Definitions containing the research կարան : 754 results

Որոշտամ, ացի

vn.

cf. Յօրանջեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել ռմկ. իբր Յօրանջել։ (Բժշկարան.։)


Որովայն, ից

s.

belly, paunch;
womb, uterus, matrix;
պտուղ —ի, fruit of the womb, child;
հերձումն —ի, gastrotomy;
կարան —ի, gastroraphy;
կերակուր —ի, belly-timber;
յագուրդ —ի, bellyful;
ծառայ —ի, gastrolater, fond of one's belly, dainty;
կաղ յ—է մօր իւրոյ, born-lame, lame from the womb;
խճողել զ—, to cram or stuff one's belly or guts, to glut oneself;
գնալ ի վերայ —ի, to go upon its belly, to crawl along;
անկանել ի վերայ —ի, to fall down flat on the face;
աստուածացուցանել զ—ն, to make a god of the belly;
որոց աստուած —ն իւրեանց, whose God is their belly;
ցաւէ — իմ, my stomach aches.

· Calfa


Ուխտ, ից

s.

vow;
wish, desire, prayer;
compact, covenant, agreement;
alliance, pact, treaty;
order, congregation, community;
clergy, churchmen;
pilgrimage;
— աղի, everlasting covenant;
—ք եւ դաշինք, conditional promise, alliance;
մատեան —ի, Holy Writ, the Bible;
տապանակ —ի, the ark of the Covenant;
հին եւ նոր —, the Old and the New Testaments;
— հաւատացելոց, Christians;
— եկեղեցւոյ, մանկունք —ի, clergy;
— կանանց, nunnery;
—ի տեղիք, holy places, sanctuaries, relics;
պարզ, հրապարակական, անլուծանելի —, simple, solemn, indissoluble vow;
անխորհուրդ, անխոհեմ —, indiscreet, imprudent vow;
— դնել, to make a vow, vows;
— դնել ողջախոհութեան, to make a vow of chastity;
—ս կռել հրապարակաւ, to make a solemn treaty;
— դնել or յ— մտանել ընդ ումեք, to make a treaty, or an alliance with any one, to be in treaty for;
կնքել — հաշտութեան, — հաստատութեան առնել, to make peace;
կալ յ—ին, to remain faithful to one's vow;
կատարել զ—ն, to accomplish one's vow;
անցանել զ—իւ, ջրել զ—ն, ապախտ առնել զ— իւր, to break or violate one's vow;
տնօրինել զ—ն, to dispense with or exempt from a vow;
—իւք խնդրել, to desire ardently, to long for eagerly;
երթալ յ—ս, to go on a pilgrimage;
զ—ս իմ կատարեցից, I will accomplish my vow.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒԽՏ աստուծոյ առ մարդիկ. որ եւ ԿՏԱԿ. Կտակարան՝ հին եւ նոր. διαθήκη foedus, (-deris), testamentum.


Հասումն, ման

s.

the arriving, arrival;
cf. Հասողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ՝ միտք ի հասումն, եւ բան ի ճառել տկարանայ. (Սկեւռ. ես.։)


Հարիւրթերթի

s.

rosa centifolia.

· Calfa

NBHL (1)

ἐκατόφυλλον centifolium. Ազգ բազմաթերթ վարդի։ Բժշկարան.։


Հարսնարան, աց

s. fig.

marriage-place;
bride-chamber;
talamus, nuptial-bed;
Holy Church, etc.

· Calfa

NBHL (1)

νυμφών domus nuptiarum, et sponsi sponsaeque thalamus. Բնակարան հարսին եւ փեսայի. տուն հարսանեաց. եւ Առագաստ. ասի եւ Փեսայարան. ըստ հոմաձայնութեան յն. նիմֆօն, ռմկ. հարսնեց տուն. եւ հարսի փեսի խուցը.


Հարցափորձ, ի

s.

interrogation, examination, question, inquiry, proceeding, inquisition;
ի հարցափորձ մուծանել, մատնել, cf. Հարցափորձեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրէին ի հին մատեանս ի գիրս հարցափորձից. յն. βιβλιοθήκη ի մատենադարանի, այսինքն ի դիւանի. որ եւ թարգմանի գիրք յիշատակարանաց։


Հացադեղ

s. bot. ammi, bishop's-weed.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՑԱԴԵՂ կամ ՀԱՑԻ ԴԵՂ. (որ վրիպակաւ գրի եւ Հասիդեղ. եւ շփոթի ընդ այլ խոտ՝ որ կոչի Հազի դեղ)։ ի բառս Գաղիանոսի, եւ ի Բժշկարան. եւ ի Հին բռ. վարի որպէս Համեմ, կամ հացհամեմ. որ եւ կոչի Ունդ նանխմի, այսինքն սերմն անանխոյ։ որպէս յն. ամոմի, կամ ամմի. ἅμμι, ἁμομίς եւ այլն.


Հացհամեմ, ի

s.

anise, dill;
fenugreek.

· Calfa

NBHL (2)

ἅνηθον anethum. Արջնդեղ. սեւ գնտիկ, սեւ սոնիճ։ (Բժշկարան.։)

կամ ըստ Բժշկարանի.


Խաղաջ

s.

gargle, gargling;
— առնել, to gargle.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկուզի շաբաթ օգտէ փողացաւի, երբ խաղաջ առնեն. (Բժշկարան.։)


Խաղաւարտ, ից

s.

abscess, apostume;
swelling;
wen;
wart;
pimple, pustule, tubercle;
եռալ, ի վեր եռալ —ից, to suppurate, to form an abscess, or tumour.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՂԱՒԱՐՏ. Ի Բառս Գաղիան. դնի որպէս յն. ἅνθραξ , որ է Կայծն. եւ Քաղցկեղ. եւ Պալար վարնգաձեւ, որպէս ի ժանտախտն լինի. թ. խէյարճըգ, որ եւ ի Բժշկարան. գրի Խաղաւարտ կամ Խնղվարտ, եւ մեկնի, խիար, եւ խիարի հունտ։


Խաշխաշ

s.

cf. Մեկոն.

· Calfa

NBHL (1)

Խաշխաշի շարաբ, որ օգտէ հազի եւ նազլայի. (Բժշկարան.։)


Խաշնդեղ, ոյ

s. bot. rhubarb.

· Calfa

NBHL (1)

ի Բժշկարանս գրի.


Խաչահան

s.

crucifer.

· Calfa

NBHL (1)

Կամակոր ազգին խաչահանուացն։ Ոչ անկարանայ զխաչահանուսն պայթել։ Հանդերձ խաչահանուօքն. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Խոսր.։ Ճ. ՟Գ.։)


Խաչահանու, աց

cf. Խաչահան.

· Calfa

NBHL (1)

Կամակոր ազգին խաչահանուացն։ Ոչ անկարանայ զխաչահանուսն պայթել։ Հանդերձ խաչահանուօքն. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Խոսր.։ Ճ. ՟Գ.։)


Խաչափայտ, ի

s. bot.

wood of the cross, cross;
crucifix;
peony;
anemone.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՉԱՓԱՅՏ. Ըստ Բժշկարանի, Խոտ ինչ. որոյ սերմն եւ արմատն կարծի դեղ լուսնոտութեան. ֆուանիա, յօտ սալիպ, այը գուլազը, շաքայիք, որպէս peonia. այլ paeonia. παιωνία ասի ո՛ր եւ է բժշկական դեղ կամ դեղթափ. մանաւանդ Մատուտակ. պիյան քեօքիւ.


Խառնարան, աց

s. fig.

goblet, cnp, howl;
banquet, feast;
crater;
recipient of the Word (Virgin Mary).

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՌՆԱՐԱՆ ՀԵՓԵՍՈՍԻ կոչին ըստ քերթողաց Ճեղքուածք ետնայ հրաբուղխ լերին, ընդ որս հուր եւ մոխիր ի վեր յորդեն. որպէս կրակարան դարբնոցի.


Խաւ, ոյ

s.

couch, cot, bed;
plait, fold;
nap on cloth, down on fruit or plants;
— հանածոյից, stratum, layer, bed;
խաւ ի խաւ, խաւ ի խաւոյ, folded, plaited, doubled;
in folds, doubly.

· Calfa

NBHL (1)

Դամոնն՝ որ զխաւ ունի, է առողջ. (Բժշկարան.։)


Ղարիկոն, աց

s. bot. agaric.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. աղարիգօն. ἁγαρικόν agaricum. Սունկ բուսեալ ի բունս ծառոց. cf. ՏԱՐԱԶ։ (Մխ. դտ.։ Բժշկարան.։)


Ղորկ

cf. Ողորկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ղորկ լինի. (Բժշկարան.։)


Ճակնդեղ, աց

s.

beet, beet-root;
cf. Բազուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճակնդեղ անխարշ, տակն։ Ճակնդեղ ոմանք ասեն, թէ չքնդուրն է, եւ ոմանք թէ բազուկն. (Բժշկարան.։)


Ճանկխոտ

s. bot. St. John's wort.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ Գետնի փիճի. ... յն. խամէբի՛դիս։ (Բժշկարան.։)


Ճաշակելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

that may be tasted, savoured, relished;
—ք, the taste.

· Calfa


Ճապուռ, պռոյ

s.

claw, talon;
lobster's or crab's claws.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի Բժշկարանի, ճապուռն մեկնի եւ ճաղտէ. քրմանի կամ էրմանի չաման։


Ճեմարան, աց

s. fig.

place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.

· Calfa

NBHL (1)

περίπατος ambulacrum, ambulatorium եւ schola peripatetica. Տեղի ճեմելոյ զբօսալի. ճեմելիք. եւ վերելանելիք. եւ Բնակարան. սրահ.


Ճիճի, ճւոյ

cf. Ճճի.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ճիճիք ծնանին. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ եւ Բժշկարան. ստէպ։)


Ճնճղկալեզու

s. bot. caryophyllata, herb-bennet;
seed of the ash-tree.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՆՃՂԿԱԼԵԶՈՒ ՃՆՃՂԿԻ ԼԵԶՈՒ. որ եւ ՁԱԳՈՒ ԼԵԶՈՒ։ Անուն խոտոյ, եւ սերման հացի ծառոյ. հացի ծառին հունտը, հացի փատ, ձագի լեզու, հացի սերմ։ (Բժշկարան.։ եւ Հին բռ.։)


Ճնճղկի՞՞՞լեզու

cf. Ճնճղկալեզու.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՆՃՂԿԱԼԵԶՈՒ ՃՆՃՂԿԻ ԼԵԶՈՒ. որ եւ ՁԱԳՈՒ ԼԵԶՈՒ։ Անուն խոտոյ, եւ սերման հացի ծառոյ. հացի ծառին հունտը, հացի փատ, ձագի լեզու, հացի սերմ։ (Բժշկարան.։ եւ Հին բռ.։)


Կզակ, աց

s.

chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկերք վերին ատամանցն կից կան ի վերին կզակն, եւ ստորնայնոյն ի ներքին կզակն. (Բժշկարան.։)


Կղմուխ

s. bot. elecampane, star-wort.

· Calfa

NBHL (1)

անուն խոտոյ. որ ասի լինել դեղ ձիոց, եւ մեկնի ռամկօրէն, ռասէն ..., ըստ յն. ἐλένιον helenium, inula. որպէս թէ արտօսր հեղինեայ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Կճիճ, կճճոյ

s.

pot, earthen-pot, pipkin.

· Calfa

NBHL (1)

ա՛ռ դալար մանիշակ ի կոթէն ընտրած ... ի կճուճ ա՛րկ, եւ ի կրակն դի՛ր եւ մեղմ եփէ՛. (Բժշկարան.։)


Կնճիթն, ճթան

s.

sesame, sesamum.

· Calfa

NBHL (1)

կիճութ, որ է շուշման, որ թուրքն սուսամ ասէ. (Բժշկարան.։)


Կոթ

s.

handle;
cf. Կոթուն.

· Calfa

NBHL (1)

Օժտէր ձըրի դանկի կոթեր. ընտրած։ Զքիթն եւ զկոթն ընտրե՛. (Բժշկարան.։)


Կոծիծ

s.

wart, excrescence.

· Calfa

NBHL (1)

Զմկան արիւնն քսէ ի կոծիծն, թափի. (Բժշկարան.։)


Կոծոխուր

cf. Ծոր.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Ծոր. (ի լս. որ է կոծոխուր) որ օգտէ տաքութեան խարտէշ մաղձի, սափրայի եւ արենի։ Ա՛ռ զկոծոխուրն, ու զքիթն եւ զկոթն ընտրէ՛. (Բժշկարան.։)


Կոկանենի

s.

sloe-bush;
bullace-tree.

· Calfa

NBHL (1)

կոկանենւոյ պտուղն մաքրէ զորովայն. (Բժշկարան.։)


Կոկոռ, ի

s. bot. nenuphar, water

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղիկ, նոյն ընդ Նունուֆար։ (Բժշկարան.։)


Կողացաւ

s.

pleurisy.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ խարտեաշ մաղձն յինքն ժողովի, կողացաւույիւն առնէ. (Բժշկարան.։)


Կողացաւութիւն, ութեան

s.

cf. Կողացաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ խարտեաշ մաղձն յինքն ժողովի, կողացաւույիւն առնէ. (Բժշկարան.։)


Մազեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

made or woven of hair, siliceous, hairy;
hair-cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Տապանակ կտակարանացն տեառն բնակեալ է ի մազեղէն վրանի. (Եփր. ՟ա. մնաց.։)


Մակալեզու

adj.

epiglottis.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιγλωττός, σσός lingula, lingua minor, membrana gutturis. որ եւ ԶԱՆԳԻԿ. Վերագիր լեզուակ ի ներքսակողմն առաստաղի բերանոյն՝ իբրեւ բացարան եւ փակարան կոկորդի. լեզուակ. տիլճիք.


Մամուռ, մռոց

s.

moss;
lichen;
seaweed.

· Calfa

NBHL (1)

φυκίον, φῦκος fucus, alga, muscus, situs եւ ἐλξίνη elxine. (գրի եւ ՄԱՄՈՒՐ) Ազգ լօռի, կամ կնիւնւոյ. եւ ամենայն խոտ կամ սէզ բուսեալ ի ջուրս, եւ յերեսս խոնաւուտ փայտից եւ քարանց. եւս եւ Բաղեղն. ջրին գորտնբուրդն, քոս ...։ (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)


Մայրանման

adj.

cedar-like.

· Calfa

NBHL (1)

Անտառախիտ լեառն, եւ եկեղեցին հին եւ նոր կտակարանօք. (Ոսկ. ամբակ.։)


Հոռոմ, ի, ոց

s. adj. roman, latin;
greek.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՌՈՄ ՁԻՒԹ ՅՈՒՆԱՑ. ՀՈՌՈՄ ՁԻՒԹ. Ազգ ընտիր ձիւթոյ։ (Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Հովացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cool, to refresh, to make cold;
to chill;
to cool, to relent, to slacken, to abate, to relax.

· Calfa

NBHL (1)

Եփէ՛, եւ հովացո՛. (Բժշկարան.։)


Հովիւ, վուի, վուաց

s.

pastor, shepherd, herdsman, neatherd;
հովուի գաւազան or բիր, shepherd's rod or staff, wild thistle, dipsacus sativus, damasonium;
մանուկ —, shepherd-boy;
աղջիկ —, shepherdess, shepherd-girl, shepherd-lass.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՎՈՒԻ ԳԱՒԱԶԱՆ կամ ԲԻՐ. Անուն խոտոյ։ (Բժշկարան.։ եւ Վստկ.։)


Հռովմայեցի, ցւոյ

adj. s. roman.

· Calfa

NBHL (1)

Հռոմայեցի լեզուաւ։ Ի հռոմայեցի լեզուէ։ Հռովմայեցի յիշատակարանօք. (ՃՃ.։)


Հրապաշտ

cf. Կրակապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Թողից եւ զհին սովորութեանց բարբարոսաց զհրապաշտ կրակարանին. իմա՛ հրապաշտական։


Հինգտերեւեան

s.

adj. bot. pentapetalous;
cinque-foil, potentilla.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάφυλλον . Բոյս՝ որոյ են հինգ տերեւք, նման անանխոյ՝ թզաչափ եկայն. լինի ի խոնաւ տեղիս, եւ ունի ծաղիկ շիկագոյն. հինգտերեւ, (Բժշկարան.։)


Հիւանդանամ, ացայ

vn.

to fall sick, to be ill.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσθενέω, ἁρρωστέω, μαλακίζομαι aegroto, adversa valetudine laboro, male habeo, infirmus sum. Հիւանդ լինել. խօթանալ. տկարանալ. հիւընտնալ.