whose name is Crown (Stephen).
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
Այլք ի պտղաբերացն (տնկոց) գան ի պէտս շինութեան, իսկ այգին (որթն) ոչ. (Բրսղ. մրկ.։)
fructification;
fertility;
offering, oblation.
Զառ ի նմանէ ծնունդն խուզել (կամեցեալ), պարտ է ի մտաց պտղաբերութենէ խնդրել. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Պտղաբեր.
Միշտ պտղածին է աստուածային բնութիւնն ... ծնեալն զորդին, եւ ցուցաւ պտղածին. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Պտղաբերութիւն.
թէ ի բաց հանցես յաստուծոյ զգոլն հայր, ի բաց բառնաս յաստուծայնոյն բնութէան զպտղածնութիւնն ... Արդ ճանաչումն կատարելութեան նորա է պտղածնութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
to render fruitful, to fecundate, to fertilize.
Իջանելով իւրով ի ջուր՝ պտղաւէտեալ զարգանդ սուրբ աւազանին. (Ոսկիփոր.։)
wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.
Իբրեւ հողմ զպրակս եղեգանց տատանեալ. (Արծր. ՟Դ. 5։)
praetor;
praetorium, judgment seat or hall;
General's tent.
Ետ եւլոժի գանձ բաղում թագաւորին եւ իշխանաց նորա, զի արասցեն զնա եպարքոս մեծի պրետորին։ Էր նա եպրաքոս ի պրետորն արքային, մինչ էրն յարքունիս. (Վրք. հց. ՟Ծ՟Դ. եւ ՟Ծ՟Զ։)
rush, bulrush;
papyrus.
Միթէ կանաչանա՛յ պրտու առանց ջրոյ։ Ընդ ազգի ազգի ծառովք ննջէ, առ պրտուով եւ եղեգամբ եւ կնիւնով։ Յամենայն ամուրս եղեգան եւ պրտուոյ. (Յոբ. ՟Ը. 11։ խ. 16։ Ես. ՟Ծ՟Բ. 6։)
crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).
Զլոյծ եւ զջախջախ եւ զշեղտամեղտ անգանելիս եւ զգնացս չընդունիմք. (Կանոն.։)
cf. Ջահալուցութիւն.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
torch-light;
bonfire.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
to shine like a torch, to blaze, to flash, to glitter.
diligent, active, careful, laborious, painstaking, studious, assiduous, hardworking.
Զորս ջանասիրաց է պարտ ի յոլովից գրոց ժողովել։ Լե՛ր գործասէր ջանասէր։ Քոյ բանդ հաւանեցուցանէ զմեզ, ո՛ ջանասէր եղբայր մեր նեմեսինէ. (Նիւս. բն.։ Կոչ. ՟Ծ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։)
to heat, to cudgel, to cane, to whip.
to separate, to set a-part.
Առանձնանայ դարձեալ ի նոցունց ստորակէտն յառոգանութեան, ըստ որում յայլ դասս ջոկադրի. (Երզն. քեր.։)
to distinguish, to separate, to detach.
after, since, afterwards;
— զատկի, after Easter;
— տրայիանոսի, after Trajan;
— երկուց ամաց, after two years;
— գալոյ քո, after or since your arrival;
— մեկնելոյ քո, since you set out;
— բազում ժամանակաց, a long time since;
— սակաւուց, a short time since, shortly after;
— այսորիկ, — այնորիկ, after that, since that time, then, since, afterwards, after;
— որոյ, after that;
back;
— յառաջ, before and behind;
ի — ընկենուլ, to lay aside;
— դարձուցանել, to bring back;
— դառնալ, to return, to come back;
— կալ, to recede from, to desist;
— հայիլ, to look back;
— ընթադրել, to retort, to repulse, to repel.
tardy or late repentance.
ὐστεριβουλία sera poenitentia. Յետոյ ուրեմն խորհելն զօգտակարս. զեղջ անագան.
to be in arrears, behindhand;
to stop, to tarry, to stay or lag behind;
to want, to deprive oneself of;
to be in a state of privation, to be destitute.
ὐστερέω, ὐστερίζω posterior sum, deficio, indigeo, careo ἑσχατίζω moror, tardo. Յետին լինել. մնալ որպէս յետին. անագանիլ. վերջանալ. կասիլ. պակասիլ. նուազիլ. կարօտիլ. զրկիլ. տկար կամ անպիտան գտանիլ.
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
Յետոյ չուեսցեն։ Երթային յետոյ ընդ անքուսայ։ Առ ժամանակ մի պարարէ զքիմս քո, բայց յետոյ դառնագոյն եւս գտանի քան զլեղի։ Յետոյ ասիցէ, թէ զղջացայ։ Յետոյ զղջացաւ։ Յետոյ գան։ Յետոյ մատուցեալ երկու սուտ վկայք։ Նախ թագաւորն ասորեստանեայց, եւ յետոյ արքայն բաբելացւոց. եւ այլն։
foolishly, sillily;
wildly.
Զմթերս գանձուն կենաց յիմարաբար արտաքս հանել. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
fifty;
period or number of fifty;
Advent.
fifty.
to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.
եւ հ. συλλαμβάνω, κύω, κυέω concipio ἑν γαστρὶ ἕχω կամ λαμβάνω in utero habeo sive accipio. որ եւ ՅՂԵՆԱԼ. Յղի լինել կնոջ. սաղմն առնուլ. ըմբռնել զսերմն յարգանդի՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ծոցւորիլ.
cf. Յղանամ.
Մինչդեռ նա զայս խորհէր, Որմիզդ եւ Արհմն յղեցան յարգանդի. (Եզնիկ.։)
big, pregnant, in the family way;
— լինել, to be with a child or young.
Յղի եմ ես։ Եւ էր յղի։ Եւ նա յղի է ի ծերութեան իւրում։ Երկն յղւոյ։ Յարգանդի յղւոյ։ Մխիթար լիցի յղեաց։ Յղեաց եւ ստնտուաց։ Յղին եւ ծնեալն.եւ այլն։
conception, pregnancy, the being with young;
breeding;
տօն Յղութեան, Feast of the Conception;
անարատ —, Immaculate Conception.
Լինէր ինձ մայրն իմ գերեզման, եւ արգանդ յղութեան յաւիտենից։ Յերկանց եւ յղութեանց։ Ետ նմա Տէր յղութիւն, եւ ծնաւ որդի. (Երեմ. ՟Ի. 17։ Ովս. ՟Թ. 13։ Հռութ. ՟Դ. 13։)
numerous, many;
plural.
Թիւք երեք. եզական, երկական, յոքնական։ Եզական, իմ, քո. յոգնական, իմք, քոյք։ Եզականն, գանեմ. յոգնականն, գանեմք. (Թր. քեր.։)
often, frequently, many times;
much, more.
Հաւասար հաւասարի յոլովակի հնազանդի տնօրինաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)
research, examination, investigation, inquiet;
emotion, agitation, perturbation, trouble, confusion;
troubled, agitated;
— սրտի, emotion;
—ք խռովութեանց, troubles, broils;
— եւ խնդիր, research, perquisition, chicane, pettifogging;
ի —ս կրից, in the heat of passion;
ի նախկին —ս ցասման, in the first impulse of indignation;
— առնել, ի — առնուլ, լինել ի — եւ ի խնդիր, — եւ խնդիր առնել, to search into, to make researches, to investigate.
Աշխատեալ՝ յուղիւք մեծ գանձուցն. յոր հասեալ ցանկութեամբ՝ հանգչի. (Նար. երգ.։)
flowing abundantly, copious, abundant.
Չոռոգանիմք ի նորա յորդաբուղխ վտակացն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
cf. Յորդաբուղխ.
cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.
to flow or fall copiously or in abundance.
gushing, flowing copiously.
exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.
exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.
current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.
ῤύσις, ῤεῦσις, ῤύμη , ῤεῦμα, ῤείθρα, πλημμύρα, χύσις, ἕκχυσις, χείμαρρος fluxus, profluvium, inundatio, redundatio, effusio, irruptio, torrens. (որպէս թէ Յորդանք) Յորդումն կամ յորդութիւն ջուրց՝ եռացմամբ հանդերձ որպէս զեռանդն կաթսայի. գրգանք. հոսանք. շրջանք. պտոյտք. ալիք. ուղխք. հեղեղ. զեղումն. վազք. յարձակումն. սէլ, կիրտապ.
to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.
Ի մահուան որդւոցն՝ ոչ յուղարկեաց որպէս սովորութիւն է յուղարկել ի հարց՝ ի բարեկամաց եւ յազգականաց։ Պատառէին զպատմուճանս իբրեւ ի վերայ մեռելոյ, եւ յուղարկեցելոյ իբրեւ ի գերեզման։ Զիարդ յարգանդէ ի գերեզման յուղարկիւր. (Իսիւք.։)
cf. Յուսագնեալ.
cf. Յուսալիր.
Յուսապատար բանիւ սփոփեալ. (Շ. գանձ վերափոխ.։)
full of desire and hope.
Լի յուսով եւ փափագանօք.
with dislocated articulations;
paralytic.
Իբրեւ զգանեալս եւ զյօդալոյծս առհասարակ անկեալ դնէին. (Յհ. կթ.։)
articulation, joint, knot;
composition, construction;
article, paragraph.
Հաստատեսցի ջերմութեամբ յօդուած ամենայնի։ Զյօդուած տապանին։ Պա՞րզ ինչ բնութիւն իցէ, եթէ յօդուածով։ Աշխարհս ի յօդուածոց եւ ի պէսպէս բնութեանց եւ ի խառնուածոց հաստատեալ է. (Վեցօր. ՟Գ։ Նար. գանձ եկեղ.։ Եզնիկ.։)
well disposed, inclined, willing, well affected;
prompt, ready, eager, desirous, anxious;
— լինել, to be disposed or inclined to, in the mood for, to have an inclination for;
cf. Օժարաբար.
Ի մեզ միութեանն լինել յօժարաբար։ Զկատարելութեանն յօժարաբար ընձեռեալ ախորժակս. (Կիւրղ. գանձ.։ Պիտ.։)
cf. Յօժարագոյն.
Ի մեզ միութեանն լինել յօժարաբար։ Զկատարելութեանն յօժարաբար ընձեռեալ ախորժակս. (Կիւրղ. գանձ.։ Պիտ.։)
spontaneous, willing.
Որպէս պատկեր, եւ ցուցումն օրինակի, որ բնութեամբ է նորա, եդեալ յօժարականիս մերոյ միութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
natural bent, disposition, inclination, propension, proneness, tendency, taste;
յօժարութեամբ, willingly, voluntarily.
Ոչ եւս ըստ կամաց, կամ յօժարութեան։ Յօժարութիւն եւ բնութիւն տալով նմա. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Յօշեմ.