ի գայթագղութենէ դիւի։ Զոհեցին դիւաց, եւ ոչ աստուծոյ։ Ամենայն կուռք հեթանոսաց դեւք են։ Անդ դեւք կաքաւեսցեն։ Պատահեսցեն դեւք յուշկապարկաց.եւ այլն։
cf. Դժնեակ.
· Calfa
ԴԺՆԵԱՅ. մ. Դժնդակապէս. չարաչար. դժնեայ օրինակաւ. դժնէաբար.
infernal.
· Calfa
Խզեսցե՛ս զերիզապնդեայ մահազդեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)
brains;
mind, sense, wit, understanding, intelligence, wisdom;
խելօք, skilfully, ingeniously, cleverly, dexterously;
bench for rowers;
— կամրջաց, bridge-head;
— գետոց, source of ariver;
—լս ունել, to be wise, judicious, prudent;
ի խելաց ելանել, to lose one's reason, to become mad;
գնալ խելօք, յայլ խելս շրջել, յայլոյ խելս լինել, to be out of one's mind, to turn mad;
ցնորիլ ի խելաց, to faint, to swoon;
ի խելս գալ, to come to one's self, to recover one's self;
to amend;
խելս խառնել, to tax one's ingenuity, to contrive, to set one's wits to work, to try, to attempt;
to dupe, to outwit, to use artifice, craft, guile;
ի խերս կերպարանեալս, feignedly, with simulation, in appearance;
astutely, cunningly;
բանք բազում — սակաւ, much tongue and little judgment;
ի խելաց եւ ի մտաց թափեալ, hair-brained, cracked, foolish, insane, mad;
գինին կալաւ զխելս նորա, he became intoxicated, tipsy.
— նաւի, poop, stern of a ship;
ի խելս նաւին, on the poop.
· Calfa
Ընդ խելս նաւացն զպարանոցն կապէին. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)
waywardness.
· Calfa
Երիվարի սանձս եւ կապանս դնեն, մինչեւ ըմբռնեսցեն զխեղախեռութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35.) յն. σκίρτημα . (լծ. ընդ թ. սըլըրտաամագ )։
strangled, suffocated;
— առնել, to strangle, to suffocate;
— լինել, to be strangled, suffocated.
· Calfa
cf. Խեղդան.
· Calfa
Յայնմ ժամանակի դատաւորք ո՛չհուր ունէին, եւ ոչ սուր, ո՛չ վիրապ, եւ ոչ խեղդելիս, եւ ոչ կապանս. (ՃՃ.։)
to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.
· Calfa
Խզեցուք զկապանս նոցա։ Խզեաց զկապանս նոցա։ Խղեցեր դու զկապանս նոցա։ Խզեցին զսամետէս. (եւ այլն. Սղ. ՟Բ. 3։ ՟ճղ. 14։ Երեմ. ՟Բ. 20։ ՟Ե. 5։ Լ. 8։ Նաւ. ՟Ա. 13։ Ղկ. ՟Ը. 29։)
breaking, rupture, bursting, tearing.
· Calfa
Խզումն կապանաց կամ խեղդմանց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։ Նար. ՟Ղ՟Բ։)
thickness, density;
close, dense, thick, serried;
compact, dense;
crowded, numerous, frequent;
full;
—, — առ, — ընդ —, thickly, densely;
frequently, often, much;
— առ — հարուածք, repeated blows.
· Calfa
Ի չար կապարճացն խիտ առ խիտ նետովք խորհրդոցն խոցոտեն։ Խոնարհեցուցիչ աստուծոյ խիտ առ խիտ ապացուցէ ճշմարտութեանն բուռն հարկանել. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. պտրգ.։)
to give a robe of honour.
· Calfa
ԽԼԱՅԵՄ կամ ԽԻԼԱՅԵՄ. Խլայ տալով հատուասիրել, մեծարել. կապայ հանգցընել.
neighing;
—ն, neigh.
· Calfa
Այոսքիկ եւ իսկապէս յատուկք ասին. քանզի թէ ձի խխնջական. եւ եթէ խըխընջական, ձի. (Պորփ.։)
censure, criticism;
discussion, examination, research.
· Calfa
Առանց խծբծի եւ առանցեպերանաց գեղեցկապէս կեցեալք. (Փիլ. իմաստն.։)
to be ulcerated, to form an abscess, to gather, to discharge matter, to suppurate.
· Calfa
φλεγμαίνω tumeo, intumesco. Փոխիլ զխղխայթ. ուռնուլ եւ շարաւ կապել. թարախիլ.