Definitions containing the research արութիւն : 1540 Results

Երկայնամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

patient, that suffers patiently, that perseveres;
— լինել, cf. Երկայնամտեմ.

NBHL (1)

Երկայնամիտ բարերարութիւն կամ բարութիւն». իմա՛, երկայնամտական. (Նար.։)


Երկայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. geog.

length;
court;
longitude;
depth;
— աւուրց՝ կենաց, long days;
length of days, long life, longevity;
խաղալ գնալ յ— գետոյն, to skirt, to run along the river;
յ—, of the length of;
to the... longitude.

NBHL (1)

μῆκος longitudo μακρότης longinquitas Տարածութիւն ընդ երկայն. եւ Հեռաւորութիւն. եւ Երկար տեւողութիւն. յերկարութիւն.


Երկարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երկարութիւն.


Երկբոյս

See full entry →

adj.

born or produced doubly, double;
having two qualities.

NBHL (1)

Զչարութիւն ընդ պտղաբերին տնկել առաքինութեան՝ բորոտութեան եւ պիսակութեան է՝ երկբուսին եւ խառնակին ընտանի։ Իժն իբր երկբոյս եւ երկկերպի եղեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Երկիւղած, աց

See full entry →

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

NBHL (1)

Երկեղած է արդարութիւն. (Փիլ. լին.։)


Երկկին, կնոջ

See full entry →

s.

bigamist.

NBHL (1)

Երկկանայք ... զերկկանայս։ Եղիցի ապաշխարութիւն նորա՝ երկկնոյ. (Կանոն.։)


Երկնակենցաղ

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Որոյ կենցաղավարութիւնն յերկինս է, կամ նման երկաւորաց, երկնակեաց, երկնային.


Երկնաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

inhabitant of heaven.

NBHL (1)

Քաղաքացի երկնից. եւ Որոյ կենցաղավարութիւնն է յերկինս.


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (1)

Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)


Երկուորածին

See full entry →

adj.

that brings forth

NBHL (1)

Վատթարին չարութիւն երկուորակածին լինի. զի երկմիտ է եւ երկբայ յերկուանօղ անզգամն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 12։)


Երկուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Երկեցուցանեմ.

NBHL (1)

Երկուցեր փոքր այս խթանաւ զապարասանին զվիթխարութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Երկչոտ, աց

See full entry →

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

NBHL (1)

Երկչոտին առանձին իմն չարութիւն ինքեամբ վկայէ դատապարտեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 10։)


Երկչոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

timidity, pusillanimity, cowardice.

NBHL (1)

Նուաստ է երկչոտութիւն. իսկ արութիւն՝ նուաստութեան եւ երկչոտութեան թշնամի եւ հակառակ է։ Սրտմտականին, որ ըստ արութեան, եւ ըստ երկչոտութեան է. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Երկրասէր

See full entry →

adj.

mundane, worldly;
patriot.

NBHL (1)

Մարմին մեղսամակարգ, եւ յօժարութիւն երկրասէր. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)


Երկրպագեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Երկիր պագանեմ.

NBHL (1)

Ի համօրէն քարինս նորա քրիստոս երկրպագի։ Երկրպագեալ տէրութիւն։ Երկրպագելի պահպանակդ, կամ բարերարութիւն, կամ բարձրութեամբդ։ Ընդ քեզ երկրպագելւոյ. (Նար.։)


Երկօթի աւուրք

See full entry →

s.

space between two days.

NBHL (1)

Իսկ երկօթի աւուրբքն զերեքօրեայ զյարութիւն յայտնելով. (Մեկն. ղեւտ.։)


Երրօրեայ

See full entry →

cf. Եռօրեայ;
cf. Երեքօրեայ.

NBHL (1)

Երրօրեայ յարութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Զազրահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գարշահոտութիւն.

NBHL (1)

Զզազրահոտութիւն եւ զչարութիւն նորա ծանեան. (Իսիւք.։)


Զազրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ugliness, filth, act of growing ugly;
deformity, uncleanness;
impurity, dirtiness, nastiness, foulness, lewdness.

NBHL (1)

αἱσχρότης, σαπρία turpitudo, foetor, putredo Գարշութիւն աղտեղի կամ ախտաւոր իրաց. աղտեղութիւն. պղծութիւն. յոռութիւն. վատթարութիւն. ամօթալի գործ կամ բան.


Զանազանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

NBHL (1)

Ամենայնք յիրողութեանցն ոչ միայն հաւասարութիւն ունին առ միմեանս, այլեւ զանազանութիւն. (Սահմ.։)


Զանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զանգիտանք.

NBHL (1)

Չարութիւն է ցասմնատեսակին՝ բարկացողութիւն եւ զանգիտութիւն։ Զանգիտութիւն է չարութիւն ցասմնատեսակին, ըստ որում զարհուրեալք լինին ի ձեռն երկեղից որ յաղագս մահու. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)


Զանխլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a thing hidden, secret, concealment, hiding.

NBHL (1)

Զրկօղն ապաստանեալ ի ճարտարութիւնն, եւ ի թագաւորին զանխլութիւն իրին, ջանայ ճարտարութեամբ բանիցն զթագաւոր հաւանեցուցանել։ (Լմբ. սղ.)


Զառածանեմ, ծի

See full entry →

va.

to avert, to scatter, to distract;
to render useless;
to mislead, to deceive;
to pervert;
ի տխուր խորհուրդս —, to have the spleen or blue-devils;
յախտս իւր —, to give a loose to one's passions;
զանձամբ —, to come to one's self again, to recover one's self.

NBHL (1)

Յանասնականն զառածանէ չարութիւն. (Պիտ.։)


Զառանցանք, նաց

See full entry →

s.

delirium, raving, frenzy, dotage, madness, fanaticism, rage.

NBHL (1)

Այլ այսոքիկ են զառանցանք, եւ լեզուագարութիւն բազում. (Կիւրղ. գանձ.։)


Զառանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զառանցանք;

NBHL (1)

Զառանցութիւն մտաց, եւ յիմարութիւն ոգւոյ։ (Սարկ. հանգ.)


Զատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

separation, distinction.

NBHL (1)

Ոչ է մարմին, որոյ գոյնն, եւ ձեւն, եւ ընդդիմահարութիւնն, եւ զատութիւնն, եւ ծանրութիւնն ոչ է ի նմա. (Նիւս. կազմ.։)


Զատումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զատութիւն.

NBHL (1)

Զգայութեանց յարմարութիւն եւ զատումն. (Սկեւռ. լմբ.։)


Զգացումն, ման

See full entry →

s.

sensation, feeling;
advice

NBHL (1)

Եւ μήνυμα, μήνυσις indictio, indicium, signum Ազդեցութիւն. յուշարարութիւն. նշանակ.


Զգեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dressing or robing one's self;
մարմնոյ զգեցմամբ, clothing himself in flesh.

NBHL (1)

Իւրով յարութեամբն շնորհեաց մարդկան զյարութիւն եւ զյոյս վերստին զգենլոյն մարմին ննջելոցն հոգւոց, զերծեալք հոգիքն անմարմինք եւ յանմարմնաբար զգեցութենէ թշնամոյն. (Ղեւոնդ.։)


Երեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.

NBHL (1)

Արդարութիւն յերկնից երեւեցաւ. (Սղ. ՟Ձ՟Դ. 12։)


Երեքկին

See full entry →

adj. adv. s.

triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).

NBHL (1)

Եղիցի ապաշխարութիւն նորա երեքկնոյն. (Կանոն.։)


Երեքօրեայ, էի, ից

See full entry →

adj. adv.

of three days;
the third day.

NBHL (1)

Երեքօրեայ յարութիւն. (Շար.։ Պտրգ. եւ այլն։)


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

See full entry →

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

NBHL (1)

Մովսէս եւ ահարոն երիցունք նորա։ Երիցունք քո զգեցցին զարդարութիւն։ Երիցանց (կամ քահանայից) սորա զգեցուցից զփրկութիւն։ Ձեռնագրեցին նոցա ըստ եկեղեցեաց երիցունս։ Կոչեսցեն զերիցունս եկեղեցւոյ.եւ այլն։


Երթեւեկ, աց

See full entry →

adj. s.

that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.

NBHL (1)

Մերթ եւս՝ իբր Ընթացք կենաց. վարք. քաղաքավարութիւն.


Երիւար

See full entry →

cf. Երիվար.


Զեկուցումն, ման

See full entry →

s.

declaration, notification, warning, advice.

NBHL (1)

μήνυμα indicium, significatio Յայտարարութիւն. ազդարարութիւն. ծանուցումն. ակնարկութիւն. նշանակութիւն.


Զեղխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.

NBHL (3)

Հակառակ են պարկեշտութիւն, եւ զեղխութիւն. եւ արդարութիւն, եւ անիրաւութիւն. (Դիոն. ածայ.։)

Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)

Զի՛նչ է յիմարութիւնդ քո ո՛վ թագաւոր, յայսմհետէ ո՞չ ազատես զմեզ ի զեղխութենէդ. այսինքն յարբեցութենէ մտացդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Զեղծմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mental aberration, madness, folly.

NBHL (1)

Խանգարումն մտաց. խելագարութիւն.


Զզուանք, նաց

See full entry →

s. pl.

oppression, vexation, vexatious measures;
nausea, disgust, aversion, loathing, rising of the stomach;
horror, detestation, abomination.

NBHL (1)

Որպէս Զզուելն զայլս, հարստահարութիւն. զրկանք. տառապանք.


Թեթեւամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weakness of mind, giddiness;
levity, ineonstaney, fickleness;
imprudence.

NBHL (1)

Տկարամտութիւն. փոփոխամտութիւն. տխմարութիւն. անմտութիւն. անխելքութիւն, անմտածութիւն.


Թելադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

suggestion, instigation, persuasion, incitement, counsel, advice, dictate.

NBHL (1)

συμβουλή consilium, consultatio, sssuasio παραίνεσις monitum, suggestio Յուշարարութիւն. ազդումն. յորդոր. խրատ բարի կամ չար.


Թերակատար

See full entry →

cf. Թերալից.

NBHL (1)

Թերակատար յօժարութիւն, կամ կամք, կամ միտք, կամ պարծանք. (Բրս. հց.։ Իգն.։ Տօնակ.։)


Թերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want, imperfection, incompleteness, defectiveness, faultiness.

NBHL (1)

Նուազութիւն. պակասութիւն. անկատարութիւն. յետնութիւն. պակսութիւն.


Գով

See full entry →

s.

praise, eulogy.

NBHL (1)

Մի՛ առ ի ցոյցս առնես զբարին վասն գովից. քանզի գով բազմացն յորդորէ զյօժարութիւն յերեւել. (Վրք. հց. ՟Թ. ըստ հին ձ։)


Գովանք

See full entry →

s.

cf. Գովասանութիւն.

NBHL (1)

Ճնշի եւ անիրաւն, յորժամ արդարութիւն գովանս կրէ. յն. գովի. (Փիլ. իմաստն.։)


Գովելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

praise-worthy, plausible.

NBHL (1)

Ապաշխարութիւն անիրաւութեանց գովելի է. (Փիլ. քհ. է։)


Գործ, ոց

See full entry →

s.

work, affair, thing, deed, action, operation, business, trade, negotiation, practice, agency, enterprise, labour;
commission;
fact, effect, merit;
manufacture;
make;
— քաջութեան, esploit, signal action in war;
այր —ոց or —ոյ, an active man, a clever man;
օր —ոյ, a working day;
— է գտանել, it is difficult to find;
— առնել, ընդ — արկանել, to make use of, to employ, to use;
to practise, to effect, to accomplish, to execute, to realize;
ի — ածել, to use, to employ, to make use of;
բան ի — առնել, to establish, to advance, to take for granted, to agree;
ձեռն ի — արկանել, to undertake, to begin, to commence;
—, or —ք Առաքելոց, the Acts of the Apostles;
նովին իսկ ով, ipso facto, caught in the act;
— առ —ով, — ընդ —ով, transitorily, indifferently, cf. Երկրորդաբար, cf. Հարևանցի;
ի — or ընդ — մտանել, to enter on one's duties;
— ունել ընդ ումեք, to have to do with some one, to have business with some one;
ի — արկանել զերկիր, to cultivate or till the ground;
— դնել հողմոյ, to make use of the wind;
— օրական, journey work.

NBHL (1)

Ի գործ արկանել զիմաստութիւն, կամ զբարկութիւն, զչարութիւն։ Սուր ի գործ արկանել. (Լմբ. ստիպ.։ Մխ. երեմ.։ Իգն.։)


Գործավար, աց

See full entry →

s.

intendant, officer;
foreman, overseer.

NBHL (1)

Եղեւ հաւասարութիւն վարձուն. եւ զիա՞րդ բամբասեն զգործավարն իբրեւ զութութիւն յանզուգութեան։ Ըստ ծանրասրտին փարաւոնի եւ դառն գործավարի. յն. գործատուի. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. կարկտ.։)


Գործեմ, եցի

See full entry →

va.

to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.

NBHL (1)

Գործել զերկիր, զայգի, յայգւոջ։ Գործել զբեհեզ։ Գործել ուռկանաւ, գրով։ Գործել պատկեր։ Գործել քանքանօք, եւ շահել։ Գործել զարդարութիւն, զանօրէնութիւն, զչարիս. Գործ մի բարի գործել։ Յայտնի լիցին գործք նորա, թէ աստուծով գործեցան։ Ի վերայ անգոյն գործելոյ. եւ այլն։


Գունեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (1)

Զչարութիւն բարեաւն գունեն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Լ՟Է։)