float or raft of timber;
ship.
Ձեռն ի գործի արկանէին, եւ լաստափայտս որոնէին. (Ներս. մոկ.։)
to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.
(լծ. ընդ հյ. պատրաստել. եւ պ. արասդէն). παρατάσσω, -ττω instauro. Հաստել որպէսզլաստ. Կառուցանել. հանդերձել. կազմել. կարգել.
Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
Եթէ պօղոս զայսչափ վայրս լաստեաց, զմտաւ ած թէ եւ այլքն որչափ ինչ գործեցին. (Բրսղ. մրկ.։)
latin;
— բարբառ, the latin language;
— եկեղեցի, the latin church.
ԼԱՏԻՆ λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։
latin, roman.
ԼԱՏԻՆ որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։
to bark;
to speak ill of.
string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.
Հատին զլարս կրին։ Զլարեօքն ծիրանեօք։ Լար արծաթոյն։ իբրեւ զլար կարմիր են շւրթ քո։ Լարս ձգեցին որոգայթ ոտից իմոց։ Ի ձեռին իւրում ունէր լար երկրաչափ։ Մասն ժողովրդեան իմոյ լարով չափեցաւ։ Դնիցես նշանակ զլարդ կարմիր։ Ո՞վ արկ ի վերայ դորա լար։ Ի ձեռին նորա էր լարշինողաց. եւ այլն։
Սոյնպէս եւ յայլ գիրս ընդհանրապէս ասի.
Ոմանք զլարիւ կամ զլարիւք (այսինքն ըզկախեալ չուանօք) անկեալ ննջէին, ոմանք յոտանաւորյոտանաւոր տքիութեամբ զգիշերն անցուցանէին. (Եփր. պհ.։ Մանդ. Գ։)
Յանխըղելի լարս պարանաց երկարագունից. (Նար. յիշ.։)
Կտրեա զլարսն, եւ ոչ ըմբռնիս յորոգայթն. (Ոսկ. գծ.։)
Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարին ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)
Ըստ երկայնաձիգ լարի. (Լմբ. ժղ.։)
Որպէսքանոն՝ հիւսան, եւ լար որմածութեան. (Սարգ. յկ. Թ։) զլարճարտարութեան շինողաց ի ձեռն առեալ՝ հիմունս յօրինէր. (Ագաթ.։)
Անցաք գնացաք լարս երկոտասան։ Եւ ի մտանելն մերում լարօք հնգետասան. (Պտմ. աղեքս.։ Արծր. Ա. 3։)
Որոգայթ լարեալ լարիւք. Հաղբ. թակարդ.
Կտրեցի լար խաբեութեան ի մահ որսողին։ Զլարն չէ լարիւս թակարդի. (Նար. Ղ. եւ Նար. երգ.։)
թել նուագարանի, կամ աղիք. թել. (յն. խօրդի՛. χορδή . լտ. քօ՛ռդա. chorda ).
Բազում են ձեւք եւ կերպարանք գործեաց, է՛ որ ի բազմաց լարից եւ աղեաց։ Եւ այս գործիք ի չորից լարից. (Երզն. քեր.։)
Խառնեմք զլարս իմաստից սորա ընդ զգայարանս մարմնոյ, եւ որպէս զտասնաղի երգարան, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)
Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.
Լարս ազգ օձից։
Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.
Լարս ազգ օձից։
measured with a surveyor's chain;
measurement;
— առնել, to measure with the chain, to lay out by the line, to survey, to parcel out;
— առնել զերկիր, to divide, to portion, or to measure out the land;
— բաժանիլ, to be divided, or measured by line.
ԼԱՐԱԲԱԺԻՆ, ժինք. գ. Բաժանումն լարիւ. եւ Լար երկրաչափական.
rope-dancing.
Խաղալն ի վերայ լարի ձգտելով ի բարձունս։ լըւնի վրայ խաղալը.
Ընդունայնարհեստութիւն է լարախաղացութիւն, ձողախաղացութիւն, որ ոչ օգտեցուցանէ զկենցաղս. (Սահմ. ՟Ծ՟Բ։)
to be strangled.
puppet-show man.
νευροσπάστης sigillarius, nervis sive fidiculis trahens, movens. Խաղարկու որ խլելով այսինքն քարշելով զլարս շարժումն տայ անշարժ պատկերաց կամ պաճուճապատանաց. ... ըստ յն. Ջլաձիգ կամ ջլաքարշ.
surveying;
land-surveyor.
Հիւսանքն, եւ եղջիւրքն, եւ լարաչափ հրեշտակն. (Լմբ. անգ։)
tears, weeping;
cf. Լալիւն.
Զի մի՛ ժառանգեսցես զանվախճան զլացն. (Նեղոս.։)
to make to weep.
Զորբս եւ զայրիս լացուցանէ։ Զորբսըն զրկել, զայրիս լացուցանել. (Սարգ. յկ.։)
Լացուցից իբրեւ զլալիւնն յտղերայ զայգիս սեբիմայ. յայլ ձձ. եւ յն. լացից։
cf. Բարեբարոյ.
Ասացեր լաւաբար իմաստութեամբ։ Կռուեալք լաւաբար, եւ զքաջութիւն գործոյ ցուցեալ. (Փարպ.։)
well-minded, well-meant.
Այր հեզ, լաւակամ, եւ բարեխորհուրդ գոլով. (Խոր. ՟Գ. 67։)
to grow better, to be ameliorated, to improve.
Լաւ ինել (ամենայն առման). բարի լինել. հաճոյ գտնիլ. քաջ գտանիլ.
Ի բարի նխանձն կրթեալք ջանասցին լաւանալ։ լաւացեալ եւ սեպուհն վանանդացի վրէն գործ երեւեցուցալ քաջանայր. (Փարպ.։)
Զի յայտ արասցէ՝ թէ ոչ լաւանյ ի վերայ նորա ագահութիւն մահու։ Խայտառակեաց զդժոխս, զի ոչ յաւիտենիցլաւանայ ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)
to ameliorate, to improve.
Օրինաց եւ հրամանաց, որովք լաւացուցանել զոգիսն հանդերձեալք էին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Խոշտանգեսցի մտօքն լաւացուցանէ եւ կազմսցէ. յն. լաւ եւս կազմեսցէ. (Ոսկ. ես.։)
Չար թուեցաւ շաւուղի, վասն զի լաւացուցին (զդաւիթ) քան զնա. (Եփր. թագ.։)
յաղագս լաւացուցանելոյ կարգեցաւ (ստանալն). (Բրս. չար.։)
to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.
Նոյն եւ յն. լա՛փդօ, լտ. լա՛մպօ. եբր. լագագ. λάπτω, λείχω lambo, lingo. լեզուլ, կամ լեզուաւ ըմպել. լզել, լափլփել, լակել, լափլափ՝ լաքլաք խմել.
Լափիցէ լեզուաւ իւրով ի ջրոյ անտի իբրեւ զշուն։ Լափեցին ձեռամբ եւ լեզուով իւրեանց։ Ուր լափեցին շունք եւ խոզք զարիւն նաբովթայ, անդ լափեսցեն զարին քո. (Դատ. ՟Է. 5. եւ 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։)
Հուր լափեաց զարձանս առնովնայ։ Զշերտսն, եւ զջուրն որ ի ծովուն՝ լափեաց հուրն. (Թուոց. ՟Ի՟Ա. 28։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 38։)
devouring, voracious, consuming.
ԼԱՓԼԷԶ ԼԱՓԼԻԶՈՂ. Որ լեզու եւ լափէ. զամենայն կլանօղ, եւ կլանելով. Զմեստրեմեան սանն (լի երէովք) առժամայն լափլեզ մաքրէր շունն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)
Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)
cf. Լափլէզ.
ԼԱՓԼԷԶ ԼԱՓԼԻԶՈՂ. Որ լեզու եւ լափէ. զամենայն կլանօղ, եւ կլանելով. Զմեստրեմեան սանն (լի երէովք) առժամայն լափլեզ մաքրէր շունն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)
Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)
cf. Լեռնական.
cf. Լեռնանամ.
Ելանեն լեառնանան, եւ իջանեն դաշտանան. (Ագաթ.։)
liver;
— որթու, calf's -;
ցաւ լերդի, — complaint;
տապ, բորբոքումն լերդի, hepatite, inflammation of the liver.
ἦπαρ hepar, jecur. երեւելի մասն փորոտեաց կրկին. մն բաց կարմիր իբրու սպիտակ, որ կոչի թոք. եւ միւսն ընդ նովաւ խտագոյն եւ կարմիր սեւորակ. որ պարզապէս Լեարդ ասի. լերդ.
Լեարդ այծեաց։ Ըզլեարդդ (ձկան). (ա. թգ. ՟Ժ՟Թ. 13. 16։ Տոբ. ՟Զ. 5։)
գոյութեան լերդի։ Լերդին եւ լեղոյն. (Նար. ՟Ի՟Զ։ Մագ. ՟Ծ՟Է։)
the gift of tongues, gift or power of speaking many languages;
glossology.
Ի մարգարէութիւնս, եւ ի լեզուախօսութիւնս. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)
Այլատարազ լեզուախօսութիւնն ի հոգւոյն տուեալ։ Շնորհս մարգարէութենէ, կամ լեզուախօսութենէ. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)
tongue, epiglottis, uvula;
— գործեաց, index.
tongue-tied.
Գլխակորեալք, եւ ակն ի խոնարհ՝ լեզուակապ կան առաջի։ Կայ գլխարկեալ, եւ լեզուակապ. (Մանդ. ՟Դ. եւ ՟Զ։)
to cut out the tongue.
լեզուահատէ զփիլոմելա, զի զայնպիսի զանօրէն գործ մի՛ պատմեսցէ. (Նոննոս.։)
eloquent, fluent;
cf. Լեզուագար;
— լինիմ.
to have a glib or flippant tongue, to have the gift of the gab.
Լեզուագարիլ. շաղփաղփել. բարբաջել.
Մի՛ եռանուն գոլ լեզուանեցըաւ զաստուած. (Կանոն.։)
loquacity, talkativeness;
garruliby, flippancy.
լեզուանի գոլն. շատխօսութիւն. շաղփաղփութիւն.
that lisps or stammers;
cf. Լեզուահատ.
Ի գնչու եւ ի լեզուատ մարդկանէ. (Վրդն. ծն.։)
to lick;
to lap.
ԼԵԶՈՒՄ λείχω, ἁπολείχω lingo, lambo. իտ. lecco. որ եւ ԼԻԶՈՒԼ, ԼԻԶԱՆԵԼ, ԼԻԶԵԼ. Լեզուաւ շփել եւ մաքրել, կամ յինքն ձգէլ. լըզել, լակել. եալամագ. ար. լահս, կամ լէւս էթմէք.
Այլեւ շունք եւս գային, լեզուին զվէրս նորա. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 21։)
mixed with gall, bitter.
Փրկիչն մեր անարգեաց զլեղախառն բաժակն դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)
of a bitter taste.
Այգի խաղողադառն, լեղահամ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
hide, skin.
ԼԵՇԿԱՄԱՇԿ որ եւ գրի ԼԱՇԿԱՄԱՇԿ. լերկ մաշկ. անմազ կամ մազաթափ մորթ.
to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.
κατατρίβομαι deteror. Մաշկիլ լերկանալ, կամ բրդգզիլ.
retiring or hiding among mountains.
Լեռնախոյսք, աւազակապետք։ Գողք, լեռնախոյսք, գերեզմանակրկիտք. (Փարպ.։)
mountain, mountainous;
mountaineer;
hermit, solitary.
Միանձնական լեռնական. (Ագաթ.։)
mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.
Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
Ուր ջգնաւորն քրիստոսի ծակամուտ լեռնակեցիկ եղեալ. (Խոր. ՟Բ. 80։)
cf. Լեռնակեաց.
Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
Ուր ջգնաւորն քրիստոսի ծակամուտ լեռնակեցիկ եղեալ. (Խոր. ՟Բ. 80։)
sojourn, retired life among the mountains;
զանձն լեռնակեցութեան տալ, to withdraw to the mountains;
to live a hermit's life.
Զանձն տուեալ միայնաւորութեամբ լեռնակեցութեան. (Ագաթ. Կորիւն.։)
mountainside, highland, mountainous country, region or place.
surrounded by mountains;
mountainous, alpine
Լեռնահոլով եւ կարծրախարիսխ գաւառին մոկաց. (Նար. խչ։)
mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.
Որ ունի զձեւ եւ զնմանութիւն լերին. լեառնահանգէտ. լեռնանման. լեռնաբերձ.
Զգազանն ծովական լեռնաձեւ. (Եզնիկ։)
Կոհակս լեռնաձեւս յարուցանէ դիզելով ի վերայ միմեանց. (Սարգ յկ. Բ։)
Բարկացայտ ալիքն լեռնաձեւ կուտակին. (Ագաթ։)
mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.
Ի բազում ամուրս լեռնային գաւառաց. (Եզնիկ. Գ։)
Ամենայն թագաւորքն, որ լեռնայինք, եւ որ դաշտայինք։ Առ թագաւորս մեծի սիդոնայ ի լեռնայինսն. (Յես. Թ. 1։ ԺԱ. 2։)
to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.
Առ սակաւ սակաւ աճեցեալ լեռնանայ. յն. գագաթնայ. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ի՟Բ։)
Վէմ լեռնացեալ՝ ելից զտիեզերս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
Ածական պատգամացն լեռնացելոց (ալեաց). (Յհ. կթ.)
հարթէ եւ զլեռնացեալ թագաւորութիւն սատանայի։ Զի զլեռնացեալ ամբարտաւանութիւնն սատանայի խոնարհեսցուցէ։ Ի ճակատ ելանէ լեռնացեալ ամբարտաւանութեամբ. (Իգն.։ Շ. թղթ.։ Արիստակ.։)
Օրինակաւ լեռնանալ մեզ, եւ բարձրանալ թեւօք հոգւոյն բարձրութեան. (Լաստ. ընթերց.։)
cf. Լեռնաձեւ.
the dwellers on the slopes, or at the foot of a mountain, lowlanders.
mountaineers, mountain population, people dwelling in the mountains.
միաբանեաց եւ զմետասան թագաւորս զլեռնորդեայսն. (Եղիշ. ՟Ը։)
slab used by painters for grinding and mixing paints.
Քար կամ յեսան, յորոյ վերայ լեսուն ինչ ներկարք նկարիչք՝ ականագործք եւ այլն.
Յորժամ լեսու ոք զտպազիոնն ի լեսանի, ոչ կարմիր իջուցանէ զջուրն ըստ իւրում գունոյն։ Ի վերայ լեսանի սրբեն զորձաքարն. (Լեհ. իբրեւ ի գրոց Եպիփ. յղ. ականց.։ Առաք. ՟Ծ՟Գ։)