warm, hot;
cf. Ջերմ.
ill-favoured, ill-featured, unsightly, ugly, deformed, hideous, squalid;
foul, villainous, bad.
Զոր ինձ ասել զամենայն տգեղծ է։ Տգեղծ եւ անվայելուչ համարձակութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Լմբ. իմ.։)
fixed in place, firm, stable, immovable, constant, stationary;
lieutenant;
vicar;
capitular;
substitute.
Զսպարապետս եւ զտեղակալս, եւ զիշանս։ Առ ամենայն տեղակալս կողմանցն ասորւոց. (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 14։ ՟Դ. 48։)
cf. Տեղում.
Չի եւս էր տեղացեալ տեառն աստուծոյ ի վերայ երկրի։ Եւ տէր տեղաց (կամ տեղեաց) ի սոդոմ եւ ի գոմոր ծծումբ եւ հուր ի տեառնէ յերկնից։ Եւ տեղաց (կամ տեղեաց) տէր կթարկուտ ի վերայ ամենայն երկրին եգիպտացւոց։ Տեղաց (կամ տեղեաց) ի նոսա մանանայ ի կերակուր։ Տեղեաց ի նոսա միս որպէս հող։ Ի մի քաղաք տեղացից, եւ ի միւս քաղաք ոչ տեղացից։ Ահա ես տեղացից ձեզ հաց յերկնից։ Ո՞ պատրաստեաց զհոսանս ... տեղեալ (այսինքն տեղալ) յերկիր.եւ այլն։
well informed, instructed, skilled, versed in, intimately acquainted with, expert;
little place.
Եւ ճանապարհին տեղեակ եմ։ Իրաց պատերազմի տեղեակ։ Չէր տեղեակ ծանրաձայնին։ Կենաց իմոց՝ որ ի մանկութենէ, տեղեակ են ամենայն հրէայք.եւ այլն։
Այսմ ամենայնի զնոսա տեղեակս առնէր։ Տեղեակ եղեալ մերոյ անքակ միաբանութեանս. (Եղիշ. ՟Գ։)
thoroughly, to the bottom, minutely, in detail;
— քննել, to examine thoroughly, to go to the bottom of, to sift.
Որ տեղեկագոյն է կամաց թագաւորին։ Ոչ էր տեղեկագոյն մտացն ամենայն նախարարացն։ Զայս ասեմ քեզ, որում սակաւիկ մի տեղեկագոյն ես. (Եղիշ.։)
to be informed of, instructed in, acquainted with, to make inquiries, to acquire instruction or knowledge, to inquire, to teach oneself.
Տեղեկանալ ամենայնի՝ զի՛նչ եւ գործիցես։ Բերան անխրատից տեղեկանայ չարեաց։ Տեղեկասցին գրովն։ Տեղեկացեալք սիրով.եւ այլն։
Տեղեկասցին եւ ուսցին ի նմանէ զամենայն բանս օրինացն. (Նեեմ. ՟Ը. 13։)
Հարցեալ տեղեկանայր զկարգ վանաց։ Յորմէ ստուգագոյն եւս տեղեկացաւ զամենայն ոճով։ Եւ զայն ոչ էր տեղեկացեալ նորա տակաւին ... Զայս ամենայն տեղեկացաւ ի նմանէ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Խոր. ՟Բ. 83։ Եղիշ.։)
to inform, to instruct, to give knowledge of, to acquaint with, to teach, to apprise of.
Տեղեկացո՛ զարդարն, եւ յաւելցէ ընդունել։ Տեղեկացուցեալ ինձ զամենայն՝ հասի ի վերայ. (Առակ. ՟Թ. 9։ ՟Բ. Եզր. ՟Դ. 18։)
sight, view;
spectacle, scene;
aspect, look, figure, face;
vision, apparition;
visit;
ի — երթալ, to go to see, to call upon, to pay a visit to;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
— առնել ի բանակն, to send forth spies;
ակն ունիմք — ոյն աստուծոյ, we desire to see God;
եկն ի — իմ, he came to see me, he called upon me.
Բորոտութիւնն ... ըստ ամենայն տեսոյ քահանային. եւ տեսանիցէ քահանայն։ Տուբիա ամանացի ի տես եկեալ առ նոսա. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 12։ Նեեմ. ՟Դ. 3։)
Աստուած ամենայնիւ լուր է, ամենկայնիւ տես է. (Ագաթ.։ եւ Նար.։ եւ Սարգ.։)
զնշանսն ոչ ի տեսս բազմութեանն զամենայն առնէր։ Կորուսանէ զողորմածն ի տես տեսողացն բաշխելով։ Լուանալդ ի տեսս տեսողաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
Մենամարտիլ ի տես ամենայն ռամկին։ Զի զիմ ծնունդս յառաջագոյն տես արարեալ՝ ընծայաբեր եղէզ աստուծոյ։ Բնաւ զհետ մի՛ երթայք, այսինքն ի տես եւ ի զբօսանս. (Ճ. ՟Ա.։ Ածաբ. մակաբ.։ Մխ. երեմ.։)
species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.
Բանն աստուած առեալ յարգանդէ կուսին զամենայն զտեսակս մարդոյ կազմութեան յինքեան՝ եղեւ մարդ. (Աթ. ՟Դ։)
Որդի (ըստ աստուածութեան՝) ձայն եւ տեսակ եւ բան հօր. իսկ թէ տեսակ է, յայտ է թէ եւ պատկեր եւ նկարագիր էութեանն ծնողին։ Տեսակ աստուծոյ զի՞նչ իցէ այլ, եթէ ոչ ամենայն իրօք որ համարձակութեամբ գոչէր, թէ որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
Այպն եղեւ ի դիւրաց այսու տեսակաւ։ Այնու տեսակաւ պատմեաց։ Բազմադիմի տեսակաւ ողորմութեան կամեցար ձգել առ քեզ։ Յամենայն տեսակս ընդարձակ վարուց։ Տեսակ յանցանաց ... Զտեսակ որմոցն խնդրէ ուսանել։ Զնոյն տեսակ բանից վերստին կրկնելով. (Վրք. հց. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա։ Սարկ. աղ.։ Շ. ընդհ.։ Լմբ. պտրգ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
Ընդ միմեամբք տեսակ ասի, որ եւ տեսակ կարող գոյ գոլ եւ՛ սեռ. (զոր օրինակ թռչուն է տեսակ կենդանւոյ, եւ սեռ ամենայն թեւաւորըաց կամ հաւըուց). (Անյաղթ պորփ.։)
Կէտք եւ ամենայն կայտառք. (եւ) որ տեսակդ էք բանաւոր հօտի (մարդիկ՝ զկնի հրեշտակաց). (Շար.)
(Նիւթն առաջին) անտես ինչ տեսակ եւ անկերպարան՝ ամենայնի ընդունակ. (Պղատ. տիմ.։)
to specify, to qualify, to form, to figure.
Բարին եւ անտեսակն տեսակագործ է (զամենայն էս). (Դիոն. ածայ.։)
specification, qualification, formation.
Տեսակ ասի (յիսուս) յանտեսակսն՝ որպէս յանմարմինսն, որպէս ամենայն տեսակագործութեան արարչագործ, եւ պետ ամենայն տեսակի. (Մաքս. ի դիոն.։)
visibility, contemplation.
Տեսականն գոլ, եւ Տեսութիւն (ըստ ամենայն նշ). տեսիլ եւ կերպարան. եւ Միտք.
to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.
Զամենայն զիւրսն առ մեր տկարութիւնս միաւորեալ, եւ խառնեալ ընդ միմեանս՝ իբր ջղօք սերտիցէ զմարդոյս բնութիւնս, եւ առ իւրն փոխադրիցէ կարծրութիւն. (Պիտառ.։)
to be strengthened by, consolidated, to gather strength from.
Զամենայն զիւրսն առ մեր տկարութիւնս միաւորեալ, եւ խառնեալ ընդ միմեանս՝ իբր ջղօք սերտիցէ զմարդոյս բնութիւնս, եւ առ իւրն փոխադրիցէ կարծրութիւն. (Պիտառ.։)
cf. Սթափեցուցանեմ.
եւ ձ. ՍԹԱՓԵԼ. cf. Թափել՝ ըստ ամենայն առման.
syllable.
Ամդ (յերկինս) ապստամբեաց, որ ամենայն սիղոբայիւք հակառակ յառնէ խոնարհութեանն. (Կլիմաք.։ 2)
Simonian.
մի երբեք լինիցիս սիմոնական, զի եւ զայս տէրն մեր ամենայնիւ ատեայ. (Մաշտ.։)
Simony.
մի երբեք լինիցիս սիմոնական, զի եւ զայս տէրն մեր ամենայնիւ ատեայ. (Մաշտ.։)
cf. Սինլքոր.
Զսինլքեալսն (կամ զսինլքորսն) ժողովրդեանն՝ որ մնացին. խաղացոյց նաբուզարդան։ Հանդերձ ամենայն սինքլորօք ժողովրդեանն։ Զսինլքորսն՝ որ մնացին ի քաղաքին։ Սինլքորքն ապրեալքն ի նմա. (Երեմ. ՟Լ՟Թ. 9։ ՟Խ՟Ա. 10։ ՟Ծ՟Բ. 15։ Եզնիկ. ՟Ժ՟Դ. 22։)
refuse;
low, despicable, vile;
— or — ժողովըրդեան, — խուժան, riffraff, dregs and refuse of the people, mob, rabble, scum of the people, the unwashed, the many-headed, beggarhood.
Զսինլքեալսն (կամ զսինլքորսն) ժողովրդեանն՝ որ մնացին. խաղացոյց նաբուզարդան։ Հանդերձ ամենայն սինքլորօք ժողովրդեանն։ Զսինլքորսն՝ որ մնացին ի քաղաքին։ Սինլքորքն ապրեալքն ի նմա. (Երեմ. ՟Լ՟Թ. 9։ ՟Խ՟Ա. 10։ ՟Ծ՟Բ. 15։ Եզնիկ. ՟Ժ՟Դ. 22։)
senate.
Թէոդոս հարցանէր զամենայն զսիւնկղիտոսքն։ Տուր մեզ զպատիւ սինկղիտոսացն։ Զինուորեցուցին ի դուռն թագաւորին ի դասս սին կղիտոսացն. (Եղիշ. ՟Գ։ Լմբ. պտրգ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
mat;
rush-tress, hay-rope;
սէր ի —է, file by file, line by line, in series.
յն. սիրա. σειρά catena, funis. (լծ. եւ series. հյ. շար. թ. սըրա ). Ստրիք. չուան. առասան. պարան. լար. շղթայ կազմել յամենայն նիւթոյ, եւ մտանել եւ ոլորեալ յարմաւենաւոյ, ի պրտուոյ, ի մազէ.
in love, smitten, amorous.
Արկօղ սէր ի վերայ ուրուք. սիրօղ ամենայնիւ. սիրահար.
loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.
Սիրելութիւն եւ հակառակութիւն։ Հակառակութեան եւ սիրելութեան։ Աստուածային տարփանօք յաղթէր ամենայնի, որ ինչ միանգամ ազգակցութեան եւ ծծնդոց անուանք, եւ սիրելութիւնք. (Փիլ.։)
capital, chapiter.
Զսիւնագլուխս նոցա արասցե՛ս յամենայն կերպարանս ի նմանութիւն կենդանեաց. (Ոսկիփոր.։)
wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.
Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Սխալիմ.
Արջառ նոցա ոչ սխալեաց ի վրիպեցաւ։ Սխալեալ են խորհուրդք նորա։ Սխալեալ անկան ի մեծամեծ մեղս վասն կանանց։ Կոյր կուրի յորժամ առաջնորդէ, սխալէ։ Ի ժամանակի՝ յորում սխալեսցի ոտն նոցա։ Զի ուսանիջիք զիմաստութիւն, եւ մի սխալիցիք։ Խօսեցայ ընդ քեզ ի սխալելն քում, եւ ասասցեր՝ թէ ոչ լուայց քեզ։ Ոչ սխալեցաւ բան մի յամենայն բարեաց, այլ՝ ամենայն ինչ եղեւ։ Ոչ սխալէին բան մի (ի կարգէ հրամանացն)։ Եւ ոչ էր բան սխալեալ յարքայէ, զոր ոչ մեկնեաց նմա.եւ այլն։
Եթէ սղալեցից բան մի յամենայն բանից քոց, եկեսցէ ի վերայ իմ ամենայն նզովքն։ Եթէ ես ինչ սղալեցի կամ ստեցի այսմիկ երդման։ Եթէ սխալեմ ինչ ի հայծուածոց քոց, անէծք քո եկեսցեն ի վերայ իմ։ Իսկ սուրբն տրիփոն ոչինչ յաղօթիցն սխալէր։ կարգն նոցա ոչ սխալեցաւ. (Ղեւոնդ.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Իգն.։)
giant;
— կին, giantess;
— անարի, huge giant.
Հայկ ի մէջ սկայիցն քաջ եւ երեւելի լեալ։ Միապետել ի վերայ ամենայն սկայիցն եւ դիւցազանց. (Խոր. ՟Ա. 9։)
mother-in-law;
cf. Կեսուր.
Եւ այն աղմուկ զսկեսրաւն կայցէ. մանաւանդ թէ ոչ զսկեսրաւն, այլեւ զհարսամբն. զի այնուհետեւ ամենայն հոգք ոչ սկեսրին, այլ՝ հարսին լինցի. (Ոսկ. կողոս.։)
primitive, original, radical, pristine, primordial, first, initial;
elementary;
cf. Մեղք;
—ն, beginning.
Մովսէս՝ զսկզբնականն ամենայնի կամէր առնուլ եւ եւ ընդունել (աստուածատեսութեամբ). (Փիլ. լին. ՟Դ. 8։)
to begin, to commence.
Ի՞բր ոչ առ ծնունդ ամենայն աշխարհ եկն, որ դէպ լինելոյ եւ սկզբնացելոյ մասանց բաղկացեալ է. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
first or principal cause, first author, source, spring.
զամենայն արհամարիցէ, եւ զսկզբնապատճառն եղելոց միայն ընտրիցէ. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.
Որ եւ սկզբմունք ամենայն էից, գոլոյն հաղորդին. եւ են, եւ սկզբմունք են, եւ յառաջագոյն են. (Դիոն. ածայ.։)
Զաստուած անուանելով իբրու զիշխող ամենայն սկզբման (այսինքն իշխանութեան). (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.
ՍԿԻԶԲՆ ἁρχή (լծ. առաջ. արշ. նախ). initium, principium. գրի եւ ԻՍԿԻԶԲՆ, ԻՍԿԶԲԱՆ եւ այլն, զոր տեսցես. Սկսումն. առաջին ծագն ամենայն իրաց. աղբիւր. արմատ. հիմն. գլուխ. նախկին տեղին եւ ժամանակ. (որում հակադիր Կատարած). սկիզբ.
Ամենայն ուրեք սկիզբն եւ առաջքն դժուարինք են. եւ եթէ սկիզբն առնիցեմք, ամենայն ինչ հարթ եւ դիւրին լինիցին։ Ոչ եթէ սկիզբն միայն պիտոյ է պայծառագոյն, այլ եւ կատարածն եւս առաւել լուսւորագոյն։ Որ զառաքինութեան կատարումնն ընդ սկզբանն ոչ միաբանեն, եղծանեն եւ կորուսանեն զամենայն. (Ոսկ. եբր.։)
Դու միայն սկիզբն բարեաց։ Սկիզբն ամենայնի, եւ յամենայնի։ Դու սկիզբն եւ լրումն ամենայնի. եւ այլն. (Նար.։)
begun or beginning.
Բոլորն սոցունց եղականք են, եւ եղականքս՝ սիսական. եւ ամենայն եղեալ եւ սկսեալ՝ յումեմնէ վեհագունէ եւ յանսկզբնէ գոյացեալ լինի. (Բրսղ. մրկ.։ 18)
cf. Սկսնում.
Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։
beginner, novice.
Զի եւ ոչ գործ ամենայն եւ արուեստ ի միոջէ սկսողէ աւարտեալ կատարեցաւ ի սկզբանէ, այլ ի բազմաց. (Մխ. դտ.։)
cf. Ընդունայնաբանութիւն.
Այլոց եւս վնասէին սնաբանութեամբք։ Որք սնաբանութեամբ բանիւք խոտորին ի կարգադրութեանց։ Զամենայն չարիս հատանէ զմտածութեանց մերոց, եւ զսնաբանութեանց. (Ոսկ. գղ.։ Ճ. ՟Գ.։ Շ. յկ. ՟Ծ՟Բ։)
avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.
Փախչել յամենայն ի սնափառութեան օրինակէ։ Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ կամ սնափառութեան։ կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն՝ որ առնէ իրս փութոյ. (Բրս. հց.։)
պատճառ ամենայն չարեաց՝ սնափառութիւն է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)
cf. Արկղ.
Բացեալ զսնդուկսն (տպ. զսնտուկն). եւ հանեալ զամենայն ակունսն եւ զմարգարիտսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
nutritive, nutritious, alimentary.
Ջուր՝ ամենայնի սննդական է, եւ այնոցիկ մանաւանդ՝ որ առ պարտէզսն են. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
Երեք մասունք են որդւոյ. է որ սննդական է, եւ է որ զգայական, եւ է որ բանական։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ շարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն։ Զանկոյ սննդականս եւ աճողոկանս զօրութիւն ի վեր շարժէ։ Զմարմինս դարմանէ սննդականաւն. (Փիլ. լին.։ Դիոն. ածայ.։ Շիր.։)
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
Սնոտիք սնոտեաց, ամենայն ինչ սնոտի է. (Սեբեր. ՟Է. յորմէ եւ Բրսղ. մրկ.։)
nightingale, philomela, luscinia;
porphyrio (a waterfowl);
— երգէ, գեղգեղէ, the nightingale sings.
Եւ միւսն ցամաքային՝ անտառասէր՝ քաղցրաձայն երգիչ քան զամենայն թռչունս, որ եւ Ծիծեռնուկ կոչի. ἁηδών luscinia. իտ. lusignuolo. պիւլպիւլ
to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.
Ի պորտ քո սողեսջիր զամենայն աւուրս կենաց քոց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ. կամ Սեբեր. ի ղկ.։)
crawling, creeping;
— ախտ, erysipelas.
Զօր օրինակ սողնական ախտիցդ եթէ ոչ յառաջագոյն հատցին արմատքն հերձլով եւ կամ խարելով, ի վերայ ճարակելով առ հասարակ զամենայն շուրջանակի դրաւէ զմարմնոյն հասարակութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
miller.
Ջրաղացպանք փորձ լիցին արուեստի ամենայն կազմածոյ. (Մխ. դտ.։)
aqueous, aquatic, watery. aquatic animal.
aquatic.