troop, flock;
assembly, company;
gathered, assembled;
— —, in several troops, in company;
— թռչնոց, flight;
— հօտից, անգեայց, flock, herd.
Երթեալ պատմէր զաւետիս՝ երամ դասուց պետրոսին, րաբունից տէր վարդապետն այսօր յարեաւ բաղձալին. (Շ. տաղ. (այլ ձ. գովեալ գնդին պետրոսին)։)
happy, blissful;
beatific.
μακάριος, μακαριότατος beatus, -a, -um;
beatissimus Որ ինչ յինքն բերէ զերանութիւն. ունօղ կամ տուօղ զերջանկութիւն. երջանիկ. երանեալ. երանացուցիչ. ցանկալի.
happy, blessed.
Շնորհազարդ. երանելի. ցանկալի.
to declare happy, to felicitate.
տր. եւ հյց. խնդրով μακαρίζω beatum praedico Երանի՛ տալ. երանելի կարդալ. երջանիկ համարել. բարեհամբաւել որպէս բարեբախտ, նախանձելի, եւ ցանկալի. երնեկ ըսել.
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.
Նաւք յորժամ թափէին զերանութիւնսն, բառնային աւազ, եւ գնային, զի մի՛ տապալիցին. (Եփր. օրին.։)
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Որպէս ձիոյ սանձս ի բերանս դնի ... եւ անսայ ի կամս երասանակակալին (տպ. երասանակալին) առ հոգեւոր պատերազմ. (Յճխ. ՟Թ։)
to smell, to exhale, to issue;
— զհոտ անոյշ, to embalm, to perfume;
— ժահահոտ, to stink, to have a bad smell.
Իսկ չ. եւ կ. Բղխել եւ ծաւալիլ հոտոյ, եւ հոտաւէտ իրաց. ըստ յն. ի վեր գալ, վերբերիլ. ἁναβαίνω, ἁνάγω
censer.
Իմանալի բուրվառ։ Բուրվառ հոգեւոր առնել զբերանն։ Բուրվառաւ կամացս. եւ այլն. (Անյաղթ բարձր.։ Խոսր.։ Նար.։)
plastered.
Տունն գերեզման էր բռածեփ, եւ հոգին անդնդալից աղջամղջով լի. (Ոսկ. ղկ.։)
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
Թագաւոր կամ բռնաւոր։ Բռնաւորաց հրամանաւ։ Զպետս եւ զբռաւորս։ Բռնաւորք խաղալիկք նորա։ Ասացէ՛ք ցթագաւորն եւ ցբռնաւորսն։ Եբեր նմա իշխանութիւն ի վերայ բռնաւորաց նորա։ Յագահութեան բռնաւորաց նորա.եւ այլն։
tyrannical, violent.
Ի բռնաւորական եւ յանժուժալի դիպուածոց. (Պիտ.։)
cuff, boxing-match.
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
Ապա վերնոց պետին իջեալ, ըզբրաբիոնն ոստ մատուցեալ։ Եւ ետ նմա զպըսակն յայտնի՝ ըզբրաբիոնըն հրաշալի, որ ի յոստոց արմաւենի՝ հիւսեալ ընտիր զարմանալի. (Ներս. մոկ.։)
to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.
Որով բրդեցին զանբարկանալին (ի բարկութիւն). (Գանձ.։)
that brings sad news, sorrowful;
bearer of unhappy news.
Եւ Որ ինչ կրէ յինքեան զբօթ. որպէս բօթալի.
to be reduced to ashes, to burn to ashes.
Կատարեաց ի հրաշալի աստուածաբանութիւն ... այնչափ կայծակնաճաճանչեցուցեալ, որով գազաղացան մոգուցն լեզուք (այսինքն պապանձեցան). (Խոր. ՟Գ. 65։)
like a wild beast.
Ոչ ալիքն անհամբոյրք հեղձուցին զնա, եւ ոչ գազանակերպն՝ որ եկուլ զնա, ապականեաց եւ կորոյս. (Ոսկ. ապաշխ. յն. եւ ոչ կէտ վայրենագոյն քան զալիս։)
astonishing, surprising, marvellous, very admirable, miraculous.
Յոյժ հրաշալի. սքանչելի. հրաշափառագոյն.
glorious, illustrious, superb, excellent.
գրի եւ ԳԵՐԱՊԱՆՁ. Կարի պանծալի. փառաւոր. շքեղ.
cf. Գերբնաբար.
Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)
captive, slave, prisoner;
— վարիլ, to be prisoner;
— ունել, to keep prisoner;
— վարել, to bring captive.
Գերի վարեցաւ եղբայրն իւր զովտ։ Մինչեւ յանդրանիկ գերւոյն (իգական)։ Որ էր գերի եկեալ յԵրուսաղէմէ։ Գերի գայցէ։ Քարոզել գերեաց զթողութիւն։ Զամենայն սպաս ցանկալիս նոցա զոսկւոյ եւ զարծաթոյ գերի առեալ բերիցէ յԵգիպտոս.եւ այլն։
Մի՛ լար գերի՝ բազմաց ողբալի։ Չարեացս գերի։ Առ չարութիւն գերւոյս՝ բարութիւն քո։ Առ ի քաւութիւն գերւոյս. (Նար.։)
inconceivable.
Գերագոյն յիմացական եւ յիմանալի կարգի.
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
Սակաւ ինչ առնել օրինադրին զխաղալիսն ինչ, զ ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.
Արմատ Գիտելոյ՝ իբր Գիտակ. գիտուն. բան գիտցօղ պիլիճի, ալիմ. γνωστικός conscius, peritus, gnostici
cf. Մոռացկոտ.
Ստուեր եւ երազ դիւրամոռանալի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
easy to miss or mistake.
Անօթ դիւրայրելի եւ դիւրաբեկ նշանակ է դիւրասխալիցն. (Վրդն. ղեւտ.։ Մխ. ապար.։)
to facilitate;
to lighten, to relieve;
to give repose;
to soften, to alleviate.
ἑξευμαρίζω facile reddo Դիւրին եւ հեշտին կացուցանել. հեշտալի առնել. մեղմել. դիւրել. դիւրութիւն տալ. սփոփել. թեթեւացուցանել. քաղցրացուցանել.
easy, commodious;
that walks easily;
currently.
Դիւրին ի քայլել. դիւրակոխ. դիւրագնալի.
easy, light, gentle, commodious;
flat.
ԴԻՒՐԻՆ. Հեշտալի. դիւր. դիւրիչ. եւ Ընտել.
that makes easy.
Որ դիւրէ. դիւրացուցիչ. հեշտալի.
fortress, dungeon, fort;
redoubt.
Զի ահա ոչ ընդդէմ կացին, որք ամրագոյն դղեայք էին, եւ փութալիքըն կարծէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.) ընթերցի՛ր դղեակք, կամ իմա՛ դղեկեանք։
agrarian;
rural, rustic, country;
— օրէնք, agrarian law.
Պատշաճեալ ինչ ագարակի. չիքթլիյէ միւդալիգ.
sensible;
sensitive.
Զգալի. երեւելի.
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
Զողբալին եւ զզուարճալին ազդեսցէ։ Մեծաւ բարբառով կենդանութիւն անմահութեան ի սմա ազդելով։ Ազդեալ հառաչմամբ զմշտանուէրն նուագ ձայնի։ Որ զողորմութեանցդ քո փողով բարբառոյ ազդէ. (Նար.։)
որպէս զգալի լինել. զգացեալ լինել. տույուլմագ
cf. Ազդեմ
Եւ ազդոյ ցուցանել. յուշ առնել որպէս զգուշալի.
thigh;
back.
Զահ եւ զերկիւղ քո սոսկալին դի՛ր ի վերայ ազդեր նոցին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
to grow better, to mend;
to receive a grant of nobility;
to be ennobled, to become noble.
Լսիցեն զսպառնալիսն, եւ ազնուանայցեն. (Ոսկ. ես. ՟Զ։)
cf. Ալիասաստ.
cf. Ալեւորութիւն.
γήρα senectus Ալեւորութիւն. աւագոյթ ծերութեան. հալւորութիւն. գօճալըգ. փիրլիք. քեմալիյէթ.
gray-haired;
old man.
to grow gray-haired, to grow old.
Սպիտականալ հերաց կամ մօրուաց իբրեւ զալիս փրփրեալ. աղարմագ.
old age, the state of being gray-haired.
Նմանութեամբ Կատարելութիւն. քեմալիյոթ.
gray, gray-haired.
Սուրբն Մարկոս էր ալէխառն։ Յերրորդ մասն հասակի խառնին ալիք, եւ լինի մարդն ալէխառն. (Հ=Յ.։ ՃՃ.։ Ոսկիփոր.։)
to beat to and fro;
to agitate violently, to trouble.
floating, swelling, rough.
Ալեօք տանջօղ, ալիս յարուցանօղ. ամբոխիչ, եւ ամբոխեալ.
savoury;
sweet, agreeable, delicious;
— բանք, agreeable words;
— վայրք, enchanting places;
— յօժարութեամբ, with great pleasure, willingly.
ἠδύς, ἁρεστός, χρηστός. suavis, iucundus, placitus Ախորժելի. ախորժական. հաճոյական. հեշտալի. զուարճալի. քաղցր. խօշ, շադիֆ, հազ էտէճէք.
Ախորժ բանք։ Ախորժ եւ ցանկալի է ճառս. (Լմբ. առակ.։ Վրդն. քրզ.։)
taste;
appetite;
affection, will, inclination, willingness;
passion, sentiment;
ունել —, to be hungry;
to have a taste;
չունել — իմիք, to have a taste for nothing;
պակասութիւն ախորժակի, want of appetite;
ախորժակաւ ուտել, to eat with appetite;
շարժել՝ բանալ զախորժակ, to excite the appetite;
բառնալ զախորժակ, to take away the appetite;
ընտիր՝ կիրթ —, անկիրթ —, good, bad taste;
ըստ իմոյս ախորժակի, according to my taste.
Գործ եւ պարապումն ախորժելի գտեալ ումեք. հեշտալի թուեցեալ արարք բարի կամ չար, արուեստ, մարզք, վարժք. ուզած սիրած բանը գործը. սէվտա, իշ կիւճ, եօշ, ատէթ, սէնահաթ, մարիֆէթ. որպէս յն. ἑπιτήδευμα studium, institutum bonum vel malum, quod studiose sectamur
desirable, pleasing, agreeable.
προσηνής jucundus, suavis Ախո՛րժ. ախորժական. հաճելի. հաճոյական. սիրելի. բաղձալի. ցանկալի. քաղցր. խօշլանաճագ, հազ էտէճէք, խօշ, մագպուլ, լէզիզ, լադիֆ.
crushed, oppressed by illness.
Որդնալից տրորեալ, ախտաբեկ, սովաբեկ. (Ոսկ. փիլիպ.։)
morbific, engendering diseases or passions.
Բերօղ յինքեան զախտ եւ զաղէտս. ընդ կարեօք անկեալ. ախտալի. եւ ժանտախտական.