s.

part;
bit, piece, morsel;
share, portion;
lot, parcel;
ration, allowance;
contingent, quota;
side, part, quarter, clime;
minute;
relics;
holy or hallowed bread;
— հաւատոյ, article of faith;
մասունք բանի, the heads of a discourse;
— բարի, the better part;
— զգայական, սրտմըտական, ցանկական, sensitiveness;
irascibility;
concupiscence;

adv.

մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի —է, in part, partly;
partially, in parts;
by halves;
մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին, for the most or greatest part, mostly, chiefly;
յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ, on this side, on this consideration;
ի մասին, for, instead of;
— առ — or առ մասին, — —, piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb;
իմով մասամբ, on my part, as for me;
աղօթից մասամբ, as for, or with regard to prayers;
ի պարգեւի մասին, in place of a gift, as a gift;
նմա ել —, he was allotted, he had for his share, or portion;
it is fallen to his lot;
— ունել, to participate in, to take a part or concern in;
ի բարեաց մասին առնուլ, to take in good part;
ի չարի մասին առնուլ, to take ill, or amiss;
գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից, to be subject to certain vices;
չիք մերընդ դաւթի, we have nothing to do with David.

Other definitions containing this entry

Բազմամասնեայ

cf. Բազմամասն.


Ելանեմ, ելի

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.


Եռամասնեայ

cf. Եռամասն.


Երեքմասնեան

cf. Երեքմասնեայ.


Զօրութիւն, ութեան

force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.


Խաւարումն, ման

eclipse;
— արեգական՝ լուսնի, solar, lunar -;
— բոլորական, մասնական, մանեկաձեւ, total, partial, annular -.


Հաշիւ, շուի

account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;


Հոգեցատուր

cf. Հոգեմասն բաժին.


Մասնաւորաբար

cf. Մասնաւորապէս.


Մասնեմ, եցի

cf. Մասնաւորեմ.


Մասնիմ, եցայ

cf. Մասնաւորիմ.


Յարակից, կցի

մասնիկ, particle, affix, suffix;
—ք, accessories;
attendant circumstances.


Չորիր

fourth;
մասն, the fourth part, a quarter, quadrant.


Ջերմաչափ, ի

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.


Սաստկական

— մակբայ, intense adverb;
մասնիկ, increasing particle.


Քուէարկութիւն, ութեան

balloting, voting, ballot;
գաղտնի —, vote by ballot;
արգասիք քուէարկութեան, result of the poll;
— խնդրել, to demand a poll;
քուէարկութեամբ ընտրել, to elect by ballot;
— առնել, to poll, to go to the poll;
ներկայ լինել քուէարկութեան, to be present at the poll;
մասնակից լինել քուէարկութեան, to take part in the ballot.


Voir tout

s.

μερίς, μέρος (յորմէ եւ թ. միրաս ). pars partitio (որպէս թէ Մի այս, կամ ի միասին) Բաժին մի ի բոլորէ իմեքէ. հատուած. հատոր. կոտոր. պատառ, եւ Կողմն. վիճակ. մաս, բաժին.

Մասն (տալի) արանցդ՝ որ եկին ընդ իս, նոքա առցեն զբաժին իւրեանց։ Տաջի՛ք զհինգերորդ մասն փարաւոնի, եւ չորք մասունքն ձե՛ր եղիցին։ Մասն ետու զայն ի պտղոցն տեառն։ Նորա լիցի երին աջոյ ի մասն։ Էջ ի մասն ինչ յիսներորդաց բանակին։ Ի մասնէ աղի ծովուն յերեւելից կողմանէ։ Մարիամ մասն բարի ընտրեաց։ Չգուցէ մասն ինչ ի խաւարին։ Ձկան խորովելոյ մասն։ Արարին չորս մասունս՝ իւրաքանչիւր զինուորի մասն։ Ի մասինդ յայդմիկ։ Ըստ իւրաքանչիւր մասին։ Մասամբք տօնից։ Բազում մասամբք։ Մասն բաժնի διαίρεσις ։ Մասն առնել . μερίζω եւ այլն։

Զի մի՛ մասամբ բոլորն, այլ՝ մասն բոլորիւն զարդարեսցի. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։)

Ոչ կամեցայ զամենայն ըստ մասանց ընդ գրով արկանել. այսինքն մի ըստ միոջէ. (Եղիշ. ՟Բ։)

ՄԱՍՆ. μοῖρα gradus. որպէս Բաժին աշխարհի. կլիմայ.

Եւ է մասն հինգհարիւր ասպարէս. բայց օդաչափութեամբ երկրաչափութեան՝ է մասն, հինգհարիւր ասպարէս ի լայնն, եւ նոյնչափ յերկայնն՝ չորեքկուսի. որպէս զի լինել մասինն ՟Հ՟Ա մղոն. Խոր. աշխարհ.։ Այլ հասարակօրէն՝ մասն կամ աստիճան ասի վաթսուն մղոնն. (Փիլ.։)

ՄԱՍՈՒՆՔ λείψανα reliquia. որպէս Նշխարք սրբոց եւ սրբազան իրաց։ (Նար. խչ.։ ՃՃ.։)

ՄԱՍԱՄԲ որպէս Ի կողմանէ. ըստ.

Մերով մասամբ։ Դենի ձեր մասամբ։ Ագահութեան մասամբ։ Աղօթիցն մասամբ. (Խոր. ստէպ։)

Յաղթութեան մասամբ. (Փարպ.։)

Ի ՄԱՍԻՆ. որպէս՝ Ի տեղի. ի համարի. իբրու.

Հաճեցար խնդրիլ ի պարգեւի մասին ի պիղատոսէ. (Շար.։)

Եւ զայն ի խաբէութեան մասինի եսաւ դնէր. (Կիւրղ. ծն.։)

Ի ՄԱՍՆԷ. ἑκ μέρους, ἁπὸ μέρους ex parte. Ըստ մասին. մասամբ իւիք. փոքր ի շատէ.

Ի մասնէ գիտեմք, եւ ի մասնէ մարգարէանամք։ Ա՛րդ գիտեմ ի մասնէ. (Առ որս. ՟Է. ՟Ժ՟Բ։)

Զայս սակաւուք ի մասնէ գրեցի. (Արծր. ՟Ա. 1։)

Զոր ի մասնէ վերաճառեալքդ նախագրեցին. (Նար. ՟Ի՟Ե։)

Չասէ՝ թէ լցայց, այլ թէ, ի մասնէ ինչ. (Ոսկ. հռ.։)

Եւ որպէս՝ Մասնաւորապէս. ուրոյն ուրոյն. κατὰ μέρη distincte.

Ջանս տանել, զի ի մասնէ (կամ ի մասանէ) սահմանիցէ ... ի մասնէ երկաքանչիւրոցն երգելով. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

ՄԱՍՆ ԱՌ ՄԱՍԻՆ կամ ԱՌ ՄԱՍՆ. Մասն մասն. պատառ պատառ. կտոր կտոր.

Մասն առ մասին հատանէին (կամ զատանէին). (Մագ. ոտ. մանուչ.։)

Տղայքն ի գիրկս մարցն մասն առ մասն հարեալ. (Ուռհ.։)

ՄԱՍՆԱՅՔ, այց ԸՍՏ ՄԱՍՆԵԱՅՔ. որ եւ ԸՍՏ ՄԱՍԱՆՑՆ, ԸՍՏ ՄԱՍԻՆՑՆ. τὰ κατὰ μέρος . իբրու particulares, -ria. Հելլենաբանութիւն. Մասնականք. մասնաւորք.

Ըստ մասնեայքն եւ ըստ իւրաքանչիւրքն ներհակք ի բազմութիւն միշտ բաժանեալ լինին։ Անհատքն ի վերայ միոյր միայնոյր զմասնայցն։ Ոչ ի վերայ այլոյ ուրուք եղիցի ըստ մասնեայց։ Ոչ եւ մակ այլոյ ուրուք լինիցին ըստ մասանցն։ Ի վերայ ամենեցուն ըսիի մասինքն մարդոց, եւ այլն. (Պորփ.։)

Warning, for now, these are the entries' title sharing the same character string regardless of its position, not the entries sharing the same root.

Mots dérivés

Անմասն

Անօսրամասն

Աւարամասն

Բազմամասն

Բազմամասնեայ

Բարեմասն

Բարեմասնութիւն, ութեան

Եռամասն

Եռամասնեայ

Երեքմասնեայ

Երեքմասնեան

Երկամասն

Զուգամասն

Զուգամասնեմ, եցի

Զուգամասնութիւն, ութեան

Ըստմասնեայք

Կիսամասն

Կիսամասնեայ

Կրկնամասն

Համասնունդ

Voir tout