composed of four matters or elements.
quadrangular;
tetragone;
— վանաց, cloister.
Ոչ կարօղ է ասել զեռանդիւիցն զձեւ՝ քառանգիւնի։ Զեռանկիւնին եւ զքառանկիւնին. (Կիւրղ. գանձ.։ Անյաղթ պորփ.։ Անյաղթ որակ.։)
having four angles, quadrangular.
Ոչ կարօղ է ասել զեռանդիւիցն զձեւ՝ քառանգիւնի։ Զեռանկիւնին եւ զքառանկիւնին. (Կիւրղ. գանձ.։ Անյաղթ պորփ.։ Անյաղթ որակ.։)
cf. Քառասայրի.
cf. Քառասայրի.
four-edged.
forty.
cross-shaped distaff.
Ի տեղի արօտական ըզտուցն գտանէր զհնացեալ ստեւն, եւ առեալ զայն փայտիւ նիւթէր քարամանիւ, եւ տայր ի խորանաբնակ հովիւսն. եւ նոքա արարին զնիւթն զայն նմա հանդերձ զօրէն քրձի. եւ ի նմին հատեալ օձիս՝ ագանէր քրձազգեաց լինելով. (Եպիփ. ծն.։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
Արձանաղի մածեալ քարանայր։ Կարծրացեալ քարանայ։ Քարացեալ ամենայն զգայարանօք։ Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքին։ Յամուլ եւ ի քարացեալ յարգանդէ յառաջ եկն միտմօր. (Ճ. ՟Ա.։ Իգն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Խոր. հռիփս.։ Շ. բարձր.։)
Դիցես ի քարանձաւս զբոյն քո։ Եթէ գիտիցե՞ս զժամանակ ծննդեան յամուրաց քարանձաւաց։ Ելին ի քարանձաւին։ Անգղ ի վերայ բունոյ նստեալ՝ դարդարիցէ ի քարանձաւս վիմաց։ Ի քարանձաւաց լերանց ձայնից արձագանգաց (այսինքն գլորելով վիմաց).եւ այլն։
cf. Քարեղէն.
made of stone, stony, stone.
obelisk, cippus;
cf. Կոթող.
Մի՛ քարկոթող գնիցէք յերկրի ձերում երկիրպագանել նմա. ո՛չ է մի բառ, այլ երկու. λίθος σκοπός lapis signum.
cf. Քարշումն.
Գան եւ խոշտանգանք քահանայից, իշխանաց եւ նախարարաց քարշանք եւ քայքայութիւնք. (Ղեւոնդ.։)
stone-wall.
Եւ զգանկսն դնէր ի բարձրութեան մնիրային (այսինքն մինարէին ) ի շարս քարորմոցն. (Վրդն. պտմ.։)
place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.
uncle (mother's brother).
Ժառանգէ մայրն, եւ քեռիքն եւ նոցին որդիքն ոչ մօտին ի ժառանգել, որչափ մայրն եւ հայրենի ազգն կայ. (ապա թէ չկան, գան ի ժառանգել քեռիքն. Մխ. դտ.։)
nose;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
մեծ, փոքր, սրածայր, շրջեալ, տափակ —, a large, big or bottle, little, pointed, turned up, snub or fiat nose;
զ—ս, ի վեր տանել, to turn up the nose, to look scornful, haughty;
այսրէն ընդ ս-ն դառնալ, to get into the nose, to go the wrong way in swallowing.
Դնել փող եղեգան ի քիթս նորա. (Ագաթ.։)
caresses, fondling, endearment, coaxing, fawning;
wooing, court, courtship, gallantry;
ածել ի —նս, to tame, to domesticate, to familiarize;
գալ ի —նս, to grow tame, to be tamed;
—նս տալ, ի —նս հարկանիլ, cf. Քծնիմ.
Լաւ է գան բարեկամաց քան զքծինս թշնամեաց. (Ոսկ. ես.։)
examination;
ի — առնուլ, to examine, to consider, to ponder;
to argue, to discuss;
ի — գալ, to be examined, criticized;
ի — արկանել, մտանել, լինել, to examine, to study, to criticize.
Չարար իսկ զնոսա յայտնիս, այլ զմեզ արկ ի քնին։ Զայս ամենայն ի քնին արկանիցես։ Զիրսն ի քնին արկեալ։ Զհանգամանս պատճառաց ի քնին (կամ ի քննին) անկեալ՝ խնդրիցէ։ Խօսքն՝ որ արտաքս ելանեն, ի քնին գան. (Ոսկ.։)
Եւ արդ եկեսցուք յիրացն իսկ ի քնին։ Եւ ապա եկեսցուք յայնր ի քնին։ Միտք այսպիսեաց գան ի քննին։ Բանս ի քնին անկանի։ Ի քնին լիջիր մնացելոցն. (Եզնիկ.։ Շ. խոստ.։ Լմբ. սղ.։ Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
of examination.
to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.
Զիա՛րդ զԱստուած քննել մարթիցէք։ Քննեցէ՛ք զգիրս։ Քննեա՛ եւ տե՛ս։ Քննեցին զանօրէնութիւն, պարտասեցան ի քննել զքննութիւն։ Իբրեւ զգանձս քննեսցես զնա։ Քննեսցէ զխորհուրդս։ Արտեւանունք նորա քննեն զորդիս մարդկան։ Զչաւեղս իմ եւ զվիճակս իմ դու քննեցեր. Միտք ղբանս քննեն։ Ունկն քննէ զզարդ առակաց։ Իսկ որ ինչ յերկինս է՝ ո՞վ քննեսցէ։ Իբրեւ զոսկի ի բովս քննեաց զնոսա։ Ի վերայ դատաստանի արեան նորա կացցեն քննել։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք։ Առ ի քննել ձեզ զլաւն. եւ այլն։
pretty ways, mincing manner, smirking, prettiness, nicety, daintiness;
caress, endearment, fondling.
Քնքշալն. փայփայումն. գրգանք.
thy;
thine.
Իմքս ամենայն քոյ են, եւ քոյքն՝ իմ։ Քոյոյ փութոյդ։ Քոյումդ հետեւել խոստովանութեան։ Հրամանաւ քոյով։ Բանիւ քոյով։ Քոյով օժանդակութեամբ։ Քով մեծաւ ողորմութեամբդ։ Պա՛րտ է իբրեւ քոյոյ (այսինքն քոյում) անդամոյ խնամ ունել ընկերին։ Զքոյս ի քոյոցս քեզ մատուցանեմք. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ.։ Աթ. ՟Ը։ Մաշտ.։ Շ. բարձր.։ Խոսր.։ Մանդ.։ Պտրգ.։)
veil, cover;
— հարսանեաց, nuptial veil.
head-veil.
inspired by thee.
Քոյինաշունչ կտակարանաց։ Ըստ քոյինաշունչ գրոյն յուսադրութեան։ Քոյինաշունչ պատմադրութեացն. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ձ՟Ը. ՟Ղ՟Գ։ եւ Նար. գանձ հոգ.։)
created by thee.
Քոյինաստեղծ պատկերիս, կամ պատկերին. (Նար. ՟Ձ՟Բ։ Շ. գանձ վրդվռ.։)
itch, scurf, scab.
scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.
Քուք, կամ քուրքս, աւազակուռ գանիչ. (Հին բռ. որ առեալ է ի բանէ աստի.)
Կարիճն գործի ինչ տանջանաց է՝ նուրբ եւ երկայն իբրեւ զբաղանտն, զոր հայերէն քուքսն ասեն. զոր լնուն աւազով, եւ այնու հարկանեն ի գան. (Կիւրղ. թագ.։)
Տիկնայք փափկասունք գանալից քըքօք թշնաանեալք եւ քարշեալք ի հրապարակս։ Վտանգ էր զքահանայս եւ զպաշտօնեայս աստուածային խորանին խոշտանգանօք եւ քքօք այպանութեան եւ գանիւք. (Ղեւոնդ.։)
cf. Խարազնազգեաց.
purse, little bag, satchel;
pack, packet;
— արծաթոյ, purse, flat-purse, money-bag, billcase, portfolio;
— հասարակաց ունել, to have the same, or a common purse.
Կնքեցեր զանօրէնութիւնս իմ ի քսակի։ Քսակ ասարակաց ստասցուք։ Զքսակն արծաթոյ ի ձեռին իւրում առեալ։ Որ արկանէք ոսկի հանգանակ ի քսակէ։ Մի՛ բառնայք զքսակ, եւ մի՛ մաղախ, եւ այլն։ Ոսկի գտեալ ուրուք՝ ի քսակ րկանէ. (Խոսր.։)
to murmur, to complain, to growl, to grumble, to mutter, to mumble.
γογγύζω, λαλέω, καταλαλέω murmuro, obloquor, obtrecto. Ընդ քիթն մնչել կամ մրմնջել. տրտնջել. մրմռալ. շշնջել գանգատելով. տռտռալ.
murmur, complaint, grumbling, hum, growling, mumble.
ՔՐԹՄՆՋԻՒՆ ՔՐԹՄՆՋՈՒՄՆ որ եւ ՔՐԹՄՆՋԱՆՔ, նաց. γογυσμός murmuratio. Քրթմնջելն. տրտունջ. շշնջիւն. մրմռումն. գանգատ. բամբասանք. տռտռոց. մռմռոց.
cf. Քրթմնջիւն.
ՔՐԹՄՆՋԻՒՆ ՔՐԹՄՆՋՈՒՄՆ որ եւ ՔՐԹՄՆՋԱՆՔ, նաց. γογυσμός murmuratio. Քրթմնջելն. տրտունջ. շշնջիւն. մրմռումն. գանգատ. բամբասանք. տռտռոց. մռմռոց.
professing the faith of J.-C., christian.
warring against J.-C, antichristian.
Ո՛վ հրէայ քրիստոսամարտ։ Ըստ քրիստոսամարտիցն մոլորութեան։ Ու՞ր քրիստոսամարգ լեզուն. (Վեցօր. ՟Թ։ Կիւրղ. գանձ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)
Christ's vicar.
denying J.-C.
cf. Քրձազգած.
Ագանէր (ստեւ ուղտու) քրձազգեաց լինելով. (Եպիփ. ծն.։)
cf. Քրձազգած.
Ագանէր (ստեւ ուղտու) քրձազգեաց լինելով. (Եպիփ. ծն.։)
levied or assembled by cherubim.
sweat-struck, sweating profusely, too much fatigued;
cf. Քրտնաբեր.
Յետ այսպիսի խոշտանգանաց եւ քրտնահար աշխատութեանց հատանէին սրով գլուխ նորա։ Չոգայ ի բարեհամ աղբիւրիկն, յորմէ զովացեալ սուրբքն լինէին ի տապոյ քրտնահար երկոցն. (Յհ. կթ.։)
flaw, aguail.
Եթէ ոչ քցիցի ոք յամենայն հիւթոց յաւիտենիս այսորիկ. (Վրք. հց. ձ։) (Իսկ ռմկ. քցիմ՝ է աւելորդ մասն փշաձեւ բուսեալ ի մէջ մատին եւ եղեգան. շեյթան թըռնաղը։)
he-goat, buck.
boat-like.
help, aid, assistance, succour;
յ— գալ, հասանել, to help, aid or succour a person;
յ— կոչել, to call for help.
to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.
shoe-maker.
Արհամարհեալ (էք հրէայքդ) ի մէջ ազգաց, գործել զանարգանաց արուեստս ... լինել նարօտաներկս եւ օդագործս, եւ որ այլ այսպիսիս. (Պիտառ.։)
floating, flying through the air.