Entries' title containing ա : 10000 results

Երկայնժամանակեայ

adj.

that lives or lasts long;
of a long while or time.

· Calfa

NBHL (3)

Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)

Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)

ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՅ ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՆ. μακροχρόνιος longaevus χρόνιος diuturnus Երկայնակեաց. եւ Երկարատեւ.


Երկայնժամանակեան

cf. Երկայնժամանակեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)

Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)

ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՅ ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՆ. μακροχρόνιος longaevus χρόνιος diuturnus Երկայնակեաց. եւ Երկարատեւ.


Երկայնիմ, եցայ

vn.

to extend or stretch one's self;
to be prolonged.

· Calfa


Երկայնմտութիւն, ութեան

s.

longsuffering, patience.

· Calfa

NBHL (6)

Յերկայնմտութենէ յաջողութիւն թագաւորի. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 15։)

μακροθυμία longanimitas որ եւ ԵՐԿԱՅՆԱՄՏՈՒԹԻՒՆ. Ընդ երկար համբերութիւն. ներողամտութիւն.

Զներելովն եւ զերկայնմտութեամբն արհամարհիցես։ Որ համբերն բազում երկայնմտութեամբ. (Հռ. ՟Բ. 4։ ՟Թ. 22։)

Աղաչեմ, երկայնմտութեամբ լսել ինձ». յն. երկայնմտաբար. (Գծ. ՟Ի՟Զ. 3։)

Երկոլքումբք տեսանեմբ վարեցեալ զաստուած, երկայնմտութեամբն եւ վրէժխնդրութեամբն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ցուցանէ զբազում ժամանակաց զերկայնմտութեամբ իւր. (Մխ. երեմ.։)


Երկայնորդ

s. mech. lengthening piece;
adjutage, tube or pipe for waterworks

· Calfa


Երկայնութիւն, ութեան

s. geog.

length;
court;
longitude;
depth;
— աւուրց՝ կենաց, long days;
length of days, long life, longevity;
խաղալ գնալ յ— գետոյն, to skirt, to run along the river;
յ—, of the length of;
to the... longitude.

· Calfa

NBHL (5)

Երկայնութիւն տապանի, կամ փեղկի։ Սուր՝ թզաւ յերկայնութիւն։ Քսան վտաւանաւ երկայնութեամբ։ Երկայնութիւն ճանապարհի, կամ կենաց, աւուրց. (Ծն.։ Ել.։ Օրին.։ Դտ.։ Դան.։ եւ Խոր.։ Եղիշ. եւ այլն։)

Ի վերայ բերել հրամայէ զկարգ եւ զդիր աւուրցն եւ կանոնաց՝ ըստ երկայնութեան եւ թակրճութեան. (Յհ. իմ. ատ.։)

Պէտք բանիս պահանջեն զերկայնութիւն. (Արշ.։)

Բազումք ի ձէնջ տաղտկացեալ են առ ի բանիցն՝ տաղտկութիւն ընթերցողացն լինիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։ Խոր. ՟Բ. 56։)

μῆκος longitudo μακρότης longinquitas Տարածութիւն ընդ երկայն. եւ Հեռաւորութիւն. եւ Երկար տեւողութիւն. յերկարութիւն.


Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ

sv.

to live long.

· Calfa

NBHL (2)

Երկայնօրեայք լինիցիք յերկրին, կամ ի վերայ երկրին, զոր ժառանգիցէ. (Օրին. ՟Ե. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Բ։)

ԵՐԿԱՅՆՕՐԵԱՅ ԼԻՆԵԼ. μακροημερεύω prolongo dies, longaevus sum Կեալ ընդ երկայն աւուրս. շատ օրերով ապրիլ.


Երկայր

s.

bigamist;
two men.

· Calfa


Երկան, աց

s.

mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.

· Calfa

NBHL (10)

Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Բեկոր երկանի։ Ձայն երկանի։ Քար մի իբրեւ զերկան մեծ։ Մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյն՝ որ կայցէ յերկանս։ Եթէ երկու աղայցեն ի մի երկանս. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դատ. ՟Թ. 53։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 21. 22։ Ել. ՟Ժ՟Ա. 5։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։)

Իբրեւ հատ հաճարոյ ի մէջ երկուց երկանաց. (Արշ.։)

Զերկանիցն օրինակ ի մէջ բերէ. (Երզն. մտթ.։)

Մանրեալ հատքն երկանաւ. (Վրդն. ղեւտ.։)

Եթէ ոչ ծածկեն զաչս եզին յերկանս, ուտէ զալիւրն՝ զոր աղայ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Ես կին մի առ երկանս գտանիցիմ ... եթէ ի հարկէ ընդ երկանս կապեալ իցես. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Մի՛ գրաւեսցես զվերին եւ զներքի՛ն երկան. (Օրին. ՟Ի՟Դ. 6։)

ԵՐԿԱՆ ԻՇՈՑ. μύλος ὁνικός, λίθος μυλικός Մեծ երկան հոլովեալ ի ձեռն գրաստու. վէմ երկնաքար։ (Մտթ. ՟ժը. 6։ Մրկ. ՟թ. 41։)

ՆԵՐՔԻՆ ԵՐԿԱՆ. μύλος meta ռմկ. ներքնակ, ալտ դաշը. եւ Վերին երկան. ἑπιμύλιον catillus ռմկ. վերնակ, իգ՝ իւսթ դաշը.

μύλος, μύλον mola, molendinum Աղօրիք. եւ քարինք աղալոյ. որպէս երկանաքար կրկին՝ վերին եւ ներքին. ջաղացք, երկանք, երկանի քարը.


Երկանաղաց

s.

miller.

· Calfa


Երկանաքար, վէմ —

s. adj.

mill-stone;
mill-stone quarry;
of millstone;
— հաստատուն, bedstone, bed mill-stone, lower mill-stone;
— շարժական, runner, upper mill-stone, top mill-stone.

· Calfa

NBHL (6)

Երկան. երկանի քար.

Իբրեւ զերկանաքար իշոյ հանապազ ի վարժման. (Կլիմաք.։)

Երկանաքարիւն իշոյ ի պարանօց օրինակէ զվարս աշխարհիս. (Բրսղ. մրկ.։)

երկանաքար. ա. իբր Երկանաքարեայ, կամ նման երկանաքարի.

Վէմ երկանաքար». յն. վէմ կամ քար երկանի. (Ղկ. ՟Ժ՟Է. 2։)

Զնիզակն իւր զբոլորատէգ ... նստոյց յերկանաքար արձանին. (Խոր. ՟Բ. 8։)


Երկանաւոր մեքենայ

s.

winding-machine or engine, whim-engine.

· Calfa


Երկանիւ

adj. s.

of two wheels;
cabriolet, one-horse chaise;
two-wheel-carriage, cab, hack-cab.

· Calfa


Երկանուն

adj.

binominous, having two names.

· Calfa

NBHL (6)

διώνυμος binominis, duo habens nomina Ունակ երկուց անուանց. երկու անուն ունեցօղ.

Երկանունն ... Ստեփաննոս ... Պսակ. (Նար. խչ.։)

Երկանուանն սմբատայ (յովհաննու). (Լաստ. ՟Բ.)

Թերեւս երկանու էր սա. (Մխ. երեմ.։)

Երկանուն է անուանք երկու ի վերայ միոյ իսկի դասեալ. ո՛րգոն, Եղիազարոս, եւ Եւարեան». յն. Աղեքսանդրոս, եւ Պարիս. (Թր. քեր.։)

Յիսուս քրիստոս կոչեցաւ երկանո՛ւն». այսինքն կրկին անուամբք. (Կոչ. ՟Ժ։)


Երկապաշտ, ից

adj.

parasitic.

· Calfa

NBHL (3)

Երկապաշտիցն է այն արուեստ, գուսանացն եւ կաքաւչացն. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է։)

Տեսանիցես զմեղաւոր ոք երկապաշտիւք (կամ երկապաշտեօք) մեծարեալ ... որ զողոքսն եւեթ խօսեսցին. (Ոսկ. ես.։)

Որ պաշտօն տանի երկուց, անձին եւ օտարի, շնթելով մեծատանց, եւ պարարելով զորովայն իւր. զի դնի որպէս յն. παράσιτος parasitus, որ է պատառաբոյծ.


Երկասեր

adj.

hermaphroditic.

· Calfa


Երկասէր

adj.

that loves work, laborius, diligent.

· Calfa

NBHL (4)

Սիրօղ զերկս. աշխատասէր. եւ Աշխատասիրական.

Երկասէր արօրաձիգ։ Երկասէր վարժք. (Պիտ.։)

Երկասէրք են, աշխատին առ ի զսպիսն ջնջելոյ. (Սարկ. հանգ.։)

Երկասէր ձեռինն սարգսի. (Յիշատ.։)


Երկասիրեմ, եցի

va.

cf. Աշխատասիրեմ.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԿԱՍԻՐԵԼ. cf. Աշխատասիրել.

Անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)

Ի սոյն զդեգերումն երկասիրէին. (Արծր.։)


Երկասիրութիւն, ութեան

s.

cf. Աշխատասիրութիւն.

· Calfa

NBHL (5)

cf. Աշխատասիրութիւն.

Պատիւ ընծայեցուցանէ ըստ գործոյն՝ նորա երկասիրութեանն. (Փիլ. լին.։)

Զերկասիրութիւնն պատուէ. (Պիտ.։)

Յերկոցունց յայսցանէ երկասիրութեանց ... ի գործնական եւ ի տեսական ընթացիցն. (Սարգ. յռջբ.։)

Հայեա՛ց ... ի մեղութիւն երկասիրութիւն. (Լմբ. առակ.։)


Երկավանգ

cf. Երկավանկ.

· Calfa


Երկավանկ, ից

adj.

dissyllabic.

· Calfa

NBHL (4)

Երկավանգք են այս մաշտոց, դաւիթ. (Թրակ. քեր.։)

Եւ այս բառքս ոտք կոչին. զի են՝ որ երկավանգք են, եւ են՝ որ եռավանգք. (Նչ. քեր.։)

Փոխանակ երկավանգի (աբրամ՝) լիցի եռավանգ (աբրաամ)։ Երկավանգ անուն աբրամ՝ մեկնեալ է, հայր վերամբարձ. (Փիլ. լին.։)

ԵՐԿԱՎԱՆԳ ԵՐԿԱՎԱՆԿ. δισσύλλαβος disyllaba, duabus constans syllabis որ եւ ԵՐԿՎԱՆԳ, ԵՐԿՇԱՐԱՎԱՆԿ. Բաղկացեալն յերկուց վանկից կամ ի փաղառութեանց.


Երկավտակ

cf. Կրկնավտակ.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Կրկնավտակ.

Երկավտակ բղխմամբ ի կողէն կենդանութեան. (Թէոդոր. խչ.։)


Երկատեսակ

adj.

of two kinds.

· Calfa

NBHL (7)

Երկատեսակ իմն սոցայն կարծեսցի գոլ տրամադրութիւն։ Երկատեսակ բնութիւնս է մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

δυσειδής biformis Երկու տեսակաւ. կրկին. երկու կերպ.

Մահու եւ կենաց՝ երկատեսակ բուրումն բարդեաց. (Նար. մծբ.։)

Ո՛չ պարզ եւ միեղէն, այլ բաժանեալ եւ երկատեսակ. (Դիոն. ածայ.։)

Հայելիս երկատեսակս եւ անաղտս։ Երկատեսակս իմացութիւնս։ Երկատեսակն վերահայեցութիւն. (Դիոն. երկն. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)

Երկատեսակ ունելով զհայելի մտացն. (Վրդն. ծն.։ (լաւ եւս էր թարգմանել՝ Լուսատեսակ, կամ յստակ. յորմէ եւ յաջորդ ածանցքն։))

Եւ διειδής, διειδέστερος, διειδέστατος conspicuus, clarus. Ըստ հայումս, որպէս Կրկին տեսութեամբ երեւեցուցիչ. ըստ իմաստից յն. Յոյժ պայծառ, յստակ, ջինջ, պարզ.


Երկատեսակաղ

s. chem. amphid salts.

· Calfa


Երկատեմ, եցի

va.

to divide into two kinds, to divide.

· Calfa

NBHL (3)

Զիմաստասիրութիւնն ի տեսականն եւ ի գործականն երկատեցաք ... երկաքանչիւր ոք յերկատելոցս մասանցս ստորաբաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)

Երկակդ՝ զի երկատեցաւ ... զմիակն դարձեալ յերկատելն գործէ. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)

որպէս ի լտ. divido (ի duo ), յն. μερίζω (որպէս մասնատել). Յերկուս հատանել, բաժանել՝ իրօք կամ մտօք. զանազանել.


Երկատութիւն, ութեան

s.

division into two parts;
— լուսնոյ, dichotomy.

· Calfa

NBHL (4)

Բաժանումն՝ մտօք կամ իրօք.

Բաժանումն՝ լսի երկատութիւն, այսինքն յերկուս որոշել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Է։)

Միակն ոչ զերկատութիւն յինքեան ըստանձնեալ բերէ. (Մագ. ՟Խ՟Դ։)

Ո՞ւր ունիցի տեղի երկատութեանն բան. (Սարկ. հանգ.։)


Երկար

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

· Calfa

NBHL (12)

Երկայն՝ ըստ տեւողութեան ժամանակի, եւ շարունակութեան տեղւոյ, բանից, եւ այլն.

Մինչեւ յերկար ժամանակս. (Ողբ. ՟Է. 20։)

Երկար ամանակաւ պահեն զվատախառնութեանցն բերս. (Անյաղթ ստորոգ.։)

Ի խորհուրդ երկար։ Երկար տեսողութիւն։ Երկարս շարագրեցից բանաստեղծութիւնս. (Նար.։)

Վիհս երկարս (ցխորութիւն)։ Լեառն մի երկար յերկրէ բարձրութեամբ։ Այր սրտեայ էր, եւ անդամօք երկար. (Խոր. ՟Ա. 15. 25. ՟Բ. 5։)

Զի մի՛ թողուցուն զյաղթութիւն եւ զարմասցին ընդ երկարս հասակաց. (Եփր. ել.։)

Երկար մովաբացւոյն գոչէ». պիտի երանք, կամ մէջք, ըստ յն։

ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).

Երկար վանգ։ Երկար փաղառութիւն։ Երկար տառիւք։ Առոգանութիւնք են տասն, շեշտ, բութ, պարոյկ, երկար, սուղ, եւ այլն։ Ամանակք երկու. երկար, սուղ. (Թր. քեր.։)

ԵՐԿԱՐ. ԵՐԿԱՐՍ. մ. իբր Ընդ յերկար. երկար. զորս տեսցես ի կարգի տառիցս Ը, Յ.

Մեծութիւն ձայնի երկար գոչելոյ։ Մի՛ երկարս ծածկեսցես. (Նար.։)

Խօսէր երկարս ընդ վասակայ. (Փարպ.։)


Երկարաբան

cf. Երկայնաբան.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Երկայնաբան.

Գուցէ կարծիս առտուեցից ձեզ՝ երկարաբան (լինել). (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երկարաբանեմ, եցի

vn.

cf. Երկայնաբանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԿԱՐԱԲԱՆԵԼ. cf. Երկայնաբանել.

Աւելորդ է մեզ վասն նոցա երկարաբանել. (Շիր.։)


Երկարաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Երկայնաբանութիւն.

· Calfa


Երկարակեաց

cf. Երկայնակեաց.

· Calfa

NBHL (3)

cf. Երկայնակեաց.

Երկարակեաց են բնակիչքն. (Վրդն. ծն.։)

Զի երկարակեաց լինիցիս. (Երզն. մտթ.։)


Երկարաձգեմ, եցի

va.

to lengthen, to prolong, to drag, to delay;
to draw back;
to continue.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼ. cf. Յերկարաձգել։

Զկնի եկելոցն երկարաձգէր տեսութիւն». իմա՛, ի հեռի ձգիւր, կամ յամենայր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Երկարաձգութիւն, ութեան

s.

elongation, prolonging;
duration, length, prolongation;
act of going back.

· Calfa

NBHL (4)

cf. Յերկարաձգութիւն.

Երկարաձգութիւնն ... երեքամսեայ բովանդակեալ աւուրբք. (Պիտ.։)

Խարխալեալ յերկարաձգութենէ ամացն. (Խոսր.։)

Ոչ աւուրց երկարաձգութեամբ. (Նար. ՟Խ՟Գ։ Մի՛ մնար ժամանակաց եւ ամաց երկարաձգութեամբ ի չարիսն. Լմբ. ժղ.։)


Երկարաձիգ

adj.

long, extended, that lasts a long time, durable.

· Calfa

NBHL (6)

Փոսս երկարաձիգս հատանելով եւ խորափիտս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Դիրք ընդ երկրաւ՝ կամարատեսակ քար երկարաձիգ. (անդ. ՟Ժ՟Ա։)

Հաստումն է առանց բերման երկարաձիգ տարածումն. (Արիստ. աշխ.։)

Երկարաձիգ լեառն։ Լերինք երկարաձիգք։ Երկարաձիգ երկայնութիւնք վայրաց. (Փիլ.։ Վեցօր.։)

Երկարաձիգ աղօթիւք։ Աղօթս երկարաձիգս։ Առ երկարաձիգս անօրէնութիւն. (Խոսր.։ Կլիմաք.։ Նար. ՟Ժ՟Ե։)

προμηκός longior, longe porrectus περιμηκέστατος prolongus Որպէս Երկայնաձիգ, եւ Յերկարաձիգ.


Երկարապատում

adj.

long, prolix, diffuse.

· Calfa

NBHL (2)

Որ երկար է կամ լինի ի պատմելն՝ ի ճառելն.

Զոր եւ երկարապատում է զիւրաքանչիւրոցն դնել բանս. (Շ. թղթ.։)


Երկարատեւ

adj.

long, that lasts long, durable.

· Calfa


Երկարատեւութիւն, ութեան

s.

duration, length.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկար տեւողութիւն. շատ դիմացկունութիւն.

Ո՛չ ըստ ինքեան ունել զերկարատեւութիւն զօրէն այլոց տնկոց. (Պիտ.։)


Երկարաւոր

adj.

long, extended;
removed, distant.

· Calfa

NBHL (2)

Երկարեալ. երկարաձիգ. եւ Հեռաձիգ. ի հեռուստ ձգեալ.

Զերկարաւորն նետաձգութիւն. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Երկարեմ, եցի

va.

to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԿԱՐԵԼ. cf. Յերկարել, եւ Երկայնել.

Եւ դուք զբանս երկարեալ խօսիք. (Փարպ.։)

Զանմիջոցն եւ զերկարիլն յայտ առնելով. (Վրդն. ել.։)


Երկարութիւն, ութեան

s.

length, elongation, extent, reach;
prolixity.

· Calfa

NBHL (4)

Երկարութիւն գիշերի. (Ժմ.։ եւ Խոսր.։)

Երկարութիւն խօսից. (Խոսր.։)

Վասն երկարութեան առաջիկայ գործոյս. (Խոր. ՟Ա. 3։)

μακρότης, μῆκος longitudo, prolongatio Երկայնութիւն ժամանակի կամ տեւողութեան, եւ կենաց, եւ բանից.


Երկարումն, ման

s.

cf. Երկարութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Երկարելն, եւ երկարիլն.

Զերկարումն իրացն խռովութեան. (Եղիշ. ՟Ա։)

Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման (առոգանութեան) առեալ. (Թր. քեր.։)


Երկաւոր, ի, աց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (14)

Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)

Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Ի միոյ հօրէ եւ ի մօրէ երկաւորիք, ոմն սիրի, եւ ոմն ատի. (Ոսկ. հռ.։)

Նմանութեամբ ասի.

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)

Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)

Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι, Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Երկաւորեակ, ակք

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (14)

Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)

Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Ի միոյ հօրէ եւ ի մօրէ երկաւորիք, ոմն սիրի, եւ ոմն ատի. (Ոսկ. հռ.։)

Նմանութեամբ ասի.

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)

Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)

Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Երկաւորիք, րեաց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (14)

Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)

Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Ի միոյ հօրէ եւ ի մօրէ երկաւորիք, ոմն սիրի, եւ ոմն ատի. (Ոսկ. հռ.։)

Նմանութեամբ ասի.

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)

Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)

Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Երկաւուրբ, ւուրս, ւուրց

adv.

of, or for two days.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԿԱՒՈՒՐԲ ԵՐԿԱՒՈՒՐՑ ԶԵՐԿԱՒՈՒՐՍ. Երկօրեայ. զերկուս կամ ցերկուս աւուրս. երկու օր. երկու օրով.

Ընդէ՞ր պահէիր երկաւուրբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Երկաւուրց է հանգիստ աշխարհիս, եւ յաւիտենական են տանջանք եւ ամօթ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Պահեմ զերկաւուրս։ Մի՛ ինչ ուտիցես զերկաւուրս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Ե։)


Երկաքանչիւր, ոց

adj. s. both, each, every.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

տե՛ս Իւրաքանչիւր։

NBHL (8)

Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)

Ի խառնմանէ երկաքանչիւրիցն ... եւ ի յերկաքանչիւրոցն. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ։)

Մի իր ի ձեռն երկաքանչիւրիցն տպացեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)

Երկաքանչիւրոց գոյութեանց։ Յերկաքանչիւր բնութեանցս մերոց. (Նար.։)

Երբեմն զմարդոյ վայելուչսն թողոյր ձայնս, եւ երբեմն ցուցանէ իրս՝ աստուածութեանն միայն եղեալ պարտ. զի իմասցի երկաքանչիւր ինչ». այսինքն ծանիցի միանգամայն աստուած եւ մարդ. որ յայլոց յումպէտս թարգմանեալ է Երկախումբ։

Երկաքանչիւրովքն խրատէ. բարեաւն յորգորէ, եւ ահիւն զկծեցուցանէ. (Յճխ. ՟Զ։)

Երկաքանչիւր ումեք ի նոցանէ։ Յերկաքանչիւր ումեքէ այնոցիկ, յերկրէ եւ ի ջրոյ. (Փիլ.։)

ἐκάτερος, ἁμφότερος, -ρα, -ρον uterque, utraque, utrumque, ambo Իւրաքանչիւրն յերկուց. այսինքն երկոքեանն իսկ. երկուքնալ.


Երկբայ

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

· Calfa

NBHL (14)

Զամենայն զօրսն յունաց յերկբայս արար ի սուրբ ուխտէն. (Եղիշ. ՟Դ։)

Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)

Երդումն առ մեզ վասն այնորիկ լինի, զի զերկբայ եւ զկեղակարծելի իրս հաւատարմացուցանեմք. (Ոսկիփոր.։)

Որպէս Երկբայօղ. եւ Երկդիմի.

Երկմիտ է եւ երկբայ՝ յերկուանօղ անզգամն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 12։)

Մի՛ մատչիր առ նա երկբայ մտօք. (Սիր. ՟Ա. 36։)

Զերկբայ կամս. (Ոսկ. փիլիպ.։)

cf. Երկբայութիւն.

Յերկբայս փրկութիւն. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

ՅԵՐԿԲԱՅՍ ԼԻՆԵԼ, եւ ԱՌՆԵԼ. որպէս Երկբայիլ, եւ Երկբայեցուցանել.

Յերկբայս եմք վասն այսոցիկ, եթէ ե՞ն, եւ եթէ ոչ. (Սահմ. ՟Ա։)

Որ այսպիսեաց եւ այսքան պատգամաց յերկբայս լինէր. (Իգն.։)

ἁμφίβολος ambiguus, dubius որ եւ ԵՐԿԲԱՅԱԿԱՆ. Տարակուսական. յերկուանալի.

Միաբա՞նք իցեն ի սէր միմեանց, եթէ երկբայք. (Ղեւոնդ.։)


Երկբայաբար

adv.

uncertainly, doubt-fully.

· Calfa

NBHL (4)

Ընդ տարակուսանօք.

Որ երկբայաբար ունին զգոյութիւնն, զեթէ է՞, պարտ է խնդրել. (Սահմ. ՟Ա։)

Երբեմն վկայել, եւ դարձեալ երկբայաբար ունել զկարծիսն. (Իգն.։)

Ոմանք զանդեսթենէս ասեն, եւ ոմանք զենոն գոլ զնա՝ երկբայաբար. (Նոննոս.։)


Երկբայական, ի, աց

adj.

suspicious, doubtful, problematic, uncertain.

· Calfa


Երկբայանամ, ացայ

vn.

cf. Երկբայիմ.

· Calfa

NBHL (9)

Ոչ բնաւ երկբայանալ ի հանդերձեալ յուսոյն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)

Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)

Մի՛ ոք ընդ այս երկբայացեալ տարակուսեսցի. (Խոր. ՟Ա. 13։)

Այսպիսի ծփանօքս միշտ երկբայացեալ իմ մերձ ի թողուլ զգործս. (Արշ.։)

Առ ի մէնջ ոչ երկբայանի. բայց յոմանց յայլոց երկբայանի (գոյութիւն իմաստասիրութեան). (Սահմ. ՟Ա։)

Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)

ἁμφιβάλλω dubito Յերկբայս լինել. յերկուանալ. տարակուսիլ. երկմտիլ.

դիմ. իբր կր. ԵՐԿԲԱՅԱՆԻ կամ ԵՐԿԲԱՅԱՆԱՅ. դիմ. իբր կր. ըստ յն. ոճոյ. ἁμφιβάλλεται dubitatur Երկբայութիւն լինի. լինի երկբայիլ.