Definitions containing the research չ : 10000 results

Լամբատք, տաց

s. pl. torches, flam-beaux;
a sort of meteor like a torch.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում եւ այլ երեւութացեալ տեսակք լինին՝ լամբատք կոչեցեալ. եւ այլն. (Արիստ. աշխ.։)


Լամբեմ, եցի

vn.

to bear, to carry.

· Calfa

NBHL (1)

Չա՛ր են (մենք) այնոցիկ, որ լամբեալ յինքեանս՝ զիւրեաւ ունին. եւ դիւրին այնոցիկ են, որ ապաշխարութեամբն ի բաց թօթակեն. (Կոչ. ՟Բ.) (հին տպ. բարձեալ)։


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (1)

լայնագոյն եւս, եւ պարարտագոյն պատմել։ Զնոյն լայնագոյնս եւ պարարտագոյնս եւս ասել. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Դ։)


Լայնալանջ

adj.

high chested, broad chested;
— երասանակք, rudders, helms.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծովս ընթանային, ի թեւս թեթեւս թռչէին, յերիվարս փայտակերտս ելանէին (ի նաւս), զերանակս լայնալանջս (զղեակս) ըմբռին. (Ճ. ՟Ը.։)


Լայնածաւալ

adj.

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

եդեմականաղբերնբղխիչ լայնածաւալ ընթացիւք. (Երզն. լուս.։)


Լայնակամար

adj.

that has a large girdle, or zone.

· Calfa

NBHL (1)

Զլայնակամարն ոչ զկրծիւքն (կամ զկրծիցն) կապեալ, այլ գօտի ընդ մէջ իւր կապեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ յն. լոկ գօտի։)


Լայնակայլակ

adj.

flowing copiously.

· Calfa

NBHL (1)

Վտակք լայնակայլակք ջրականաց գետոց յորդաբուղխ ուղխից. (Նար. խչ.։)


Լայնական

cf. Լայն.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնականն ծիր։ լայնական ծոց եկեղեցւոյ. (Նար. խչ.։)


Լայնակօս

adj.

having wide and deep furrows

· Calfa

NBHL (1)

Եզն (օրինակի) ի ղուկաս, որ հանդարտ եւ լայնակօս տանի զոճ աւետարանին. (Նչ. եզեկ.։)


Լայնացուցանեմ, ուցի

va.

to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.

· Calfa

NBHL (2)

Ծով լայնացուցանէ զբերանն, բազում ինչ գոչէ, եւ թքանէ զփրփուրն արտաքս. (Պիսիդ.։)

Արեգակն երբեմն ժողովէ, եւ երբեմն լայնացուցանէ զչափ աւուրցն. (ՃՃ.։)


Լայնեմ, եցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ լայնես նեղութեանս, անդորրիչ ես. (Նար. ՟Հ՟Զ։)


Լայնշի

adj.

rather large, wide;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչուն ջրասէր.. . ունի ոտս լայնշիս մշկեղէնս, զի լիցի նմա ի ջուրն ի նմանութիւն ղեկաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լայնութիւն, ութեան

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

· Calfa

NBHL (3)

Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից. (Նար. ՟Թ։)

Ո՞չ դու այն ես, որ տաշեցեր զլայնութիւնն, վանեցեր զվիշապն. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 9։ Այսինքն զստուարութիւն հպարտութեան։)

Մտաց լայնութիւն, որչափ երկնի ի վերայ երկրի. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Լայնուցք

s.

cf. Լայնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ ի լայնուցս բարձին յամոլաջիլն մերձեցաւ. (Կիւրղ. ծն.։)


Լայնտերեւի, ւոյ

s. bot. catalpa.

· Calfa

NBHL (1)

Նոճի ոչ բազում, եւ շոճի, եւ լայնատերեւի սակաւ թերեւս գացէ ոք. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Լանջաբերձ

adj.

high breasted;
up to the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)


Լանջագեղ

adj.

that ornaments the neck.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ դնի ի գեղեցկութիւն եւ ի զարդ լանջաց.

Մանեակ պարանոցի՝ զարդ է կանանց, զոր լանջագեղ կոչեն, որ ի պարանոցի արկեալ հասանէ մինչեւ ի լանջսն. (Նչ. եզեկ.։)


Լաստ, ից

s. mar.

train of boats;
raft, float;
vessel, ship, boat;
Noahs ark;
bedstead;
keel of a ship.

· Calfa

NBHL (1)

Լաստին դադարք (նաւահանգիստ) վիմօք խցաւ։ Ի ջրահեղձոյց դարու՝ ընդ հովանաւոր մածուածով լաստիւն պահեցան։ Հետս շաւղաց երթեւեկութեանց փայտակերտ լաստաց. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Ձ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)


Լաստեմ, եցի

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Եթէ պօղոս զայսչափ վայրս լաստեաց, զմտաւ ած թէ եւ այլքն որչափ ինչ գործեցին. (Բրսղ. մրկ.։)


Լար, ից

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

· Calfa

NBHL (14)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

Հատին զլարս կրին։ Զլարեօքն ծիրանեօք։ Լար արծաթոյն։ իբրեւ զլար կարմիր են շւրթ քո։ Լարս ձգեցին որոգայթ ոտից իմոց։ Ի ձեռին իւրում ունէր լար երկրաչափ։ Մասն ժողովրդեան իմոյ լարով չափեցաւ։ Դնիցես նշանակ զլարդ կարմիր։ Ո՞վ արկ ի վերայ դորա լար։ Ի ձեռին նորա էր լարշինողաց. եւ այլն։

Ոմանք զլարիւ կամ զլարիւք (այսինքն ըզկախեալ չուանօք) անկեալ ննջէին, ոմանք յոտանաւորյոտանաւոր տքիութեամբ զգիշերն անցուցանէին. (Եփր. պհ.։ Մանդ. Գ։)

Կտրեա զլարսն, եւ ոչ ըմբռնիս յորոգայթն. (Ոսկ. գծ.։)

Որպէս զոչխարըս մորթէին, լարս ի թիկանցըն հանէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

ԼԱՐ, ի պետս չափոյ. որպէս որմնադրացն, երկրաչափից, եւ որոց ի նոցին սակի.

Իբրեւ կարօտ չափոյ, եւ լարաց որմոյ. (Լծ. կոչ.։)

Միջոց չափեալ լարիւ. որպէս ասպարէս, մղոն, եւ այլն.

Կտրեցի լար խաբեութեան ի մահ որսողին։ Զլարն չէ լարիւս թակարդի. (Նար. Ղ. եւ Նար. երգ.։)

Բազում են ձեւք եւ կերպարանք գործեաց, է՛ որ ի բազմաց լարից եւ աղեաց։ Եւ այս գործիք ի չորից լարից. (Երզն. քեր.։)

σχυνίον, σπαρτίον funiculus, funis, filum. Առաստան. պարան ի կանեփոյ կամ յայլ նիւթոց. ապաւանդակ. տոռն. չուան. թել.

Լարս առանց բժշկութեան. տեսակ էայս օձից, որ լար կոչին բարակ։ Ուստի եւ Հին բռ.

Լարս առանց բժշկութեան. տեսակ էայս օձից, որ լար կոչին բարակ։ Ուստի եւ Հին բռ.

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.


Լարաբաժին

adj.

measured with a surveyor's chain;
measurement;
— առնել, to measure with the chain, to lay out by the line, to survey, to parcel out;
— առնել զերկիր, to divide, to portion, or to measure out the land;
— բաժանիլ, to be divided, or measured by line.

· Calfa

NBHL (4)

Լարիւ ըստ երկրաչափաց բաժանեալ. լուանով չափած՝ բաժին բաժին.

ԼԱՐԱԲԱԺԻՆ, ժինք. գ. Բաժանումն լարիւ. եւ Լար երկրաչափական.

Ոչ ոք իցէ որ արկանիցէ լարաբաժին ի վիճակ. (Միք. ՟Բ. 5։ յն. լար։)

Անկիցին ի նմա լարաբաժինք աւերակի. (Ես. ՟Լ՟Դ. 11. յն. լար երկրաչափութեան։)


Լարագիր առնեմ

sv.

to take the measurement and plan.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՐԱԳԻՐ ԱՌՆԵԼ. Լարիւորմնադրաց չափել եւ գծագրել.


Լարախաղացութիւն, ութեան

s.

rope-dancing.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունայնարհեստութիւն է լարախաղացութիւն, ձողախաղացութիւն, որ ոչ օգտեցուցանէ զկենցաղս. (Սահմ. ՟Ծ՟Բ։)


Լարեմ, եցի

va.

to stretch, to draw, to spread;
to set, to fix;
— որոգայթս, to lay snares, to stretch out nets;
— զոք ի պատրանս, to spread a snare, to deceive;
— զքիլ, to stretch forth the hand;
խոզի — զբաշն, to bristle up.

· Calfa

NBHL (1)

τείνω, ἑκτείνω tendo, extendo. Ձգտել զլար աղեղան ի ձգել անդ զնետն. եւ Ձգտեցուցանել զոր ի՛նչ եւ է, ձիգ քաշել. ... տե՛ս (՟Ա. Մնաց. ՟Ե. 18։ ՟Ը. 40։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 3։ Ամբ. ՟Գ. 8։ Սղ. ՟Ժ. 3։ ՟Կ՟Գ. 4. եւ այլն։)


Լաց

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մնչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնքն եւ նշանք լացն եւ աղաղակն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Լաւագոյն

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

· Calfa

NBHL (5)

Ոչ գոյր ասէ լաւագոյն քան զշաւուղ յիսրայէլի։ Լաւագոյն աստ ոչ զբարւոյ նչ ասէ, այլթէ ուժգին էր զօրութեամբ, եւ առողջ մարմնով. (Կիւրղ. թագ.։)

Ոչ ընդ լաւագոյնսն խնդայր, եւ ոչ նուաստսն արհամարհէր. որպէս երեւի, եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ա։)

Անցանէ աշխարհս այս, զի որ լաւագոյն աշխարհն է այն երեւեսցի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Զչարն միշտ պարտ է տանջել, զի լաւագոյն լինիցի, եւ ոչ թշուառական. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

պսակի արժանի զյոյժ լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյն շնչով կենդանականաւ։ Զլաւագոյն ուսումն. (Պիտ.։)


Լաւանամ, ացայ

vn.

to grow better, to be ameliorated, to improve.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ է նա երկիր լաւացող. (Եփր. համաբ.։)

Զի յայտ արասցէ՝ թէ ոչ լաւանյ ի վերայ նորա ագահութիւն մահու։ Խայտառակեաց զդժոխս, զի ոչ յաւիտենիցլաւանայ ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Լաւացուցանեմ, ուցի

va.

to ameliorate, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

յաղագս լաւացուցանելոյ կարգեցաւ (ստանալն). (Բրս. չար.։)


Լաւիմաց, աց

adj.

knowing, clever, wise.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայն ոչ ոք ի լաւիմացաց երբէքյանձն առնուցու. (Եւս. քր. ՟Ա. յորմէ եւ Սանահն.։)


Լաւութիւն, ութեան

s.

goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած բարերար է, եւ լաւութեանց արարիչ։ Վախճան լաւութեան զցանկութիւն սահմանեցին։ Ինքն է պատճառ նորա ի լաւութեանցն դառնալոյ. (Եզնիկ.։)

Զարանց քաջաց զլաւութիւնն։ հռչակեալ նորա լաւութեանն անուն. (Փարպ.։)


Լեառնական, ի, աց

cf. Լեռնական.

· Calfa

NBHL (1)

Արս միանձունս լեառնականս։ Մենակեաց անապատակեաց լեառնական սքանչելի. (Բուզ. ՟Է. 27։ ՟Զ. 6։)


Լեառնանամ, ացայ

vn.

cf. Լեռնանամ.

· Calfa


Լեարդ, լերդի

s.

liver;
— որթու, calf's -;
ցաւ լերդի, — complaint;
տապ, բորբոքումն լերդի, hepatite, inflammation of the liver.

· Calfa

NBHL (1)

ἦπαρ hepar, jecur. երեւելի մասն փորոտեաց կրկին. մն բաց կարմիր իբրու սպիտակ, որ կոչի թոք. եւ միւսն ընդ նովաւ խտագոյն եւ կարմիր սեւորակ. որ պարզապէս Լեարդ ասի. լերդ.


Լեգէոնախումբ

adj.

composed of many legions.

· Calfa

NBHL (1)

Լեգէոնախումբ կաշառօք. (Նար. խչ.։)


Լեզուագար, աց, ից

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.

· Calfa

NBHL (2)

φλυαροῦν nugator, garriens, frivola loquens Խանգարեալ լեզուաւ. չարալեզու. շատախօս. շաղաղփ. շաղաւաշուրթն. զրախօս յիմարաբար. շատզրուց. փճախօս, լեզուին տուօղ, խենդումենդ խօսօղ.

Մեղանչել տայ սատանայ լեզուագար խորհրդածութեամբն. (Լմբ. սղ.։)


Լեզուագարիմ, եցայ

vn.

to have a great itching to talk, to be all tongue, to let one's tongue run on, to chatter, to prattle.

· Calfa

NBHL (3)

γλωσσαλγέω lingua doleo, prurio καταφλυαρέω nugor, garrior, blatero βλασφημέω blasphemo ἑλεσχελέω cavillor, ludificor. Խանգարեալ կամ մարմաջօղ լեզուաւ բարբառել. շաղփաղփել. երազաբանել. չարաչար եւ յիմարաբար խօսել. բարբանջել. բաջաղել. ըստ յն. եւ հայհոյել. թշնամանալ. այպանել.

Վասն է՞ր ի նանիր զաստուածայնոյն բնութենէ լեզուագարի։ Ի նանիր զաստուծոյ էութենէն գարելով։ Լեզուագարի յատ ձեր առաջարկոթիւդ՞ քան թէ իմացուած ինչ պիտանի ցուցանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)

զայսոսիկ թերեւս լեզուագարելով ասիցեն։ Ասելով զօդս կոխել, եւ այլ ինչ շաղփաղփութիւն լեզուագարելով։ Մինչեւ ցայս վայր ուսանել, մինչեւ ոչ լեզուագարել յաղագս սոցա. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Է. եւ Պղատ. սոկր.։)


Լեզուագարեմ, եցի

vn.

cf. Լեզուագարիմ.

· Calfa


Լեզուագարութիւն, ութեան

s.

too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ է այնքան յաղագս բանին պատուասիրութիւնն եւ լեզուագարութիւնն. (Առ որս. ՟Ա. ՟Բ. ՟Զ։)

Ազգի ազգի լեզուադարութեամբ չարախօսել։ Ի լեզուագարութիւնս, ի բամբասանս, ի շատխօսութիւս։ Ի լեզուագարութիւն ամբարշտաց. (Արծր. ՟Ա. 15։ Սարգ. յկ. ՟Ը։ Իգն.։)


Լեզուածայր

adj.

pronounced with the tip of the tongue.

· Calfa

NBHL (1)

Ծայրիւ լեզուի հնչեցեալ.


Լեզուակ, աց

s.

tongue, epiglottis, uvula;
— գործեաց, index.

· Calfa

NBHL (2)

γλωσσάριον lingula. Փոքրիկ լեզու, եւ որ ինչ նման է նմին. տիլճիք.

Փողերակքն եւ Խռչափողքն.. . եւլեզուակն. (Նիւս. բն.։)


Լեզուատ

adj.

that lisps or stammers;
cf. Լեզուահատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գնչու եւ ի լեզուատ մարդկանէ. (Վրդն. ծն.։)


Լեղախառն

adj.

mixed with gall, bitter.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկիչն մեր անարգեաց զլեղախառն բաժակն դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)


Լեղահամ

adj.

of a bitter taste.

· Calfa

NBHL (1)

Լեղահամ եւ դառն իսկ է զմուռսն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Լեղամ, ացայ

vn.

cf. Լողիմ;
cf. Լուղամ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւավար մինչձանձրանայ, լեղայի ծովու. (Կլիմաք.։)


Լեշկիմ, եցայ

vn.

to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կօշիկքն մաշեցան, եւ ոչ հանդերձքն լեշկացան. յն. մի բայ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։)


Լեռնաբնակ

s. adj.

highlander, mountaineer;
hermit, anchoret;
dwelling in the mountains;
mountainous.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանել տեղիվայելուչ եւ լեռնաբնակ. (Զենոբ.։)


Լեռնական, ի, աց

adj. s.

mountain, mountainous;
mountaineer;
hermit, solitary.

· Calfa

NBHL (2)

ὁρεινός momtanus. Լեռնային. որ ինչ իցէ ի լերին.

Եւ բնակիչ լերին. Տաղլը.


Լեռնակարկառ

adj.

steep, rising high, very elevated, very lofty, towering.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնակարկառ բարձրութիւն, կամ մոլորութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)


Լեռնակեաց

adj. s. mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԵՌՆԱԿԵԱՑ ԼԵՌՆԱԿԵՑԻԿ. որ կայ ի լերին. բնակիչ լերանց. եւ Լեռնաբնակ միայնակեաց.

Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)


Լեռնակեցիկ

cf. Լեռնակեաց.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԵՌՆԱԿԵԱՑ ԼԵՌՆԱԿԵՑԻԿ. որ կայ ի լերին. բնակիչ լերանց. եւ Լեռնաբնակ միայնակեաց.

Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)