burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.
· Calfa
Երկինք՝ հրայրեացք լուծանիցին. (՟Բ. Պետ. ՟Գ. 12։)
Ապարանք՝ հրայրեացք անկեալ կործանեցան. (Լաստ. ՟Բ։)
Ողջացան հրայրեաց վէրքն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Գ.։)
Իբրեւ զուռնածս՝ որք պատեն զշանթս հրայրեացս։ Ճայթեալք ամպոց երկնից՝ հրայրեաց արարին զվաշտէ. (Մամիկ.։)
Կոչեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ հրայրեաց։ Ի հրայրեացսն եւ ի փորձութեանն։ Սով եթէ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 3։ Օր. ՟Թ. 22։ Ղեւտ. ՟Ժ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։)
Առ փայիւթոնիւ յեթւովպիա հրայրեացք։ Հրայրեացք բազում եղեն ի հռովմ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
to receive, to take, to accept, to admit, to collect, to welcome;
to reap, to derive, to gather;
to have, to occupy;
to take away, to carry off, to ravish, to rob;
— վերստին, to retake;
— ապտակո, to receive a box on the ear;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
— արմատ, to take root;
— զդրունս, to surround, to enclose;
- երգս, to sing;
ի մէջ —, to encompass;
խորհուրդ —, խորհուրդ ի մէջ —, to consult, to deliberate;
ի միտ —, to conceive, to comprehend, to understand;
to learn by heart;
խումբ —, to assemble;
մեղս —, to sin, to be culpable;
ի բաց —, to substract, to take away;
to remove;
սուգ —, to mourn, to be afflicted;
առիթ —, to take the opportunity, to profit by it;
— ընդ կատակս, to take a thing in jest;
կասկած —, to suspect;
— ի կին, ի կնութիւն, to marry;
— ողչոյն հրաժարական, to take leave of, to bid adieu to;
— օրինակ, to take example;
շունչ —, to breathe;
զէն —, to take arms, to arm one's self;
մարմին —, to incarnate, to be incarnate;
ծագումն —, to take birth, to shoot out;
առնոյր առնէր ոք, how I should wish that some one had done it !
· Calfa
Իբրեւ զուռնաւորս՝ որք պատեն զշանթս հրայրեացս՝ մինն առնոյր, եւ միւսն իջուցանէր. (Զենոբ.։)
jaundice.
· Calfa
Մահ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք, կամ դալուկն, կամ ժանգ. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։ Ա՛յլ է եւ Թալուկ, զոր տեսցես։)
to make to descend, to cause to fall;
to let down, to lower;
to pull down, to take down;
to unfasten, to untie;
to turn out, to discard, to dismiss, to remove;
— զառագաստ նաւու, to lower sail, to strike sail;
արտասուս —, to shed tears, to weep.
· Calfa
Իբրեւ զուռնածս որք պատեն զչանթս հրայրեաց. մին առնոյր, եւ միւսն իջուցանէր. (Զենոբ.։)
hammerer.
· Calfa
Իբրեւ զուռնածս (հին տպ. զուռնաւորս), որք պատեն զշանթս հրայրեացս, մինն առնոյր, եւ միւսն իջուցանէր. (Զենոբ.։)
cf. Մատենակալք.
· Calfa
Ադրիանոս յաթէնս ձմերեաց, եւ մատենադարանս գործեաց։ Սաստիկ հրայրեացք զմատենադարանսն եւ զայլ եւս բազում կողմանս այրեցին։ Որ զմատենադարանսն ժողովէր դիոդորոս սիկեղացի։ Դիոդորոս յառաջնումն ի պատմական մատենադարանին գրէ։ Ի գումարելոյ դիոդորի մատենադարանացն. (Եւս. քր.։)
fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.
· Calfa
, ո հլ. (գրծ. նաև հուրբ) «կրակ» ՍԳր. Ագաթ. Եւս. պտմ. Ոսկ. եփես. «կրա-կէ, հրեղէն» Ոսկ. յհ. ա. 11. «բրգաձև (իբրև երկրաչափական մարմին)» Փիլ. էջ 223 (Հուր և փուղձ և ութանիստն. քանզի է՛ որ հրոյ ձև է և է՛ որ օդոյ և է՛ որ ջրոյ.-կազմուած է թարգմանաբար յն. πυρομίς «բուրգ» բառից, իբր թէ՝ πῦρ «կրակ» բա-ռից լինէր)։ Այս արմատից են ծագում բազ-մաթիւ բառեր, որոնցից յիշենք մի քանի ըն-տիրները. ինչ. հրացեալ Ժող. ժբ. 11. հրա-ռոյն Ագաթ. հրալից Յոբ. խա. 20. հրայրեաց ՍԳր. Եւս. քր. հրայրք Ոսկ. եփես. հրձիգ ՍԳր. հրատ «խարոյկ» Երեմ. է. 18. Կոչ. 268. Եւս. պտմ. «Արէս մոլորակը» Նիր. Արիստ. աշխ. հրկէզ ՍԳր. հրդեհ Ել. իբ. 2Բ. Ոսկ. ես. եփես. և գաղ. անհուր Ես. ժգ. 12 ևն։ Յետին բանաստեղծների մօտ գտնում ենք րազարդ, րակերպեալ, րակերտ, րապէս՝ որոնք յառաջացած են հրազարդ, հրակեր-պեալ, հրակերտ, հրապէս ձևերից, հ-ի ջընջ-մամբ, ր նախաձայնով բառեր ունենալու դի-տումով։ Նոր բառեր են հրանօթ, հրաբխա-յին, հրդեհաշէջ, հրշէջ, հրարծարծ, հրացա-նաւոր, հրացանաձիգ, հրացանաձգութիւն, հրթիռ, հրաթի, հրահրել ևն։
side, part;
cf. Կողմն.
· Calfa
«կիզումն, այրումն». արմատ առան-ձին անգործածական. գտնւում է միայն հոր-կեհ բառի մէջ, ի հլ. Ել. իբ. 26. Ոսկ. ես. գղ. և եփես., որից՝ հրդեհական Ագաթ., հրդեհել Բ. պետ. գ. 13, հրդեհիչ Ագաթ. ևն. ըստ այսմ նրղեհ նշանակում է բուն «հրայրեացք»։