cf. Յախուռն.
Յանդուգն եւ յահուր ձգտի առ խորհ. (Լմբ. սղ.։)
Սէր ոչ յանդգնի յահուր ի վնաս եւ ի կորուստ այլոց. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Բնութեամբ յանդուգն եւ յահուր։ Եղիցի յանդուգն եւ յահուր։ Յանդգնութենէն եւ յահուրն լինելոյն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 197։ Ածաբ. աղք.։ Նիւս. կուս.։)
Անօրէնն եւ յահուրն եւ ապստամբեալն յօրինացն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
Առ բարկութիւնն յահուրք. (Մեկն. ղեւտ.։)
Յահուր եւ անպատկառ բարբառովքն։ Յանդուգն եւ յահուր բերանով։ Յահուր բարուք։ Խօսիւք յահուր։ Մի՛ յահուր, մի՛ զրկօղ, մի՛ յանդուգն։ Յահուր շարժմամբ վնասիցէ. (Շ. թղթ.։ եւ ՟Գ. Յհ. ՟Ե։ Մաշկ.։ Կանոն.։ Մխ. դտ.։)
cf. Յախուռն.
Յախորտ, կամ յահուր.
Մի՛ լիցիս յանդուգն եւ յահուրդ. (Ածաբ. ժղ.։)
cf. Յահուր.
cf. Խրոխտ.
, ի հլ. «խրոխտ, յանդուգն» Իսիւք. «խրոխտութեամբ» Փարպ. որից յոխորտալ, յոխորտանալ Փիլ. Պիտ. յոխորտօրէն Պիտ. աւելի ընտիր է յախորտ Ոսկ. յհ. բ. 30. Սե-բեր. 96. որից յախորտիլ Մանդ. յախորտի կալ «յամառիլ» ՋԲ. ասւում է նոյնպէս յո-խորդութիւն Կնիք հաւ. էջ 300. ոխորտ, ողորդ Յհ. կթ. ոխորտիլ Ուխտ. բ. 106. յախուրդ Ոսկ. բ. տիմ. յահուրդ Ածաբ. ժզ. որոնք ան-շուշտ ազդուած են յախուռն և յահուր բառե-րից. արդի գրականը ընդունել է միայն յո-խորտ ձևը։
ՅՈԽՈՐՏ. մ. ՅՈԽՈՐՏԱԲԱՐ Յանդգնաբար. անխորհրդաբար. աներկիւղ համարձակութեամբ. յահուր. յահըռնաբար. վայրապար.
audacious, venturesome, overhasty, inconsiderate, imprudent;
precipitately, headlong, furiously, impetuously, rashly, at a venture, or random, audaciously, insolently;
indiscreetly, without discretion or consideration;
— քաջութիւն, impetuous courage;
— խիզախել, to venture headlong, to expose oneself to great peril.
«անխորհուրդ, յանդուգն» Եփր. ծն. քս. Լմբ. Սարգ. «անխորհրդաբար, յան-ռրգնութեամբ» Ոսկ. ես. եփես. եբր. և փիլ. Սեբեր. որ և յախուր կամ յախուրն Ոսկ. հռ. և բ. տիմ. յահուր Ոսկ. ա. կոր. Փիլ. Նիւս. ախուռն Ոսկ. փիլիպ. 360. ահուր Կանոն, էջ 257. որոնցից յախուռնախօս «պոռոտախօս» Հին բռ. յահռնաբար Արծր. յախրապէս Ոսկ բ. կոր. յահրութիւն Պտմ. աղէքս. յահրիլ «յանդգնիլ» Մագ. թղ. 237. յահրանալ «ան-դըգնիլ, անկարգանալ» ԱԲ. զրայահուր Թէօդ. մայրագ.։
feigning, simulating;
inventing lies.
Արդ դու ո՛վ յօդաբան եւ զբայահուր, ի՞բր գերաթռար, եւ այլն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
cf. Յանդուգն.
Յանդուգն. յահուր.
bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.
ՅԱԽՈՐՏ τολμητής audax, arrogans. որ գրի եւ ՅԱԽՈՒՐԴ. իբր Յոխորտ. խրոխտ. յահուր, անահ. անվեհեր.
obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.
φιλόνικος pertinax, contentiosus θρᾶσυς καὶ τολμήτης temerarius եւ այլն. Այն՝ որ յամէ յառս եւ յառածս իւր, կամ համայն յարեալ է ի խորհուրդս իւր. խիստ եւ պինդ մտօք եւ կամօք՝ խստապարանոց. յաղթասէր. յահուր. յանդուգն. կամապաշտ, պնտագլուխ .... (լծ. լտ. դէմէռա՛րիուս, եւ այլն).
cf. Յանդգնագոյնս.
θρασέως, προπέτως audacter, arroganter, temere, temerarie. Յանդգնութեամբ. յանդուգն օրինակաւ. յոխորտաբար. յախուռն. յահուր. համարձակ. անխորհրդաբար.
cf. Վէս;
cf. Հէք;
boldness, effrontery;
cf. Վզանութիւն;
ի — գալ, to grow bold, to withstand, to oppugn, to impugn, to contend, to dispute.
ՎՍԵՐ ի. ա. ՎՍԵՐ ՎՍԵՐԱԿԱՆ ՎՍԵՐԱՄԻՏ ՎՍԵՐԱՅԻՆ. Վէս եւ վատթար. վատշուէր. յանդուգն. յահուր. լիրբ դիմախօս. ամբարտաւան. հէգ. թշուառական. չար.
cf. Վսեր.
ՎՍԵՐ ՎՍԵՐԱԿԱՆ ՎՍԵՐԱՄԻՏ ՎՍԵՐԱՅԻՆ. Վէս եւ վատթար. վատշուէր. յանդուգն. յահուր. լիրբ դիմախօս. ամբարտաւան. հէգ. թշուառական. չար.
cf. Վսեր.
ՎՍԵՐ ՎՍԵՐԱԿԱՆ ՎՍԵՐԱՄԻՏ ՎՍԵՐԱՅԻՆ. Վէս եւ վատթար. վատշուէր. յանդուգն. յահուր. լիրբ դիմախօս. ամբարտաւան. հէգ. թշուառական. չար.
cf. Վսեր.
ՎՍԵՐ ՎՍԵՐԱԿԱՆ ՎՍԵՐԱՄԻՏ ՎՍԵՐԱՅԻՆ. Վէս եւ վատթար. վատշուէր. յանդուգն. յահուր. լիրբ դիմախօս. ամբարտաւան. հէգ. թշուառական. չար.
ՅՈԽՈՐՏ. մ. ՅՈԽՈՐՏԱԲԱՐ. Յանդգնաբար. անխորհրդաբար. աներկիւղ համարձակութեամբ. յահուր. յահըռնաբար. վայրապար.