turning or rolling in four manners;
ի եղանակս տարւոյ, in all seasons.
Քառահոլով չորից աւետարանչաց։ Քառահոլով տարերք զհնութիւն յառաքին յեղանակելով լինելութիւն։ Հաստատեաց զքառահոլով բերումն տարերաց։ Քառահոլով եղանակօք։ Քառահոլով վտակօք արբուցանէ զտիեզերս. (Մամբր.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։ Տօնակ.։ Ասող. յիշատ.։ Պիտառ.։)
cf. Քառանիւթեայ.
Խորհուրդ քառանիւթ աւուրն. (Նար. առաք.) հայի ի չորեքշաբաթի օր ստեղծման լուսաւորաց։
composed of four matters or elements.
Խորհուրդ քառանիւթ աւուրն. (Նար. առաք.) հայի ի չորեքշաբաթի օր ստեղծման լուսաւորաց։
cf. Քառասնորդ.
Զի՞նչ խորհուրդ քառասներորդ պահոցն։ Զսուրբ եւ զերեւելի պահոցն քառասներորդացն լուծանեն. (Արշ.։ Մանդ.։)
fortieth;
—ք, lent.
Հանել ի գլուխ զսուրբ քառասնոմրդսն։ Քառասնորդացն պահոց։ Պահոցն քառասնորդաց աւուրք. (Արծր. ՟Գ. 5։ Փարպ.։ Շ. ընդհանր.։)
of forty days.
Քառասնօրեայ գալուստ տեառն ի տաճարն։ Քառասնօրեայ (գոլով) պատուիրանապահեալ. (ՃՃ.։)
fourth;
quarter, fourth part;
quarter of an hour;
*quadrant;
— լուսնի, quarter;
cf. Ժամ.
quadrature;
quartation.
Փոխանակ սրբոյ երրորդութեանն քառորդութիւն անվայելուչ տարօրինապէս խորհեցան. (Սանահն.։ եւ Ոսկիփոր. Իբր յԱթանասէ։)
cf. Չորեքօրեայ.
Զի՞նչ քան զմեռելութիւն քառօրեայն գիոյ՝ առ կենդանութիւն մեզ այնուսագոյն։ Ոչ քառօրեայ, այլ բազմամին, մեռեալ հոգիս է ի մարմին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Վիմագիր.
Քարամբք ընդելուղեալ՝ որպէս նկար գրոյ.
wandering among mountains, among rocks, in craggy places.
Քարագնաց արամբք՝ որք երկաթի ճանկօք ընդ ժայռս ընթանան։ Սորամուտք եւ քարագնացք ելին ի գլուխ ապառաժոտ լերին. (Ուռպ.։)
stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.
ՔԱՐԱԳՈՐԾ. գ. λιθιάσις, λιθιάειν calculus, calculo laborare. Ախտ միզարդելութեան պատճառեալ ի քարանց. որ եւ ՄԻՋԱԴՐԱՒ.
cf. Քարաթոթոշ.
Քարաթոշ եւ մողէղ եւ խլուրդ ... քարաթոշ եւ մողէղ ասեն, քարամուտեմք ի բերդս թշնամեաց։ Կազմեն դեղ՝ քարաթօշի արեամբ։ Մեծ քարթօշ մի գի՛տ, եւ զմորթն առ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Վստկ. ՟Ղ՟Զ։)
stallion, newt.
Քարաթոշ եւ մողէղ եւ խլուրդ ... քարաթոշ եւ մողէղ ասեն, քարամուտեմք ի բերդս թշնամեաց։ Կազմեն դեղ՝ քարաթօշի արեամբ։ Մեծ քարթօշ մի գի՛տ, եւ զմորթն առ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Վստկ. ՟Ղ՟Զ։)
abounding in stones.
Ոչ եւս լուղել նաւու ի վերայ ծովուն վասն գոլոյն քարախիտ եւ մթացեալ. (Նոննոս.։)
heap of stones.
Քարակոյտն իբրեւ զբլուր եղեւ ... մերձ ի քարակոյտն. (Ճ. ՟Դ.։)
cf. Քարածեծ;
— առնել, to stone, to lapidate.
Քարամբք կոշկոճեալ, կոծեալ քարամբք. Ընդ այսակիր անզգայելոցն՝ դիւալլուկ եւ քարակոշկոճ՝ հեղձամղձուկ եղկելի անձանցն. Նար. ՟Ժ՟Ը։ ՔԱՐԱԿՈՇԿՈՃ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. որպէս Քարկոծել, իլ.
cut from stone;
steep, rugged.
Փոխէ զարքունիսն յարեւմուտս կոյս ի քարակտուր մի բլուր. (Խոր. ՟Բ. 36. յորմէ եւ Ասող. ՟Ա. 6։)
troubled with the stone or gravel, nephritic.
λιθιάων calculo laborans, calculosus. Հարեալն ախտիւ քարի կամ խճից, այսինքն միզարգելութեան, որ եւ ՔԱՐԱԳՈՐԾ ասի.
stone's throw.
Անվրէպ առնէին զքարաձիգսն՝ փլուզանել զպարիսպն քարամբք մեծամեծօք. (Կաղանկտ.։)
stone-roofed.
Սրբուհին մանի ի քոյդ քարայարկ այրի ... Այրդ լուսապայծառ եւ քարայարկ, եւ առաքինաբնակ. (Երզն. լս.։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
Որք ըստ մարմնոյ պարծին յաբրահամ, յոհաննէս մարգարէանայ զնոցա քարանալն եւ զլուծանելն, եւ զհեթանոսաց կոչումն, որ քարանց եւ փայտից ազգայից ծառայէին. (Մեկն. ղկ.։)
born of an aspic.
Տո՛ւր ինձ ասէ զգլուխն յովհաննու մկրտչի. ո՛վ մատակ առիւծուն քարբածնունդ մանկանն. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
herald, crier;
preacher;
musician;
preach, sermon;
— լինել կարդալ, to announce, to publish, to herald, to proclaim;
— տալ, to preach, to make or to preach a sermon.
Քարոզ ի գալուստ հոգւոյն սրբոյ, կամ ի սուրբ եկեղեցի, կամ ի սուրբ խաչն, կամ ի փոխումն կուսին. կամ Քարոզ առաքելոց. (Նար.։ Գանձ.։)
քարոզ ի սրբոյն գրիգորէ լուսաւորչէն ասացեալ վասն սրբոց հռիփսիմեանցն։ Քարոզ հայրապետաց, կամ մարտիրոսաց. (Ժմ.։)
Զքարոզ հրեշտակին լուեալ կանանցն, ընթացեալ. (Շար.։)
preaching;
—ն, proclaimer, herald.
to herald, to proclaim by heralds, to announce publicly, to publish loudly, to cry;
to preach;
թագաւոր —, to proclaim king;
— յանապատի, to preach in the desert;
— օրինակաւ անձին, to practise what one preaches, to be the first to set an example to others.
Յովսափատ քարոզեաց պահս յամենայն յուգայ։ Արի՛ եւ գնա՛ ի նինուէ քաղաք մեծ, եւ քարոզեսջի՛ծ անդ Քարոցել գերեաց զթողութիւն։ Քարոզեա դո՛ւստր երուսաղէմի։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես։ Ի գլուխս պարսպաց քարոզի Սկսաւ քարոզել Յիսուս։ Քարոզէր զաւետարանն արքայութեան.եւ այլն։
cf. Քարտէս.
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
cf. Քարտէս.
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.
Զոր անուանէր՝ լուր մարդկան՝ գառն Աստուածոյ եւ քաւարան. (Շ. խոստով.։)
Մեղաց լուծիչ, եւ մարդկան քաւարան՝ սուրբ աստուածածին։ Պատուեցին զքաւարան մահն մաքուր կուսին. (Գանձ.։ ՃՃ.։)
expiatory, propitiatory;
— լինել, to expiate.
cf. Քահանայապետ.
ἰεράρχης, ἁρχιερεύς antistes, pontifex. Պետ քաւչաց եւ քաւութեան. այսինքն Քահանայապետ, եւ գլուխ ուխտաւորացն Աստուածոյ եւ ուխտի նորոյ, Յիսուս Նաղովրեցի.
nephew.
grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.
Կատարելում քերականի եւ երաժշտականի ոչ ինչ պէտք են պատուիրանի յարուեստս ... Որպէս քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)
to flay, to strip, to excoriate, to peel off;
to make, to compose, to write;
to versify, to poetize.
Եւ ըզգլուխսըն քերթէին, ի խորասան զայն տանէին. (Շ. եդես.։)
prince or father of poets, of grammarians.
Հայր եւ գլուխ քերթողաց. առաջնորդ բանաստեղծից. ճարտար յարուեստաւ շարադրութիւնս.
cf. Քերթուած.
ποίησις poesis. իտ. poesia ποιητική poetica, -ce. որ եւ ՔԵՐԹՈՂԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ, ՔԵՐԹՈՒԹԻՒՆ. այսինքն Կերտողութիւն չափաբերական բանից. բանաստեղծութիւն. (յն. բի՛իսիս այսինքն առնելութիւն)
Ուր եւ յաւելու յումպէտս ասել. Քերդողութիւն (կամ քերողութիւն) ստւոգաբանեալ լինի՝ գիր գեղութեան, կամ գիր թողութեան. վասն զի յաղագս սորա գտաւ գիր, եւ թողաւ աշխարհի
space between the tips of the thumb and forefinger;
or.
ՔԻԼ կամ ՔԻՂ. (նմանութեամբ քլի, որպէս մատնիչն ի մատնէ) διάβολος, συκοφάντης criminator, calumniator προδότης proditor. Բանսարկու, քսու, զրպարտիչ. մատնիչ. (լծ. եւ լտ. քալումնիադօռ) բան խառնօղ.
chimera.
Ձիացլուցն եւ քիմեռացն։ Սպանցէ զքեմեռն ... այնու երիվարաւն սպան զքիմեռն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Նոննոս.։)
revengeful, vindictive, malevolent;
— լինել, ելանել, to revenge oneself;
եղեւ մահու նորա, he revenged his death.
ՔԻՆԱԽՆԴԻՐ ԼԻՆԵԼ, կամ ԵԼԱՆԵԼ. ζηλόω zelo τιμωρέω vindico. Վրէժխնդիր, եւ նախանձախնդիր լինել. խնդրել առնուլ զքէն վրիժուց իրաւամբք, կամ առ ատելութեան եւ մախանց. եօճ առնել.
revenge, vengeance.
Ի պատճառս քինախնդրութեան վրիժուց։ Քինախնդրութիւն, յաչաղանք, նախանձ։ Ոխակալութիւն, եւ քինախնդրութիւն, եւ չարայուշութիւն. (Յհ. կթ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
resentment, remembrance of an injury, spite, ill-will.
Պահելն զքէն. ոխակալութիւն. քինաւորութիւն. քինութիւն.
kind of chalk or whiting.
(որպէս թէ՝ քսելու բան մը) Վարի ռամկօրէն որպէս Կաւ՝ զոր ծեփեն ի վերայ պնակտի գրելւոյ. որ եւ թ. քեշ.
awn, beard of corn.
Զարդարեալս թեփովք եւ ցողնով եւ քստով, զոր յաւելու նոցա երկիր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
caressing, affectionate, coaxing, flattering;
wooing, courting.
Յանդիմանիչքն զդաստացուցանեն. իսկ քծնիքն լուծանսն եւ գայթագղեցուցանեն. (Ոսկիփոր.։)
lyrist.
to chase, to drive away or out, to expel.
Ոչ կարեն լու մի կամ ճանճ քշել ի տանէ պաշտօնէիցն իւրեանց. (Ագաթ.։)
fly-flap, fan;
keshotz, flabellum, ringing-instrument agitated by the deacons during the Armenian and Greek Mass.
Տեսանէր զսարկաւագն բորոտեալ. առնեալ ի նմանէ զքշոցն, ետ այլում սարկաւագի. (Ոսկիփոր.։)
amphimacer.
ՔՈՂԱԲՈՐԲ ՔՈՂԱԲՈՐԲԵԱԼ. Որ իբր առնու զիւրեւ զաղօտ ինչ՝ որպէս զբորբ (լուսոյ կամ ծխոյ). քողածածուկ. անյայտ եւ ճարտար՝ որպէս ուռկանն ծածկեալ ընդ ջրով.
concealed by a veil, veiled.
Քողածածուկ առագաստիւ ծածկեալ զփառս աստուածազարդ երեսաց լուսոյ. (Նար. յովէդ.։)