Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Ճոխաբան

See full entry →

adj.

eloquent, fluent.

NBHL (1)

Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)


Ճոխաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

NBHL (1)

Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)


Ճոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.

NBHL (1)

Իշխանական ճոխութեամբ։ Ճոխութեամբ հրամայել։ Հրաման քո ճոխութեանդ։ Կայսերական ճոխութիւնդ։ Ճոխութիւն հրամանին։ Ճոխութեամբ խօսել, կամ գործել։ Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական. (Յճխ.։ Սեբեր.։ Արծր.։ Ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)


Ճոռոմաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to boast, to vaunt, to speak pompously, to brag, to declaim, to spout, to tear a passion to tatters.

NBHL (1)

ՃՈՌՈՄԱԲԱՆԵԼ. Ճոռոմս խօսել.


Հեղգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (2)

Անիծեալ լիցի, որ գործէ զգործ տեառն հեղգութեամբ. յն. հեղգաբար. (Երեմ. ՟Խ՟Ա. 10։)

Տեւականութիւն հեղգութեանց. այսինքն յորդորիչ զհեղգս ի տոկութիւն գործոյ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Հեղեղաբար

See full entry →

adv.

like a torrent, impetuously.

NBHL (1)

Հեղեղաբար հոսի ի վերայ չարագործաց. (Նոննոս.։)


Հեղուսեմ, սի

See full entry →

va.

cf. Բեւեռեմ;
to write, to compose.

NBHL (1)

Ի գործարանի մահուն նշանի խաչին հեղուսեր. (Նար. ՟Լ՟Զ։)


Հեղք, ղից

See full entry →

s.

cottage, hut.

NBHL (1)

Յորժամ պտուղն քաղի, հեղքն անպիտանանայ։ Առաջնորդաց վերակացութիւն հեղք եւ պահապան է ի վերայ ժողովրդեան զանազան պտղոց։ Մնաց հեղք վերակացութեանն ունայն եւ թափուր ի գործոյն. (Լմբ. սղ.։)


Հեճուկք

See full entry →

s.

spite, despite;
—կս առնել, to do any thing out of spite or through spite, to despite, to spite, to vex;
իբրեւ ումեք —կս առնելոյ, in spite of one, to vex one.

NBHL (1)

(որպէս պ. հէճա ). Հեգնութիւն. կամ որպէս ռմկ. խշխշուկք. Կծանողական կամ զկծեցուցիչ գործ. հեգնական թշնամադրութիւն.


Հեշտ, ից

See full entry →

adj. adv.

ease, convenience, comfort, pleasure;
facility;
easy, commodious;
voluptuous;
— պաշտօն, volunteer service;
— ցանկութիւն, voluptuousness, concupiscence, lust;
ըստ —ի, at will, at pleasure, at one's ease;
— եւ համբոյր մտօք, affably, benignly, kindly, condescendingly;
զ— ցանկութեան զհետ անցանել, to give oneself up to pleasures;
ըստ իւրեանց —ի գնալ, to go one's own way, at one's leisure, at one's ease;
to live as one likes, to follow the bent of one's own inclinations.

NBHL (1)

Կատարել զհեշտ ցանկութիւն պղծալից գործոյն. (Պիտ.։)


Հեշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to delight, to rejoice, to amuse, enjoy or divert oneself, to take pleasure or delight in, to lead a voluptuous life, to live in the midst of luxury, to give oneself up to amusement.

NBHL (2)

Պատրանս ասէ զհաճելն ի մեղս, զհաւանելն, եւ զհեշտանալն ի գործելն զնա. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)

Ի սկսանելն թուի թէ ծանր իցէ, եւ անդէն գործն հեշտանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Հեշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make easy, to facilitate;
to rejoice, to divert, to cheer;
to delight, to please, to charm.

NBHL (1)

Երկրագործ հանդարտեցուցանէ զարօրադիր եզինս՝ առ մսուր հեշտացուցանելով. (Ճ. ՟Ա.։)


Հեշտոց, աց

See full entry →

s.

soft or downy place of repose;
stuffed chair;
spring sofa, feather bed.

NBHL (1)

Տեղի կամ գործի հեշտութեան, փափկութեան, հանգստեան. որպէս փափուկ անկողին եւ այլն. (լծ. խշտի)


Հեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.

NBHL (1)

Չի՛ք այնպիսի իր, որ զհեշտութիւն գործեսցէ, որպէս ողորմութեամբն սրբել զխիղճ մտաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։)


Հեսկ, ոյ

See full entry →

cf. Հեսկեան.

NBHL (1)

Ուսան գործել զկողմանակի հեսկս առագաստից։ Գործէին հեսկս առագաստեայ։ Հեսկք առագաստէից. հեսկետնն եւ այլն. (Վրք. հց. ձ։)


Հետազօտեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to trace out, to try to find out, to pry into, to search, to hunt or ferret out, to inquire, to investigate, to examine, to scrutinize;
խորազնին —, to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate;
— զպատճառս, to trace back to the first cause, origin or principle, to ascend to the original source.

NBHL (1)

Ձեռն ի մաճի գործոյն՝ զյետնոցն հետազօտեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (1)

Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)


Հետեւական, ի, աց

See full entry →

adj.

ambulatory.

NBHL (1)

Զընթացից գործին ... զհետեւականն բարձողութիւն շինուածոյ մարմնոյս. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (2)

Թողին զգործ անցաւոր լուսոյս, եւ հետեւեցին ի մեծ եւ յիմանալի եւ յանստուեր լոյսն. (Մեկն. ղկ.։)

Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)


Հետեւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to follow, to induce;
to infer, to conclude, to draw a conclusion.

NBHL (2)

Ո՞ւմ ի սոցանէ հետեւեցուսցուք զորս ի ձեռս մարդկան գործ լինի. (Նիւս. կազմ.։)

Յորժամ եցոյց քահանայագործօղ, յայնժամ եւ զիր առաքելութեան հետեւեցոյց նմա։ Մի ասելով զտէր մեր յիսուս քրիստոս, եւ նմա հետեւեցուցանել զմարդկայինսն եւ զաստուածավայելուչսն. (Պրպմ. ՟Ի՟Ա. ՟Լ. եւ այլն։)


Հերկեմ, եցի

See full entry →

va.

to plough, to till, to cultivate.

NBHL (1)

ἁροτριάω aro νεόω agrum renovo, de novo prescindo. Հերկս հարկանել. հերկագործել. ակօս պատառել. արօրադրել. վարել զերկիր. վարել.


Հերձած, ոյ

See full entry →

s.

crack. crevice;
furrow.

NBHL (1)

Երկրագործք՝ նուրբ երկրի հերձածով գնաց ջրոց անտի գործեն. (Փիլ. յովն.։)


Հերքեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to repulse, to reprove, to refute, to contradict;
ի բաց —, to refuse, to reject;
to suffice, to be sufficient.

NBHL (1)

Հերքեցին զիշխանն անօրէն իւրեան գործակցօք։ Հերքեցին զչար հերձուածսն. (Շար.։)


Հզօրեղապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.

NBHL (1)

Զնիգս դժոխաց աղարտել կամ այրել՝ հզօրեղապէս։ Կենագործեաց հզօրեղապէս զերամս արդարոց. (Պտրգ.։ Շար.։)


Հիանալի

See full entry →

adj.

wonderful, surprising, marvelous, astonishing, stupendous, ravishing, charming.

NBHL (1)

Ահագին միանգամայն եւ հիանալի։ Իբրեւ զհիանալի գործս սքանչելեաց։ Հիանալիք բազմաժողովն ցուցանիլ լսողաց. (Պիտ.։)


Հիմն, մանց

See full entry →

s. chem.

foundation;
base, basis;
foot, bottom;
back, back part;
foundation, establishment;
— աղանալի, salifiable base;
— ի վեր, from top to bottom;
thoroughly, utterly;
— ի յատակ, to its very foundations;
down to the ground, to the bottom;
— or հիմունս արկանել, to lay the foundations of, to found;
— ի վեր առնել, կործանել, տապալել, յատակել, to cast to the earth, to throw, cast or pull down, to overthrow, to overwhelm, to subvert, to demolish, destroy or ruin utterly;
ի հիմանց կործանիլ, to be overthrown;
— լինել իրիք, to be the foundation of;
անկանիլ հիման, to have laid the foundation;
ի վերայ հաստատուն հիման, on a solid foundation.

NBHL (1)

Հիմն եւ արմատ ամենայն բարեգործութեանց խոնարհութիւն է. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Հիմնապէս

See full entry →

adv.

fundamentally, thoroughly, to the bottom.

NBHL (1)

Հիմնապէս արարչագործէր զիմաստս ապագայիցն. (Նչ. եզեկ.։)


Ծնանիմ, ծնայ

See full entry →

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

NBHL (1)

ծնեաւ մովսէս։ Եւայ ոչ ծնեաւ, այլ հրաշագործեցաւ. (Նախ. ել.։ Աթ. ՟Ը։)


Ծնիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s. geom.

generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.

NBHL (2)

Յառաջագոյն նկարեալ եւ դրոշմեալ էր մահն նորա ի խորհուրդս ծնչի իւրոյ։ Զի զաքարիայ էր ծնիչ յովհաննու։ Մարիամ միայն էր ծնիչ անդրանկանն։ Կցորդէ (զբանն) ընդ ծնչի իւրում յամենայն գործ որ ի նմա եւ արտաքոյ քա զնա։ Փախստեայ գնալ յերեսաց հօրն՝ որ ծնիչն էր ամենայնի. (Եփր.։)

Կինն գործի է առն սերմանն, եւ ծնիչ. (Լմբ. սղ.։)


Ծննդաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to write a genealogy, to cite onesancestors;
to profess astrology.

NBHL (1)

γενεαλογέω genus recenseo. Խօսել զծննդոց եւ զազգաբանութեանց. գրել զծագմանէ ազգի եւ ազգատոհմի.


Ծննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.

NBHL (1)

Ծննդականօքն ծնանիմք, եւ ձեռօք գործեմք. (Սեբեր. ՟Է։)


Ծննդականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

generative faculty;
fecundity, fertility.

NBHL (1)

γονιμότης fecunditas. դիւրածին կամ բազմածինն գոլ. բեղնաւորութիւն. ծննդագործութիւն. որդեծնութիւն. սերունդ.


Ծննդանոց

See full entry →

s.

male genital organ.


Ծնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

birth;
midwifery, obstetrics.

NBHL (1)

τὸ γόνιμον fecunditas γένεσις generatio, nativitas. Ծնունդ. ծննդականութիւն. ծննդագործութիւն.


Ծնօտ, ից

See full entry →

s.

jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.

NBHL (1)

Ծնօտս ուղկեանս քանդակագործս։ Պսակ շուրջ զծնօտիւք նորա շուրջանակի թզաւ մի։ Եւ ծնօտքն պատուածոյք. (Եզեկ. ՟Խ 43։ ՟Խ՟Գ. 13. 17։)


Ծովաչափ

See full entry →

adj.

sounding;
— գործի, sounding-line.


Ծովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to turn into a sea;
to inundate, to immerse.

NBHL (1)

Ոչ կարէր զամենայն զբանս եւ զգործս ի միասն ծովացուցանել. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Ծովընկէց

See full entry →

sv.

— առնեմ, to throw, plunge or precipitate into the sea;
— լինիմ, to throw or plunge oneself into the sea.

NBHL (1)

Տե՛ս, ո՞րպիսի գործս վրիժուց ունիմ, զոր ինչ առ ձեր դատաւորսն սուրն եւ հուրն եւ ծովընկեցիկն (առնել) գործեն. (Սեբեր. ՟Բ։)


Ծուլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to idle, to be lazy, slothful or idle, to live in idleness.

NBHL (1)

Ծուլանան առ բարի գործսն։ Առեալ զվերակացութիւն՝ յղփասցի եւ ծուլասցի. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ։)


Ծփիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to fluctuate, to ebb flow, to undulate;
to foam, to grow rough;
to be troubled, agitated, harassed;
to be undecided in purpose, to fluctuate, to waver.

NBHL (1)

Ծփեալք գործովք եւ հոգովք. (Ի գիրս խոսր.։)


Կազմ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj.

construction;
preparation, furniture, ornament;
— գրոց, binding of books;
ready, quite ready, prepared;
active, diligent;
disposed;
— լինել, to be ready, prepared;
to be disposed to.

NBHL (2)

Կազմ ի գործ. (Ագաթ.։)

Խօսել եւ գործել գաղտեղիս կազմ (այսինքն յօժար)։ Ոչինչ ի մենջ կայր մեզ կազմն յառաջագոյն (այսինքն պատրաստ, կամ պատրաստութիւն առ ստեղծումն). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։)


Կազմած, ոց

See full entry →

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

NBHL (2)

Զգործեալն իւրեանց բերէին յամենայն կազմած գործոյն. (Ել. ՟Լ՟Զ. 7։)

Նաւ գործել, եւ ամենայն կազմածովք պատրաստ լինել ի նաւարկել։ Կահիւ եւ կազմածով խաղային. (Եւս. քր.։)


Կազմեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to mode, to fashion;
to construct, to erect, to build;
to furnish, to provide, to supply;
to fit up, to arrange, to set in order;
to adjust, to put in repair;
to adorn, to embellish;
to get ready, to prepaire;
to equip;
to arm;
գունդս —, to enrol soldiers;
— զկառս, to harness the horses;
պարս ուրախութեան —, to give a ball;
— գորս, to bind books.

NBHL (1)

κατασκευάζω, παρασκευάζω, ἐτοιμάζω , ἑπισάσσω, -ττω, ἀρμόζω եւ այլն. paro, apparo, struo, orno եւ այլն. Կազմս եւ կազմածս առնել. կա՛զմ գործել. յօրինել. յարդարել. զարդարել. կերտել. շինել. նորոգել. կարգել. յարմարել. առթել. հանդերձել. պատրաստել. հաստել. ստեղծանել. հաստատել. ամրացուցանել. սպառազինել. վառել. շինել. շտկտել. խորդել.


Հակակայիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oppose, to withstand.

NBHL (1)

Այս ինչ է՝ որ ինձ հակակայի գործել՝ զքաղաքականս. եւ ամենեւին գեղեցկապէս իսկ թուի ինձ հակակայիլ։ Եւ միայն ի պահանորդացն հակակայեցայ (ընդ) ձեզ. ոչինչ առնել առանց օրինաց. (Պղատ. սոկր.։)


Հակամիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

decline, inclination, proneness, tendency, propensity, disposition;
idiopathy.

NBHL (1)

Ինքնագործ հակամիտութեանց. (Նար. ՟Խ՟Դ։)


Հակամտեմ

See full entry →

vn.

to emulate;
to rival, to vie with, to antagonize.

NBHL (1)

ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.


Հակամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

emulation, competition, strife, contention.

NBHL (1)

ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (5)

Ամենայն ինչ հակառակ է անզգամի։ Զբազում ինչ հակառակ անուանն յիսուսի նազովրեցւոյ գործել։ Ամենայն մարդկան հակառակ եղեն. եւ այլն։

Հակառակ կան աջոյ քո։ Տէր ամբարտաւանից հակառակ կայ։ Որ կայցեն ձեզ հակառակ։ Եկաց հակառակ եղբօր իւրում։ Հակառակ կացից նմա։ Մեղք մեր հակառակ կացին մեզ։ Հակառակ կացին գործոց մերոց, եւ այլն։

ԸՆԴ ՀԱԿԱՌԱԿՍ կամ Ի ՀԱԿԱՌԱԿՍ ելանել. կամ մտանել, գործել, կամ ընթանալ, կամ լինել, է Հակառակ կալ, հակառակիլ, բերիլ ի հակառակութիւն. եւ Դէմ ընդդէմ ճգնիլ. մրցիլ. καθίσταμαι եւ այլն.

Զամենայն ընդ հակառակս եղբօրն հրամանաց յանդգնութեամբ գործէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Սրբութեանցն ինչ սպասաւորութեան անօթ, կամ թէ գործոյից, կամ թէ ամենեւին նոցին հակառակ. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։)


Հակառակաբան, ից

See full entry →

s. adj.

contradictor;
contradictory, thwarting.

NBHL (1)

Հա՛րկ է եւ պղերգին եւ զհակառակաբանին զգործն օտար համարել յեղբայրութենէ. (Բրս. հց.։)


Հակընդդէմ

See full entry →

adj.

opposed, against.

NBHL (1)

Որպէս առ մովսեսիւ բաղդատութեամբ իբրեւ հակընդդէմ միմեանց լինէին սքանչելագործութիւնքն. (Ոսկ. գծ.։)