of a great concourse;
thick, thronged, mixed.
Խռնեալ յոյժ. ուր իցէ խուռն բազմութիւն՝ անձանց կամ իրաց. կուտակեալ. յաճախեալ. բազմապատիկ. խռնած, խռկած.
unhealthy, that is subject to many maladies.
πολυπαθής pluribus perturbationibus obnoxius Անկեալ ընդ բազում ախտիւք, կամ ընդ բազում կրիւք, եւ վշտօք աղետից եւ տառապանօք.
cf. Բազմաբան.
Կամ Ուր լինի բան զբազում իրաց՝ հետաքննութեամբ. յաճախաբան. յաճախապատում. բազմախոյզ.
cf. Բազմաբանութիւն.
Բազմախօսութիւնն նշան անխրատից է. (Եփր. համաբ.։)
Ոչ ինչ են այժմ պէտք բազմախօսութիւնս առաջի արկանել. (Աթ. համբ.։)
Զբազմախօսութիւն նորա պա՛րտ է բամբասել. (Իսիւք.։)
expensive, costly;
splendid, sumptuous, rich, magnificent.
Ոչ ի բազմածախ յընթրիս, այլ առ մօրն առաքինութեանց՝ բաւականութեամբ. (Իսիւք.)
Հիմնադրէ եկեղեցի բազմածախ փարթամութեամբ. (Յհ. կթ.։)
that has many flowers.
πολυανθής, πολυάνθεμος multos habens flores Ուր իցէ բազմութիւն ծաղկացն՝ իրօք կամ նմանութեամբ.
Բազմածաղիկ է խաղաղութիւն եւ իմաստութիւն տեառն մերոյ, ողորմութիւն եւ երկայնամտութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)
that generates much, fruitful, fertile.
Ուրա՛խ լեր ամուլ բազմածին. (Շար.։)
Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)
Նմանութեամբ ասի.
cf. Բազմածին.
Բազմածնունդ մայր, կամ հարսն, եկեղեցի. (Ճ. ՟Ա.։ Սկեւռ. ես.։)
Բազմածնունդ բազմութիւն ամպարշտաց. (Իմ. ՟Դ. 3։)
stormy, much agitated
Բազմածուփ աշխարհ, կամ խորհուրդք, կամ աշխատութիւն. (Զքր. կթ.։ Փարպ.։ Նար. ՟Ե. ՟Ղ՟Ա։)
candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.
Կամ Ճրագարան.
ԲԱԶՄԱԿԱԼ. Որպէս Բազմակակալ. այն է ըստ ոմանց ունելիք ճրագի, այսինքն մկրատ. որ եւ ՅԱՐԴԱՐԻՉ ասի. ... կամ ըստ այլոց՝ Ընդունարան իւղոյ. եղաման, ձիթաման կամ ձագար. թարգմանի ի մեզ եւ ԲԵՐԱՆ ՃՐԱԳԱՑ. զի եբր. է մախթա, մէլփախաիմ եւ մուձափօթ. եւ յն. ἑπαριστρίς, ἑαρίστηρ forceps եւ haustrum, situla, infusorium
Ի ժամ տաճարին ուրախութեանն բազմակալացն կարգելոց. (Բուզ. ՟Դ. 2։)
guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.
Ադոնիա, եւ ամենայն բազմականք նորա, Հերովդի, եւ բազմականացն, Լցան հարսանիքն բազմականօք։ Ոմն ի բազմականացն։ Ոչ ոք իմացաւ ի բազմականաց անտի։ Մտեալ թագաւորն հայել զբազմականօքն.եւ այլն։
Ի ժամ բազմականացն։ Գլուխ բազմականին։ Ակումբ բազմականին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զօրն ամենայն ի բազմականին արտասուեցին. (Կանոն.։)
Մերժելով ի քոց բազմականացդ՝ ահա արկանես ինձ բազմականս առ հօրն հաւատոցն Աբրահամու. (Ագաթ. ։ Մի՛ բազմականս բարձրագոյնս կարգեսցուք։ Բազմեալք կամք պայծառք պայծառապէս ի վերայ բարձր բազմականի եւ ամբարձելոյ. Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. աղքատասիր.։)
that is joined or tiedwith many strings.
Որ ինչ ունի զբազում կապս կամ աղխաղխս.
in several shapes, diverse, various.
Գետոցն գնացք բազմակերպ ձկամբք՝ մեծամեծօք եւ փոքումբք. (Փարպ.։)
having many wives, polygamist.
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
polygamy.
Անցուցեր զմեզ քո միակնութեամբդ, որ առաւել եմք քան զքեզ բազմակնութեամբ. (Նար. երգ.։)
Զի մի՛ իցէ պոռնիկ, կամ արբեցող, կամ կնաթող, կամ ի բազմակնութիւն խոտորեալ. (Մաշտ.։)
that is trampled on or oppressed much or often;
— ճանապարհ, public or much frequented road.
ԲԱԶՄԱԿՈԽ ԼԻՆԵԼ. Ստէպ ոտն կոխել, երթեւեկել կամ յաճախել ուրեք. տեղ մը շատ հեղ երթալ.
Ի տունս բարեկամի քո ասէ՝ մի՛ յաճախեր բազմակոխ լինել, գուցե տտիցէ զքեզ. (Ճ. ՟Ա.։)
that has many waves.
Որ ունի զբազում կոհակս, կամ զալիս մեծամեծս.
Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակոյտս բազմակոհակս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
of a great assembly, where there are many people;
in great quantity, many;
crowd;
assembly.
Բազմութեամբ իրաց կամ՝ անձանց կուտեալ. որպէս Բազմադէզ. շատ դիզած.
Բազմակոյտ յաղթանդամ մարմնոյն թանձրութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)
Եւ որպէս Բազմաժողով, բազմամբոխ. πολύοχλος
Ոչ ամաչէի ի բազմակոյտ ամբոխէ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 34։)
Գձձին արմատք ծաղկանցն, եւ կամ բազմակոյտք իմն դատաստանացն. (Ագաթ.։)
Յորժամ տեսանէր ոք զբազմակոյտ դիականցն անկելոց. (Եղիշ. ՟Զ։)
pompous, with great solemnity;
glorious, victorious.
Բազմահանդէս առաքինութեամբք են ընծայեալք ի կոչումն սիրոյն սրբութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Զկնի բազում արիական քաջութեանցն, եւ բազմահանդէս երկոց։ Առն Աստուծոյ Մաշտոցի, որ բնակեալն էր ի Սեւան կղզւոջ բազմահանդէս ճգնութեամբ։ Իսկ բազմահանդէսն այն, եւ յաջողակն ի հրահանգս կրթութեան վարժից՝ աշոտ. (յհ. կթ։)
that has much wisdom, very wise, — learned.
Ոչ գոյ մեզ զօրագլուխ քաջամարտիկ եւ բազմահանճար. (Երզն. լս.։)
that sighs much, lamentable, grievous.
Որ ստէպ հառաչէ, կամ հեծէ ցաւագին.
Կամ Արժանի բազում հառաչանաց. ողբալի.
Կամ Հառաչական. լի հառաչանօք.
voluminous.
Նուռն՝ կուռն, յոդնախումբ ... բազմահատեալ հարստութեամբ. (Մագ. ՟Ը։)
divided into several parts or sections.
very rich.
Ճոխ, եւ պերճ. փառացի. նշանաւոր. փարթամ եւ երեւելի.
that amasses, collects many things.
Բազմահաւաքն ոչ ինչ առաւելու ի ժամանակին, եւ սակաւունակին ոչ ինչ պակասէ. (Վրդն. ել.։)
Կամ Ուր իցէ հաւաքումն բազմութեամբ. բազմաժողով. շատւոր.
that has many tracks or ways.
Եւ Որ գնայ ընդ այլ եւ այլ հետս, կամ ընդ շաւիղս աննմանս այլոց. շատ ճամբով քալօղ.
well woven, that has much web, closely woven.
πολύπλοκος multis nexibus implicitus, multiplex, dolosus Որ ունի բազում հիւսուածս եւ ոլորս. բազմամանուած. պատ ի պատ եւ պատիր. ոլորքը շատ, խրթին, խաբէական.
Խոտորեալ մտածութեամբ բազմահիւսս ժողովեն ինքեանց պատճառս. (Պրպմ.։)
very skilful, full of erudition, very learned.
πολύπειρος multa expertus, peritus Հմուտ կամ փորձ բազում իրաց. ներհուն. բանիբուն. շատ բանի տեղեակ, շատգէտ.
very ingenious, dexterous;
several, diverse, in several ways.
Մենամարտեայ ընդդէմ չարին՝ բազմահնար վիշապին. (Շար.։)
ԲԱԶՄԱՀՆԱՐ. Բազում ճարտարութեամբ հնարեալ. քաջարուեստ. եւ Չարարուեստ. չարիմաց. վարպետ բան, վարպետորդի գիւտ.
Ի մի՛տ առ զբազմահնար նիւթ թշնամւոյն. (Մանդ. ՟Է։)
Բազմահնար վարմ, որոգայթ, կամ մեքենայք. կամ տանջանք. (Լմբ. սղ.։ ՃՃ.։ Հ=Յ. փետր.։ Երզն. լս.։)
that has many windings or ways.
Կամ իբր Բազմայոլով, բազմաժողով, սփռեալ ընդ աշխարհ ամենայն.
that has many lovers, gallants.
Որ ունի զբազում հոմանիս, կամ բազմութիւն հոմանեաց.
very numerous, immense, infinite.
Բազմահոյլք եւ սակաւերամք. (Արշ.։)
Դարձեալ լինէր յասպատակէն բազմահոյլ գերութեամբն. (Կաղանկտ.։)
Բազմահոյլ չարիք, կամ չարութիւնք, յանցանք, վիշտք, բանք. (Ոսկ. ի ղկ.։ Մաշկ.։ Վրք. ոսկ.։)
that flows or spreads abundantly, copious.
Բազմահոս կեղտ, կամ ախտ. (Սկեւռ. աղ.։)
cf. Բազմահոս.
Բազմահոս կեղտ, կամ ախտ. (Սկեւռ. աղ.։)
that has much sound;
that has several sounds, very sonorous;
polyacoustic.
Որ պէսպէս հնչէ. բազմաձայն, կամ ղօղանջօղ, շաղփաղփ.
powerful, strong;
numerous, much, in several manners.
πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.
Իմաստուն խորհրդով բազմաձեռն զօրութեան յաղթէ։ Խոհականագոյն իմաստութեամբ բազմաձեռն կարէ հերքօղ լինել զօրութեան. (Պիտ.։)
Զնորուն իսկ զվկայն բազմաձեռն մարդկամբք քարկոծեալ սպանանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. յն. բազում ձեռօք քարկոծեալ։)
hand, power, great number of people.
πολυχειρία multitudo manuum Համագունդ պատրաստութիւն. գործակցութիւն. ձեռնտուութիւն. եւ Յաճախութիւն.
Բազմաձեռնութեամբ ի սպանումն միմեանց խորհէին. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Որ եւ այժմ արասցէ Աստուած աղօթիւք բազմաձեռնութեամբ՝ թագաւորիս մերոյ բժշկութիւն. Աստուծոյ միաբան աղօթիւք. (Վրք. սեղբ.։)
Պիտոյ եւս է զկապեալսն արձակել, եւ զպարտսն թողուլ, զկարօտեալսն լցուցանել, եւ որ այլ եւս են բարեգործութիւնք բազմաձեռնութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
that is thrown or spread several times.
Զբազմաձիգ տեղացմունս նետից եւ ռմբաքարաց իբր յամուր մեքենայէ ի բաց դարձուցեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)
cf. Բազմալար.
Բազմաղի քնար. (Եփր. համաբ.։)
full of rays or light, splendid, brilliant.
Նորոգ փայլեցեալ բազմաճաճանչ ծայրարձակութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
polypetalous, branchy, ramous, full of boughs.
ԲԱԶՄԱՃԵՂ ԲԱԶՄԱՃԻՒՂ. πολυκλαδής, πολύκλαδος multos ramulos habens գրի եւ իբր ռմկ. ԲԱԶՄԱՃՈՒՂ. Որոյ բազում են ճիւղք, կամ ոստք, իրօք կամ նմանութեամբ. ճղերը շատ.
Կղզի կամ երկիր բազմաճիւղ. (Խոր. աշխարհ.։)
that wanders;
tortuous, devious.
Որ բազում վայրօք կամ զիրօք յածի. բազմաշրջիկ. դիւրաշրջիկ. որ շատ կըպտըտի.
plentiful, abundant.
Բազմայեղ ձեւով՝ յոլովակի անուամբ ստորոգէ զնա. (Ոսկիփ.։)
Բազմայեղ չարութեամբ. (Մէկն. Ղեւտ.։)
Յորմէ անկեալն զանազան եւ բազմայեղանակ հիւանդութեամբ ախտացաւ. (Բրս. չար.։)
Բազմայեղանակ նախագուշակ մարգարէիցն քարոզութեամբ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
copious.
Լուծանէ զղամեքայ զբազմայորդ անմտութիւն. (Եփր. աւետար.։)
active, very diligent.
Կարի յորդորամիտ, բարեյօժար, փոյթ.
Յայնժամ երկրագործք մեր բազմայորդոր էին ի վաստակս ձեռաց. (Յհ. կթ.։)
who has many husbands;
populous (town).
ԲԱԶՄԱՅՐ. որպէս Բազմամարդ. πολύανδρος viris frequens
Ի բաց փախչին գազանք իբրեւ ի բուն իշխանէ ի մարդկանէ. վասն որոյ յորժամ բազմայր լինին՝ ոչ գան ի քաղաքսն։ Մեղուք եթէ առաւելեալ լիցին զօրէն բազմայր քաղաքի՝ գաղթեալք յայլ վայր փոխին. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)
that has many joints;
false;
Piecemeal.
Ուր իցեն բազում յօդք կամ յօդուածք, եւ զօդմունք. որոյ բազում են խաղալիք անդամոց. բազմամասն. խաղերը կամ կապը շատ.
provided with many pictures;
various
Ծառ զանազան պտղովք լցեալ, եւ կամ բազմանկար պատկեր. (Հին քեր.։)
prostituted, whoremonger;
prostitute;
cf. Բազմայր.
Որոյ բազում են անկուածք.բազմամանուած. բազմահիւս. բազմապատիկ.
that has many significations, equivocal, ambiguous;
that has many marks.
Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։