Definitions containing the research գան : 3047 results

Սկսումն, ման

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

· Calfa

NBHL (1)

Այդ սկսոմունք են եւ նախերգանք առ զանազանութիւն պատուհասիցն՝ որ կան առաջի քո. (Ճ. ՟Ա.։)


Սնոտիաժողով

adj.

assembled uselessly.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանօղ շղթանց առաջին ձայնիցն սնոտիաժողով միաբանելոցն. (Նար. գանձ հոգ.։)


Սոխ, ոց, ից

s.

onion;
bulb, bulbous root;
դալար —, scallion, green onion;
— մանր, shallot.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղախին կզոց, եւ զերկրպագու սոխոյ։ Արդ եւ սոխոց անգամ երկիր պագանեն ոմանք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։ Կոչ. ՟Զ։)


Սուտակասպասութիւն, ութեան

s.

flattery, adulation, blandishment.

· Calfa

NBHL (1)

Սուտակասպասութեամբ եւ կեղծաւորութեամբ առ տեարսն վարին։ Թղթոց բռնաւորաց սուտակասպասութեան աղադաւ երկիր պագանեն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։ եւ 10։ ՟Է. 28։ ՟Ը. 15։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։ ՟Գ. 8։)


Սուտանուն

adj.

only in name, false;
pseudonymous.

· Calfa

NBHL (1)

Սուտանուն աստուածք. (Կիւրղ. գանձ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Սպասահարկեմ, եցի

va.

to serve.

· Calfa


Սպասաւորական, ի, աց

adj. s.

belonging to servants or to service, servile;
servant.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ ամենեքին են սպասաւորական հոգիք ի պաշտօն առաքեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Սպասաւորեմ, եցի

vn.

to serve, to wait on, to assist;
to administer, to bestow, to confer;
— փառաց ուրուք, to serve to a person's glory;
— հրամանի, to fulfil, accomplish or execute an order or command.

· Calfa

NBHL (1)

Որդի մարդոյ ոչ եկն սպասաւորիլ, այլ սպասաւորել. (Կիւրղ. գանձ.։)


Սպասեմ, եցի

vn.

to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցա սպասիցէք, մինչեւ զարգանայցեն։ Նստէր եւ սպասէր ըստ սովորութեանն ճանապարհին որդւոյն իւրոյ։ Ամենեքեան քեզ սպասեն, եւ դու տաս կերակուր նոցա ի ժամու։ Երանի ամենեցուն՝ ոյք սպասեն նմա։ Պատրաստ են, եւ սպասեն քում հրամանի.եւ այլն։


Սպեղանի, նւոյ, նեաց

s.

plaster, poultice, salve, unguent, ointment, pomatum;
diachylum, cerate, cataplasm;
—ս ի վերայ դնել, cf. Սպեղանեմ.

· Calfa


Սռնապան, աց

s.

leg-armour, greaves.

· Calfa

NBHL (1)

Ագանի յոտս իւր զսռնապանս աւետարանին. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)


Ստածեմ, եցի

va.

cf. Տածեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այգեգործն մշակէ զայգին, յօտէ եւ բրէ, առոգանէ եւ ստածէ։ Ի ստածել զբարեգործութիւնս ստեղծեալ եմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Ստահակեմ, եցի

vn.

to grow insolent, to become a rascal, to disobey, to revolt, to plague, to behave badly.

· Calfa

NBHL (1)

ἁτακτέω petulanter me gero ἁφίσταμαι descio, deficio. Խեռել. ըմբոստանալ. անկարգանալ. հեստել. անսաստել. գլուխ քաշել։


Ստահակութիւն, ութեան

s.

waywardness, insolence, petulance, insubordination, mutiny;
ստահակութեամբ գնալ, to behave in a disorderly manner.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն (մանկանն) տուգանս։ Զանկարգ ստահակութիւնս յինքենէ զատուցեալ։ Խրատ զգաստացուցիչ ստահակութեանն. (Պիտ.։)


Ստամոք, աց

s.

stomach;
belly;
ոչ գոյ յիս — կերակրոյ, I have a weak digestion;
— իմ ցաւէ, I have the stomach-ache.

· Calfa

NBHL (1)

Լանջքն ուռուցեալ մինչեւ ի ստամոքն իջին։ Հրացեալ շամփրովք զթիկունսն եւ ստամոքսն այրեցին։ Ուժգին գան հարին բրովք մինչեւ բացան ստամոքսն. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ՟Ը.։ Հ=Յ. յունիս. ՟Զ.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)


Ստանամ, ացայ

vn.

to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.

· Calfa

NBHL (3)

Ստացի՛ք զնա առաւել քան զգանձ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)

Ստացաւ, նման է՝ մինչ ասիցէ, թէ հայր ինձ մարմին հաստատեաց. եւ որպէս մարդ ստացաւ զիս յաղագս մարդկան փրկութեան։ Իւր արարիչ է ըստ ձեզ, եւ որ ստացաւն (այսինքն ստեղծ զայլս), ստացանի. եւ զայս ինքեամբ։ Ասեն՝ թէ զըստ պատկերին առաք անդէն ի ստացանիլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)

Զգեցարո՛ւք զնոր մարդն՝ որ ըստ աստուծոյն ստացեալ է. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ստացական, ի, աց

adj. gr.

acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ի հաղորդութենէ այլում զկարողութիւն լուսաւորելոյն ունիցի, ստացական ունի զշնորհն, եւ ոչ տիրապէս անուանի լոյս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Զիա՞րդ իցէ եղական կամ ստացական՝ օրինադրելով որպէս բնութեամբ աստուած. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ստացական մարմնովն արար սկիզբն փրկութեան մերոյ իմաստութիւնն։ Էնն անեղ յանեղագունէն իջեալ հօրէ՝ մարմին ստացական յարգանդէ կուսին զգեցաւ. (Նախ. առակ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)


Ստացիչ, չի, չաց

cf. Ստացող.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ նոյն երեւեսցի արարող եւ արարեալ, ստացիչ եւ ստացեալ, այլ աստուած յաւէտ՝ որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ստացող

s.

possessor, occupier;
purchaser, buyer;
creator.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ նոյն երեւեսցի արարող եւ արարեալ, ստացիչ եւ ստացեալ, այլ աստուած յաւէտ՝ որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ստացուած, ոց

s.

purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ստացուած է, եւ ոչ արարած, այլ յաւէտ զի՝ հօր էութեանն պտուղ. (Կիւրղ. գանձ.։) ստացուած. Ստացումն. ստանալն՝ զոր ինչ չունիցի ոք կանխաւ. ստացական ինչ։


Ստափառութիւն, ութեան

s.

false opinion.

· Calfa

NBHL (1)

Ստափառութիւն հերձուածողաց։ Ստափառութիւնք, եւ պաճուճեալ բանից պատրանք. (Կիւրղ. գանձ.։ եւ Կիւրղ. պրպմ.։)


Ստեղծագործ, ի

s.

creator.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեղծագործ ամենայնի գանեալ եղեւ ի նոցունց. (Ճ. ՟Բ.։)


Ստեղծագործութիւն, ութեան

s.

creation.

· Calfa


Ստեղծում, ծի

va.

cf. Ստեղծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որգան տեսակաւ զնա ստեղծուն։ Էութիւնս (հրեղինաց) ի հրոյ ստեղծուին. (Դիոն. երկն.։)


Ստին, ստեան, ի ստենէ

s. fig.

breast, bosom;
teat;
source, spring;
ի ստեան, at the breast;
մանուկ ի ստեան, sucking-child;
գօտեւորեալ առ ստեամբ, girt about the paps;
կերակրել ստեամբ, to suckle, to give suck, to give the breast to;
դիել զ—ս, to suck, to draw the breast;
cf. Հատուցանեմ;
անկանիլ ստեանցն, forming or rounding of the breasts in adolescence;
եռալ ստեանց, to give milk;
ի ծուծ ստեանցն կախեալ, hanging to her breast;
—ք անկան քեզ, thy breast are fashioned;
յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ, my hope from my mother's womb.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն օրհնութեանց ստեանց եւ արգանդի։ Յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ։ Ընդէ՞ր դիեցի ես զստինս մօր իմոյ։ Յափշտակեցին զորբն ի ստենէ։ Անջատելոցն ի կաթանէ, հատուցելոցն ի ստենէ.եւ այլն։


Ստորագլուխ

adv.

with the head downwards.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորագլուխ անարգանօք վտանգեցաւ ողջախոհ պարկեշտ եւ սուրբ որովայն նորա. (Վրդն. լս.։)


Ստորադասեմ, եցի

va.

to submit, to place or put under;
to subordinate;
to subdue, to overcome.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ արիստոտէլի արուեստին ոչ ի նոյն ստորադասի սեռ՝ նմանն եւ աննմանն, եւ մեծն եւ փոքրն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ստորակայ, ից

adj.

subaltern, inferior, subject, subordinate, serving;
sublunary, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքուստ եւ ի ստորակայէս աստուծոյ ստացուածոյս բնաւորեալ ի յերկրէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ստորասուզական, ի, աց

adj.

liable to submersion.

· Calfa


Ստորաքարշ

cf. Գետնաքարշ.

· Calfa


Ստորի, րւոյ, րեաց

s.

weaver's beam or roller.

· Calfa

NBHL (1)

Փայտ նիզակի նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց։ Նիզակ իբրեւ զստորի ոստայնանկաց։ Բուն գեղարգան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի. 5։ եւ ՟Ժ՟Ա. 23։)


Ստորնական, ի, աց

cf. Ստորնային.

· Calfa


Վաղվաղ

adv.

quickly, very fast, swiftly, rapidly.

· Calfa


Վաճառակուր

adj.

selling or sold wretchedly;
— առնել, to sell;
— լինել, to be sold.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառակուրս անգին գանձին՝ վասըն յագման որովայնին (որպէս զեսաւ)։ Վաճառակուր գոլ եղկելին՝ կորոյս ըզշահն ընդ վաճառին (յուդա). (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. խոստով.։)


Վաճառապետ, աց

s.

provost of the guilds.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխաւոր վաճառական. եւ Հազարապետ, գանձապետ. իբր ταμίας quaestor պազիրկեան պաշի, մալ սահապը, խազնէտար.


Վայելուչ

adj. adv.

convenient, suitable, proper, congruous, pertinent, decent, becoming, fit;
well made or shaped, comely, elegant, prepossessing, genteel, pretty, graceful;
enjoyable, enjoying;
—ս, elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդկան վայելուչսն առնէ եւ խօսի, զի արդարեւ ցուցցի եւ մարդ եղեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վայելչագեղ

adj.

very good-looking, handsome, lovely, fascinating, charming, prepossessing, graceful, fair, beautiful.

· Calfa


Վայրաբնակիմ

vn.

to live in wild or desert scenes.

· Calfa


Վայրագ, աց

adj.

ferocious, fierce, wild, savage, inhuman, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγροικός, ἅγριος agrestis, rusticus եւ ferus, immanis, asperrimus. Որ ի վայրի ագանի. բացօթեագ. վայրաբնակ. վայրենի. եւ Վիրագ. գաղանամիտ. անմարգի. խիստ. դժնդակ. լեռնցի, կոպիտ, անգութ. եապանի.


Վայրագասուն

adj.

savage.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի վայրի ագանի եւ սնանի. վայրագ. վայրաբնակ. վայրենի.


Վայրախոյզ

adj.

inquisitive.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ի նանիր վարախոյզն լինիք, որ եւ ոչ մի նչ ունի խուզումն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վայրափակ

adj.

circumscribed, bounded, limited, encircled, enclosed, surrounded, shut in on all sides.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երկիր վայրափակ, յորում լոյսն ագանիցի. (Շար.։)


Վանդակեմ, եցի

va.

to grate, to bar, to trellis, to lattice;
— զբեռինս, to cord a bale, to bind up as with netting;
— զգունդս, to levy, to assemble, to muster soldiers.

· Calfa


Վառ, ի

adj. s.

ardent, burning, inflamed, on fire;
shining, brilliant;
fire, ardour, brilliancy, splendour;
— ի —, glittering, sparkling, resplendent, cf. Փայլուն, cf. Շողշողենի, cf. Պայծառ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաչագան արքայ հրամայեաց զիւր իսկ վառն արկանել ի վերայ երկրի, եւ զնշխարսն (սրբոյն գրիգորիսի) յարեւ անցուցանել ի վերայ ստորակայ վառին. (Ճ. ՟Գ.։)


Վառ

s.

standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes. adj. mus. grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաչագան արքայ հրամայեաց զիւր իսկ վառն արկանել ի վերայ երկրի, եւ զնշխարսն (սրբոյն գրիգորիսի) յարեւ անցուցանել ի վերայ ստորակայ վառին. (Ճ. ՟Գ.։)


Վառիչ

s.

kindler, lighter.

· Calfa


Վաստակ, ոց

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

· Calfa

NBHL (1)

Չարար զնոսա վաստակ՝ միւսանգամ քակելով, այլ հողմոյ հրամայեաց։ Չառնելով վաստակ զուսումնասէրսն՝ որք գան զհետ մեր. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. դան.։)


Վատնեմ, եցի

va.

to dissipate, to consume, to use up, to lavish, to scatter, to dilapidate, to fritter away, to waste, to run through, to exhaust;
— զինչս, to waste one's substance or goods, to squander away one's fortune.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ առ առատութեան տայ, այլ առ երկիւղ վատնէ (զգանձս). (Խոր. ՟Բ. 42։)


Վատնիչ

s.

cf. Վատնող.

· Calfa

NBHL (1)

Վատնիչ արքունի գանձուց. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Վարազաթեւք, ոց

s.

beam-feathers.

· Calfa

NBHL (1)

πτερόν, πτέρνα ala, penna. Թեւք արծուոյ մեծամեծք. կամ ծայր փետրոյ թեւոց թռչնոց (թերեւս նման ստեւոյ վարազաց. կայ եւ պրս. բէրշէհի, թեւ, փետուր թեւոց աճեցեալ. եւ պէրժ, իբր պերճ, բարձ, բարձր. եւ շէհբէր, գանատ չելեկի, մեծ եղէգն թեւոյ).