Definitions containing the research լ : 10000 Results

Թամբահարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Թամբեմ.

NBHL (1)

Որպէս էշ թամբահարեալ, եւ բեռնակիր լեալ. (Բրսղ. մրկ.։ Ճ. ՟Թ.։ Տօնակ.։)


Թամբատոց

See full entry →

cf. Թամբատեակ.

NBHL (4)

ԹԱՄԲԱՏԵԱԿ ԹԱՄԲԱՏՈՑ. Գրգլեակ. զգեստիկ. հանդերձիկ. քուրձ. անարգ հանդերձ որպէս թամբ արկեալ զանձամբ. կամ ծածկոյթ մինչեւ ի թամբն, այսինքն յազդերս. քուրջ, չուլ .... (որպէս եւ թէմպէ ՝ է հեյպէ. թէմպէլիթ ՝ կէս կամ ամբողջ բեռն գրաստու)

Զերծուն առնուն զթամբատեակսն, զոր ուրուք ուրուք արկեալ էր զնոքօք. (Թղթ. բարուք.։)

Գնայր բոկ, եւ զգեցեալ էր թամբատեակ մի. (Եփր. թագ.։)

Զկեղծ զաղտեղութեան թամբատոց զայսց ի բա՛ց պատառեսցուք. յն. վատթար ձորձ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։ ( Ստեփ. լեհ. ընթեռնու, թամբատաց։))


Թամբեմ, եցի

See full entry →

va.

to saddle, to harness.

NBHL (3)

որ եւ ԹԱՄԲԱՀԱՐԵԼ. Համետել. հանդերձել զգրաստ.

Ձի թամբեալ պատրաստ պահեն. (Կաղանկտ.։)

Նմանութեամբ, որպէս Սանձել. հանդարտել.


Թայրաթոտք

See full entry →

s. pl.

the relations, the kindred.

NBHL (2)

Եկի քակել զայր ի հօրէ եւ այլն. ո՛չ եթէ դոյզն ինչ թայրաթոտք ընդ միմեանս անկանիցին, այլ կարի հարազատք եւ սիրելիք միմեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)

Ի վաղիւ անդր յարեան ժողով եղբարք եւ թայրաթոտք եւ ամենայն ազգատոհմք. (Եփր. ել.։)


Թանահատ, ից

See full entry →

adj.

abstaining from soups.

NBHL (3)

Հատեալ, այսինքն հրաժարեալ ի թանէ՝ վասն պահեցողութեան. ապուր կամ թան չուտօղ.

Ոմանք թանահատք, այլ եւ ոմանք հացահատք լինին. (Մանդ. ՟Գ։ կամ Եփր. պհ.։)

Թանահատի վանից, որք էին մշտապաշտօնք, հեռացեալք յամենայն փափուկ կերակրոց. վասն որոյ եւ թանահատք կոչեցան։ Ոչ առին յանձն ի կիրակէքն (անգամ) ի թան կամ ի պանիր կամ յիւղ խթիլ, այլ բանջարովք եւ հնդով շատանային. վասն որոյ թանահատք կոչեցան. (Ուռպ.։)


Թանգար

See full entry →

s.

merchant;
shopkeeper;
retailer;
inn-keeper

NBHL (1)

Եւ Պանդոկապետ. տէր կապելայից. κάπηλος caupo


Թանգարական, ի, աց

See full entry →

adj.

mercantile, com-merciale;
esteemed, precious, dear.

NBHL (1)

Բացցուք զթանգարական վաճառս հանթից, վաճառեսցուք լսելեաց զգիւտս աշխատութեան մերոյ. (Ագաթ.։)


Թանգարան, ի

See full entry →

s.

treasure, treasury;
museum;
cabinet, collection.

NBHL (1)

Ընծայիւք եւ պատարագօք բազմօք յարքունի թանգարանաց, այլ եւ ի տանէ սրբարանաց մերոց։ Առնուլ թանգարանսն գանձուց եւ կարասեաց նոցա. (Յհ. կթ.։)


Թանթ

See full entry →

s.

fine blade, thin plate;
fine membrane, pellicule;
— ապակւոյ, window-glass.

NBHL (2)

Իբր Թաղանթ. (լծ. եւ պ. թ. թէնթէ) Ոստայն սարդի. պարզուած, ձգուած. վարագոյր. առագաստ. մաշկ թափանցիկ.

Մարգարէն ընդ թանթ ապակւոյ ընդ աչս կիտին տեսանէր զմեծամեծ գործս Աստուծոյ. (Անան. նին.։) Կայ եւ ռմկ. թանթ, որպէս տարածեալ ոստ եւ բարունակ դդմենւոյ, վարնգոյ, եւ այլն։


Թանիկ

See full entry →

s.

a little broth, pottage.

NBHL (1)

Ոմանք սակաւ ինչ հացիւ եւ զանպաճոյճ թանիկն եւս յաւելուն. (Մանդ. ՟Գ. կամ Եփր. պհ.։)


Բանկագին

See full entry →

cf. Թանկ;
— առնել, to make dear;
— վաճառել, գնոյ տալ, to sell dear;
— գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy at a high price.


Թանկար

See full entry →

cf. Թանգար.

NBHL (1)

Վասն վաճառելոյ կարասւոյ, եւ թանկարաց. (Սիր. ՟Խ՟Բ. 5։)


Թանձր, ձու, ձունք

See full entry →

adj. gr. mus. s. zool. adv.

thick, big, great;
fat;
dense;
deep;
coarse, gross;
rude, clumsy, rough;
deep, flat, low (sound);
barytone;
bustard;
in great quantity, thickly;
— միտք, dull-witted, stupid;
— տգիտութիւն, gross ignorance;
— մարմին, weighty, heavy;
corpulent;
— անտառ, մօրուք, dense wood;
thick or bushy heard;
— քուն, deep sleep.

NBHL (6)

παχύς densus եւ այլն. Ստուար. թաւ. խիտ. նիւթեղ. հարստամարմին. յոյր. լայն. խոր. թանծր, հաստ, խոշոր, գէր.

Ծածկեալ թանձր կտաւով։ Թխագոյն թանձր կտաւոց ծածկումն. (Փարպ.։)

Անտառք թանձունք։ Սղոխք օդոյ, անօսրունք՝ այն որ ի ծովէն, եւ թանձունքն՝ որ ի լճէն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 1։ եւ տեսական. յորմէ եւ Խոր. ՟Գ. 62։)

Մտաւորք եւ բանաւորք են հրեշտակք, այլ ոչ հանգոյն մեր թանձունք։ Որք ընդ զգայութեամբս են, զմարմնաւորս եւ զթանձունսս ասէ. (Լծ. ածաբ.։)

Յայսմ բանէ զիջաւ նա ի խոնարհութիւն, եւ ի թանձր եւ յանպատիւ առաքինութիւն. (Կլիմաք. (որ առ մարդիկ թանձր եւ անպատիւ իմն երեւի)։)

Այլ եւ զջրասուզակ ... մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն, եւ թանձրն, եւ սագն. (Փարպ.։)


Թանձրադանդաղ

See full entry →

adj.

heavy and slow, lubber.

NBHL (2)

Ե՞րբ իցէ, զի ելից ի թանձրադանդաղ ձանձրալի մարմնոյս. (Եղիշ. ՟Ը։)

Յորմէ՝ Թանձրադանդաղ ձանձրութիւն. (իբր յուլութիւն՞ Յհ. կթ.։)


Թանձրաթաղանթ

See full entry →

adj.

very fat.

NBHL (1)

Բոյլս վայրենի էրէոցն յագեցուցեալ թանձրաթաղանթս ... սոնքացեալս գիրութեամբ. (Փարպ.։)


Թանձրաթուփ

See full entry →

adj.

thickly branched, woody.

NBHL (1)

Ուղէշս (այսինքն) ճիւղս, աղօշս տերեւալի եւ թանձրաթուփ. (Լծ. նար.։)


Թանձրախիտ

See full entry →

adj.

thick;
dense;
leafy, wooded, full of branches;
heaped up, heaped together.

NBHL (1)

Թանձրախիտ մտօք զսիրոյն ճառս ի ներքս մուծանէ. իբր բազմախորհուրդ, հոծեալ։


Թանձրախուռն

See full entry →

cf. Թանձրախիտ.

NBHL (2)

Խռնեալ թանձրութեամբ. թանձրախիտ.

Ի վերայ թանձրախուռն ոսկերաց հնացելոց (ի տեսիլն Եզեկիէլի). (Ագաթ.։)


Թանձրահոծ

See full entry →

adj.

very thick, very dense.

NBHL (2)

Հոծեալ թանձրութեամբ. խիտ.

Ամպ թանձրահոծ իբրեւ զթաղ լմեալ՝ բալաձեւ սպիտակափայ յոյժ. (Արծր. ՟Ա. 3. (գրի թանձրախոծ ի կրկին ձձ)։)


Թանձրահող

See full entry →

adj.

thick with earth, fertile.

NBHL (3)

Թանձրահող երկիր, կամ անդաստան, դաշտք. (Պիտ.։ Փիլ.։)

Երկրիս՝ թանձրահող ծանրութեամբ ի վայր կալով. (Շիր.։)

Զխտացեալ թանձրահողն դիւրեսցէ. (Պիտ.։)


Թանձրամած

See full entry →

adj.

thickened, condensed;
heavy, hard;
viscous, curdled, clotted, congealed;
bushy.

NBHL (5)

Թանձրագոյն կամ թանձրութեամբ մածեալ. թանձր եւ մածուցիկ. խիտ. խուռն. խռկեալ. խորին եւ ստուար. ծանր. թանծր ու կպչուն.

Բնակեալ ի կեանս իւրեանց իբրեւ թէ ի թանձրամած խաւարի. (Եղիշ. ՟Ա։ եւ Արծր. ՟Բ։)

Զլերինս թանձրամած ձիւնն ծածկեաց. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)

Երկիր թանձրամած ախիւքն իւրովք դողացեալ երերէր. (Զքր. կթ.։)

Որպէս զհուրն նշանաւոր եւ զարմանաւոր՝ թանձրամած, հրաշիւք մակարդեալ. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Թանձրամածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thickness;
viscidity, tenacity.

NBHL (1)

Խաւար ամբարշտութեան թանձրամածութեամբ ունելոց է զսուրբ եկեղեցիս մեր. (Փարպ.։)


Թանձրամայրի

See full entry →

adj.

bushy, thick, woody, wooded, sylvan, woodland.

NBHL (1)

δασύς densus Ուր են խիտ մայրք. անտառացեալ թաւ ծառովք.


Թանձրամիտ

See full entry →

adj.

thiek-seulled, stupid, dull, block-headed, dull-witted, awkward.

NBHL (3)

Քան զամենեսեան վատթարագոյն եւ թանձրամիտ էր Աքազ։ Երեւելի իրաց իմն կարօտանան թանձրամիտք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։)

Ընդ այսպիսի թանձրամիտս խօսելով՝ ասէ, մի՛ անմտութեամբ զաթոռոցն առաջինն ընտրեր. (Իգն.։)

Թանձրամիտքն յիմարէին, եւ վատասիրտքն լքանէին. (Եղիշ. ՟Զ։)


Թանձրամսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obesity, stoutness, corpulency.

NBHL (2)

Թանձրամիսն գոլ. գիրութիւն.

Քամեալ մզեցաւ թանձրամսութիւն նորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Թանձրամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stupidity, dulness, heaviness of mind, slowness of apprehension.

NBHL (3)

παχύτης crassitudo (mentis), ruditas Թանձրամիտն գոլ. տխմարութիւն.

Մի՛տ դիր թանձրամտութեան առնն ... երեւելի իրաց իմն կարօտանան թանձրամիտք։ Թանձրամտութիւն եւ տկարութիւն լսողացն։ Ի թանձրամտութենէն ի բաց տանի զնոսա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ եւ Ոսկ. գծ.։)

Հարկաւորի բանս, թանձրամտութեանս՝ մամնական իշխանութեանս յարացուցիւ՝ զսոյն երեւելի առնել։ Թերեւս կարասցեն այսոքիւք մարդկան թանձրամտութիւն հպել յիմաստ վերին պայծառութեանն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Թանձրամօրուս

See full entry →

adj.

thick-bearded, well-bearded.

NBHL (1)

ի տպ. Սարգ. յկ. ՟Ը. որ ըստ ձ. պարտի գրիլ, զթանձր մուրուսն։


Թանձրայատակ

See full entry →

adj.

thick bottomed;
having a solid foundation.

NBHL (1)

Երկիր թանձրայատակ աղխեալ սեղմեալ. (Ագաթ.։)


Թանձրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to thicken, to grow thick;
to grow hard;
to curdle, to coagulate, to clot;
to augment, to increase, to accumulate;
— ի մարմնի, to become incarnate;
թանձրացաւ սիրտ ժողովրդեանս, this people's heart is waxed gross;
թանձրանայր աղաղակն, the uproar increased;
the fear redoubled.

NBHL (9)

παχύνομαι incrassor Զգենուլ զթանձրութիւն. ստուարանալ. խտանալ. ծանրանալ. պնդանալ. մակարդիլ.

Առ ի յոյժ թանձրանալ դիականցն։ Խաւարն արտաքին թանձրացեալ պահի նոցա. (Եղիշ. ՟Զ. եւ ՟Գ։)

Որովայնք թանձրացեալք (կերակրովք) խորհուրդս սուրբս ոչ ծնանին. (Մանդ. ՟Գ։)

Նմանութեամբ՝ Դիզանալ, բազմանալ, սաստկանալ.

ԹԱՆՁՐԱՆԱԼ. Խստանալ.

ԹԱՆՁՐԱՆԱԼ. Առնուլ զմարմին թանձր, այսինքն զգալի, շօշափելի.

Բանն թանձրանայ ի մարմնի, մարմնանայ անմարմինն։ Թանձրացեալ բանդ անըմբռնելի. (Շար.։)

Ի վերայ գլխոյ լերինդ թանձրացելոյ. (Ես. ՟Ի՟Ը. 1։)

Ջուր դանդաղամած թանձրացեալ. յն. ջուր թանձր. (՟Բ. Մակ. 20։) (Նովին առմամբ ասի ի փիլիսոփայութեան՝ Թանձրացեալ, πεπηγώς concretus ընդ հակառակն Վերացելոյ։)


Թանձրասիրտ

See full entry →

adj.

thick-witted, rustic, stupid, half-witted, hard, obstinate.

NBHL (1)

Տեսիլս ահագին երկիւղի, զոր ետ Աստուած թանձրասրտացն. (ա՛յլ ձ. թանձրաստեղծացն). (Եփր. աւետար.։)


Թանձրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to thicken, to condense;
to coagulate, to congeal.

NBHL (3)

παχύνω crassum reddo Տալ թանձրանալ՝ ըստ ամենայն առման.

Տկար մտաց մերոց առաջի թանձրացուսցուք (զգալի օրինակաւ) զյիշատակ սիրոյն Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)

Չկարեմ հաւատալ, թանձրացո՛ զբանդ. (Համամ առակ.։)


Թանձրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Թանձրացուցանեմ.

NBHL (1)

Հարաւային օդն թանձրէ զամպս (զմիմեամբք դիզանելով). (Ոսկիփոր.։)


Թանձրափուշ

See full entry →

adj.

thorny, having many hard thorns.

NBHL (1)

Թանձրութեամբ փշոց պատեալ. յն. ցանկատեսիլ. αἰμαισιώδης ad modum maceriae factus


Թանձրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thickness;
solidity, density, bigness;
concretion, coagulation, condensation;
consistence;
fatness, plumpness;
plenty, abundance;
rusticity, awkwardness;
stupidity, dullness;
— ծերութեան, great old age.

NBHL (5)

παχύς crassitudo, densitas, pinguedo Թանձր գոլն. չափ լայնութեան եւ խորութեան. հոծութիւն. խտութիւն. ստուարութիւն. բարդութիւն. գիրութիւն. եւ Թանձրամտութիւն. բրտութիւն.

Թանձրութիւն տերեւոց, խոտոց, դիականց, խաւարի եւ միգի. (Փիլ.։ Խոր.։ Եղիշ.։ Ճ. ՟Ա.։)

Որչափ ի մարմինն թանձրութիւն յաւելու, բազում չափ հոգին ի տկարութիւն իջանէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Որ խուժադուժ եւս էր տեսանելով քան զմտօքն թանձրութեան (կամ թեամբ). յն. անմտութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 40։)

Ի հնոց թանձրութիւնն դառնալ (յայժմու բարակութենէ սովորութեանց). (Լմբ. առ լեւոն.։)


Թանչ, ի

See full entry →

s.

diarrhoea, looseness;
dysentery;
piles, hemorrhoids;
colic;
fistula

NBHL (2)

δυσεντερία, ἔδρα dysenteria, intestinorum tormina, fluxus ventris (լծ. թ. սանճը, խուտուկ). Խիթք աղեաց. որովայնալուծութիւն ծիւրիչ արեամբ չափ. ախտ ընդերաց եւ երաստանի. փորհարութիւն.

Եղեւ հօրն պոպլեայ ի ջերմ եւ յախտ թանչից հիւանդանալ դնիլ. (Գծ. ՟Ի՟Ը. 8։)


Թանց

See full entry →

prep.

without, except;
cf. Առանց.

NBHL (2)

ἅνευ, παρά, δίχα sine, absque, praeter, excepto Առանց. թարց. թո՛ղ ա՛նց. բաց ի. ի զատ, դուրս. մատէ, սըզ. (որպէս եւ լտ. սի՛նէ).

Արդ են թանց սորա սաղմոսքն թուով վեց։ Ո՛չ եթէ առանց մտաց, եւ թանց բնութեան զմերն ընկալաւ ի կնոջէ. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։ յորմէ եւ Խոսրովիկ ստէպ. այլ յետին գրիչք սորա դնեն Թարց։)


Թաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to mumble, to mutter.

NBHL (1)

ԹԱՉԵԼ. Բառ անյայտ, կա՛մ որպէս Թազել, այսինքն վազել. եւ կա՛մ Շաչել, շչել, մրմռալ կիսաձայն, եւ կլանել զբանն.


Թառ, ի

See full entry →

s.

roosting place, perch;
bar, stake for supporting vines;
*swing;
see-saw.

NBHL (3)

πέτακρον lignum, aut asser super quo gallinae dormiunt;
pertica Որպէս թէ տեղի դարելոյ դադարելոյ. Ոստ, ձող, գաւազան՝ եդեալ ի յենարանս երկուստեք, ուր հանգչին եւ ննջեն հաւք եւ թռչունք, կամ կախին ողկոյզք եւ պտուղք ի պահեստ.

Թառեր հաւուց։ Թառեր դի՛ր, եւ զխաղողն ընտրով զառողջ կուզերն ի թառերն կախէ՛։ Զնուռն եւ զայլ մրգերն թառերով կախեն. (Վստկ.։)

Ուստի եւ ԹԱՌԻԼ ասի՝ Հանգչելն կամ ննջելն հաւուց ի վերայ ոստոց։


Թառամ

See full entry →

adj.

faded, tarnished.

NBHL (1)

Թառամեալ, թարշամեալ. թոռմած, թօշնած.


Թառամեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fade, to wither, to tarnish.

NBHL (8)

ԹԱՌԱՄԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. μαραίνω marcidum vel flaccidum reddo, macero, contabefacio Գրի եւ ԹԱՌԱՄԱՑՈՒՑԱՆԵՄ. Թարշամեցուցանել. ապականել. հաշել մաշել. խանգարել զգոյն, զլաւութիւն, եւ այլն. թոռմեցնել, թօշնեցնել, մարել.

Հողմն տապախառն թառամեցուցանէ զդալարի. (Մխ. երեմ.։)

Եւ բոցք դարձեալ զդիւրածախ անասնոցն զմարմինսն ոչ թառամեցուցանէին ի շրջելն իւրեանց. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Ի թառամեցուցանօղ քնոյն ընդոստուցեալ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ի թառամացուցանօղ քնոյն զարթուցեալք. (Քերթ. եկեղ.։)

Ցանկութեան կիրք ողորկեցուցանէ զմարմինն, այլ թառամեցուցանէ զմիտսն. (Եփր. աւետար.։)

Իսկ (Ոսկ. ի մելիտ.)

Զվիշտսն թառամեցուցանէր. իմա՛ ցածուցանել, փարատել։


Թառամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fade, to wither, to decay;
to be tarnished.

NBHL (7)

μαραίνομαι marceo, marcesco, flaccesco, contabesco, exaresco Թարշամիլ. նուաղիլ, շիջանիլ՝ եւ որպէս թէ մեռանել ծաղկանց եւ բուսոց. գունաթափ, ուժաթափ, եւ ուշաթափ լինել. խամրիլ. հաշիլ մաշիլ. ապականիլ, խանգարիլ. թոռմիլ, թօշնիլ, մարիլ.

Բոլորորիւք վարդից պսակեսցուք, մինչչեւ թառամեալիցեն. (Իմ. ՟Բ. 8։)

Սկսաւ սաղարթ օրինացն Քրիստոսի թառամել. (Լմբ. ատ.։)

Գոյնքն թառամեալք. (Վրք. հց. ՟Դ։)

Գեղեցիկ դէմք պատանեկաց թառամեալք. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

Ո՞վ ոք ի վերայ սգոյ սիրելւոյ ո՛չ թառամեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)

Ափրոդիտականն նուազեալ թառամի. (այսինքն հեշութիւնն շիջանի) (Մագ. ՟Կ՟Ը։)


Թառամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fading, withered state, decay.

NBHL (1)

ԹԱՌԱՄՈՒԹԻՒՆ ԹԱՌԱՄՈՒՄՆ. μάρανσις marcor Թառամիլն. թարշամիլն.


Թառամումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թառամութիւն.

NBHL (1)

ԹԱՌԱՄՈՒԹԻՒՆ ԹԱՌԱՄՈՒՄՆ. μάρανσις marcor Թառամիլն. թարշամիլն.


Թառանչ, ից

See full entry →

s.

sigh, groan;
colic, bowel complaint.

NBHL (5)

ԹԱՌԱՆՉ կամ ԹԱՌԱՉ, ԹԱՌԱՆՉԱՆՔ, ԹԱՌԱՉԱՆՔ, նաց. ἅσθμα, στεναγμός suspirium ardens, gemitus Հառաչանք ուժգին. հեծութիւն ի խորոց սրտէ. յոգւոցհանութիւն. հեւալն. ախ, ահիզար

Ի թառանչ սրտին՝ հագագին դուռն հրդեհեալ։ Թառանչս թշուառութեանց։ Թառանչ թախծութեան. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ. ՟Խ՟Ը։)

Սրտին տրտմութիւն եւ թառանչ։ Զիմացականին թառաչս։ Զթառանչ։ Զիղձն եւ զթառանչս տե՛ս սրտին, ուստի բարբառս արտաքս ելանէ։ Սրտի մտօք թառանչանք (կամ թառաչանք). (Լմբ. սղ.։)

Մերթ՝ Ցաւ անբերելի, որ տայ թառանչել. թերեւս որպէս Թանչք.

Որոց եւ թաշկինակն զախտս թառանչանացն հերքեալ բժշկէր. (Տօնակ.։)


Թառանչանք

See full entry →

s.

cf. Թառանչ.

NBHL (5)

ԹԱՌԱՆՉ կամ ԹԱՌԱՉ, ԹԱՌԱՆՉԱՆՔ, ԹԱՌԱՉԱՆՔ. ἅσθμα, στεναγμός suspirium ardens, gemitus Հառաչանք ուժգին. հեծութիւն ի խորոց սրտէ. յոգւոցհանութիւն. հեւալն. ախ, ահիզար.

Ի թառանչ սրտին՝ հագագին դուռն հրդեհեալ։ Թառանչս թշուառութեանց։ Թառանչ թախծութեան. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ. ՟Խ՟Ը։)

Սրտին տրտմութիւն եւ թառանչ։ Զիմացականին թառաչս։ Զթառանչ։ Զիղձն եւ զթառանչս տե՛ս սրտին, ուստի բարբառս արտաքս ելանէ։ Սրտի մտօք թառանչանք (կամ թառաչանք). (Լմբ. սղ.։)

Մերթ՝ Ցաւ անբերելի, որ տայ թառանչել. թերեւս որպէս Թանչք.

Որոց եւ թաշկինակն զախտս թառանչանացն հերքեալ բժշկէր. (Տօնակ.։)


Թառանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sigh, to groan;
to lament, to weep;
to have a severe colic.

NBHL (5)

Պոռնիկն ի հեշտութիւնն գոլով թառաչէ. (Լմբ. սղ.։)

ԹԱՌԱՆՉԵՄ ԹԱՌԱՉԵՄ. որ ասի եւ ԹԱՆՉԵԼ. στενάζω suspiro, gemo Հառաչել ուժգին ի խորոց սրտէ. հեծել. յոգւոց ելանել. հեւալ. եւ Պէսպէս ձայնս ի վեր տալ ի փորոյն, իբր զգայռելով. ախուվախ՝ ուֆ աման էթմէք.

Ի թառանչելոյ եւ յոգւոց հանելոյ. (Մաղաք. աբեղ.։)

Մեք յորժամ զարթնուցումք, բազում ժամս ընդ քորելն եւ ընդ քոշքոտելն, եւ ընդ թառանչելն եւ ընդ թանչելն հանեմք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։ (յն. յերկար ձկտիլ։))

Մեծաւ հառաչանօք յոգւոց հանեալ թառանչէր. (Եպիփ. ծն.։)


Թառանչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թառանչ.

NBHL (4)

ԹԱՌԱՆՉՈՒՄՆ ԹԱՌԱՉՈՒՄՆ. cf. ԹԱՌԱՆՉ, եւ այլն.

Խիտ եւ հոծ թառանչմամբ վտանգեալ. (Բրս. մկրտ.։)

Հալածումն հեծութեանց, թեթեւութիւնթառաչմանց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Եղջերուաց ... փախուցանել թառաչմամբ զօձից ազգ. (Նիւս. երգ. (յն. ա՛սթմա. հեւք)։)


Թասամ, ացի

See full entry →

vn.

to wheeze, to pant, to be out of breath, to breath short, to breath gaspingly;
— ոգւոց, to be asthmatic, to have difficulty in breathing.

NBHL (3)

ԹԱՍԱՄ ԹԱՍԵՄ. Իբր ռմկ. թասայել, թասա էթմէք. այսինքն Հոգալ, տխրիլ. ոգւով եւ շնչով նեղիլ. ուստի Թասել ոգւոց է Շնչարգելութիւն. ὁρθόπνοια, ὁρθία, δύσπνοια contentio anhelitus, asthmaticum

Որդնալից եղեւ (Հերովդէս), եւ թասայր ի տապոյն. (Ճ. ՟Գ.։)

Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։


Թասեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Թասամ.

NBHL (3)

ԹԱՍԱՄ ԹԱՍԵՄ. Իբր ռմկ. թասայել, թասա էթմէք. այսինքն Հոգալ, տխրիլ. ոգւով եւ շնչով նեղիլ. ուստի Թասել ոգւոց է Շնչարգելութիւն. ὁρθόπνοια, ὁρθία, δύσπνοια contentio anhelitus, asthmaticum

Որդնալից եղեւ (Հերովդէս), եւ թասայր ի տապոյն. (Ճ. ՟Գ.։)

Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։


Թասուն

See full entry →

adj.

panting for breath, asthmatic, short-breathed, wheezy;
— or Արքունի գինի, Taxos wine;
strong, generous wine.

NBHL (1)

ԹԱՍՈՒՆ ա. Որ թասէ շնչով որպէս շնչարգել, կամ խռընչէ իբրեւ զխոզ շատակերութեամբ.