Definitions containing the research խան : 3200 results

Հաւասարաչափ

adj.

of equal measure, just, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Վերապատուեցէ՛ք աննախանձք զհաւասարաչափն։ Զոմանց հաւասարաչափ անկարօտութեան վեհիցն արթնութեան բերէր նշանակ (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ). (Սկեւռ. լմբ.։)


Հաւասարապատիւ

adj.

cf. Համապատիւ.

· Calfa

NBHL (1)

(Հրեշտակք) հաւասարապատիւ գոլով։ (Իշխանք) հաւասարապատիւ ծառայակիցք են. (Լմբ. եկեղ.։)


Խաթարեմ, եցի

va.

to damage, to spoil;
to corrupt;
to ruin, to shatter;
to rumple, to crumple.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. թ. փետէր, վնաս. եւ յն. քաթերէ՛օ). καθερέω destruo, diruo συγκόπτω concido. Աւերել, եղծանել, քակել, կործանել, խանգարել. վեր ի վայր առնել.


Խախտած

adj. s.

spoiled, ruined;
ruin, waste.

· Calfa

NBHL (1)

Խախտեալ կամ խանգարեալ ինչ.


Խակ, աց

s. fig.

unripe, immature;
sour, bitter, harsh;
harsh, rugged, rough, unkind, cruel, inhuman;
inexpert, unpractised, ignorant;
ill-bred, boorish, awkward, rude.

· Calfa

NBHL (1)

Խակ եւ անընդել լինել յորդորէ, եւ անողորմ։ Արտաքին իշխանքն՝ խակքն եւ անողորմքն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խահրեմ, եցի

va.

to overdo, to cook too much, to burn, to spoil;
to corrupt, to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ զխահս աւերել կամ այրել. յանչափս եփել եւ խանգարել.


Խաղ, ու, ուց, ի, ից, ոյ, ով

s. adv. mus.

play, game;
recreation, pastime, amusement, sport;
fun, joke, raillery, pleasantery, mockery;
mummery, foolery;
games;
scene, stage, theatre;
*song, air;
սէր խաղուց, gambling, gaming;
խաղք Ողոմպիայ, Olympic games;
խաղք ըմբշամարտից, wrestling;
գնդակ խաղ, the game of tennis;
խաղ կճեայ գնդակաց, game of marbles;
խաղ նարտի, backgammon;
խաղ աղիւսակի, draughts;
խաղ սատրնջոյ, chess;
խաղ աչկապուկի, blind man's buff;
խաղ թղթոյ, card-playing;
cf. Թուղթ;
խաղ բախտի, game of chance;
խաղ բառից, a pun, play upon words;
չլինել կամակ ի խաղ, to be in no mood for sport, not to be in a sporting mood;
ի խաղ հատանիլ, զակատիլ ի խաղս, to abandon oneself to amusements;
ի խաղ մտանե, to join a game;
to sit down to play;
լինել յաջողակ ի խաղի, to have a good game;
to hare a good-hand (cards), to be a lucky player;
լինել դժբաղդ ի խաղի, to have ill luck at play;
կորուսանել ի խաղի, to play or to gamble away;
վատնել զամենայն ի խաղի, to gamble away one's fortune, to lose ones' fortune by gambling;
դադարել ի խաղի, to leave off playing;
խաղ համարել, to take as a joke;
չեն ինչ խաղոյ, it is not to be trifled with, it is no joke;
— խաղ առնել զոք, ընդ խաղ արկանել, to ridicule, to deride, to mock, to make sport or mockery of, to laugh at a person;
ընդ խաղ առնել, to rally, to joke with, to jest with;
to turn to ridicule;
ընդ խաղ, ընդ խաղս, for fun, in jest, for a joke, jestingly;
ո՛րչափ խաղացի ընդ նոսա, how many tricks I played on them ! թո՛յլ տուր անդ զխաղդ, թո՛ղ զխաղդ, joking apart, in good earnest;
խաղ կանչել, to sing a song. a note.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՂ. ἑμπαιγμός, παίζων եւ այլն. illusio, ludificatio. Ծաղր. կատակ. այպն. ծիծաղ. պ. խա, խանտիլ.


Խաղ, ից

s.

shore, side of a river;
meadow;
marsh, moor;
gulf, roadstead;
division, pigeon-hole.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՂ. ἑμπαιγμός, παίζων եւ այլն. illusio, ludificatio. Ծաղր. կատակ. այպն. ծիծաղ. պ. խա, խանտիլ.


Խաղաղ

adj. adv.

calm, tranquil, serene, peaceful, undisturbed, quiet;
— միտք, serene mind;
—, —աբար, placidly, peacefully, calmly, quietly, serenely.

· Calfa

NBHL (1)

Զմկանուսն պի ներքոյ նաւացն խաղաղաբար տարածելով։ Խաղաղաբար պատասխանեալ ասէր. (ՃՃ.։)


Խաղաղական, ի, աց

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

· Calfa

NBHL (1)

Տու՛ր նմա պատասխանի խաղաղական հեզութեամբ. (Սիր. ՟Դ. 8։)


Խաղաղասիրութիւն, ութեան

s.

love of peace, moderation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցին խաղաղասիրութեանն եզեր նախանձոտ. (Խոսրովիկ։)


Խաղապատիմ, եցայ

vn.

to embrace affectionately, to caress, to fondle;
to embrace the knees, to supplicate with weeping;
օձատիպ խաղապատեալ, interwoven, interlaced, entwined like serpents.

· Calfa

NBHL (1)

ամենայնիւհնարին զխանդաղատութիւն մանկանն. զի զլալն եւ զհեկեկալն խափանեսցեն. թեպետեւ նոքազխաղապատեալ զերեսն այսր անդր դարձուցանեն. (Եփր. զղջ.։)


Խայտառակ

adj. adv.

covered with disgrace, loaded with shame, infamous, ignominious, disgraceful, shameful;
cf. Խայտառակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկ խայտառակ եղեալ յիշխանութենէդ՝ նշաւակիս։ Հանդիսացան նորա հրապարակի խայտառակ մերկանալն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խաշար

adj. s.

cf. Խոշոր;
young tree, shoot, sucker;
stake, pile.

· Calfa


Խաչ, ի

s. fig.

cross;
crucifix;
cross, sorrows, tribulation;
սուրբ —, the Cross, the Holy Rood;
ի — հանել, կախել զ—է, to crucify;
ի — ելանել, to be crucified;
— առնել, հանել, to make the sign of the cross, to cross one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ կաթին եւ մեղու տղայոց՝ բեւեռք եւ խաչ կատարելոց. (Եփր. համաբ.։)


Խաչակցիմ, եցայ

vn.

to be a companion in crucifixion, to be crucified with another.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ խաչակցեալ նմին՝ փոխանակին յանմահկեանս. (Շ. բարձր.։)


Խաչափայտ, ի

s. bot.

wood of the cross, cross;
crucifix;
peony;
anemone.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ աշտարակին ինքնին տէրն կանգնեաց զխաչափայտն. (Ագաթ.։)


Խառն, ից

adj. adv. s.

mixed, compound;
confused, in disorder;
complicated, indistinct;
impure, obscene, lewd;
confusedly, indistinctly;
together, conjointly;
mixture, conjunction;
coition, copulation, coupling, pairing, rut, rutting;
ի խառնս լինել, to be in rut, on heat, in pairing time;
ի —ս գալ, to pair, to couple, to leap, to mount, to cover;
ածել ի —ս, to yoke, to match, to pair, to couple, to join together.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ իշխանութիւնն իսկ խառն էր ընդ աշխարհին հայոց. (Եղիշ. ՟Է։)


Խառնակ, աց

adj. s.

mixed, confused, embroiled, complicated;
impure, obscene;
tie, bond, union;
copulation, pairing;
the rabble, the mob.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ խառնականկողնոցն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Խառնակեաց, եցաց

cf. Միաբանակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

κοινόβιτης coenobita. Փոխանակ թարգմանելոյ Միաբանակեաց. այն որ կեայ ի հասարակաց վանս՝ խառն ընդ բազմութեան եղբարց.


Խառնակոխ

adj.

trodden by impure persons, profaned.

· Calfa

NBHL (1)

Կոխեալ կամ կոխելի իբր խառնակ՝ հասարակ եւ անսուրբ տեղի. կոխան ոտից հասարակաց.


Խառնակութիւն, ութեան

s. ast.

medley, confusion, disorder, chaos;
disturbance, perturbation, tumult;
profanation;
coition, copulation;
conjunction.

· Calfa

NBHL (2)

Զանբաւ խառնակութիւն հոգւոց, եւ զխռովութիւն բնութեան։ Ընդ իշխանսգեղջուկք խռովութիւն եւ խառնակութիւնք եղիցին. (Փիլ. քհ.։)

ՈՐԴԻՔ ԽԱՌՆԱԿՈՒԹԵԱՆ. ὐιοί συμμίξιος filii commixtionis. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 14։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 24.) պէսպէս իմանին. զօր օրինակ Հարճորդիք, կամ Ծնեալք ի հեթանոս մօրէ, մանաւան՝ Պաշտօնեայք կռոց, կամ Պատանդք յորդւոց իշխանաց, եւ այլն։


Խարակեմ, եցի

va.

to burn, to scorch, to tan, to brown;
to toast;
to heat, to warm;
to imbibe, to anoint.

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ ռմկ. խարկել) Խարել. խահրել. կիզուլ. տոչորել. խանձատել. այրել. աղանձել. (լծ. յն. քաւմադի՛ղօ, թ. գավուրմագ ).


Խարբ, ից

s. adj.

sword;
flagitious, iniquitous, wicked;
ill-bred;
lewd.

· Calfa

NBHL (1)

Հատցեն զխաբս իւրեանց ի խոփս։ Իշխանն ոչ ընդունայն զխարբն կրէ. (Իրեն. ՟Ա. ՟Դ. առ Լեհ.։)


Խարդախումն, ման

s.

cf. Խարդախութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Խարդախանք. խարդախութիւն.


Խարդաւանք

s.

cf. Խարդաւանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւելն. դաւաճանութիւն. պատրանք. մեքենայք. խարդախանք. խաբէութիւն.


Խարեմ, եցի

va. fig.

to cauterize;
to brand;
to blind with hot irons;
to stigmatize, to afflict, to distress, to cut to the heart.

· Calfa

NBHL (1)

Նման էրնա ի քաղցէ անտի իւրմէ խարեալ խանձողոյ. (Եփր. թագ.։)


Խարխնճեմ, եցի

vn.

to bray.

· Calfa


Խարշեմ, եցի

va.

to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս խանդաղատելոյ գթոյն խարշին աղիքն. (Ճ. ՟Ա.։)


Խաւարաբնակ, աց

adj. s.

dwelling in obscurity, obscure, gloomy;
devils, demons.

· Calfa

NBHL (1)

Մու՛տի խաւար (ո՛վ բանսարկու), փոխանակ խաւարաբնակ առնելոյզադամ. (Տօնակ.։)


Ղեղի

cf. Լեղի.

· Calfa

NBHL (1)

Քացախ եւ ղեղի ճաշակել։ Փոխանակ ղեղոյն եւ քացախոյն. (Յհ. իմ. երեւ.։ Աթ. ի ստեփ.։)


Ղօղիմ, եցայ

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.

· Calfa

NBHL (1)

Ղօղեալ (այսինքն թաքուն) խորհուրդ երրորդութեան ի յերկրայնոցս անքննական։ Ղօղեցան ըստուերք մահու, լքեալ լուծան իշխանութիւնք. (Շ. տաղ.։)


Ճակաճան, աց

adj.

lecherous, libidinous, lascivious, wanton, lewd.

· Calfa

NBHL (1)

Գիճասէր կամ իգասէր. մատակախանձ. վարար. իգամոլ. վաւաշոտ, եւ վաւաշոտական. պիղծ. պղծախոհ. բղջախոհ. պոռնիկ.


Ճակատագիր, գրաց

s.

destiny, predestination, fate, fatality;
doom, star, fortune;
դառն, վեհ —, fatal, high destiny.

· Calfa

NBHL (1)

Բախտ եւ ճակատագիր ուսուցչին, եւ զաստուծոյ նախախնամութիւնն եւ զմարդկան իշխանութիւնն բարձին. (Իգն.։)


Ճահեցուցանեմ, ուցի

va.

to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տերեւաբեր աղաւնոյն հոգին սուրբ զզարմանալի եւ զաստուածածագ լոյս ճահեցուցանելով. (Անան. եկեղ։)


Ճարակումն, ման

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն զխանձողսն տեսանեմք ի ճարակմանէ հրոյն մնացեալ։ Ոչ միայն զարմատն, այլեւ զճարակումն չար ախտիս չար ախտիս տեսեալ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ճեղանակ, աց

cf. Ճեղենակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղենակ, աց

s.

plume or egret.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղքեմ, եցի

va.

cf. Ճեղքում.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտ ընդ մէջ ճեղքէր զամուր գլխանոցն. (Յհ. կթ.։)


Ճեղքում, քի

va.

to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտ ընդ մէջ ճեղքէր զամուր գլխանոցն. (Յհ. կթ.։)


Ճենճերոտիմ, եցայ

vn.

to be soiled with grease and smoke;
to be half burnt.

· Calfa

NBHL (1)

Չտեսանես անդ թեւս թռչնոց խանձատեալս, եւ ճենճերոտեալ. (դրածն, ճենճերոխեալ. յն. զծուխ վերատուեալ). (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։)


Ճիռ, ճռի, աց, ից

s.

small cluster of grapes.

· Calfa

NBHL (1)

Ես լինիմ անէծք՝ օրհնութեանս ճիռս, փոխան ձեր ի խաչ բեւեռիմ։ եւ օրհնութիւն սփռեմ. (Տաղ.։)


Ճիրան, ի, աց, ունք, անց

s.

claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինեցին զճիրանացն լինելութիւն (ի մարդիկ՝ փոխանակ մագլաց անասնոց). (Պղատ. տիմ.։)


Ճճուեմ, եցի

vn.

to chirp, to pip, to cheep;
— վհկաց, to whisper, to murmur, to mutter, to grumble.

· Calfa

NBHL (1)

Ակիղաս զհաւագէտս ասէ փոխանակ վհկաց. իսկ սիմաքոս զդէտս, որ ճճուիցեն. (Գէ. ես.։) cf. ՃՂԵՄ։


Ճմլեմ, եցի

va.

cf. Ճմլեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἑκπιέζω, ἑκθλίβω, ἁποθλίβω exprimo, opprimo, comprimo ἅγχω stangulo, constringo. Պնդագոյն սեղմել. ճնշել. տրորել. քամել. եւ Նեղել-նուաճել. կոխան առնել. խեղդել. եւ Խորովել կա տոչորել զսիրտ, եւ այլն. ճմրել, ճզմել, սըխմել, քամել, եւ սիրտը էրել.


Ճմլեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to trample, to press, to squeeze, to crush, to bruise, to compress, to contuse;
to soften, to move, to affect;
to trample on, to grind down, to oppress, to crush, to vex, to molest;
— զպտուղս, to bruise fruits;
— զսիրտ, to grieve, to oppress;
— զսիրտ ի գորով, to affect, to melt, to move to pity;
ո՞չ իսկ սիրտք մեր ճմլէին ի մեզ, did not our hearts burn within us ?

· Calfa

NBHL (1)

Ճմլեցուցեալ խանդաղատեսցուք զաստուածային կամացդ սաստն ի զիջումն եւ յողորմութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ճշմարտասիրաբար

adv.

truthfully, sincerely, uprightly.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտասիրապէս առնէր զպատասխանիսն կոյրն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Ճշմարտութիւն, ութեան

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ողորմութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ճանապարհ ճշմարտութեան։ Խօսել կամ առնել զճշմարտութիւն։ Ճշմարտութիւն է զօրութիւն թագաւորաց եւ իշխանութիւն եւ մեծութիւն, եւ է օրհնեալ տէր աստուած ճշմարտութեանն։ Ես եմ ճանապարհ, եւ ճշմարտութիւն, եւ կեանք։ Հոգին ճշմարտութեան.եւ այլն։


Ճոխաբանութիւն, ութեան

s. rhet.

haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանական ձեւով բան. ճոռոմաբանութիւն. մեծաբանութիւն.


Ճոխաբար

cf. Ճոխագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրաբար. ինքնիշխանաբար. ազատօրէն. եւ Մեծապէս. առատապէս.