Definitions containing the research փոր : 2183 Results

Խօս

s.

cock-crowing;
cf. Խօսք.

NBHL (1)

Յորժամ ի խօս լինի, կամ ի խօսք գայ. (Ոսկիփոր.։)


Խօսեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to speak.

NBHL (1)

զհամերս խօսեցոյց, խլից լսել տայր. (Ոսկիփոր.։)


Խօսնակ, աց

s.

mediator, intercessor, advocate;
messenger, announcer;
chanticleer.

NBHL (1)

Զո՞ր խօսնակս փորձեսցես. զիա՞րդ հասունեցուսցես զանխաբելի դատաւորն. (Բրս. ընչեղ.։)


Ծալեմ, եցի

va.

to plait, to ruffle, to fold;
to turn in or up, to roll or wrap up.

NBHL (1)

Վարշամակ ծալեալ։ Նափորտ ծալեալ. (Յհ. ՟Ի. 7։ Շ. խոստով.։ Փարպ.։)


Ծածկաբար

adv.

in secret, by stealth, secretly, stealthily.

NBHL (1)

Միաբանիլ, կամ զօր գումարել, կամ ի վերայ հասանել ծածկաբար. (Ոսկիփոր.։)


Ծածկոյթ, կութի

s.

hiding, concealment, secret;
cover, covering;
dress;
եր զխաւար ի —իւր, he made darkness his secret place;
— թաղման, shroud;
— անկողմոյ, counterpane;
— կահուց, cover;
— կառաց, hammer-cloth;
— ձիոց, horse-cloth;
housing;
— նաւուց, awning.


Ծակեմ, եցի

va.

to bore, to pierce, to perforate, to make a hole;
— զբանակ, to break out of camp.

NBHL (1)

τρυπάω, τιτράω terebro, perforo. Ծակ բանալ. փորել. ճեղքել. հատանել անցանել.


Ծակոտ

adj.

pierced, bored, perforated;
porous.


Ծակոտեմ, եցի

va.

to fill with holes, to bore, to pierce.

NBHL (2)

τρυάω, κατατράω perforo, pertundo πλήσσω, -ττω percutio, ferio. Բանալ ծակս բազումս. ծակ ծակ առնել. ծակել, ճեղքել. փորել. խոցել. խոցոտել.

Զորմս ծակոտէր. (Եղիշ. ի չարչարանս.։ Զտունս մեծամեծաց ծակոտէր. Ոսկիփոր.)


Ծաղկաբեր

adj.

floriferous, flowering, bearing flowers.

NBHL (1)

Գաւազան ծաղկաբեր, յորում աստուած տպաւորեցաւ. (Ոսկիփոր.։)


Ծաղկազարդեմ, եցի

va.

to adom with flowers.

NBHL (1)

Սէր ընկերին զամենայն տեսակս առաքինութեան ծաղկազարդէ։ Ամենայն մասունք առաքինութեան ծաղկազարդեալք. (Ոսկիփոր.։)


Ծաղկաժողով

adj.

flower-gathering;
— առնել, to gather flowers, to cull.

NBHL (1)

Ծաղկաժողով եւ մրգաբեր հովտաց գրոց. (Ոսկիփոր.։)


Ծամեմ, եցի

va. fig.

to chew;
to reflect, to ruminate.

NBHL (1)

Իսկ ամենայնի ներողն աստուած ծամէր զլեղին ընդ քացախին. (Ոսկիփոր.։)


Ծանրացուցանեմ, ուցի

va.

to increase in weight, to enhance, to weigh down, to load, to render heavy, onerous or grievous, to overload, to oppress, to aggrieve, to aggravate;
— զունկն, զականջս, to blunt the hearing, to stop the ears;
— զանձն կերակրովք, to stuff, to cram, to gorge oneself.

NBHL (1)

Ծանրացուցանել լհարկ, զվիշտ, զփորձութիւն, զմիտս, զինքն ծերակրովք. (Եղիշ.։ Երզն. մտթ.։ Լմբ. ժղ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։ եւ Ոսկ. յհ.։)


Ծանօթ, ից

adj. s.

knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.


Ծանօթութիւն, ութեան

s.

knowledge;
notion;
information;
acquaintance, familiarity, friendship;
note, annotation, notice, explanation;
—ս առնել յաւելուլ, to annotate, to comment on.

NBHL (1)

Սիրէր զնա ի հին ծանօթութեան. (Ոսկիփոր.։)


Ծասկեմ, եցի

vn.

to chew, to grind, to crunch.

NBHL (1)

որ չարաչար որդունքն անքուն ոչ ծասքեն եւ ծծեն զարիւնս մեր. (Ոսկիփոր.։)


Ծարաւանամ

vn.

cf. Ծարաւիմ.

NBHL (1)

Վա՛յ ձեզ՝ որ արբենայք, մի անդ ծարաւենայք. (Ոսկիփոր.։)


Ծարիր, րրոց

s.

antimony black;
ամալ — յաչս, to blacken with antimony, to paint the eyebrows;
ի— եւ ի սնգոյր շպարել, to put on rouge, to paint one's face;
— քար, ծարուր, ծարրաքար, antimony, stibium;
ծարատ, antimoniate.

NBHL (1)

Դեղեն զաչս եւ զերեսս իւրեանց ծարիւրօք եւ սնկուրօք. (Ոսկիփոր.։)


Ծափծափեմ

vn.

to smack the lips.

NBHL (1)

Ի հաց ուտելն մի՛ ձայնեսցէ՛ բերան քո, եւ մի՛ ծափծափեսցեն ատամունքդ. (Ոսկիփոր.։)


Ծեղ

s.

stem, stalk;
stubble.

NBHL (1)

Հոր փորեաց, եւ ծեղ անցոյց, որ երբ գայր ոք, ի ներքս անկանէր. (Ոսկիփոր.։)


Ծերպեմ, եցի

va.

to keep half closed.

NBHL (1)

Ծերպաց զսալն (զքարն կափարիչ). (Ոսկիփոր.։)


Ծէս, ծիսից

s.

rite, form, ceremony.

NBHL (1)

իբր Արարողութիւն։ Բառ յետին դարուց առեալ ի յն. թէսմօս. θεσμός ritus։ Նոյն է եւ վր. ծէ՛սի. այսինքն օրէն, սովորութիւն։ (Ոսկիփոր.։)


Ծիծ

s.

breast;
— կենդանեաց, udder;
cf. Ստին;
cf. Տիտ.

NBHL (1)

որ եւ ՏԻՏ. եւ վր. ձուձու. Բառ ռմկ.։ Ոսկիփոր.։ cf. ՍՏԻՆ։


Ծին, ծնից, ծնոնք

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

NBHL (1)

Յորժամ իջանէ սերմն ի յառաջակողմն ամանոյն, որ կոչի ծին, յայնժամ լինի արու. (Ոսկիփոր.։)


Ծիրանածայր

adj.

purple-bordered.

NBHL (1)

Կիպրացի ծիրանածայր դաստառակաւ սրբէ զբերանն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Վրդն. քրզ.։ Ոսկիփոր.։)


Ծիրանեգոյն

cf. Ծիրանագոյն.

NBHL (1)

Կոնքն՝ յոր լուաց տէրն զոտս աշակերտացն, նոճի փայտ էր ծիրանեգոյն՝ փորած. (Ոսկիփոր.։)


Ծիւրական, ի, աց

adj.

languishing, consuming, consumptive, hectic;
— ախտ, ցաւ, hectic fever or flush;
consumption, phthisis, decline;
մեռանել — ախտիւ, to die of a decline.

NBHL (1)

νοσερός morbosus φθινάς tabificus. Որ ծիւրէ, հալէ, եւ մաշէ հիւծութեամբ. ուստի ծիւրական ախտ կամ ցաւ ասի մաշարայականն, թանչն, եւ ամենայն մահաբեր հիւանդութիւն. բարակ ցաւ, փորհարութիւն, վէրէմ. եւ այլն.


Ծխաշունչ

adj.

smoking, fuming;
— ի քրտանէ, reeking with perspiration;
— յետս ձգել զսուսերն, to withdraw the reeking sword.

NBHL (1)

Ծխաշունչ կծուութիւն ինչ ի փորէ ի վեր բուրիսցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Կերպաս, ուց

s. adj.

silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.

NBHL (1)

Ի յոսկեթել կերպասուցն զի՞նչ օգտի մարմինն. (Ոսկիփոր.։)


Կերպարանիմ, եցայ

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.

NBHL (1)

Կարպարանիմ զդաւթին (առաքինութիւն), եւգործք զսաւուղայն կատարեմ։ Որ վասն իմ ի փորձ եկիր անիծից, կերպարանեալ զիմ նմանութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Զ՟Ե։)


Կէս, կիսոյ, ով

s. adj. adv.

half;
middle;
half, semi, demi;
half, in halves, in part;
ի —, կիսով չափ, by half;
half done;
— ի —, in part, half, by halves, imperfectly;
— ժամ, half an hour;
զտասն եւ — ժամաւ, at half past ten;
— գիշեր, midnight;
ի — ճանապարհին, half way;
հեռի իբր երկու եւ — խրասախօք, about two leagues a half distant;
ի կանգնոյ եւ ի կիսոյ, a cubit & a half;
ի տարւոջ եւ ի կիսում, in a year & a half;
ի —ն վերածել, to reduce to half;
— ի — բանիւ խոստանալ, to make a half promise;
to promise with the lips, insincerely;
ի — աւուրց մեռանել, to die early, in the flower or bloom of youth;
եթէ կիսոյ — ի մէնջ մեռանիցիմք, if half of us die;
մեծ — աշխարհին աւերեցաւ, half the country was ruined;
եւ ահա ի — չէ or ոչ է ի — զոր պատմեցին ինձ, not half the truth was told me;
that which was told me was not half the truth;
—ք, կիսոց, the one, the others;
—ք..., այլք... some..., others...

NBHL (1)

Կէսքն գործէին, եւ կէսքն ունէին զզէնսն պատրաստ։ Այլքն ասէին. կէսքն ասէին։ Կէսք կոշկոճեցան, եւ կէսքն զտանճանաց եւ զգանից զփորձ առին։ Ոմն վէմս, ոմն վիրգս, կէսքն զաւազն զխիճն ի վերայ արկանէին։ Եւ կիսոցն ընդ խաղ արկեալ՝ ասէին. եւ այլն։


Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

NBHL (4)

Արար աստուած կէտս մեծամեծս։ Կէտք եւ ամենայն կայտառք. Եւ էր յովնան ի փոր կիտին. եւ այլն։

Ի փորոյ կէտին կամ կետին. (Շար. ձձ. ստէպ։ Իսկ Եսթ. ԺԴ. 5)

Դու զյովնան ի կէտ ձկանն ապրեցուցէր. իմա՛, ի փոր ձկանն՝ որ էր կէտ մեծ։

Կապեաց, եւ արձակեաց դարձեալ կիտիւ ապաշխարհութեանն. (Ոսկիփոր.։)


Կթան, աց

adj.

milch

NBHL (1)

Տանիմ զգայլն ի տուն, որ կթեն. ասեն. դա զամէն աշխարհիս կթան է հատուցեալ. զայ դ որպէս կթա՞ն տանիս. (Ոսկիփոր.։)


Կիզողական, ի, աց

adj.

incentive;
caustic.

NBHL (1)

Կիզողական հուր, կամ զօրութիւն, կամ փորձութիւն. (Շ. եդես.։ Գր. հր.։ Լմբ. պտրգ.։ Զքր. կթ.։)


Կիթ, կթից, կթոց

s.

act of milking;
milk, milk-diet;
emulsion;
—ք, the vintage.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ասէք զձուն կիթ։ Մինչդեռ չէ նկարեալ ի մէջ ձուոյն, կիթ է, եւ ոչ թռչուն. (Ոսկիփոր.։)


Կիսաբոլոր

s.

hemicycle, semicircle, half-circle.

NBHL (1)

Բոլորն քսան, կիսաբոլորն՝ տասն. (Ոսկիփոր.։)


Կիսագործ

adj.

half done, imperfect.

NBHL (1)

Զամենայն կամելով նորոգել՝ զամենայն էառ, զի մի՛ կիսագործ իցէ տնօրէնութիւնն. (Ոսկիփոր.։)


Կիսաչափ

s.

half-measure.


Կիր, կրոյ, ով

s. chem.

lime;
calx.

NBHL (1)

Զի թէ ոչ ձմեռն եւ գարուն, խրշէր եւ կիր գործէր արեգակն զաշխարհս. (Ոսկիփոր.։)


Կիր, կրի

s. med.

wooden bowl, vat, trongh;
albura, morphew (a malignant itch). the suffering, passion, any exterior influence;
—, ի — արկումն, use, usage, common practice;
ի — ածել՝ առնուլ՝ արկանել, to put to use, to make use of, to employ, to use;
to practise, to put into practice;
to exercise;
չարաչաբ ի — արկանել, to abuse, to misuse.

NBHL (1)

Զի թէ ոչ ձմեռն եւ գարուն, խրշէր եւ կիր գործէր արեգակն զաշխարհս. (Ոսկիփոր.։)


Կիրակամուտ, մտից

s.

sunday eve, saturday night.

NBHL (1)

Մեծ ջանիւ պատուէին զգիշեր կիրակմտին. (Ոսկիփոր.։)


Կիրառութիւն, ութեան

s.

use, employment.

NBHL (1)

Փրկչական կիրընկալութիւնքն, կամ փրկական կիրընկալութիւնքն. (Ճ. ՟Է.։ Ոսկիփոր.։ Խոսրովիկ.։)


Կիրթ

adj.

well-bred, well-educated, versed, expert, experienced, practised;
— ախորժակ, exquisite taste;
ընդ — անցանել, to exercise, to practise, to experience;
ընդ — անցուցանել, to instruct, to teach, to educate, to bring or train up;
ի — անկանել զհետ իրիք, to devote, to dedicate oneself to;
ի — ձգեալ հասանել ումեք, to gain or close up with one running;
cf. Կիրթք.

NBHL (4)

δεδιδαγμένος, γεγυμνασμένος doctus, instructus, assuetus. Արմատ Կրթելոյ. իբր. Կրթեալ. մարզեալ. վարժ. փորձ. հմուտ. ուսեալ. սովորեալ. ընդել. սովրած, սորված, վարժած.

Կամ Կրթական. սովորական. ընդելական, փորձառական.

ԿԻՐԹ, ԿԻՐԹՔ. գ. Իբր Կրթանք. կրթութիւն. հրահանգք. փորձ. հանդիսի. մրցանք. եւ Փոյթ. ջանք.

Բայց թէ փորձիւ ոք ընդ կիրթ նորին անցեալ ծանիցէ։ Որպէս որք անցին ընդ կիրթս, ուսուցին մեզ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Կից

adj. adv.

united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;

NBHL (1)

էշն ամենայն զօրութեամբ իւրով կիցս եհան (կամ եհար). (Ոսկիփոր.։)


Կլանեմ, կլի, կուլ

va.

to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.

NBHL (1)

Շնչէ, եւ ոգւով զօդս զայս կլանէ։ Ոչ եկուլ զօդս, եւ կենդանի կեայր (ի փոր կիտին). (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Կլիմ, ի

s.

clime, climate.

NBHL (1)

Միջին կլիմն ունի բարեխառնութիւն եւ հաւասարութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Կծուութիւն, ութեան

s.

cf. Կծութիւն.

NBHL (1)

Ծխաշունչ կծուութիւն ինչ ի փորէ ի վեր բուրիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Կկզայօն

adj.

scowling, lowering, gloomy, sullen, austere.

NBHL (1)

Ի մանկութենէ կրթեալ եւ թեքեալ ի ճոռոմ բանս կոկոզաբանից եւ կըկզայօնից փիլիսոփայից. (Վրդն. պտմ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Կկզիմ, եցայ

vn.

to sit squat, to squat down, to sit on one's heels.

NBHL (1)

Աղուէսն կըկզեցաւ, եւ ասէ. Հազար կել եւ արուեստ գիտեմ. (Ոսկիփոր.։)