Entries' title containing ա : 10000 results

Եզրակացուցանեմ, ուցի

va.

to conclude, to infer.

· Calfa


Եզրացուցանեմ, ուցի

va.

to conclude, to terminate.

· Calfa


Եզրացուցիչ, չի, չաց

adj.

conclusive.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Եզրակացուցիչ, հետեւեցուցիչ.

Տրամախոհութիւն՝ գտօղ առաջարկութեանց ... եւ հիւսօղ, եւ եզրացուցիչ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)


Եթերախաղաց

adj.

ethereal, aerial;
celestial.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ըեթ, ըթ. Տե՛ս զտառն Ը. եւ զբառսդ եւեթ, եթէ, գէթ։


Եթերական, ի, աց

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (4)

Եթերական հուր. (Շ. թղթ.։)

Եթերական օդոց. (Աթան.։ եւ Բենիկ.։)

Կէտ երկնամիջակ, կէտ ժամադիտակ, կէտ եթերական, կէտ սուզական. (Տօմար.։)

αἱθέριος aetherius Արփային. երկնային. օդային.


Եթերաճեմ

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (2)

Արփիաճեմ. լուսաճեմ. լուսազգեաց. լուսեղէն.

Խառնին ի դասս եթերաճեմ հոգեղինացն. (Նար. յովէդ.։)


Եթերային, յնոյ, ոց

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (3)

cf. եթերական.

Եթերային բնութիւն. (Արիստ. աշխ.։)

Տեսակք, որոց առ ինչ նուաստագունիցն յարացոյցք գոյացեալ, որպէս նիւթեղէնս հուր առ եթերային. (Մաքս. ի դիոն.։)


Եթերանման

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa


Եթերընթաց

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ընթանայ ընդ եթերս, ընդ օդս, ընդ երկինս.

Հողմ եթերընթաց. (Գանձ.։)

Սրաթեւ արագընթաց աւազանի, շքեղացեալ սիրամարգ, եթերընթաց գնազիւք սաւառնացար ի յերկինս. (Տաղ վերափոխ. ի կոստանդեայ։)


Եթերածին

s. chim. ethyle.

· Calfa


Եթիայ

s.

plungeon.

· Calfa


Եթիւայ, այց, աց

cf. Եթիայ.

· Calfa


Եթիւմայք, այց

cf. Թիւմ.

· Calfa


Եթէովպացի, ցւոյ, ցւոց

adj. s. Ethiopian.

· Calfa

NBHL (5)

Յեթովպացի եւ բաբելովնացի բազմագանձ ականց. (Նար. խչ.։)

Կամ իբր Եթէովպական. եթովպային. αἱθυοπικός aethyopicus

Աբդամելէք եթէովպացի. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 7։)

Վասն կնոջն եթէովպացւոյ ... զի կին եթէովպացի առ. (Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 1։)

ԵԹԷՈՎՊԱՑԻ. αἱθίοψ, ἠ αἱθιόπισσα aethyops գրի եւ ԵԹՒՈՎՊԱՑԻ, այսինքն եթիովպացի, կամ եթովպացի. Բնակիչ երկրին՝ որ կոչի եթէովպիա. խափշիկ. հապէշ


Եթիովպացի

cf. Եթէովպացի.

· Calfa


Ելագ, աց

s.

straw-berry;
arbute-berry;
տունկ —ի, straw-berry-plant.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

«խմորուկ, մորի պտու-ղը, տճկ. չիլէնկ. ռուս. клубиика. ֆրանս. fraise» Ստեփ. լեհ. արդի գրականի մէջ (արևմտեան բարբառ) գործածական է մի-այն ելակ ձևով, որից ելակենի «ելակի բոյ-սը»։

= Թթր. (Կազանի, Կիրգիզ և Տոբոլսկի) [arabic word] ︎ yilak, որ ընդհանուր անուն է ելակի, մորի, արքայամորի և նման պտօւոների. սրա համապատասխանն է թրք. [arabic word] ǰilak, տճկ. [arabic word] čilek, ռմկ. չիլէնգ, որ է «ելակ» (Будaговъ, 2, 362)։-Աճ.

Patrubány, ՀԱ, 1908, 313 ելանել բայից. մեզանից է փոխառեալ տճկ չիլէկ։ Պատահական նմանութիւն ունի վրաց. უელი ուելի «վայրի ելակ, մո-րի»։

ԳՒՌ (dialectal) Ննխ. էլաք, հէլաք «վայրի ելակ» (գործածական է բառս միայն գիւղերում)։

NBHL (2)

ԵԼԱԳ կամ ԵԼԱԿ. Պտուղ բուսոյ յերեսս երկրի կարմրերանգ եւ ախորժահամ. խմորուկ. իտ. ֆրա՛կօլա։ Ա՛յլ է եւ համանման պտուղ թփոյ.

Որ քաղէք զծաղկունս եւ զգետնածին ելագս։ Բուսանին ելագք մրտիկք. (Ստեփ. լեհ.։)


Ելակ, աց

cf. Ելագ.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

«խմորուկ, մորի պտու-ղը, տճկ. չիլէնկ. ռուս. клубиика. ֆրանս. fraise» Ստեփ. լեհ. արդի գրականի մէջ (արևմտեան բարբառ) գործածական է մի-այն ելակ ձևով, որից ելակենի «ելակի բոյ-սը»։

= Թթր. (Կազանի, Կիրգիզ և Տոբոլսկի) [arabic word] ︎ yilak, որ ընդհանուր անուն է ելակի, մորի, արքայամորի և նման պտօւոների. սրա համապատասխանն է թրք. [arabic word] ǰilak, տճկ. [arabic word] čilek, ռմկ. չիլէնգ, որ է «ելակ» (Будaговъ, 2, 362)։-Աճ.

Patrubány, ՀԱ, 1908, 313 ելանել բայից. մեզանից է փոխառեալ տճկ չիլէկ։ Պատահական նմանութիւն ունի վրաց. უელი ուելի «վայրի ելակ, մո-րի»։

ԳՒՌ (dialectal) Ննխ. էլաք, հէլաք «վայրի ելակ» (գործածական է բառս միայն գիւղերում)։

NBHL (2)

ԵԼԱԳ կամ ԵԼԱԿ. Պտուղ բուսոյ յերեսս երկրի կարմրերանգ եւ ախորժահամ. խմորուկ. իտ. ֆրա՛կօլա։ Ա՛յլ է եւ համանման պտուղ թփոյ.

Որ քաղէք զծաղկունս եւ զգետնածին ելագս։ Բուսանին ելագք մրտիկք. (Ստեփ. լեհ.։)


Ելամուտ

s.

place through which one goes and enters.

· Calfa

NBHL (1)

Ելամուտ (կամ ելամուտք) քաղաքին՝ ընդ կողմ հիւսիսոյ. (Եզեկ. ՟Խ՟Ը. 30։)


Ելանելի, լիք, լեաց

s. adj.

ladder, scale;
stairs, stair-case;
of going out or going up;
— շրջանակաւ, a round stair-case.

· Calfa

NBHL (6)

Ելանելի շուրջանակաւ ի միջինն, եւ ի միջնոյն յերրորդ յարկն». յն. շրջանակաւոր ելք. ἐλικτή ἁνάβασις (Եզեկ. ՟Խ. 31։)

Ուստի լինի ելանել երթալ.

Մինչդեռ եմք յելանելի մարմինս». (իբր մահկանացու. Եղիշ. ՟Ը։)

ԵԼԱՆԵԼԻ. գ. Սանդուղք. աստիճան.

Ելանելիս երկաթիս ի ներքուստ ի վեր. (Խոր. ՟Բ. 36։)

Աստիճանաձեւ ելանելեօք. (Վրդն. ծն.։)


Ելանեմ, ելի

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.

· Calfa

NBHL (51)

(գտանի եւ ձ. ելայ, ար, աւ. ուստի ռմկ. էլլել, էլլալ )) ἑξέρχομαι, ἑκβαίνω exeo, egredior ... եւ այլն. Ի դուրս գալ, ներքուստ արտաքս. գնալ այլուր ի տեղւոջէն. մեկնիլ աստի, եւ մերձենալ յայլ վայր.

ԵԼԱՆԵԼ ԸՍՏ. Անցանել, զանցանել, զանց առնել. դուրս ելլալ.

Ձի անվարժ՝ ելանէ լկտի. (Սիր. ՟Լ. 8։)

Ե՛լ ի տապանէ այտի։ Ելէ՛ք ի յորդանանէ։ Ելին ի հայրենի երկրէն իւրեանց։ Փախեաւել արտաքս։ Ել ի դաշտ։ Յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Ելցեն այսր։ Ելանել ի պատերազմ, կամ ընդ առաջ։ Օրհնեաց, եւ ել ի նմանէ (յերեսաց նորա)։ Ելին ըստ քաղաքն։ Ելանիցէ ընդ ռընգունս ձեր». յն. յըռընգանց ձերոց. (եւ այլն։)

Թագաւորք յերանաց քոց ելցեն։ Որ ելանէն ի քէն, նա ժառանգեսցէ զքեզ։ Գետ ելանէր յեդեմայ։ Եւ ել որթդ այդ։ Ի տեառնէ ել իրդ այդ։ Զօրութիւն բազում ելանէր ի նմանէ։ Այլ հասկք ելանէին։ Ելցէ ծաղիկ յարմատոյ անտի։ Յաստուծոյ ելի։ Ելի ի հօրէ։ Որ ի հօրէ ելանէ.եւ այլն։

Ելցեն բազում շառաւիղք. (Փարպ.։)

Եթէ յառաջ խաղալ, եւ եթէ բղխել, եւ եթէ ելանել ոք ասիցէ, ի ճշմարտութենէն ոչ սխալէ. (Լմբ. հանգ.։)

ԵԼԱՆԵԼ. Յարածիլ, հռչակիլ.

Ել լուր նորա ընդ ամենայն երկիրն. (Մտթ. ՟Դ. 24։)

Ձայն ողորմ ելանէր մանկանցն սգացելոց. (Իմաստ. ՟Ժ՟Ը. 10։)

Ոչ ել բանն ի վեր։ Ոչ ել ի վեր բանն. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 19։ Երեմ. ՟Լ՟Ը. 28։)

Ի ԳԼՈՒԽ կամ Ի ԼՐՈՒՄՆ ԵԼԱՆԵԼ. այսինքն Կատարիլ.

Հրամանն ի գլուխ ելանէր. (Փարպ.։)

Ոչ ել կամքն քրիստոսի ի լրումն։ Յանկութիւն իւրեանց ի լրումն ելանէ. (Լմբ. սղ.։)

ԵԼ ՈԳԻՆ. այսինքն Մեռաւ։

ՅՈԳՒՈՑ ԵԼԱՆԵԼ. այսինքն Հառաչել. cf. ոգի։

ԸՆԴ ՀԱԿԱՌԱԿՍ ԵԼԱՆԵԼ. այսինքն Հակառակ կալ. cf. հակառակ։

Ելանէին եւ իջանէին ընդ նա։ Ել ի լեառն յիսուս։ Ել ծուխ ի բարկութենէ նորա։ Ելանէր բոց երկրին իբրեւ մրրիկ հնոցի։ Բարկութիւն աստուծոյ ել ի վերայ նոցա։ Քաղք եւ խոյք ելանէին ի վերայ մաքեաց եւ այծից։ Ելեր յանկողինս հօր քո.եւ այլն։

Թողեալ զհիւսիսայինսն ամենայն՝ ելանել ի հայս. (Խոր. ՟Բ. 81։)

Ելին յուղտսն։ Ելանիցեն ի կառս եւ յերիվարս։ Ել ի քրովբէս եւ թռեաւ։ Ելաք ի նաւն։ Ելեալ ի նաւ մի։ Թէպէտեւ առանց ճարտարութեան ոք ելանիցէ ի վերայ. եւ այլն։ Իսկոյն ի ձի ելեալ ... ի սպեր գնաց. (Խոր. ՟Բ. 60։)

ԵԼԱՆԵԼ. Անկանիլ, այսինքն վիճակիլ. յարմարիլ.

Եւ ել վիճակն մատաթեայ». յն. անկաւ ի վերայ. (Գործ. ՟Ա. 26։)

Որպէս ելանիցէ յանուն ուրուք, անդ լինիցի. (Թուոց. ՟Լ՟Գ. 34։)

Տեսցուք՝ թէ երազք նորա ընդ ի՞նչ ելանիցեն. (Եփր. ծն.։)

Ի դէպ իսկ ելանէ բան մարգարէին ի վերայ նոցա. (Եղիշ. ՟Ա։)

Առ իս ելանեն առածք մարգարէիցն. (Նար.։)

Ոչ անկանիցի ի սիրտ. (այսինքն) ոչ ելցէ ի սիրտ. ո՛չ միայն ոչ առցեն, այլեւ ոչ յուսասցին, եւ ոչ զմտաւ ածիցեն. (Մխ. երեմ.։)

Մեղք հարցն ընդ մեզ ելին». յն. մեք կրեցաք. (Ողբ. ՟Բ. 7։)

ԵԼԱՆԵԼ. իբր Եղանիլ. լինել. գտանիլ.

ԵԼԱՆԵԼ. ἑκπορεύομαι procedo եւ այլն. Ծագել, ծնանիլ. եւ Բղխել, յառաջ գալ.

ԵԼԱՆԵԼ. ἁναβαίνω, ἁνέρχομαι ascendo Դիմել՝ խաղալ ի վեր, կամ ի վերայ. վերանալ. յառնել. հարկանիլ. վեր ելլալ, վրան ելլել.

ԵԼԱՆԵԼ. ἑπιβαίνω conscendo Հեծանել, նստել.

Եթէ իցէ ելեալ ըստ չափ. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 36։)

Կայսրն ոչ ելանէ ըստ քո հրաման։ Չի՛ք այն ոք, որ ըստ քո կամս արտաքս կարէ ելանել։ Չէ՛ր ոք ամենեւին, որ իշխէր ըստ ձեռն նորա ելանել. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)

Վիրք եւ աղուանք ըստ մեր եւ ձեր կամս չիշխեն ելանել. (Փարպ.։)

Ոչ երբէք ելանէ ըստ բան քո իր անձեռնարկելի. (Նար.։)

Բիւրապատիկ ելեր զխրատով նորա». այսինքն անցեր. (Խոսր. պտրգ.։)

ԵԼԱՆԵԼ ԸՆԴ. որպէս Զանցանել.

Եւ յոյնք իսկ ոչ ելանեն ընդ քո իշխանութիւնդ. (Եղիշ. ՟Ա։)

ԵԼԱՆԵԼ ԸՆԴ ՍՈՒՐ, ԸՆԴ ԶԷՆՍ. որպէս Զիւրովի երթալ.

Կամէին ընդ իւրեանց սուրն ելանել. (Փարպ.։)

Իսկ (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 22.)

Առ ահին յիմարութեան ընդ իւրեանց զէնս ելանէին». յն. յիւրոցն վնասեալ լինէին, եւ ի սայր սուսերի մխեալ լինէին։

ԵԼԱՆԵԼ ԶՄԻՄԵԱՄԲՔ. Ելեւել առնել. ջանալ մի քան զմի առաւելուլ. փութալ. յն. յառաջել.

Ի պատիւ զմիմեամբք ելանել». յն. յառաջել. (Հռ. ՟Ժ՟Բ. 10։)

Սկսան ... զմիմեամբք ելանել ի բանից պատասխանիս. (Եղիշ. ՟Ը։)

Մի զմիով ելեալ՝ փութով կատարեն զկամս ձեր. (Փարպ.։)

Այր զարամբ ելանէին՝ տիրել աշխարհիս. (Խոր. ՟Ա. 30։)

Այնպէս՝ զի եւ զարամբք ելանէին չարիք կանանց». յն. յարանց չարիս մասն յաւելուին. (Ոսկ. ես.։)

ՅԱՉԱՑ ԵԼԱՆԵԼ. աչքէ ելլալ. cf. աչք։

Ի ԽԱՉ ԵԼԱՆԵԼ. cf. խաչ։


Ելեկտրադէտ

s.

electroscope.

· Calfa


Ելեկտրական, ի, աց

adj.

eleetric;
— մեքենայ, — machine;
— ցնցումն —, — shock.

· Calfa


Ելեկտրականութիւն, ութեան

s.

electricity.

· Calfa


Ելեկտրակիր

s.

electrophorus.

· Calfa


Ելեկտրամագնիս

s.

electro-magnet.

· Calfa


Ելեկտրամագնիսական, ի, աց

adj.

electro-magnetic.

· Calfa


Ելեկտրամագնիսութիւն, ութեան

s.

electromagnetism.

· Calfa


Ելեկտրանամ, ացայ

vp.

to become electric, electrified.

· Calfa


Ելեկտրաչափ

s.

electrometer.

· Calfa


Ելեկտրացուցանեմ, ուցի

va.

to electrify.

· Calfa


Ելեկտրացուցիչ

s.

electrifier.

· Calfa


Ելեւել՞՞՞առնել

sv.

to concur, to vie with, to emulate;
to surpass;
—ս զմիմեամբ առնելով, with emulation, vying with each other, in concurrence;
ճառ զճառից — արարից, I will pass from one subject to another.

· Calfa


Ելեւել՞՞՞խաղալ

sv.

cf. Ելեւել՞՞՞առնել.

· Calfa


Ելեփանդական, ի, աց

adj.

belonging to elephantiasis;
affected with elephantiasis;
— ախտ, բորոտութիւն, elephantiasis.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

, գրուած նաև եղեփանդա-կան, եղեփանդեան, եղափանդական «մի տե-սակ բորոտութիւն». բուն նշանակութիւնն է «փղական». Խոր. բ. 8. Վրք. սեղբ. տպ. Վե-նետ. էջ 28, 36, 38. տպ. էջմ. 722, 737, z42,

= Յն. ἐλέφας (սեռ. ἐλέφαντος) «փեր։ բառից՝ հյ. -ական և -եան մասնիկներով, եբր թրգմ. յն. ελεφαντίασις «մի տեսակ բորոտութիւն», ἔλεφαντιαxός «ելեփանդա-կան» ևն ձևերի. սրանից է փոխառեալ նաև elephantiasis եւրոպական գիտական բա-ռը։ -Հիւբշ. 348։

Ուղիղ մեկնեցին նախ ՀՀԲ, ՆՀԲ։

NBHL (3)

ԵԼԵՓԱՆԴԱԿԱՆ կամ ԵՂԵՓԱՆԴԱԿԱՆ. բառ յն. էլէֆանդիգօ՛ս. ἑλεφαντικός այսինքն փղական, որ ասի զչարաչար բորոյ, որոյ քոսն երեւի որպէս մորթ փղաց.

Ելեփանդական բորոտութեամբն ... ապականեցաւ. (Խոր. ՟Բ. 8։)

Եղեփանդական բորոտութիւն ... Զեղեփանդական բորոտութիւն որպէս թեփ ձկան ի բաց ընկենոյր. (Վրք. սեղբ. եւ կոստ.։)


Ելլադական, ի, աց

adj.

that belongs to Greece;
Grecian, Greek.

· Calfa

NBHL (2)

Ստեփաննոս կարդացեալ, որ ըստ ելլեդականին պսակ առձայնի։ Ելլադական իւղեալ մրցողաց. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)

ἐλλαδικός graecanicus Որ ինչ սեպհական է բնակչաց Ելլադայ, այսինքն աշխարհին հելլենացւոց. յունական.


Ելլադախոյ

adj.

philhellenist, philhellene, philhellenic.

· Calfa


Ելլենացի, ցւոյ, ցւոց

adj. s. Greek.

· Calfa

NBHL (3)

ἔλλην hellenus, graecus Հելլեն. ելլադացի, յոյն. եունանի.

Զսկիւթացին եւ զելլենացին. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Ո՛վ սողոն, ելլենացիքդ դուք միշտ մանկունք էք (ըստ հնախօսութեան), զի ծեր ելլենացի ոչ գոյ լսել. (Պղատ. տիմ.։)


Ելուզակ, աց

s.

highwayman, robber, bandit, vagabond.

· Calfa

NBHL (2)

ի բանսելու. cf. բան։

ելուզակ ելուզակութիւն. cf. յելուզակ, եւ այլն։


Ելուզակաբար

adv.

highwayman-like.

· Calfa


Ելուզակից

s.

companion of a highwayman, of a robber.

· Calfa


Ելուզակութիւն, ութեան

s.

depredation, robbery

· Calfa

NBHL (1)

ելուզակ ելուզակութիւն. cf. յելուզակ, եւ այլն։


Ելուզանեմ, ուզի

va. math.

to extract;
to produce;
— զքառակուսի արմատ, to extract the square root.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Ելուցանել. Տալ ելանել. հանել. ի լոյս ընծայել. ըստ յն. բացակատարել. ἁποτελέω

Ձայնաւորք ասին, վասն զի ձայնս յինքեանց անպակաս ելուզանեն. (Թր. քեր.։)


Եկակոչ

adj.

summoned, cited;
— առնել, to summon, to cite, to go to law.

· Calfa

NBHL (4)

ἕκκλητος, ἁπαγόμενος Որ կոչի գալ ի հրապարակ կամ յատեան.

Գուցէ առնիցէ զքեզ խօսս ի քաղաքի, եկակոչ հանապազ եկակոչք եւ դատափետք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Չի՛ անդ երկիւղ, եւ ոչ կասկած. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)

ԵԿԱԿՈՉԷ ԱՌՆԵԼ. (կամ գուցէ, Եկակոչ առնել) ἑκκαλέω accuso Ձգել յատեան, ամբաստանել. հէ՛միշէրի ըսել.


Եկամուտ, մտից, աց

s. adj. revenue, income, settled income, annuity, interest, rent;
proselyte, neophyte;
foreign, extrinsic, exotic, false;
—ք արքունի, finances;
— տարեկան, revenue, annual income;
ստանալ զեկամուտն, to receive one's income.

· Calfa

NBHL (17)

ἑπίσακτος advectitius, ascititius, peregrinus, adoptivus Օտար ինչ. նորամուտ. ստացական. յաւելեալ. անբնական.

Ի պաշտօնէիցն եկամտից. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 43։)

Մերձենայցէ առ ձեզ եկամուտ. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 48։)

Չարչարեսցէ եկամուտ զտուն նորա. (Յոբ. ՟Ի. 26։)

Առնել եկամուտ մի. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 15։)

προσήλυτος, ἑπήλυτος advena Եկ ոք արտաքուստ մտեալ ի թիւ բնակաց. օտարական, կամ նորահաւատ. նորեկ. սպրդեալ ոք.

Նա է դուռն արքայութեան, որ բացաւ ամենայն եկամտաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Եկամուտս բազումս ածելով։ Զվայրենի եկամուտ ազգն. (Խոր. ՟Բ. 53. 61։)

Զդեռեւս եկամուտսն (ի կրօնս)։ Վասն եկամտիցն սըուտ եղբարցն. (Բրս. հց.։)

Շամրտացւոց՝ որ եկամուտքն էին հրէից. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Եկամուտն՝ որ չէ ի թագաւորական տոհմէ, այն խեցին է։ Բայց զեկամտիցն, եւ որք յամենայն աշխարհաց անդր հանդիպեցան, զնոցա ո՞վ կարէ բերել զհամար. (Լաստ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ։)

Եկամուտ ստացուածով ունէին (զգիտութիւն), եւ ոչ յանձանց գիտէին. (Կիւրղ. ծն.։)

Չի՛ք եկամուտ առ կատարեալ բարերարութիւնն (այսինքն յաստուած)։ Զուարթացուցանէ ի տրտմականացն եկամտից։ Եկամուտ եղեւ անհնազանդութիւն՝ ի կամաց, եւ ո՛չ ի հարկէ. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)

Ո՛չ եթէ բնածին բարք են, այլ եկամուտս. (Եզնիկ.։)

Եկամուտ հարազատութեամբ մերձաւորեսցին խնամութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 5։)

Զեկամտիցն ընդ բնաւորականացն։ Եկամուտ ախտք, պղտորութիւնք, եւ այլն. (Նար.։)

Եկամուտ ունի զայն արկածք. (Լմբ. ստիպ.։)


Եկաւոր, աց

adj.

that comes, foreign.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«ծղի, բազուկ». նորագիւտ բառ, որ մէկ անգամ գտնում եմ գործածուած Մխ. բժշ. 69 «Ապա թէ գլխացաւութիւն խիստ լի-նի, զերկու զեկաւորսն՝ որ է ծղին՝ կապէ՛»։ (Այս մասին տե՛ս նաև Seidel, § 190, որ Գաղիանոսի մօտ էլ գտնում է ծայրերի կա-պումով գլխացաւի դարմանման եղանակը)։


Եկաւորեմ, եցի

vn.

to come.

· Calfa

NBHL (5)

Եկաւորեալ ի տաճարն։ Եկաւորէ ի սուրբ եկեղեցի. (Շար.։)

Որ այսօր ի բեթղահէմ եկաւորեաց։ Ի զարդարեալ վերնատունն եկաւորի ... աշակերտօքն։ Եկաւորեալ լինէր ... ի լեառն ձիթենեաց. (Զքր. կթ.։)

Հաճեալ եմ ընդ տանջանս ... եւ յայս եկաւորիմ. (Ճ. ՟Ա.։)

Յետ երկուց աւուրց զատիկն տօն պասեքին եկաւորի. (Ճ. ՟Գ.։)

ԵԿԱՒՈՐԵՄ ԵԿԱՒՈՐԻՄ. προσέρχομαι advenio, advento Գալ՝ պատրաստութեամբ իւիք. գալ հասանել. այց առնել. ելլալ գալ.


Եկաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Եկաւորեմ.

· Calfa

NBHL (5)

Եկաւորեալ ի տաճարն։ Եկաւորէ ի սուրբ եկեղեցի. (Շար.։)

Որ այսօր ի բեթղահէմ եկաւորեաց։ Ի զարդարեալ վերնատունն եկաւորի ... աշակերտօքն։ Եկաւորեալ լինէր ... ի լեառն ձիթենեաց. (Զքր. կթ.։)

Հաճեալ եմ ընդ տանջանս ... եւ յայս եկաւորիմ. (Ճ. ՟Ա.։)

Յետ երկուց աւուրց զատիկն տօն պասեքին եկաւորի. (Ճ. ՟Գ.։)

ԵԿԱՒՈՐԵՄ ԵԿԱՒՈՐԻՄ. προσέρχομαι advenio, advento Գալ՝ պատրաստութեամբ իւիք. գալ հասանել. այց առնել. ելլալ գալ.


Եկաւորութիւն, ութեան

s.

coming, arrival.

· Calfa

NBHL (7)

Եկ. գալուստ. հասանելն. գալը.

Իբր զկարենեանցն կարծեցեալ եկաւորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 71։)

Եկաւորութիւն ձայնի, կամ շնչոյ, եւ այլն. (Նար.։)

Զսգաւորս մխիթարէ եկաւորութիւն բարեկամաց. (Անան. զղջ.։)

Որթն եւ գնդակն ի միոյ արմատոյ բղխեալ են յառաջ եկաւորութեամբ. (Զքր. կթ.։)

(Իւղաբերք) յիւրաքանչիւր եկաւորութեան այլեւայլ հրեշտակական տեսիլս տեսին. (Սկեւռ. յար.։)

Ծերոց եւ տղայոց վկայելով նորա երկուց եկաւորութեանց. (Տօնակ.։)


Եկեղեցախորան, աց

s.

field or camp-chapel.

· Calfa


Եկեղեցական, ի, աց

adj. s.

ecclesiastic, belonging to the church;
ecclesiastic, clergyman.

· Calfa

NBHL (6)

ἑκκλησιαστικός ecclesiasticus Որ ինչ եկեղեցւոյ է սեպհական. եկեղեցնայ.

Եկեղեցական կարգ, կամ հաւաք, ուխտ, խորհրդածութիւն, գաւիթ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Սհկ. եկեղ.։ Փարպ.։ Նար.։)

Եւ Անձն կարգեալ ի պաշտօն եկեղեցւոյ. կղերիկոս, սարկաւագ, քահանայ, եպիսկոպոս. եւ Եկղեսիաստիկոս կամ վարդապետ.

Պաշտօնէիւք եկեղեցականօք։ Եկեղեցականքս քրիստոնէից՝ ընդ ղեւտականացն։ Յարդարիչն, կամ ամրութիւն եկեղեցականաց. (Նար.։)

Եկեղեցականացն բարեկրօն լինել. (Խոսր.։)

Դու՝ որ եկեղեցականդ ես, մեկնեա՛ (զձայնս սուրբ գրոց). (Սեբեր. ՟Ե։)