Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Ծաւալեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ծաւալեմ.

NBHL (1)

Զտկարագոյնն՝ երկաքանչիւր՝ հուրէ ջուր ծաւալեցուցանեն. (Պղատ. տիմ.։)


Ծաւալումն, ման

See full entry →

s. med. phys.

dilatation, expansion, diffusion;
propagation;
— ծովու, գետոց, overflowing, inundation;
— Աւետարանին, propagation of the Gospel;
— հրոյ, erysipelas;
— մարմնոց, dilatation;
— ջերմութեան, լուսոյ, propagation.

NBHL (3)

Զլուսոյն զծաւալումն. (Պիտ.։ Սարկ. լս.։)

Միջօրեայ կոչէ զհոգւոյն սրբոյն սրբոյ զծաւալումն, որով արարածք լուսաւորեցան. (Նիւս. երգ.։)

ԾԱՒԱԼՈՒՄՆ ՀՐՈՅ. Ի բառս Գաղիան. դնի, որպէս յն. էռիսի՛բելաս. ἑρυσίπελας . Ուռոյց տապագին ի մարմնի. ... Ըստ լտ. սրբազան հուր. եւ իտ. հուր սրբոյն անտոնի։


Ծափ, ոյ

See full entry →

s.

applause, clapping of hands;
earthen baking-dish;
—ս or — զ—ի հարկանել, to applaud, to acclaim, to clap the hands;
to praise, to approve.

NBHL (1)

ԾԱՓ ՏԱԼ. ԾԱՓ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. Նոյն ընդ վ.


Ծափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to applaud

NBHL (1)

Զնմանութիւն բերելով մանկանցն եբրայեցւոց էափելոյն եւ ոստո մատուցանելոյն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ծեղ

See full entry →

s.

stem, stalk;
stubble.

NBHL (2)

Նոյն եւ ռմկ. որպէս Ծիղ, եւ Ծղօտ, Ցօղուն. καλάμη stipula.

Դիւրածախ ծեղն՝ ատոք ցորենոյն բարձօղ. (Երզն. լս.։)


Ծերական, ի, աց

See full entry →

adj.

senile.

NBHL (3)

Ծերոյն ծարական ջերմութիւն (կամ ջերմ լուացումն) առտուելով։ Ծերական ներխոհեմ խաղալիկս մինչեւ աստանօր հասաւ այժմիկ խաղացեալ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Առաջին եւ երեկոյին պահ՝ մարդոյն մանկութեանն հասակն է. Երկրորդ՝ երիտասարդականն է. երրորդ՝ ծերականն է. (Մեկն. ղկ.։)

Զծերական հանճարոյն ստացեալ զխրատ. (ՃՃ.)


Ծերունի, նւոյ, նեաց

See full entry →

cf. Ծերուկ.

NBHL (2)

πρεσβύτης, γέρων, γεροντικόν senex, vetulus. Անձն ծերացեալ. ծեր պատուական. ալեւոր. ծերագոյն. հնագոյն. ծերուկ.

Արագլաց որ ծերունիքն են՝ անդէն կան մնան ի բոյնս, ոչ կարացեալք թռչել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ծիծաղիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to smile, to laugh;
to laugh at, to scoff, to deride, to mock;
to look pleasant, to smile, to laugh;
ընդ քիմս —, to laugh constrainedly;
— ընդ միտս, to laugh in one's sleeve;
մեղմ —, to titter;
— յանդէպս, to giggle;
բարձրաձայն —, to burst out laughing, to laugh out;
— յոյժ յոյժ, յանչափս, to burst, to split ones sides with laughing, to choke with laughter;
չիք ինչ —ղելոյ, there is nothing to laugh at;
եւ —ղեցան յոյժ, and they burst out laughing;
անդ ծիծաղէր լիութիւն եւ գեղեցկութիւն, the whole country laughed with fertility & beauty.

NBHL (3)

Մարմնոյն ծիծաղելն փափկութեամբ. այսինքն խնդալ. (Լմբ. ժղ.։)

Ընդ ծիծաղիլ ջուրց նորա, որ ազգի ազգի գոյնս ցուցանեն. (Վեցօր. ՟Դ։)

Բարի է ծով ի խաղաղ ժամու ծիծաղելով ի գոյնս երփն երփն զարդուց. (Վրդն. ծն.։)


Ծիծառնուկ, նկաց

See full entry →

s. ornith.

nightingale, philomel.

NBHL (2)

ἁηδών luscinia. Սոխակ, կամ խօսնակ, քաղցրաձայնն ի թռչունս՝ ի չափ ծիծառան, մոխրագոյն կամ թուխ. այեդովն, կամ աիտօն ըստ յն. պլպուլ, պիւլպիւլ.

Մերթ նոյն ընդ Ծիծառն. ռմկ. ծծըռնուկ, ծծռնիկ. (Բժշկարան.։ Նիւս. երգ.։)


Ծին, ծնից, ծնոնք

See full entry →

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

NBHL (2)

Զամարայնոյն ցուցանէ կատարելագոյն ծնունք. (Պիտ.։)

Յորժամ իջանէ սերմն ի յառաջակողմն ամանոյն, որ կոչի ծին, յայնժամ լինի արու. (Ոսկիփոր.։)


Ծիրանազգեաց

See full entry →

adj.

clad or arrayed in purple;
royal, imperial, august.

NBHL (1)

Մարգարտատեսիլ եւ ծիրանազգեաց հրաշափառագոյն կոյս. (Շար.։)


Ծիրանազգեստ

See full entry →

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

NBHL (1)

Մարգարտատեսիլ եւ ծիրանազգեաց հրաշափառագոյն կոյս. (Շար.։)


Ծիրանազգեստեալ

See full entry →

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

NBHL (1)

Մարգարտատեսիլ եւ ծիրանազգեաց հրաշափառագոյն կոյս. (Շար.։)


Ծիրանազգեցիկ

See full entry →

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

NBHL (1)

Մարգարտատեսիլ եւ ծիրանազգեաց հրաշափառագոյն կոյս. (Շար.։)


Ծիրանածաղիկ

See full entry →

adj. s. bot.

purple flowered;
embroidered with purple flowers;
lilac.

NBHL (1)

Ունօղ զծաղիկս ի գոյն ծիրանւոյ. ծաղկեայ վայելչազարդ.


Ծիրանածայր

See full entry →

adj.

purple-bordered.

NBHL (1)

Որոյ ծայրքն են ի գոյն ծիրանւոյ. ունօղ վերջաւորսփողփողեալս.


Ծիրանածաւալ

See full entry →

adj.

purple-coloured.

NBHL (1)

Խիտ ընդ ծիրանածաւալ ծովին ծոցոյն ասպարեզ. (Նար. խչ.։)


Ծիրանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become purple;
to be dyed purple.

NBHL (1)

Ծիրանեգոյն ներկանիլ. ծիրանազարդիլ.


Ծիրանաներկ, աց

See full entry →

adj. s.

purple-dyed;
dyer in purple.

NBHL (1)

πορφυροβάφος purpurarius ἁλουργός marinae purpurae colore tinctus. Ներկարար ծիրանեաց կամ ի գոյն ծիրանւոյ. եւ Ներկելն նովին գունով.


Ծիրանավաճառ, աց

See full entry →

s.

vendor of purple or of purple stuff;
dealer in apricots.

NBHL (1)

πορφυρόπωλης, ἁλουργοπῶλης, ἁλουργοπῶλις venditor purpurae, quae purpuram vel purpuream vestem vendit. որ եւ գրի ԾԻՐԱՆԵՎԱՃԱՌ. կամ ԾԻՐԱՆԷՎԱՃԱՌ. Վաճառօղ ծիրանեաց, արքունի կերպասուց, ծիրանեգոյն զգեստուց.


Ծիրանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to tinge or dye with purple.

NBHL (1)

Ներկանել ի գոյն ծիրանւոյ. ծիրանազարդել.


Ծիրաներփնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ծիրանանամ.

NBHL (1)

Երփնազարդիլ ի գոյն ծիրանւոյ. ծիրանանալ. երփն երփն ծիրանաներկեալ գտանիլ.


Ծիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

to debilitate, to weaken, to extenuate, to emaciate, to consume, to make lean or hectic.

NBHL (2)

Չարն մախացեալ ընդ մեծ բարւոյն փառաց (ի դրախտի), նախանձու ծիւրէր (կամ ծիրէր)՝ խնդրէր հնարս իրացն. (Տաղ.։)

Ծիւրեալք եւ ծնգեալք եւ ցամաքեալք ի տարակուսական սովոյն. (Յհ. կթ.։)


Ծծեմ, եցի

See full entry →

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

NBHL (1)

θηλάζω sugo ῤοφέω sorbeo ἑκπίνω ebibo ἑκσιφωνίζω per siphonem exhaurio ἐλκύω traho. Արմատն է Ծուծ. (կամ ռմկ. ծիծ. լծ. թ. սիւզմէք. եւ նոյն ընդ լտ. սու՛կօ). Յինքն ձգել զըմպելին կամ զօդ. քամել լափել զոր ի խորս կայ. դիել. իսպառ ըմպել. ուտել ցյագ. կշտապինդ վայելել.


Կերպաձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կերպագրեմ.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւրոք յանդամոցն զիւրոյ սխալմանն զկերպ աշխարհատես ցուցանէ ... եւ այլ եւս անիրաւութիւնք բերանոյն կերպաձեւի յայնժամ. (Խոսր.։)


Կերպառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assuming a form, shape, similarity or likeness.

NBHL (1)

որ զանկենդան ցուպ գաւազանին՝ ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ, այլ եւ յօտարազնիցն ընտրութիւն, ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Կերպաս, ուց

See full entry →

s. adj.

silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.

NBHL (2)

Ծիրանածուէն կերպասիւք պճնեաց։ Առ կերպասուցն գեղեցկութիւն։ Կերպասիւք լուսոյ ի հոգւոյն պարասքօղեցեալ. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. կուս.։)

Զգեստ կերպասուց, զոր ի վերայ սրբոյ սեղանոյն սփռեմք ... սնդոն կտաւի. (Լմբ. պտրգ.։)


Կերպարան, ի, աց

See full entry →

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

NBHL (1)

Զառաքելոցն ունել զկերպարանս։ Խորդք ի թռչելն ձեւացուցանեն զկերպարանս գրելոյ։ Ընդունել զկերպարանս հանդերձիս։ Եփուտ, կերպարանք ինչ հանձնի է։ Զկերպարանս ձեւոյ սրբութեան։ Ըստ կերպարանաց խաչի կախեալ կային։ Կերպարան անձանց խոնարհից։ Կերպարանք ոգւոյս։ Կերպարանք ճշգրտագոյնք կամ ծիծաղելիք։ Ի կերպարանաց պատկերի բանին ծանուցեալ, եւ այլն։ Ու աստուած տեսանիցէ, անդ չեն ինչ պէտք կերպարանաց, եւ ոչ պէսպէս պատմուճանաց. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կերպարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

NBHL (1)

Ոչ միայն առ յովհաննէս կերպարանէ զնա, այլ առ մովսէս համեմատէ։ Ոչ զպատկեր առ պատկեր կերպարանէ, այլ զնոյն իսկ զգործսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)


Կերպացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.

NBHL (1)

Կերպացո՛ զքո նշանդ ի հետս ելից մաղթողիս։ Ընդ կերպացուցանելոյն եւ քաւիչ Տպաւորեալ կերպացոյց. (Նար.։)


Կերպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

form, formation;
conformation.

NBHL (1)

Քան զնիւթեղէն կերպաւորութիւնս վերագոյն. Անվրէպ նմանութեամբ կերպաւորութիւն։ Հրեշտակականացն կերպաւորութեանց (յերեւման իւրեանց). (Դիոն. երկն.։)


Կզակ, աց

See full entry →

s.

chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).

NBHL (3)

Ուստի էր ի վիմէն ջուր, եւ ի կզակէ իշորդոյն աղբիւր. (Եփր. երաշտ.։)

Քաջ ձեռն նէր ի վերայ գլխոյն (առիւծու՝ սամփսոն) եւ զահեակն արկանէր զներքին կզակաւ. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)

Ոսկերք վերին ատամանցն կից կան ի վերին կզակն, եւ ստորնայնոյն ի ներքին կզակն. (Բժշկարան.։)


Կթեմ, եցի

See full entry →

va.

to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.

NBHL (1)

Ըստ առաջնոյն. ἁμέλγω mulgeo


Կթոց, աց

See full entry →

s.

fruit-basket.

NBHL (1)

Պարունակ, (որպէս) կթոցն զընդունելութիւն պտղոյն. (Երզն. քեր.։)


Կիզական, ի, աց

See full entry →

adj.

burning, caustic.

NBHL (1)

Զեթերն ոմանք վասն հրատեսակ լինելոյն կիզական գոլ զնա ասացին. (Արիստ. աշխ.։)


Կիզեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կիզում.

NBHL (1)

Զմթերս աներկիւղութեան յարգին արծարծեալ կիզէ։ Քչոցն ճարճատելոյն ի մէջ հրոյն. Զի այս նիւթ ի կիզելն (իլն) ձայն հանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Կիզիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

combustive;
canstic;
incendiary

NBHL (1)

Ճրագ լուսատու է աչաց, եւ կիզիչ սողնոց. սոյնպէս եղիա լուսատու արդարոց, եւ կիզիչ մեղաւորաց. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Կիզումն, ման

See full entry →

s.

causticity;
ignition;
combustion;
burning;
conflagration.

NBHL (2)

Ըզճարպ հրոյն կիզման. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 14։)

Անքուն որդանցն, եւ կիզման հրոյն. (Յճխ. ՟Ի։)


Կիսաբոլոր

See full entry →

s.

hemicycle, semicircle, half-circle.

NBHL (2)

Զերրորդն՝ կիսաբոլոր երկրորդին, եւ եռապատիկ առաջնոյն. (Պղատ. տիմ.։)

Եթէ դարձեալ պարտեսցի, զկիսաբոլորն գնոյն բացատրիցէ (այսինքն ի բաց տացէ)։ Պարտեալ՝ որպէս ասացաք, զկիսաբոլորն. եւ որ հալածէն, զկէսն գնոյն հատուսցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Կիսագիր

See full entry →

s.

half a line.

NBHL (1)

Կիսագիր կարգին մինչեւ ցմիջոց գրոյն՝ եւս առաւելագոյն՝ էր ոսկւով. (Փարպ.։)


Կիսագունդ, գնդի

See full entry →

s.

half-sphere, hemisphere.

NBHL (2)

Բարձրագոյն քան զերկնից երկինս, եւ խոշորագոյն քան զներքին կիսագունդն. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Արեգական (լուսոյն) գիշերաւ ծածկիլ, ի ներքնումն գոլով կիսագնդին. (Սարկ. հանգ.։)


Կիսագօս

See full entry →

adj.

half-withered;
half-paralytic.

NBHL (1)

Գօսացեալ ըստ կիսոյն. խեղանդամ.


Կիսալոյս

See full entry →

adj.

half-luminous

NBHL (1)

Ըստ կիսոյն լուսաւոր կամ լուսատու.


Կիսակատար

See full entry →

adj.

half done, unfinished, imperfect, incomplete.

NBHL (1)

Այնու զկիսակատար սիրտ առն ի կատարելութիւն ածցէ։ Շինեալ ի վերայ կիսակատար հաւատոյն. (Երզն. մտթ.։)


Կիսակեր

See full entry →

adj.

half eaten.

NBHL (1)

ἠμιβρώς semesus. ըստ կիսոյն կերեալ. կէս կերած.


Կիսահասակ

See full entry →

adj.

young.

NBHL (1)

Տղայոյն կիսահասակ մահն, խեցիցն առողջութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Կիսահաւ

See full entry →

s.

harpy, monster half bird half human.

NBHL (1)

Ըստ կիսոյն նման հաւու.


Կիսաձի

See full entry →

s.

mule.

NBHL (1)

Կիսէշ ասեմք զջորի՝ զյոռեգոյնն անուանելով. (եւ ո՛չ, կիսաձի. Սահմ. ՟Գ։)


Կիսամասն

See full entry →

adj. s. adv.

half.

NBHL (1)

Զկիսամասն տպտղոյն ճաշակելով (եւայ) .. . եւ ադամայ առեալ ի ձեռանէ նորա զկէս պտղոյն՝ եկեր. (Եպիփ. ծն.։)


Կիսամասնեայ

See full entry →

adj.

half, in part, imperfect.

NBHL (1)

ԿԻՍԱՄԱՍՆԵԱՅ մ. ἑξ ἠμισείας dimidia ex parte. Կիսով մասամբ. ըստ կիսոյն. յն. ի կիսոյ կամ ի կիսութենէ.