Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Մորմոքումն, ման

See full entry →

s.

heart-ache, heart-break, anguish, grief, distress, regret, displeasure.

NBHL (1)

Դնեմք առաջի նեքելոց զաղին օրինակի յանդիմանողական մորմոքումն. (Շ. ընդհանր.։)


Մորմոքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մորմոքեցուցանեմ.

NBHL (1)

Խոցեն եւ մորմոքեն զհոգիս իմ. (Մարաթ.։)


Մորմոքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give or cause great displeasure or regret, to afflict or grieve deeply, to pierce to the heart, to embitter, to harrow, to rend, to break the heart.

NBHL (1)

Խոցեն եւ մորմոքեն զհոգիս իմ. (Մարաթ.։)


Մորոսաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nonsense, foolish, extravagant or silly talk.

NBHL (1)

μωρολογία stultiloquium. Յիմարաբանութիւն. մորոսխօսութիւն. խօսք անմտութեան.


Մորոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

nonsensical, foolish.

NBHL (1)

Յիմարական. եւ Նախատական, որպէս յասելն՝ վա՜հ քեզ մո՛րոս.


Մորոսամիտ

See full entry →

adj.

dull-witted, dull-brained.

NBHL (1)

Յիմար մտօք. անմիտ.


Մորոսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to madden, to run or go mad.

NBHL (3)

Լա՛ւ է մորոսանալ քան հպարտանալ։ Մորոսանաս, եւ չիմանաս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ե։ եւ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ա։)

Յիմարեսցին իշխանք տայանու, եւ խորհրդականք նոցա մորոսասցին. զի՞նչ իցէ մորոսանալ. զի ոչինչ գտանիցեն հնարս իրացն դիւրութեան. (Ոսկ. ես.։)

μωραίνω, -ομαι stulte ago, infatuor. Յիմարիլ. անմտանալ. խենդենալ, խենդութիւն ընել.


Մորոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stupidity, idiotism, extravagance, folly, madness.

NBHL (2)

Լաւ է մարդ, որ ծածկէ զմորոսութիւն իւր, քան որ ծածկէ զիմաստութիւն. (Սիր. ՟Ե. 33։)

μωρία insipientia, stultitia. Մորոսն գոլ. յիմարութիւն. անմտութիւն. խեւութիւն, խենդութիւն.


Մոցեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to put or set aside, to separate;
— ի կաթին սովորութենէ, to wean.

NBHL (1)

Զերնջոցն զորթսն անջրպետեալ քեցիցեն, զի ժամանակաւ ընդելուզանիցեն (իմա՛ ընդելացուսցեն) մոցել ի կաթինն սովորութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Մութն, մթան

See full entry →

s. adj. adv.

obscurity, darkness, night;
dark, obscure, gloomy;
— անհնարին, frightful or thick darkness, impenetrable gloom;
— ընդ —, ի մթան, ի մթի, in darkness, in the dark, in the gloom.

NBHL (2)

Բազում մութ ածեալ ունի։ Մութ մեղացն փարատի։ Ընդ մութ շրջել։ Զերծանի ի մթոյն։ Զմութս վշտաց եւ նեղութեանց։ Կրկին իսկ մութ յանձին կորզեն։ Գուցէ որպէս ի մթի այսր անդր ծփիցիմք. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. սղ. Ոսկ. ես.։)

Մութ է գոյն դիմաց մերոց. վասն զի ոչ զուարթացան երեսք մեր ի խորհուրդս սրբութեան. (Եղիշ. միանձն.։)


Մուծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

NBHL (2)

Որդեհայրութիւն ի ներքս ածեալ մուծանես. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Մուծի զնա ի տուն մօր իմոյ։ Զհաւաստի ըմբռնումն ասէ, որով մուծանիմք ի մօրն ի տուն. (Նար. երգ.։)


Մուն, մնոյ, ով

See full entry →

s.

flesh-worm;
gnat, midge.

NBHL (1)

σκνίψ, κνίψ culex, vermiculus, pediculus κνήφη prurigo, pruritus. վր. մու՛մլի. Մժեխ խայթոցաւոր. կամ այլ ճճի. որդն. երր. մարմաջ. (որպէս յն. սքնի՛փս, քնի՛փս, քնի՛ֆի. եբր. քիննիմ, քիննոմ, խէրէս.


Մունջ, մնջոյ

See full entry →

adj.

dumb, mute;
cf. Համր;
— առնել, to strike dumb;
— լինել, to be mute, to become dumb or speechless.

NBHL (1)

Համրեալ լիջիր իբր զմունջ, եւ մի՛ լինիր նոցա յանդիմանիչ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ.)


Մուր, մրոյ, ով

See full entry →

s. adj.

lamp-black, pinesoot, soot, blacking;
ink;
սեաւ եւ —, miserable, wretched;
սեւ եւ մուր, black all over.

NBHL (2)

Որքան ի սեւ եւ ի մուր կեանքս պանդխտիմք. (Լմբ. պտրգ.։)

Որքան ի սեւ եւ ի մուր կեանս պանգխտիմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Մուրամ, ացի

See full entry →

va.

cf. Մուրանամ.

NBHL (1)

Մուրաց զձեւն նիւթն յարարածոց. (Լմբ. իմ.։)


Մուրացիկ, ցկաց

See full entry →

s. adj.

beggar, mendicant, supplicator;
begged, borrowed;
— շրջել, to go begging, to mump;
cf. Մուրանամ.

NBHL (1)

Ոչ կարօտանային մուրացիկ իմն առնլոյ յայլոց ազգաց. (Յհ. կթ.։)


Մուրճ, մրճոց

See full entry →

s.

hammer;
— քարահատաց, stone-cutter's pick;
կտցաւոր —, pick-axe, mattock.

NBHL (1)

Եհար մրճօք փորել զհիմունսն. (Խոր. ՟Գ. 27։)


Մօրուք, րուաց

See full entry →

s.

beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.

NBHL (1)

Մօրուք զհանճարեղս եւ զիմաստունս ասէ. զի մօրուք կատարելութեան է պատկեր. (Գէ. ես. տե՛ս եւ ԱԼԻՔ։)


Մռմռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to murmur, to grumble, to mutter, to growl;
— ընդ միմեանս, to fall one upon another furiously or ferociously, tooth and nail, to be cruelly and obstinately bent against one another, to be mutually enraged;
միմռեալ ալիք, angry billows, surging waves.


Մռնչամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Մռնչեմ.

NBHL (1)

Յորժամ հաղորդիմք մարմնոյ նորա, իբրեւ առիւծ՝ որ հուր շնչէ եւ բոց մռնչայ, այնպէս երեւիմք ահաւոր սատանայի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Մսադէզ

See full entry →

s.

heap of corpses, slaughter.

NBHL (1)

Դէզ մսոյ. կոյտ մարմնց ի վերայ միմեանց.


Մսակեր, աց

See full entry →

adj.

flesh-eating, living upon flesh;
carnivorous.

NBHL (3)

Լինիմք հրապարակաւ մսակեր. (Լմբ. առ լեւոն.։)

Աշոտ որդի նորա, որ մսակերն կոչիւր. իմա՛, կա՛մ շատակեր, կամ քաջ ի մարտի, կամ յաղթամարմին։

Եթէ ոք գարշեսցի ի մսակերաց, նզովեալ լիցի. (իմա՛ կա՛մ ի կերողաց զմիս, կամ ի մսակերութենէ։)


Մսակերութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

flesh-food;
excess, debauch.

NBHL (1)

Զամուսնութիւն եւ զմսակերութիւն խոտեն (մարկիոնիտք)։ Որք մեծամեծս կոտորեն, թէ մեք անդստին իսկ յաւազանէն ուխտաւորիմք ի մսակերութենէ եւ յամուսնութենէ. եւ ապա լուծանեն զուխտն. (Եզնիկ.։)


Մսան, ի, նունք, նաց ou նանց

See full entry →

cf. Մսանունք.

NBHL (1)

Այսոքիկ երակք եւ շնչերակք լինին գնդաձեւ իմն մանուած առ մսանամբքն, ուրանօր սպիատակաթոյրն հիւթ մտանէ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ։)


Մտաբացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sharpness, shrewdness, sagacity.

NBHL (1)

Վասն մտաբացութեան, իմա՛ ընթերցեալ փոխանակ բառիս յն. զայլ բառ որպէս. որպէս եւ ապաշխարութիւնն ասի ըստ յն. որպէս թէ փոխելն զմիտս.


Մտաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intent, intention, resolve;
criminal attempt.

NBHL (1)

Աւա՛ղ յիմարական մտաբերութեանն. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Մանրուած, ոց

See full entry →

s.

shreds, scraps, morsels, bits, particles, minutiae.

NBHL (1)

Փոշի իմն մանրուածովք խնկոցն. (Նիւս. երգ.։)


Մանրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

minuteness, thinness, tininess.

NBHL (1)

Ի ձեռն մանրութեան ոչ երեւելով մեզ. (Պղատ. տիմ.։)


Մաշեմ, եցի

See full entry →

va.

to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.

NBHL (1)

Ի ձեռն ծագելոյ նորա մաշեցաւ սպառեցաւ մոլորութիւնն։ Տեսին վերինք, եւ զարմացան. եւ ներքին, եւ յիմարեցան. սատանայ, մաշեցաւ։ Զի՞ այսպէս մաշեալ մաշիս յառաւօտէ յառաւօտ. (այսինքն է՝ զի՞ օրըստօրէ երթաս եւ տժգունիս։) Չիք իբրեւ զեզն ի վար լծոյ. եւ էշ տկարանայ եւ մաշի. (Եփր.։)


Մաշկեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

made of leather, of skin, membranous.

NBHL (3)

Զոր եւ մաշկեայ պատմուճան առակէր՝ դիմահար եղեալ փառացն աստուծոյ. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)

Աբրաամու ի մաշկեայ խորանին ընդունել զտէրի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Որք զմաշկեղէնն զգենուն պատմուճան. (Կլիմաք.։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

NBHL (3)

Զոր եւ մաշկեայ պատմուճան առակէր՝ դիմահար եղեալ փառացն աստուծոյ. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)

Աբրաամու ի մաշկեայ խորանին ընդունել զտէրի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Որք զմաշկեղէնն զգենուն պատմուճան. (Կլիմաք.։)


Մաշկէ

See full entry →

adj.

cf. Մաշկեղէն.

NBHL (1)

Կասիանոսք, որ զմաշկէ պատմուճանն՝ զմարմինն ասեն. (Ոսկիփոր. (իմա՛ ըստ մոլորութեան որոգինի եւ փիլոնի։))


Մաշուած, ոյ

See full entry →

cf. Մաշումն.

NBHL (1)

Յորժամ մաշեսցի միտքն, վերստին դարձել զմաշուածն յերակքն հանէ. (Պղատ. տիմ.։)


Մաշումն, ման

See full entry →

s.

wear, wear and tear, deterioration, consumption, use;
corrosion;
decay, decline;
—ումն լուսնի, waning of the moon;
լուսինն առնու աճումն եւ —ումն, the moon waxes and wanes.

NBHL (1)

Անլոյծ զսա թողացուցեալ առանց մաշման պարգեւաց. յն. անմաշ ἅτηκτον (Պղատ. տիմ.։)


Մասնական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

partial;
partitive.

NBHL (1)

Իսկ ՄԱՍՆԱԿԱՆ կոչեցեալ անուանք՝ ըստ արդի քերականաց, ոմն, ոք, իմն, ինչ, վերածին ըսն (նախնեաց՝) յանորիշ կամ ի վերբերական անուանս։


Մասնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

sharing in, participating;
— լինել, to partake of, to be a party concerned, to take a share.

NBHL (1)

Մասնակից լինիցիմք պսակաց նոցին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)


Մասնաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Մասնաւորապէս.

NBHL (1)

Միջասահման իմն երեկորինս է ժամ՝ տուընջեան եւ գիշերոյ, սակս որոյ եւ երկոցունց մասնաւորաբար ե՛ւ հարազատասցի սա, ե՛ւ օտարացեալ գտցի. (Յհ. իմ. ատ. այսինքն մասամբ, եւ մասամբ իւիք։)


Մասնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.

NBHL (1)

μερίζω partior, participem facio, communico. Մասն ինչ տալ. մասնակից առնել. հաղորդել (զիմն կամ զոք). բաշխել. բաժին հանել. ըստ մասին ցուցանել. հաւասարել.


Մասնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մասնաւորեմ.


Մասնիկ, նկան

See full entry →

s.

parcel;
particle, molecule.

NBHL (2)

Աստեղաբաշխութիւն ուսումնականին գոյ մասն, իսկ բոլոր իմաստասիրութեան մասնիկ։ Ոչ է այլոյ արհեստի մասն կամ մասնիկ՝ գործի նորին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Բաշխեն մասնկունքն շրջանակիւ յայլ եւս հեռագոյն մասնկունսն. իբրու մասնկացն այլոց՝ ոչ բաշխելով այլոց մասնկացն. (Պղատ. տիմ.։)


Մատակ, աց

See full entry →

adj.

dam, female.

NBHL (1)

Յոմանց միջի յաղագս մատակաց ընդ միմեանց ոխակալութիւն եղեւ խռովութեամբ ... սատակել զնոյն ինքն իսկ զագարակին մատակսն, վասն որոյ եւ կռիւն իսկ էր. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Մատակարարեմ, եցի

See full entry →

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

NBHL (4)

Որ մատակարար ամենայնի զամենայն։ Ի միմեանս զնոյն մատակարարել։ Ձերովք հաւատովքն մատակարարեսջիք (կամ րիջիք) զառաքինութիւնն. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 25։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ. 10։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 5։)

Հաւատարիմ կոչէ, զի չխորեաց ինչ. եւ իմաստուն, զի գիտաց յօգուտ մատակարարել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 24։)

Իմաստութեամբն մատակարարէ զերկնաւորս եւ զերկրաւորս։ Այս ամենայն յանհաս իմաստութենէ արարչին մատակարարի ի յարարածս. (Յճխ. ՟Ա. 6։)

Նոքօք մատակարարէր ի մարդիկ զպահպանութիւնս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մատակարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

NBHL (1)

Մատակարարութեան եւ տնտեսութեան վարդապետութիւն է։ Մատակարարութեան դեռեւս էր ժամանակն, եւ ըստ տկար նոցա իմաստիցն զիջանէր. (Նանայ.։)


Մատաղ, ոյ

See full entry →

adj. s.

young, tender, new, fresh;
child, little child;
mortuary festival for the poor;
— հասակաւ, յաւուրց, very young;
ի — տիս, in infancy, at so tender an age;
որթ —, milk-fed calf.

NBHL (1)

Մանուկ մատաղ։ Մանկունքս մատաղ են։ Իբրեւ զմարմին մանկան մատաղոյ։ Որդեա՛կ իմ մատաղ։ Որթ մի մատաղ եւ բարի։ Քան զորթ մատաղ, եւ այլն։ Եթող որդի մատաղ հասակաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մատաղածին

See full entry →

adj. s.

new-born;
woman recently confined.

NBHL (1)

Որդեա՛կք իմ, զորս դարձեալ վերստին երկնեմ. ո՞ր մայր մատաղածին այնպիսի ձայն արկանիցէ, որպէս եւ նայն. (Ոսկ. եբր.։)


Մատաղատունկ, տնկոց

See full entry →

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

NBHL (2)

Մի՛ մատաղատունկ. զի մի՛ հպարտացեալ ի դատաստանս սատանայի անկցի. (՟Ա. Տիմ. ՟Գ. 6։)

Մատաղատունկ զնորահաւատն ասէ, եւ ոչ զմանկութիւն տիոցն։ Մատաղատունկ աստ ոչ զմանկութենէ ասէ, այլ զնորահաւատէն, ըստ այնմ, եթէ ես տնկեցի, ապողոս ջուր ետ, աստուած աճեցոյց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Մատանեհար

See full entry →

s.

seal-ring or signet-ring.

NBHL (1)

Տիպ եւ կնիք ի մատանահարէ ի մոմն ձեւանայ։ Տղայի միտքն որպէս կակուղ մոմ է, զբարի խրատն եւ զիմաստութեան ուսումն դի՛ր ի վերայ մատնէհար. (Երզն. խրատ.։)


Մատանեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal with a signet-ring, to seal up.

NBHL (1)

Կնքեա՛ զտեսիլդ. է զիի մտի ունել պահել, եւ է՛ զի գրել եւ մատանել եւ առ հաւատարիմ տալ յաւանդ. (Վրդն. դան.։)


Մատենագէտ

See full entry →

adj. s.

book-learned, lettered, learned, erudite, skilled in literature;
man of letters;
bibliographer.

NBHL (1)

Եթէ զինուոր տեսանեմ, մահու ակնունիմ, եթէ մատենագէտ, մուրհակի կորստեան. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Մատնանշան ծաղկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to write, to compose, to trace.

NBHL (1)

Մատամբ նշանակեալ. կամ Ինքնադրոշմ. կամ Մատնաչափ իմն.