Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Տեղում

See full entry →

va. fig. vn.

to cause to rain heavily, to open the windows of heaven;
to shower down, to rain abundantly;
to shower, to rain hard, to pour;
նետս — ի վերայ ուրուք, to send a shower of arrows;
տեղաց ի նոսա մանանայ, manna rained down upon them;
տեղայր մարգարիտ ի հարսնութեան սաթինկան, pearls were showered round at the nuptials of Sathinig;
նետք տեղային, arrows fell in showers;
զեւս, տեղա ի մեզ փորձութիւն, o great Jupiter, load us with evils!
կայծակունք տեղացին, thunderbolts fell.

NBHL (1)

Տեղոյր անձրեւ հրալի. (Վրդն. ծն.։)


Տեղատարափ, ոյ

See full entry →

s. fig.

very heavy shower, pelting or drenching rain, floods, torrents of rain;
heavy fall of snow or hail;
— լինել սպառնալեօք, to rain threats;
ետես զնետս — խաղացեալ, he saw a storm of arrows coming.

NBHL (1)

Որպէս ի տեղատարափաց բռնութիւն է ի մարմնական գնացս անկեալ։ Տեսանե՞ս զհոյլս տեղատարափացս ահագին եւ սոսկալի. (Մաշկ.։)


Տեղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

s. ast. rhet.

place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.


Տեսաբար

See full entry →

adv.

visibly.

NBHL (1)

Վասն զի յառաջագոյն տիրեն յոգիս անտեսանելի խորհրդովք, տեսաբար զհետ եկեսցէ զգալի անդամոցն սպասաւորութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Տեսակ, աց

See full entry →

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

NBHL (2)

Աննիւթն եւ անիմանալին անեզր է եւ անսահման, տեսակաւ ոչ չափի, եւ տեղեաւ ոչ բովանդակի. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)

Տեսակ մտացն զտեսակ զգայութեանցն ոչ գործէր։ Զգալի ի տեսակս եւ ոչինչ է։ Անմարմին զօրութեամբ, որոց ճշմարիտ եւ ստուգաբան անուն է տեսակք, ի վար արկ առ իւրաքանչիւր ազգ ծննդոյ յարմարելի առնուլ կերպարան. (Փիլ.։)


Տեսական, ի, աց

See full entry →

adj. phil. s.

visible, apparent, plain;
theoretical, contemplative, speculative;
perspicacious, sharp;
prophetical, prescient, foreknowing;
formal, special;
—ն, theory;
— ազն, ազգ, տոհմ, the nation, race, tribes of Israel;
—ն ընդ զգայութեամբ անկանի, the visible is subject to the senses.

NBHL (2)

θεωρικός, θεωριτικός contemplativus, speculativus. Սեպհական տեսութեան՝ մանաւանդ մտաց. մատաւորական. հտայեցողական. իմանալի.

ՏԵՍԱԿԱՆ. ա.գ. ὀρατός visibilis. Տեսանելի եւ զուարճալի մարմնաւոր աչաց. երեւելի. զգալի.


Սեւորակ

See full entry →

adj.

blackish, brown, dusky;
— աչք, black eyes.

NBHL (1)

Շընորհալից կայր աղիւսակ, ունէր հազար գառն ըսպիտակ. իրենց մաքիքն էր սեւորակ, ու իրեն հովիւըն զետ հրեշտակ (գիրքն). (Շ. առակ.։)


Սիկ, սկոյ

See full entry →

s.

slime, mud, ooze, mire, slough, dirt;
deposit, sediment, dregs, lees.

NBHL (1)

(լծ. ցիխ. ցեխ). ἰλύς, εἱλύς limus, lutum, coenum, faex φωρυτός quisquiliae, colluvies. Մօր. տղմուտ ջուր. գայռ. տիղմ. կաւ. մրուր զնստեալ. լուալիք.


Սիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

amiable, benign;
amatory, loving, amorous;
affectionate.

NBHL (1)

Սիրողական. սիրալիր. մարդասիրական. քաղցր. նշանակ սիրոյ.


Սիրահարուստ

See full entry →

cf. Սիրազեղ.

NBHL (1)

Հարուստ եւ ճոխացեալ սիրով. սիրալիր. սիրապատար.


Սիրային

See full entry →

adj.

dear, amiable;
burning with love.

NBHL (1)

Սիրական. սիրեալի. սիրով վառեալ.


Սիրասնունդ

See full entry →

cf. Սիրասուն.

NBHL (1)

Սիրասնունդ սիրամարգ սխրալի։ Ձայնէր տատրակին՝ սիրասնունդ սիրելւոյն։ Ուրախացիր մայր մանուէլի, այսօր յարեաւ սիրասնունդ որդին։ Երկունք աղեաց քոց եւ ծնունդ, եւ սիրամարգն սիրասնունդ. (Տաղ.։)


Սիրատարփ

See full entry →

adj. bot.

passionately fond, smitten, deeply in love, over head and ears in love;
— ամարիլլիս, agapanthus umbellatus.

NBHL (1)

Սիրով տարփալի, եւ տարփացեալ.


Սիրուն

See full entry →

adj.

amiable, dear, pretty, darling, gracious, handsome, charming;
cf. Սիրող.

NBHL (1)

Սիրուն է նա (խոնարհն) բարձրացելոց եւ խոնարհաց։ Սիրուն եւ ցանկալի տեսողացն ցուցանի. (Մծբ. ՟Թ։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)


Սիւնատեսիլ

See full entry →

adj.

column-like.

NBHL (1)

Սիւնատեսիլ ամպ։ Իմանալի աշտանակ՝ սիւնատեսիլ լուսով զարդարեալ. (Եպիփ. կուս.։ Անան. եկեղ։)


Սխրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to ravish, to enrapture, to delight, to strike with admiration, to charm, to be the delight, the charm of.

NBHL (1)

ἑκπλήττω stupefacio. Տալ սխրանլ. հիացուցանել. զարմանալի ընցայեցուցանել. եւ Զօշոտել.


Սխրումն, ման

See full entry →

s.

wonder, marvel, amazement.

NBHL (2)

Սխրանալն. եւ Սխրալի ինչ.

Սրովբէ ի մարմնի, սխրումն ըղձալի՝ յանմահ հանդիսի. (Ոսկիփոր.։)


Սկիզբն, կզբանց

See full entry →

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

NBHL (2)

Զի թէպէտ սուղ է որդի, վասն զի սկիզբն (այսինքն է ի հօրէ), նոյն փարթամ, վասն զի պատճառ է հոգւոյ ելողութեան։ Հոգին սուրբ սուղ եւ հարուստ. զի թէպէտ սկզբունք՝ վասն ընդ պատճառաւ, այլ՝ եւ անսկզբունք, վասն ոչ ընդ ժամանակաւ։ Որպէս ի սկզբանցն եւ յասկզբանցն երեւեցուցաք։ Զսկզբունս եւ զանսկզբունս, զզգալիս եւ զիմանալիս. (Քեր. քերթ.։)

Որպէս ի սկզբնուստն աստուած ի հաստումն մարդնոյն՝ ստեղծ եւ արար (զնա) առանց մեղաց։ Ոչ ի նմա ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեզս, այլ ի բանականի եւ յիմանալի բնութեան մարդոյ ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեղս, այլ ի բանականի եւ յիմանալի բնութեան մարդոյ ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեղսն. (Աթ. ՟Դ։)


Սկսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Սկսնում.

NBHL (1)

Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։


Սմբակ, աց

See full entry →

s.

hoof;
առ — պզտորել զջուրս, to foul or muddy water by walking through it.

NBHL (1)

Ճանապարհ զանձինս արարին գնալի ոտից, եւ սմբակաց ախտից. (Իգն.։)


Ջրական, ի, աց

See full entry →

cf. Ջրային.

NBHL (1)

Կամ իբր Ջրալից. ջրեղէն.


Ջրայեղց

See full entry →

adj.

full of water.

NBHL (2)

Յեղցեալ զեղեալ ջրով. ջրալից յոյժ.

ցամաք (նախ քան զերեւիլն) ջրայեղց եւ ջրալից էր յանդունդս ուեմն երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)


Ջրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become aqueous, watery;
to liquefy.

NBHL (1)

ՋՐԱՆԱԼ. Որպէս ջուր կամ ջրալից լինել. ջրոտիլ, ջրջրկել.


Ջրապատ

See full entry →

adj.

surrounded or covered with water, flooded, inundated.

NBHL (1)

Պատեալ եւ շրջափակեալ ջրով. ջրալից. ջրայեղց.


Ջրի

See full entry →

adj.

aqueous, liquid;
insipid, tasteless.

NBHL (1)

ὐδαρής, ὐδρέστερος, ὐδατώδης, ὐγρός aquosus, fluxus, liquidus, aquae similis. Ջրային. ջրախառն. խոնաւ. լոյծ. խառնակ. անալի. եւ Նման ջրոյ. ջրոտ, ջրլի, ջրջրկած. անհամ.


Սաբեկ, այ

See full entry →

s. fig.

thicket;
pardon.

NBHL (1)

σαβέκ sabec. Բառ եբր. սապէգ. որ մեկնի՝ թաւ ոստալից, թուփ, կամ վանդակաձեւ. կամ ուղիղ, կանգուն, եւ կամ թողութիւն (որպէս լա՛մա սաբաք թանի. ընդէ՞ր թողեր զիս). Անուն անծանոթ տնկոյ.


Սագաշէն

See full entry →

s. adj.

goose's foot;
triangular.

NBHL (1)

Շինէ պայծառ եկեղեցի երկու ... զմինն գմբեթայարկ յանուն սրբոյ կարապետին. եւ զմիւսն սագաշէն՝ հրաշալի յօրինուածովք. (Ուռպ.։)


Սադա

See full entry →

cf. Սադդայ.

NBHL (1)

Ձայնն սադայի՝ որոտ սոսկալի. (Գանձ.։)


Սադդայ

See full entry →

adj.

almighty.

NBHL (1)

Ձայնն սադայի՝ որոտ սոսկալի. (Գանձ.։)


Սալայատակ, աց

See full entry →

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

NBHL (1)

Որոյ յատակն է ի սալից քարանց. սալակապ. քարայատակ, իրօք կամ նմանութեամբ.


Սալարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to take refuge, to hide oneself.

NBHL (1)

Մարզպանն փախստեայ անկանի (յեկեղեցին), եւ անդ ի միջոց գումբեթին զօղեալ սալարեալ՝ սարսռալից դողմամբ զետեղեալ լինէր. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Սակաւաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concise discourse, brevity of speech, pauciloquy.

NBHL (1)

Մեզ սակաւաբանութիւն սիրելի է, կամ փութալի է. (Փիլ. ել.։ Մխ. երեմ.։ Սարգ.։ Տօնակ.։)


Սահման, աց

See full entry →

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.


Սահմանադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fixing the boundary, setting up landmarks;
constitution;
statute;
ordinance, regulation;
decision;
definition.

NBHL (1)

Բաժանէ զաշխարհս սահմանադրութեամբ՝ փոսս գործելով։ Զգալի աշխարհիս վայր սահմանադրութիւն բաժանէ ի միմեանց զքաղաքաց եւ զգիւղից։ Սահմանադրութիւն անդաստանաց. (Խոր. ՟Բ. 74։ Շ. մտթ.։ Մխ. դտ.։)


Սահմանական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

NBHL (1)

ՍԱՀՄԱՆԱԿԱՆ. ὀριζόμενος terminatus, finem habens. որպէս Սահմանաւոր. հունաւոր. չափաւոր, ժամանակեայ. վերջանալի.


Սաղարթաճոխ

See full entry →

cf. Սաղարթախիտ.

NBHL (1)

Ճոխացեալ սաղարթիւք. սաղարթախիտ. սաղարթալի.


Սաղարթապատ

See full entry →

adj.

covered with leaves.

NBHL (1)

Ոչ ունելով ոստ տերեւալից, եւ ոչ ուռս սաղարթապատս. (Շ. բարձր.։)


Սաղարթաւոր

See full entry →

adj.

leaved, leafy.

NBHL (1)

Ունօղ զսաղարթս. սաղարթալի. վարսաւոր.


Սաղարթուն

See full entry →

cf. Սաղարթալի.


Սայլակ, աց

See full entry →

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

NBHL (1)

ՍԱՅԼԱԿ որ եւ ՍԱՅԼԻԿ. Սայլ փոքրիկ. սալիկ.


Տիպ, տպոյ, տպի, տպաց

See full entry →

s. anat.

type, model, example, pattern;
manner;
figure, image, form;
expression;
style;
impression, stamp, print, mark;
edition;
—ք կերպարանաց, feature, lineament, character;
—ք մեռելոց, phantom, ghost, shadow;
— կերպարանաց բանից, style;
այսու տպով, in this manner or way;
ի —, similar, like, conform, in the form of;
վաթսներորդ —, sixtieth edition;
բերել զ— ուրուք, իրիք, to be like, to resemble, to have likeness to;
hymen, the virginal membrane.

NBHL (1)

Մարմնոյս տիպ՝ ամենեցուն մի է, եւ նկարագիրն բաժանած բնաւիցս։ Սարկաւագն բարէ յինքեան զտիպ իմանալի զուարթնոց. (Լմբ. ժղ.։ եւ Լմբ. պտրգ.։)


Տիրապէս

See full entry →

adv. adj.

lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.

NBHL (1)

Որ տիրապէս մեծատունդ ստեղծեր երկրորդ աշխարհ զգալի. (Շար.։)


Տիրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to bear sway, to reign over, to rule;
to become master, to seize, to conquer, to occupy, to hold, to possess, to subject;
to predominate;
to become subject, to pass under the rule or dominion of;
տիրելդ ամենեցուն, your power over all;
կամ տիրելո՞վ տիրեցես մեզ, or shall we be subject to your rule?
տիրեսցեն երկրին, they shall possess the earth;
տիրեցին նոցա առիւծքն, they were caught by lions;
յորժամ ի նիւթ ինչ տիրէ հուր, when any thing is set on fire;
ոչ տիրէին նմա տանջանքն, torture had no power over him;
դու տիրես զօրութեանց ծովու, thou rulest the proud waves;
արքայութիւն նորա ամենեցուն տիրէ, (his kingdom embraces all), all shall be subject to his kingdom.

NBHL (1)

Զիմանալի զիշխանն եւ զառաջնորդն եւ զնախկինն, յորմէ այլքն տիրին եւ վարին. (Փիլ. իմաստն.։)


Տխեղծ

See full entry →

adj.

young, in infancy;
deformed, disfigured, ugly, sorry, bad.

NBHL (1)

Ի թմբրական գինւոյն հրաժարեցուցէ՛ք զտխեղծսն եւ զհիւանդացեալսն ոգւով զընկերսն։ Մարմնոյն արգասեօք տխեղծ։ Ի բա՛ց մերժեցէ՛ք զբան տգեղ եւ տխեղծ։ Ցանկալի էր մանուկն, ոչ տխեղծ ինչ, ոչ տգոյն. (Փարպ.։ Պիտ.։ Ճշ.։ Ոսկ. եբր.։)


Տխուր

See full entry →

adj.

cheerless, sad, afflicted, grieved, gloomy, sorrowful, melancholy;
sullen, morose, surly, peevish;
sombre, gloomy, dismal, dull, dark, obscure;
— տրտմութիւն գիշերոյն, the thick darkness of the night;
լրջացուցանել զ— գիշերն, to dispel that horrible darkness.

NBHL (1)

στυγνός, λυπηρός, σκυθρός , σκυθρωπός tristis, molestus, tetricus, odiosus, invisus κακός malus եւ այլն. Ոչ խրախ. ոչ ուրախ. տրտում. թախծեալ. հոգած. ցաւագնեալ. սգաւոր իբր ի թուխս համակեալ. եւ Տխրական. տրտմալի.


Տխրական, ի, աց

See full entry →

adj.

sad, dreary, grievous, doleful, mournful.

NBHL (1)

Տխուր. (ըստ ՟բ. նշ) տխրութեան առիթ. տխրալի. տրտմական.


Տկարամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weak-mindedness, slowness, stupidity, dulness, imbecility.

NBHL (1)

Անհաւատալի իմում տկարամտութեանս կարծեցեալ։ Ըստ տկարամտութեանմերոյ ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի. (Փարպ.։)


Տղայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infancy, childhood, puerility, childishness;
girlhood, girlishness;
զտղայութեանն ի բաց խափանել, to put away childish things, to renounce puerilities.

NBHL (1)

Զաւուրս տղայութեան քո։ Զօր տղայութեան քոյ։ Յաւուրս տղայութեան քոյ։ Ըստ աւուրց տղայութեան իւրոյ։ Անդ բենիամին ի տղայութեան զարմանալի։ Յորժամ եղէ այր, զտղայութեանն ի բաց խափանեցի.եւ այլն։


Տղմատարած

See full entry →

adj.

muddy, full of mud.

NBHL (2)

Ուր տիղմ կայ տարածեալ. տղմալից.

Ցամաքեցո՛ զյորձանս տղմատարած ծովուս։ Ոչինչ եւ զազրալի տղմատարած կենցաղ. (Բենիկ.։)


Տղմատիպ

See full entry →

cf. Տղմակերպ.

NBHL (1)

մեղօք տղմատիպ կենցաղոյս։ Ի թանձրագոյն մարմնոյս տղմատիպ ոչ գարշիցին։ Տղմատիպ տաղտկալի։ Տղմատիպ անվարժիցն. Ի փոփոխական եւ ի դառն տղմատիպ (աշխարհիս) մեղկեալ։ Մեղկումն եւ տղմատիպ ստորաքարշումն. (Մագ.։)