Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Խնկանուէր

See full entry →

adj.

ardent, fervent, ascending like incense.

NBHL (2)

Նուիրեալ որպէս զխունկ անուշահոտ կամ հաճոյական.

Խնկանուէր հայցմամ կամ աղօթիւք, կամ մաղթանօք. (Նար. գանձ հոգ.։ Շար.։ Ժմ.։ Նախ. թուոց.։)


Խնկարան, աց

See full entry →

s.

incense-box;
censer.

NBHL (1)

θυΐσκη mortariolum. Խնկաման. խնկոց.


Խնկարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to incense.

NBHL (2)

Խունկ արկանել կամմատուցանել կամ ծխել.

Նմանութեամբ.


Խնկարկու, աց

See full entry →

s. fig.

incense-bearer;
flatterer, fulsome praiser, adulator.

NBHL (1)

θυμιῶν adolens. Որ խունկ արկանէ. խնկամատոյց. խունկ ծխօղ.


Խնկարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incensing.

NBHL (1)

Քահանայապետին սկիզբն առնել խնկրկութեամբն ի սեղանն։ Նաբադայ եւ աբդիու խոտորնակ խնկարկութիւնն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Խնկաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

censing;
praise, respect, adoration.

NBHL (3)

ԽՆԿԱՒՈՐ ա. ԽՆԿԱՒՈՐԵԱԼ. որ եւ ԽՆԿԱԼԻ. եւ ԽՆԿԵԱԼ. Արժանի խնկելոյ. խնկօք պատուելի կամ պատուեալ. սուրբ.

Կամաց արարողին խնկաւորեալ խորհրդարան։ Ընդ քումդ երջանիկ եւ խնկաւորեալ հայցուածոց։ Խնկաւորեալ հայցուածոց։ Խնկաւորեալ յողորմածութեան. (Նար. ՟Հ՟Ե. ձ. ՟Ձ՟Ե։)

Հաւատոյն վառմամ ի նոյն դարձցուք խնկաւորութիւն։ Այնքան ունի ահաւորութիւն միանգամայն եւսրբութիւն իւղաւորական խնամաւորութիւն սոսկալի անունս օծիւթեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խնկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to incense;
to perfume;
to embalm;
to offer up, to offer;
to intoxicate;
to praise, to honour, to adore;
to extol, to flatter, to flatter grossly.

NBHL (7)

Յառաջագոյն խնկեաց (կամ խնգեաց) զմարմին իմ ի նշան պատանաց. (Մրկ. ՟Ժ՟Դ. 8։)

Խնկեցաւ իբրեւ զմարմին մեռելոյ՝ այն, որ խնկելոցն է զամենեսեան ի հոտ անուշութեան. (Եղիշ. թղմ.։)

Զտուն իմ կինամոնով խնկեցի. (Առակ. ՟Է. 17.) (յն. չիք բայ)։

Խնգեցաւ մանուկն սամփսոն անուշահոտովն. զառիւծն մեռեալ իւղաց խնգեաց։ Իւղեաց զամենայն նեխութիւնս. (Եղիշ. դտ.։)

Զգազանսն վառեալ պատրաստէր՝ խնգեալ դինւով կնդրկախառն. յն. անուշահոտ արբմամբ կնդրկախառն գինւոյ։

Տօնեմք պարերգութեամբ փրկչավայելուչ կնդրկաւ խնկեալ։ Բուրվառաւ խնկեալ։ Հեծութիւնք նոցին ընդ իմ խնկեսցին։ Խնկեսցի (բան աղօթիցս) ի տաճար անուան քոյ։ Խնրեսցին մաղթանք մեր առաջի քո տէր. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Գ. ՟Ձ՟Ը. եւ Նար. գանձ խաչի.։)

Կամ որպէս Յարգել. մեծարել. բարեբանել. օրհնել. ուստի եւ Խնկեալ ասի, որպէս խնկելի, կամ խնկաւոր. (զորս տեսցես)


Խնկենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s. bot.

incense-tree, oliban, frankincense;
incense, perfume.

NBHL (3)

Ծառ խնկաբեր, կամ տունկանուշահոտ.

Ի խնկենեաց ոստոն տեսանէին պէսպէս պտուղս. (Վրդն. յանթառամն.։)

Եւ որպէս՝ Խնկալի, կամ ընդունարան խնկոյ.


Խնկիչ

See full entry →

adj.

incensing.

NBHL (1)

Եւ են ծաղիկքն խնկիչք, եւ ուրախարարք ամենայն հոտոտելեաց. (Վեցօր. ՟Ե։)


Խնկողկուզիկ

See full entry →

s. bot.

marjoram.

NBHL (2)

ԽՆԿՈՂԿՈՒԶԻԿ կամ ԽՆԿՈՂԿՈՒԶԱԿ ԽՆԿՈՂԿՈՒԶՈՒԿ. πόλιον polio, polium, canutola. որ եւ ԽՆԿԱԾԱՂԻԿ. Ծաղիկ ողկուզաձեւ բազմահատ ի մի փունջ դեղին եւ անուշահոտ կամ խնկահոտ անթառամ. մարեմ խոտ. (Բժշկարան. Գաղիան.)

Աղաղակէր երբեմն խնկողկուզիկ, թէ ես պատճառ եմ սրբութեան քահանայից. զայս լուեալ քահանայ ոմն՝ եդ զնա ի հանդերձ իւր, եւ ոչինչօգտեալ՝ թշնամանէր զխնկածղիկն իբրեւ զսուտ ոք. (Մխ. առակ.։)


Խնձորակուլ

See full entry →

s. med.

lozenge.

NBHL (1)

Անուն դեղոյ՝ իբր ուտելի կամ կլանելի հանգոյնխնձորոյ։ (Գաղիան.)


Խնձորենի, ենւոյ

See full entry →

s. bot.

apple-tree.

NBHL (2)

Իբրեւ խնձորի (կամ խնձոր) ի փայտս անտառի։ Ի ներքոյ խնձորոյն (կամ խնձորոյ) զարթուցի զքեզ. (Երգ. ՟Բ. 3։ ՟Ը. 5։)

Յամենայն կողմանց խնձորիք իցեն խիտ խնձորովք. (Վրդն. երգ.։)


Խնձորի, ձորւոյ

See full entry →

cf. Խնձորենի.

NBHL (2)

Իբրեւ խնձորի (կամ խնձոր) ի փայտս անտառի։ Ի ներքոյ խնձորոյն (կամ խնձորոյ) զարթուցի զքեզ. (Երգ. ՟Բ. 3։ ՟Ը. 5։)

Յամենայն կողմանց խնձորիք իցեն խիտ խնձորովք. (Վրդն. երգ.։)


Խնում, խցի

See full entry →

va.

to cork, to stop, to bung;
to close, to shut;
to oppilate, to constipate;
— զբերան ուրուք, to put to silence;
— զպատուհան լսելեաց, to turn a deaf ear to, to refuse to listen.

NBHL (4)

ԽՆՈՒՄ φράσσω, -ττω, ἑμφράττω sepio, munio, constipo βύω obturo, obstruo καμμύω claudo συνέχω contineo. որ եւ ԽՑԱՆԵԼ, ԽՑԵԼ. Փակել եւ պատել ամենայն մասմբք. Կափուցանել. ցանկել. արգելուլ զամենայն անցս, եւ չթողուլ ծակ ինչ. խցել, խծկել. գոցել.

Խնու զլսելիս իւր, զի մի՛ լուիցէ տկարաց։ Զակն աղբար խնուցու։ Ամենայն բերան խցցի։ Խցին զբերանս առիւծուց։ Խցան աղբիւրք անդնդոց։ Զամենայն ջրհորս զոր խցին փղշտացիքն, եւ լցին զնոսա հողով։ Խցեալ է զականջս իւր։ Խցցինզդրունսքո։ Խցցէ զչարս ձեր.եւ այլն։

Յիմար է որ զիւր աղիւրն խնու, եւ յաղագսօտարին վիճի։ Նոյնժամայն եխից տէր մեր զբերանփորձչին. (Եփր. աւետար. եւ Եփր. համաբ.։)

Զդուրս մեղուանոցացն յառաջ քան զցուրտն ականամոմով խնելոյ. (Եզնիկ.։)


Խշտաւոր

See full entry →

adj.

lancer.

NBHL (1)

(ի ռմկ. բառէս խըշտ. լտ. հա՛սդա, այն է աշտեայ) կամ Նշտեւոր. այսինքն ունօղ զնիզակկարճ, կամզգեղարդն կամ զարդն ձգելի.


Խշտեակ, եկաց

See full entry →

s.

bedstead, pallet, truckle-bed;
halting-place;
den, haunt, lair, cave of wild beasts.

NBHL (1)

στιβάς stratum. Խշտի փոքր կամ անարգ.


Խշտրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to despise.

NBHL (1)

ԽՇՏՐԵԼ. Որպէս Պատճառել առթել ուժգնութեամբ.


Խոզաբար

See full entry →

adv.

hoggishly.

NBHL (1)

Յանկողինս կակուղս (կամ փափուկս) անընդոստ ննջելով խոզաբար. (Կանոն.։)


Խոզաբարոյ

See full entry →

adj.

hoggish, behaving like a hog, rude.

NBHL (2)

Թշնամւոյն առաջի ընկէց զսրբութիւն, եւ զմարգարիտն՝ խոզաբարոյին. (Վրդն. ծն.։)

Պատահի շնամտացն եւ խոզաբարոյիցն. (Երզն. մտթ.։)


Խոզաբոյծ

See full entry →

adj.

swine-fattening.

NBHL (1)

Որդին անառակ ել ի հայրենի խնամոցն, եւ հետեւեցաւխոզաբոյծ կերակրոցն. (Անան. զղջ.։)


Խոզաբուտ կերակուր

See full entry →

s.

hog's wash, food for swine.

NBHL (1)

որ եւ ԽՈԶԱՃԱՐԱԿ. Որ ինչ է բուտկամ ունելի խոզից.


Խոզակերպ

See full entry →

adj.

hog-shaped, like a pig.

NBHL (1)

Որ ունի զկերպարանս կամ զնմանութիւն ինչ խոզի.


Խոզաձեւ

See full entry →

cf. Խոզակերպ.

NBHL (1)

Ունօղ զձեւ խոզի կամ ստեւ խոզի.


Խոզանստեւ

See full entry →

s.

long bristle.

NBHL (1)

Ընդ անդամս ոսկերացն բուսեալ էր խոզանստեւ։ Խոզանստեւն թաւացեալ զամենայն մարմնովն. (Ագաթ.։)


Խոզատանձ, ից

See full entry →

s. bot. med.

wild-pear;
king's evil, scrofula.

NBHL (1)

ἅχρας, ἁχράκις pirum silvestre. որ եւ ասի ԽՈԶԻ ՏԱՆՁ. Տանձ վայրենի, որ անեփ՝ ոչ է ուտելի մարդոյ, այլ ի խարշելն կամ յեփելն ի փռան քաջիկ քաղցրանայ։ Նմանութեամբ Պալար, ուռոյց ի պարանոցի՝խոզի, եւ մարդոյ։ (Գաղիան.։)


Խոզարած, աց

See full entry →

s.

swineherd, pigdriver.

NBHL (1)

Եւ իբր Խոզարածական. կամ յանկաւոր խոզարածի.


Խոզեան

See full entry →

s. pl.

hogs, swine.

NBHL (1)

Զմեծամեծ խոզեանն եդեալ ի գիրկսն (քահանայիցն սպանելոց՝) առ ի նախատինս մեզ, եւ այպն կատականաց տեսողացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ։)


Խոզկաղին

See full entry →

s. bot.

acorn, beech-mast.

NBHL (1)

Կաղին վայրի, կամ պտուղ վայրենի կաղնոյ, կերակուր խոզից. (Բժշկարան.)


Խոզութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

hoggishness;
nastiness, filth.

NBHL (1)

Բնութիւն եւ բարք խոզի. (իրական, կամ նմանութեանբ)


Խոթոտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to see with displeasure, to scowl at;
to despise.

NBHL (1)

Ի սաստկութենէ նորա որ սպառնայրեղբօր իւրում, եւ ի խոթոտել ականն իւրոյ, ի միտ առ իմաստութեամբ իւրով ռեբեկա. (Եփր. ծն.։)


Խոժոռ

See full entry →

adj.

harsh;
frowning, surly, threatening;
hideous, frightful, horrible, dreadful, shocking;
coarse, gross, rude, rough;
sad, sorrowful;
grave, stern;
— դէմք, stern and haughty countenance;
— աչք, threatening eye, gloomy eye;
— ակնարկել յոք, to look at sternly or angrily, to frown, to scowl, to knit the brows;
— հայել, to look surly at, to sulk, to turn a wild haggard look upon.

NBHL (3)

Խոշոր եւ խանգար կամխէ՛թ դիմօք՝ որպէս տխուր եւ զայրագին եւ դժկամակ. Դաժան. դժնեայ. խօռ, խոլոր, ժանիքոտ, ծուռ.

Եւ իբր կամ անհարթ մասամբք.

Կէսք ողորկակեղեւք են եւ կէսքն զկերպարանս քոսոց ունին խոժոռն խոշորութեամբ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Խոժոռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to frown, to knit one's brows, to be sulky, cross, ill-tempered, to grow angry, to be nettled;
to be soured, embittered, exasperated;
— երկնից, to cover with gloomy clouds, to lower, to get cloudy, murky.

NBHL (3)

λυπόμαι, θυμιόμαι, στυγνάζω incitor, indignor, contristor, rutilo triste. Խոժոռ դէմս ցուցանել. դժկամակիլ. թաղծիլ. տխրիլ. պղտորիլ. ժանիք ընել. երեսը կախել

Խոժոռեալ խռովութեամբ մեծաւ. (Յհ. կթ.։)

Նմանութեամբ ասի.


Խոժոռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

frown, wrinkle, knitting of the hrows, scowling, pouting, sulkiness, sulks, wry face;
vexation, sorrow, melancholy.

NBHL (2)

Խոժոռնգոլ. Խոժոռիլն. տխրութիւն. գժդմութեամբ եւ խոժռւթեամ անդէն զնա լի առնէ տրտմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Փորուած այրի՝ դժուարամու դրամբք, եւ անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ Խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Խոլային

See full entry →

adj.

tumorous;
— մարմին, tumour.

NBHL (1)

Ձեռքն եւ բազուկքն յորժամ զարկք առնու, ուռենայ ի յանթքն խոլային մարմնի. (Մխ. բժիշկ.։)


Խոլեմ, եցի

See full entry →

va.

to disperse, to scatter, to drive.

NBHL (1)

Սպասաւորեաց բազմութիւնս, որ այսր անդր զռամիկսն ի հրապարակս խոլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։)


Խոլոմուկ

See full entry →

cf. Հոլամուկ.


Խոլորձ, լրձան

See full entry →

s. bot.

orchis, beeflower, salep, satyrion

NBHL (1)

ԽՈԼՈՐՁ կամ ԽՈԼՈՐՁՆ. Խոտ կանգնաւ չափ, ոյր ծաղիկն լինի կարմիր, կամ գորշ սպիտակախառն.


Խոխոմք, մաց

See full entry →

s.

ravine, deep hollow;
sylvan valleys, forest;
mountain streams, torrents.

NBHL (2)

ԽՈԽՈՄՔ. Խարաձորք. նեղ ծորոծորք եւ առուամեջք ջրանցից, անցք հոսանաց ընդ անձուկ վայրս խոխոջանօք.

Անցանէ գետն երասխ յորձանուտխոխոջիւք ... թափ անկեալ ընդ նեղ եւ ընդ նուրբխոխոմքն քարանձաւի միոյ։ Զօրս ղօղեալ թագուցանէր ի խոխոմս այգեստանին։ Ամրացեալք ի խոխոմս խորոցն ձորոց, եւ յամուրս քարանձաւաց. (Յհ. կթ.։)


Խոխոմաձիգք

See full entry →

s.

gloomy ravines;
long valleys.

NBHL (2)

Խոխոմք ձիգք կամ երկայնատարածք.

Գետն երասխ հատեալ զքարանձաւս լերանց՝ անցանէ ընդ խորխոմաձիգս (կամ ընդ խորխոմս ձիգ) եւ նեղս. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Խոխոմեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to water.

NBHL (1)

Ոռոգել, որպէս թէստէպ խմել տալ զջուր, կամ իբրու ռմկ. խխում առնել.


Խոխոջանք, նաց

See full entry →

cf. Խոխոջ

NBHL (2)

ԽՈԽՈՋԱՆՔ կամ ԽՈՂԽՈՋԱՆՔ. cf. ԽՈԽՈՋՔ.

Զառ ի վեր փսխածք ելանեն, եւ զառ ի վայր խոխոջանք. (կամ խողխոջանք) արձակին. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Խոխոջիւն

See full entry →

cf. Խոխոջանք.

NBHL (3)

ԽՈԽՈՋԻՒՆ ԽՈԽՈՋՔ. Հոսանք ուղխից շառաչմամբ. Ձայն յորդութեան ջրոց.

Հնչիւն հրոյ, եւ խոխոջիւն (կամ խոխաջիւն) ջրոյ բեկանէ զսիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ։)

Անցանէ գետն երասխ յորձանուտ խոխոջիւք. (Յհ. կթ.։ Սամ. երէց.։)


Խոխոջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to murmur, to purl, to babble, to gurgle;
ի վեր —, to vomit.

NBHL (2)

Հոսիլ ուղխից ջուրց շռնչմամբ ձայնից.

ԽՈՂԽՈՋԵՄ կամ ԽՈԽՈՋԵԼ, եցի ն. Հոսել ուղխօրէն. զեղուլ. յորդել. իսկ ի վեր ԽՈՂԽՈՋԵԼ՝ է Զգայռել եւ փսխել.


Խոխոտեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to think, to invent, to attempt, to try.

NBHL (1)

Բանս բամբասանաց զսրբոյ կաթողիկոսէն խոխոտեալ յօդէին։ Մի՛ ոք զնոյն անցս չարչարանաց, եւ զձաղանս եւ զձաղկանս խոխոտիցի կրել։ Կայր փոքր մի ի վերայ հատածի միջոյն, եւխոխոտէր խօսել. (Յհ. կթ.։)


Խոխոտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խոխոտեմ.

NBHL (1)

Բանս բամբասանաց զսրբոյ կաթողիկոսէն խոխոտեալ յօդէին։ Մի՛ ոք զնոյն անցս չարչարանաց, եւ զձաղանս եւ զձաղկանս խոխոտիցի կրել։ Կայր փոքր մի ի վերայ հատածի միջոյն, եւխոխոտէր խօսել. (Յհ. կթ.։)


Խոկումն, ման

See full entry →

s.

thought, meditation, consideration, contemplation, reflexion, imagination, speculation.

NBHL (1)

Զազրանայ խոկմամբ խորհրդով. (Գր. հր.։)


Խոհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.

NBHL (6)

φρόνιμος, φρονῶν, σόφρων prudens. Խոհեմ, եւ խոհեմական. խորհրդական. քաջ խորհօղ. ճարտար. հանճարեղ. իմաստուն. (անձն, եւ մանաւանդ միտք կամ գործ նորա).

Մեծիմաստ խոհականն։ Խոհական իմացուածիւ, կամ սիրելութեամբ. (Շար.։)

Ի խոհական իմն համեստութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

ԽՈՀԱԿԱՆ. ἑνδιάθετος mente conceptus, ultro ratus. Կանխաւ մտածեալ, խորհրդածել, կամաւոր.

Եւ իբր Խորամանկ. չարարուեստ, կամ մտացածին.

ԽՈՀԱԿԱՆՆ. գ. φρόνησις prudentia. Խոհականութիւն. խոհեմութիւն. հանճար. խորհողական կամ իմացական կարողութիւն. բանականութիւն. միտք.


Խոհականաբար

See full entry →

adv.

prudently, wisely, judiciously, sensibly.

NBHL (1)

Հեզահայեաց առ միմեանս սիրոյ յորդորմամբ՝ արտաքոյ վատթարին խոհականաբար մնալով. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Խոհականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.

NBHL (4)

Չորք են առաքինութիւնք հոգւոյ. արիութիւն, արդարութիւն, խոհականութիւն, ողջախոհութիւն։ Ուստի բան (միտքն) խոհականութեամբ զարդարեալ գոյ. (Սահմ. ՟Ժ։ Լմբ. սղ.։ Գր. հր.։)

Առլցեալ հանճարայեղձ խոհականութեամբ. (Պիտ.։)

Հանճարիմաստ խոհականութեամբ զգործս աստուծոյ։ Որով իւր գաղափար եմք ըստ խոհականութեան եւ անձնիշխանութեամբ։ Խոհականութեան ընտրութեամբն նմին հաւանիմք։ Սիրեսցե՛ս զտէր աստուած քո ի բոլոր սրտէ, յայտ է թէ յանստերիւր խոհականութենէ. (Լմբ. ժղ.։)

ԽՈՀԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Իմաստ. միտ կամ խորհուրդ բանին. Մանա.


Խոհակեր, աց

See full entry →

s.

cook, man-cook.

NBHL (4)

(իբր խոհակեար, այսինքնխահագործ) μάγειρος, ὁψοποιός coquus. որ եւ ԽՈԽԿԵՐ. Խոհագործ. Խոհարար. խորտկարար. խահարար. խահամօք. յօրինիչ խահից. եփօղ կերակրոց. կերակուր եփօղ.

ասէ սամուէլ ցքոհակերն։ Եփեաց զխոհակերն զազդրն։ արկեր ի ներքս խոհակերս՝ զենուլ ի ներքս եւ այլն։ Այս տունք են խոհակերաց, ուր հասուցանիցեն պաշտօնեայքն տանն զզենլիս ժողովրդեանն. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 23. 24։ Ողբ. ՟Բ. 20։ Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 24։)

Ըստ չար խոհակերի, որ զանդամսն ոչ ուղիղ յօշիցէ. (Երզն. քեր.։)

Զսեղանայարդարս եւ խոհակերս։ Ձկնորսաց, կամ խոհակերաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)